Werkloosheid

De Gemeente Wageningen gaat als eerste onderzoeken of ontvangers van bijstand met versoepelde regels, meer vertrouwen of juist meer begeleiding een grotere kans hebben op de arbeidsmarkt. Wageningen wil uitgaan van “vertrouwen in mensen, maatwerk en motivatie” van bijstandsgerechtigden. Maximaal 400 deelnemers worden in vier groepen verdeeld. De eerste groep mag extra bijverdienen en de tweede groep wordt vrijgesteld van onder meer de sollicitatieplicht en gaat zelf op zoek naar werk of een andere manier om te participeren. De derde groep krijgt extra begeleiding bij de zoektocht naar werk of participatie en voor de vierde groep blijft het bij het oude. Na twee jaar worden de ervaringen van de verschillende groepen met elkaar vergeleken.

Het opbouwen van WW gaat nu nog als volgt: heb je 36 weken een contract gehad en daar ook 26 weken gewerkt, dan krijg je 3 maanden een uitkering.  Voor ieder jaar dat je daarna werkt, krijg je een maand erbij. Maar dat geldt alleen voor de eerste 10 jaar, daarna krijg je nog maar 2 weken per gewerkt jaar. Dat gaat nu weer veranderen, ook na de eerste tien jaar bouw je binnenkort weer een maand WW-recht op per gewerkt jaar.

In het derde kwartaal van 2018 waren er 261.000 vacatures. Het vorige record lag op 249.000 het vierde kwartaal van 2007, voor de crisis.

Tegenover elke vacature stonden gemiddeld 1,3 werklozen, afgerond evenveel als in de eerste drie kwartalen van 2008. Het aantal banen is in het derde kwartaal gegroeid met 60.000 naar 10,47 miljoen banen. Volgens het CBS ben je werkloos als je minder dan één uur per week werkt, wel meer wilt werken, direct beschikbaar bent voor een baan en in de afgelopen twee weken actief naar een baan hebt gezocht. Er zijn zo’n 725.000 uitzendkrachten. De omzet en het aantal uitzenduren zijn de laatste jaren hard gestegen. Vooral het aantal uren vanuit langlopende contracten als detacherings- en payrollcontracten steeg.

Vanaf 2015 is het CBS gewisseld van de nationale naar de internationale definitie van werkloosheid, waarbij het grootste verschil is dat je volgens de oude definitie ook werkloos was als je minder dan 12 uur per week werkt. De meting gebeurt op basis van een digitale en papieren enquête onder de beroepsbevolking. Deze lijst wordt elke maand naar duizenden personen tussen de 15 en 65 jaar verspreid en de uitkomst wordt vervolgens gecombineerd met gegevens van o.a. het UWV. Het CBS corrigeert de cijfers daarbij ook nog eens voor seizoensinvloeden. Naast de officiële 320.000 werklozen zijn er nog eens zo’n 300.000 personen die wel kunnen maar niet aan het werk zijn. In totaal zijn er in werkelijkheid zo’n 1,3 miljoen werklozen dus 3 x zoveel als door CBS wordt gepubliceerd.

Tot 2017 zijn in de financiële sector in een heel decennium zo’n 60.000 banen verdwenen. Twee derde van de oudere werklozen vindt geen nieuwe baan. De helft zelfs na twee jaar nog steeds niet, ondanks dat ze gemiddeld 150 sollicitatiebrieven versturen. Bijna een derde wordt zelfs niet uitgenodigd voor een gesprek.  In de bouw en de industrie groeit het aantal banen juist.

Het UWV was in 2017 20,3 miljard euro kwijt aan WW-, WAO-, Wajong- en andere uitkeringen. Van dat bedrag ging € 5,2 miljard op aan WW-uitkeringen. Er worden ruim 422 duizend bijstandsuitkeringen verstrekt.

In Nederland wonen ruim 17 miljoen mensen, waarvan 12,8 miljoen mensen van 15 tot 75 jaar. Het aantal mensen in de bijstand is afgelopen jaar enorm toegenomen door de grote groepen asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen, en daarmee ook recht op een uitkering. Het aantal bijstandsontvangers met een niet-westerse migratieachtergrond is tussen maart 2016 en maart 2017 met ruim 19 duizend toegenomen. Voor een aanzienlijk deel gaat het om mensen die asiel hebben aangevraagd in Nederland en die een verblijfsvergunning hebben. De grootste groep zijn Syriërs en Eritreeërs. Bijna een derde van alle mensen met een uitkering ontvangt psychische zorg.

