Boek Milieu en Klimaat
INSTANTIES EN BEDRIJVEN
ONDERWERPEN (A-K)
- ➔ Aanvallen op infrastructuur
- ➔ Asbest
- ➔ Bodemprocedure Greenpeace
- ➔ Broeikasgassen
- ➔ Datacentra
- ➔ Dioxine
- ➔ Effecten van klimaatverandering
- ➔ Emissierechtenhandel
- ➔ Fijnstof
- ➔ Gevaarlijke stoffen in drinkwater
- ➔ Glyfosaat en GBH’s
- ➔ Greendeal
- ➔ Groen vervoer en vervuiling
- ➔ Klimaatplannen
- ➔ Klimaatwet
- ➔ Klimaatzaak Milieudefensie
ONDERWERPEN (L-Z)
MILIEU EN KLIMAAT
De onzichtbare dreiging die je elke dag raakt
Stel je voor: je neemt een slok water uit je herbruikbare fles. Je trekt een fris T-shirt aan. Je geniet van een stukje verse vis. Alledaagse momenten. Onschuldig, toch?
Maar wat als dat water sporen bevat van antibiotica, antidepressiva en pijnstillers? Wat als je T-shirt langzaam hormoon verstorende stoffen afgeeft aan je huid? En die vis, smakelijk en gezond ogend, maar die zó vol zit met PFAS dat hij volgens wetenschappers eigenlijk ongeschikt is om te eten?
We leven midden in een stille, sluipende catastrofe. Onze rivieren, ons voedsel, ons lichaam, onze kinderen. Alles raakt doordrenkt met onzichtbare gifstoffen: microplastics, PFAS, medicijnen, pesticiden, zware metalen. Stoffen waarvan we de namen vaak niet kennen, laat staan hun werking op ons lichaam of de natuur.
Dit boek laat zien hoe diep die verontreiniging werkelijk gaat. Hoe onze waterwegen veranderen in chemische snelwegen. Hoe stoffen als Bisfenol A (BPA) en kankerverwekkende verbindingen uit de industrie ongemerkt hun weg vinden naar jouw koffiebeker of moestuin. Hoe staalslakken van Tata Steel de Nederlandse bodem aantasten met een pH-waarde vergelijkbaar met gootsteenontstopper. En hoe Greenpeace, XR en andere groepen proberen de ernstige vervuiling een halt toe te roepen.
De impact? Schade aan vruchtbaarheid. Verhoogd risico op kanker en Parkinson. Verstoorde hormoonhuishouding, Pfas in moedermelk en gezondheid die langzaam afbrokkelt zonder waarschuwing vooraf.
De feiten zijn hard. De boodschap is helder. De tijd om weg te kijken is voorbij.
XR heeft 8 augustus 2026 opnieuw de A12 geblokkeerd in Den Haag. Rond het middaguur zijn demonstranten de Utrechtsebaan opgegaan en ze zijn neergestreken op hun vaste plek in de tunnelbak. De actie was niet vooraf aangekondigd en werd 14:00 uur door de politie beëindigd met 45 arrestaties. In een verklaring meldt XR dat de blokkade een reactie is “op de aanhoudende Nederlandse droogte en de apocalyptische bosbranden in Frankrijk, Spanje en Limburg”. De activisten eisen een “directe en volledige stop” op het verbranden van fossiele brandstoffen en vragen de overheid met spoed om maatregelen. 19 september volgt nog een grotere blokkade van de A12.
De politie hield 4 juli ruim 270 XR en U4P (Utrecht for Palestine) demonstranten aan die probeerden de A12 bij Utrecht te blokkeren. 21 demonstranten die met voertuigen de snelweg blokkeerden, moesten op het bureau blijven. De rest werd naar huis gestuurd. De gemeente Utrecht had de demonstratie op de Ring A12 vooraf verboden. De actievoerders mochten wel op het Domplein demonstreren, maar in plaats daarvan verzamelden de demonstranten zich toch in de buurt van de snelweg. Op verschillende plekken rond de A12 deden actievoerders pogingen om de snelweg op te gaan, maar een blokkade mislukte doordat de politie met meer dan driehonderd agenten aanwezig was. Ter hoogte van Laagraven probeerden zo’n dertig demonstranten de vangrail over te stappen. Zij werden daarbij tegengehouden door de mobiele eenheid. Nadat de groep vergeefs was gevraagd om te vertrekken, zijn ze door agenten verwijderd. Daarna gingen er nog actievoerders in de berm zitten, waar ze werden omsingeld door de politie. Later zijn ook zij aangehouden en in arrestantenbussen afgevoerd. Een andere groep demonstranten bevond zich op de middenberm van de N408, die aansluit op de A12. Zij liepen richting de snelweg, maar werden tegengehouden door een aantal tractoren met boeren die de klimaatdemonstratie wilden verhinderen. Ook blokkeerden meerdere voertuigen korte tijd de parallelrijbaan van de A12 bij de afslag Houten. Daar werden drie voertuigen in beslag genomen en werden de inzittenden aangehouden.
