EU

Het aantal inwoners van de Europese Unie is in een jaar tijd met ruim een miljoen toegenomen. Op 1 januari 2019 woonden er ruim 513 miljoen mensen in de EU-landen. De mondiale schuldenlast is in 2019 opgelopen tot een recordniveau van 243.200 miljard dollar en dat is ruim drie keer zo veel als de wereld in een jaar produceert. Niet alleen overheidsschulden zijn gestegen, maar ook schulden van particulieren en bedrijven zijn ver boven het niveau van vlak voor de vorige financiële crisis. Ursula von der Leyen is 16 juli 2019 door het Europees Parlement gekozen als de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Ze kreeg 383 van de 747 stemmen.

Er zijn slechte cijfers met betrekking tot de Europese industrie. De inkoopmanagersindex (PMI) is gedaald tot het laagste niveau sinds oktober 2012. vanwege de flinke afname van het aantal orders. De laatste economische crisis in Europa duurde door extreme bezuinigingen en belastingverhogingen ruim 8 jaar en de schuld is voor de totale Europese Unie opgelopen tot gemiddeld 85,1 procent van het bbp. De Eurozone is in het zicht van de nieuwe crisis onvoldoende beschermd omdat Overheidsschulden van veel lidstaten onverantwoord hoog zijn en veel banken in hun voortbestaan worden bedreigd door grote uitstaande slechte leningen. Mocht Italië de opgebouwde enorme schuldenlast niet meer kunnen terugbetalen, dan heeft vooral Frankrijk een probleem omdat zij bijna 14% van de Italiaanse overheidsschuld in de boeken hebben staan. De Italiaanse overheidsschuld bedraagt 133,7 procent van het bbp. De Centrale bank en de nationale centrale banken zijn, dankzij Mario Draghi en zijn opkoopbeleid, de grootste schuldeisers van Italië. Italiaanse banken en verzekeraars bezitten 764 miljard euro aan Italiaanse obligaties en een derde daarvan zou in handen zijn van twee banken (Intesa Sanpaolo en UniCredit) en drie verzekeraars (Generali, Unipol Gruppo en UnipolSai). Nederland zou bijna 25 miljard euro hebben uitstaan, waarvan 9,2 miljard euro via pensioenfonds ABP en 1,9 miljard euro bij verzekeraar NN Group.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft bankengroep Carige onder volledig toezicht geplaatst nadat de 536-jarige bank er niet in was geslaagd een noodzakelijke kapitaalverhoging door te voeren. De ECB heeft drie bestuurders aangesteld die op zoek moeten naar een mogelijke overnamepartner voor de bank die de failliete bank voor een symbolische euro wil overnemen. Daarbij wordt vooral gekeken naar Blackrock en Unicredit. Carige heeft staatssteun ontvangen en klanten hebben ongeveer 3 miljard euro aan deposito’s teruggetrokken.

Ook de overige Europese banken en vooral de Deutsche Bank staan er niet al te best voor en gezamenlijk hebben zij 695 miljard aan (teltro’s) schuld opgebouwd bij de ECB die feitelijk moest worden afgelost in 2020, maar die met nieuwe teltro’s wordt geherfinancierd. Het 2e kwartaal van 2019 kwam bij de Deutsche Bank uit op een verlies van 3,15 miljard dollar.

Brexit

De economische gevolgen van de Brexit kunnen voor Nederland in de miljarden gaan lopen. Een meerderheid van de Britten (ruim 1,2 miljoen) bleek, mede door de eurocrisis en de groeiende zorg over de immigranten, in een op 23 juni 2016 gehouden referendum, voor een EU vertrek (Brexit) te zijn dat op 29 maart 2017 van start ging en 29 maart 2019 had moeten worden afgerond. De EU heeft in de begrotingen de inkomsten van de Britten meegerekend en het zal nog een harde dobber worden om de begroting voor de toekomst zonder hen rond te krijgen.  Nigel Farage van de UK Independence Party dwong premier Cameron bij de vorige Britse verkiezingen tot een referendum. Beleggers, banken, de media en de politiek, die een dag eerder nog overtuigd waren dat een meerderheid wel tegen een Brexit zou stemmen, reageerden geschokt en alle Europese beurzen stonden meteen diep in het rood met verliezen tot wel 9 procent. Volgens de S&P Global Broad Market Index die de aandelenmarkten in 47 landen bijhoudt verdampte er in totaal zo’n 2,08 biljoen dollar. Nederland exporteert nu nog jaarlijks voor zo’n 52 miljard euro naar het Verenigd Koninkrijk. Het Verenigd Koninkrijk droeg jaarlijks 11.342 miljard euro bij aan de EU-begroting. Dit betekent na hun vertrek een daling van 15 procent van het EU-budget na 2020 met als gevolg een evenredige verhoging van de bijdrage door de andere lidstaten. De Europese Commissie wil dat het nieuwe budget voor de EU flink omhoog gaat. De meerjarenbegroting wordt vanwege de Brexit wellicht vergroot met bijna 200 miljard euro. Voormalig buitenland minister Boris Johnson is de nieuwe Britse premier. Hij wil in plaats van de falende Theresa May de Brexit versneld forceren.