Het aantal mensen dat op oproepbasis werkt is gestegen naar 551.000. 1,4 miljoen werknemers komen niet verder dan een flexcontract of kunnen alleen nog als zzp’er voor een bedrijf aan de slag. Een op de drie werknemers heeft een tijdelijk contract of is werkzaam als zzp’er en dat aantal groeit nog steeds met zo’n achtduizend per maand. Slechts vijf tot tien procent van de zzp’ers haalt een redelijk inkomen uit de onderneming en 30% leeft onder de armoedegrens, terwijl een ander deel teert op het inkomen van de partner. Binnen vijf jaar is 60% al gestopt. En dan méér vrouwen dan mannen. Dat zoveel zzp’ers afhaken kost de Overheid veel geld. Deze ex-zzp’ers hebben al die jaren wel geprofiteerd van allerlei fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek en de startersvrijstelling en hebben zo’n €40.000 als aftrekpost mogen opvoeren. In de periode 2008-2010 zijn er 650.000 zzp’ers gestart waarvan er 390.000 afhaakten

Het aantal mensen dat na een werkloosheidsuitkering in de bijstand moet is de afgelopen vijf jaar ruim verdubbeld. In dezelfde periode is ook het aantal lopende WW-uitkeringen meer dan verdubbeld. 47 procent van de mannen zit al minimaal een jaar thuis. Bij de vrouwen is 30 procent langdurig werkloos. 145.000 langdurig werklozen zijn ouder dan 45 jaar. In november 2017 was 4,4% van de beroepsbevolking werkloos. Ontmoedigden en opgevers tellen in deze cijfers niet mee. 8,3 heeft het zoeken opgegeven of werden huisman.  In 2016 trok de overheid 68 miljoen euro uit voor een actieplan om ouderen weer aan het werk te krijgen omdat vijftigplussers twee keer zoveel kans lopen op langdurige werkloosheid als jongeren. Maar zelf nam de overheid in 2017 vijf keer zoveel jongeren als vijftigplusser aan.

Onder andere de invoering van de Participatiewet leidt ertoe dat gedeeltelijk arbeidsgehandicapten geen aanspraak meer kunnen maken op een Wajong- of WSW-uitkering en zij belanden daardoor in de bijstand. Een bijstandsuitkering bedraagt voor een alleenstaande circa 960 euro. Voor een tweepersoonshuishouden is het bedrag 686 euro per persoon, en voor een driepersoonshuishouden 594 euro per persoon.

WW

Sinds de aanvang van de recessie eind 2008 is het aantal WW-uitkeringen ondanks de strengere eisen bijna verdrievoudigd. De 378 duizend WW-uitkeringen kosten jaarlijks zo’n 12 miljard euro.

De WW wordt berekend over het gemiddeld verdiende loon per dag. Het jaarloon voorafgaand aan de werkloosheid wordt gedeeld door 261 werkdagen, ongeacht of er wel of niet het hele jaar is gewerkt. De nieuwe regels bepalen dat werklozen maandelijks moeten doorgeven of ze bijverdiensten hebben gehad. Pas als ze dat hebben gedaan krijgen ze hun uitkering. WW’ers worden gestimuleerd om naast hun uitkering ook te gaan werken, waarbij ze elke verdiende euro 30 cent mogen houden.

Werknemers die minder dan twee jaar in vaste of tijdelijke dienst zijn krijgen sinds 1 juli ook geen ontslagvergoeding meer. Van twee tot tien jaar dienstverband is dat een derde van een maandsalaris en na tien jaar een half maandsalaris per gewerkt jaar met een maximum van 75.000 euro. Voor inkomens boven de 75.000 euro is de vergoeding maximaal het bruto jaarsalaris.

Vaststellingsovereenkomsten zijn nog toegestaan, maar wel met twee weken bedenktijd. Werknemers moeten in staat worden gesteld om noodzakelijke scholing te volgen en komen na 2 jaar (flexwerkend) dienstverband automatisch in vaste dienst. Sinds 1 juli is er een transitievergoeding verschuldigd. Sinds de inwerkingtreding van de Wwz worden in cao’s meer afspraken gemaakt over het gerichter inzetten en beperken van flexibele contracten. De percentages waarin UWV binnen de gestelde streeftermijnen op in behandeling genomen ontslagaanvragen beslist, zijn hoog.

Vanaf dit jaar gaat de WW-duur elk kwartaal een maand terug naar maximaal 24 maanden. Werknemers die in 2019 hun baan verliezen, kunnen dan nog maximaal 24 maanden een WW-uitkering krijgen in plaats van 38 maanden. Werkenden bouwen dan ook minder WW-rechten op. De eerste tien arbeidsjaren blijven recht geven op een maand WW per gewerkt jaar maar de opvolgende jaren zijn per dienstjaar geven dan nog maar recht op een halve maand. Na 6 maanden WW wordt al het werk als passend gekwalificeerd en moeten dus verplicht elke baan aannemen.

Werkloosheidsverwachting

De digitale technologie groeit razendsnel, waardoor binnen de financiële sector, de banken en het UWV veel vestigingen sluiten. Ook de belastingdienst ontslaat 5000 medewerkers en vervangt ze de komende jaren voor 1.500 ICT’ers. Ook bij IBM wordt gereorganiseerd en 334 werknemers verliezen gedwongen hun baan. Door de ICT te verbeteren hoopt Staatssecretaris Wiebes de belastinginkomsten met 750 miljoen tot 2 miljard euro per jaar te kunnen verhogen. Microsoft gaat duizenden banen schrappen als onderdeel van een reorganisatie van de verkoopactiviteiten en wil zich meer focussen op de verkoop van software via de cloud.

Dit artikel werd u aangeboden door

BVS Taxi Ter Aar