Behalve met het milieu gaat het ook met het klimaat niet goed, met overstromingen en grote droogtes tot gevolg. In het zuidoosten van Frankrijk zijn zo’n 10.000 inwoners geëvacueerd vanwege natuurbranden in het gebied. In het departement Pyrénées-Orientales, waar de stad Perpignan ligt, hebben branden in korte tijd een gebied ter grootte van 4500 hectare verwoest. In de regio bestrijden zeker 700 brandweerlieden het vuur. Lokale autoriteiten noemen de situatie “zeer moeilijk” Door de aanhoudende droogte woedt in Spanje circa 65 kilometer ten noorden van Zaragoza een enorme brand. Er zijn al meer dan 15.400 hectare afgebrand. De brand heeft een omtrek van 80 kilometer en er zijn zes dorpen geëvacueerd. Maar er staan meer gehuchten of dorpen op de lijst van plaatsen die mogelijk ontruimd moeten worden.
Het Openbaar Ministerie (OM) gaat Tata Steel alsnog strafrechtelijk vervolgen, nadat door de omgevingsdienst werd geconstateerd dat het bedrijf opzettelijk stoffen uitstoot die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van omwonenden. Tata werkt in veel gevallen zonder de juiste vergunning, verzwijgd incidenten en heeft lak aan dwangsommen. Eerder dit jaar werden tot twee maal toe vergeefs miljoenenboetes opgelegd. De strafzaak van het OM is een vervolg van de massa-aangifte door advocaat Bénédicte Ficq. In 2021 deed zij, namens 800 omwonenden, aangifte tegen Tata. Die aangifte was aanleiding voor een jarenlang onderzoek. Dat liet het OM uitvoeren door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) met hulp van andere politie- en milieudiensten. Op 20 november dit jaar start de zaak, met een regiezitting. Met name het productieproces en de werking van de kooksgasfabrieken ligt onder de loep. Omwonenden klagen al jaren over de uitstoot van deze fabrieken. Hierin wordt steenkool door sterke verhitting verwerkt tot kooks, een basisproduct voor staal. Vanwege de uitstoot van stoffen die schadelijk zijn voor mens en milieu dreigde de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied al langer vergeefs met het intrekken van de vergunningen.
Tata Steel in IJmuiden moest eerder zijn Direct Sheet Plant (DSP) (gietwalsinstallatie) tijdelijk stilleggen nadat uit metingen bleek dat bij een schoorsteen de uitstoot van chroom-6 hoger bleek dan de wettelijke norm. Chroom-6 valt in de categorie zeer zorgwekkende stoffen (zzs) en is kankerverwekkend. De GGD Kennemerland, die op verzoek van de omgevingsdienst de mogelijke gezondheidseffecten op de omgeving van Tata Steel in beeld bracht, adviseerde om de uitstoot van chroom-6 zo snel en zo veel mogelijk te beperken. Volgens de gezondheidsdienst stootte de Tata-fabriek in maart dertig keer meer uit dan toegestaan. De Omgevingsdienst werd door Tata Steel direct geïnformeerd over de overschrijding en heeft de installatie op verzoek van de Omgevingsdienst 4 april 2026 stilgelegd. Tata Steel zegt te werken aan aanvullende technische en organisatorische maatregelen om de chroom-6 emissies te reduceren. ‘Volgens de Omgevingsdienst was sprake van een gemeten uitstoot die aanzienlijk boven de geldende norm lag. Het uit bedrijf halen van de DSP was de enige manier om verdere schadelijke uitstoot direct te stoppen. Tata Steel kreeg eind juli toestemming om de gietwalsinstallatie opnieuw te testen. De installatie werd in de afgelopen maanden al drie keer aangezet, om steeds een aantal dagen proef te draaien. De uitstoot van chroom-6 nam weliswaar af, maar lag volgens de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) nog steeds boven de norm. Tata Steel deed opnieuw aanpassingen en mag de gietwalsinstallatie nu vier weken testen. Tata denkt dat dit nu kan zonder emissies. Na vier weken gaat de installatie weer uit en dan moeten de meetresultaten uitwijzen of de fabriek nu wel voldoet aan de normen. De bedrijfswinst bedroeg in Nederland het 2e kwartaal van 2026 zo’n 4 miljoen euro. Dat resultaat was met de installatie veel hoger. Financieel topman Koushik Chatterjee uitte zich kritisch over de milieunormen in Nederland. Die zijn volgens Chatterjee strenger dan de normen van de Europese Unie en elders in de sector. In de gietwalsinstallatie wordt vloeibaar staal omgevormd tot rollen staal. Dat staal wordt gebruikt in elektrische componenten zoals elektromotoren en transformatoren, maar ook in autostoelen, meubels en gevelplaten. De jaarlijkse productie bedraagt 1,4 miljoen ton oftewel 70.000 rollen.
Zeker dertig Vlaamse bedrijven mochten tot 2024 onverminderd PFAS lozen in water dat uiteindelijk in de Westerschelde terechtkwam. Voor deze bedrijven gold een overgangsperiode tot 2024 waarin ze de gevaarlijke chemicaliën nog volop mochten lozen. Het chemiebedrijf Sabic in Bergen op Zoom stortte bijvoorbeeld jaarlijks met toestemming 50 kilo PFAS in de Westerschelde. De helft van de omwonenden van chemiebedrijf 3M in het havengebied van Antwerpen kregen te hoge Pfas-waarden in het bloed. De lozingen vonden daarna vermoedelijk ook zonder vergunning nog plaats en na aangifte van vier instellingen doet het OM nu strafrechtelijk onderzoek. De afgelopen twee jaar voerde het ministerie onderzoek uit bij meer dan 8000 bewoners van het Belgische Zwijndrecht, onder de rook van Antwerpen. Eerder, kleiner onderzoek had al aangetoond dat bewoners verhoogde Pfas-waarden in hun bloed hadden, maar nu werd gekeken naar een groter gebied en mogelijke gezondheidsgevolgen. Bij bijna alle deelnemers hebben onderzoekers meetbare hoeveelheden Pfas in hun bloed kunnen vaststellen. Pfos en pfoa, stoffen van de Pfas-familie, kwamen het vaakst voor. Bij ouderen, mannen en mensen die al langer binnen het gebied rondom de fabriek wonen, werden hogere Pfas-waarden gemeten. Bij deelnemers die eieren uit het gebied aten en gebruikmaken van het grondwater werd een hogere concentratie van de chemische stoffen aangetroffen. Ook borstvoeding speelde een rol bij hogere waardes.
De Amerikaanse stad Cheyenne heeft de lozing van afvalwater uit datacenters verboden nadat er een dodelijke bacterie was ontdekt. Op de ontwikkelingssite van Meta werd de medicijnresistente ziekteverwekker Cupriavidus gilardii aangetroffen.
Een recente milieucrisis in de Amerikaanse stad Cheyenne, in de staat Wyoming, heeft ertoe geleid dat de gemeentelijke autoriteiten de lozingsrechten hebben ingetrokken voor alle datacenters die gebruikmaken van stadswater. De Cheyenne Board of Public Utilities verbood daarmee zogenoemde “fill-and-flush”-operaties. Daarbij vullen ze de koelsystemen met water. De harde maatregelen werden ingegeven door de ontdekking van Cupriavidus gilardii, een dodelijke en zeldzame bacterie, in de lokale rioleringsinfrastructuur. Uit onderzoek door stadsambtenaren bleek dat Goat Systems LLC, een bedrijf met banden met Meta, verantwoordelijk was voor de verontreiniging. Het onderzoek concludeerde dat het bedrijf de regionale protocollen voor industrieel afval ernstig had geschonden. Frank Strong, manager bij de afdeling waterbeheer en techniek van de stad, legde aan de Wyoming Tribune Eagle uit dat deze specifieke ziekteverwekker niet in de standaardtests zit. De bacterie werd pas toevallig ontdekt tijdens routinecontroles van fecaal materiaal. Strong omschreef de aanwezigheid van het organisme in het afvalwater als uitzonderlijk. Het identificeren van de specifieke microbe bleek volgens hem bovendien een complex proces. Cupriavidus is een gevaarlijke, medicijnresistente bacterie. Hoewel infecties bij mensen zeldzaam zijn, is de ziekteverwekker zeer dodelijk; gegevens sinds 2009 wijzen op een sterftecijfer van meer dan 31 procent, met tien geregistreerde sterfgevallen, waaronder drie kinderen met een verzwakt immuunsysteem. Toen de herkomst van de bacterie werd ontdekt, hebben de autoriteiten de lozingen vanaf de locatie onmiddellijk stopgezet. Hoewel het precieze punt van besmetting nog steeds een raadsel is, kon de ziekteverwekker rechtstreeks worden herleid naar de enorme, 74.000 vierkante meter grote faciliteit van Meta die momenteel in aanbouw is.
In reactie op de bevindingen verklaarde Meta dat ze samenwerken met hun aannemer, Fortis, om de situatie recht te zetten. Een woordvoerder van het bedrijf verduidelijkte dat de verontreiniging betrekking had op industrieel afvalwater en niet op de drinkwatervoorziening voor de bevolking. Na de melding van de raad stopte Fortis alle lozingen naar de gemeentelijke riolering en begon het afval van de locatie af te voeren.
Het Duitse RWE stopt met windmolenparken voor fossiele energie, na deal met VS
De Duitse energiereus RWE stopt met de windmolenparken voor de Amerikaanse kust en krijgt hiervoor zo’n 1 miljard euro. RWE zou windmolenparken in zee gaan ontwikkelen voor de staten New York, Californië en Louisiana. RWE gaat het geld in gasprojecten steken.
Trump wil dat de VS meer fossiele brandstoffen gaat winnen. Tijdens zijn verkiezingscampagne benadrukte hij herhaaldelijk dat het land volop zou blijven boren, met de bekende slogan: “Drill, baby, drill”.
RWE had al meer dan een miljard euro geïnvesteerd in de bouw van de windmolenparken. Na een zorgvuldige afweging besloot RWEW dat dit soort projecten voorlopig niet in de VS kunnen en dat deze dus niet in het belang zijn van de aandeelhouders. RWE’s doelstelling van netto nul uitstoot in 2040 kan hiermee in de prullenbak.
Trump maakte eerder ook al een deal met het Franse TotalEnergies. Het bedrijf kreeg toen het geld terug dat het had betaald voor vergunningen om windparken op zee te bouwen. Het bedrag moest van de overheid worden gestoken in olie- en gasprojecten.
Amazon moet bij gebrek aan windenergie een enorme gascentrale in Texas neerzetten. Dit project dreigt de grootste uitstoter van broeikasgassen in de Verenigde Staten te worden. Het concern heeft de energie nodig voor kunstmatige intelligentie, wat heel veel rekenkracht vergt. De centrale krijgt 35 turbines met een vermogen van bijna 8 gigawatt. Daarmee wordt de centrale groter dan welke bestaande gascentrale in de VS dan ook.De centrale in het Texaanse Pecos County krijgt een vergunning om jaarlijks meer dan 30 miljoen ton aan broeikasgassen uit te stoten. Daarmee zou het de grootste uitstoter van het land zijn, al bereiken installaties zelden het maximum van hun toegestane uitstoot.
Vanwege de aanhoudende en extreme hittegolf en het extreme watergebruik door Tata Steel (33 miljard liter uit de Lek en het IJsselmeer), datacenters (23,4 miljard liter) en Parenco (5,4 miljard liter grondwater per jaar kunnen boeren en telers hun gewassen niet besproeien en ligt de binnenvaart stil. Het waterpeil van belangrijke rivieren is gedaald tot historisch lage niveaus.
Schippers liggen stil of nemen door het ondiepe water veel minder lading mee, om te voorkomen dat ze vastlopen. Dit leidt tot een acute schaarste aan vrachtcapaciteit en torenhoge transportkosten.
De kosten voor het transport van brandstoffen als diesel, vanaf het Rotterdamse havengebied naar Karlsruhe zijn gestegen naar het hoogste niveau in ruim vijftien jaar tijd. Omdat er tot wel vier à vijf keer meer schepen nodig zijn om dezelfde hoeveelheid vracht te vervoeren, raken beschikbare binnenvaartschepen snel op.
Vervoerders en verladers zoeken massaal naar alternatieven, maar het spoor en de weg kunnen het weggevallen volume van de binnenvaart niet zomaar opvangen.
De droogte beperkt zich niet tot de handel over water ook de energie-infrastructuur leidt er zwaar onder. Omdat rivieren ook dienen als de voornaamste bron voor koelwater, ontstaan er acute stroomtekorten.
De Europese klimaatdienst Copernicus benadrukt bovendien de indirecte schade: het aanhoudend warme en droge weer vergroot de vraag naar water bij huishoudens en industrie, verhoogt het risico op bosbranden en stuwt de CO2-uitstoot verder omhoog. De angst voor economische schade en onbetaalbare juridische claims zorgt ervoor dat de politiek de historische contracten van de grootverbruikers voorlopig niet durft te schenden.
Lees meer over de staat van het milieu en de verschillende actiegroepen die protesteren tegen de bedreiging van het milieu en het klimaat. De volledige duiding staat uitgewerkt in het boek Milieu en klimaat. Klik hier voor de directe bestelpagina.
9 augustus ook verkrijgbaar als e-book
Terug naar nieuwsoverzicht
Terug naar blogoverzicht
Reactie achterlaten?
Deze informatieve blog wordt u aangeboden door BVS Taxi Ter Aar
Om uw privacy en de veiligheid van deze website optimaal te waarborgen, maken wij geen gebruik van een online contactformulier.
U kunt uw reactie of vraag direct en veilig sturen naar onze redactie@bvs.nl via onderstaande knop.