Grondstoffen

De VS en Saudi-Arabië zijn samen goed voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie. De olieproductie in de VS is sinds mei 2017 enorm gestegen. Ook heeft het Amerikaanse schaliegas meer producenten gekregen, wat bijdraagt aan nog meer overschot aan brandstoffen. BP besloot al in 2017 om niet meer verder te gaan met het zoeken naar olie in de Grote Australische Bocht, een grote baai aan de zuidkust van Australië en schrapte achtduizend banen bij zijn winnings- en productietak. Ook Shell stopte met zijn exploratiewerk in Alaska en Siemens schrapte circa 6.900 banen bij zijn energie- en gastak. Op de balansen van olieconcerns, maar ook van pensioenfondsen, aandeelhouders en investeerders staan grote voorraden olie, gas en kolen die vermoedelijk nooit meer uit de grond gehaald zullen worden. Energieagentschap IEA erkent de overschotten, die ver boven de vraag liggen. De Amerikaanse president Donald Trump heeft in september opnieuw hard uitgehaald naar de OPEC en beschuldigd hen van afzetterij. De Verenigde Staten denken al jarenlang na over manieren om de prijsmanipulatie van olie te stoppen. Op het moment dat financiële markten de ‘Carbon bubble’ doorprikken, kan dat leiden tot een catastrofale schok in de wereldeconomie. Winstdalingen bij ExxonMobil (-59%), Shell (-72%), BP (-45%) en Chevron zorgden voor het uitstellen van zo’n 68 megaprojecten voor in totaal 380 miljard dollar waarmee 27 miljard vaten olie konden worden geproduceerd. De niet-OPEC-landen  hadden in 2017 al een overschot van circa 750.000 vaten olie per dag. De olieprijs stijgt de afgelopen tijd dankzij de spanningen tussen Iran en de VS in de Golf van Oman. De prijs van een vat Brent olie steeg naar 64,00 dollar en Amerikaanse olie steeg naar 57,00 dollar.

Mijnbouwbedrijven en grondstoffenhandelaren ontsloegen tienduizenden werknemers en gingen in hoog tempo door hun cashreserves. Staalproducent Nedstaal sloot na een eerdere doorstart alsnog de deuren. De tweehonderd medewerkers verloren hun baan. De Tata Group waartoe ook de voormalige Hoogovens in IJmuiden toe behoren kampt met onverantwoord hoge verliezen en schulden. Tata Steel is daarom voornemens om voor 830 miljoen euro te bezuinigen bij alle Europese fabrieken. Dat geldt ook voor Tata Motors en voor de hotel- , energie- en telecomactiviteiten van het concern. 500 miljoen euro bruto omzet van het bedrijf in binnenkort onderhevig aan extra heffingen door de VS. Grondstoffenhandelaar Trafigura had ook slechte resultaten en British Steel is met een schuld van circa 880 miljoen pond insolvent verklaard en met behulp van de bank en de Overheid naarstig op zoek naar een koper. Een rechter heeft de op een na grootste staalproducent van Groot-Brittannië in een procedure van “gedwongen liquidatie” geplaatst. Het bedrijf werd in 2016 door investeerder Greybull voor 1 pond overgenomen van het Indiase Tata Steel, dat af wilde van de verlieslatende tak. De Europese Commissie heeft maatregelen moeten nemen om de staalindustrie in Europa te beschermen tegen de concurrentie uit China en dat gaf korte tijd enige verlichting. Tata Steel, Thyssenkrupp en Salzgitter smeken bij Brussel om meer importbeperking vanuit China en de VS en verwachten duizenden ontslagen. Begin 2019 moesten bij Arcelor Mittal ook al tweeduizend werknemers vertrekken. President Donald Trump stelde in maart 2018 importtarieven in van 25 procent op staal en 10 procent op aluminium. 7 procent van het Nederlandse staal gaat naar de Verenigde Staten.  Nissan schrapt wereldwijd zeker 5.200 banen naast de 4.800 ontslagen die ze al bekendmaakten. Het bedrijf schrapt daarmee in totaal ruim 7 procent van alle banen. Nissan verwacht de slechtste resultaten in elf jaar te boeken. De Duitse auto-industrie kampt met de gevolgen handelsoorlog, de Brexit en een afnemende vraag o.a. vanuit China. Ook Daimler had in het 2e kwartaal maar liefst 1,2 miljard euro verlies.

Banken

De Italiaanse banken Carige, Banca Popolare di Vicenza, Veneto Banca en het Spaanse Banco Popular gingen ten onder aan het te grote aantal slechte leningen op hun balans. UBS zag het resultaat met 64 procent terugvallen. Italië nadert een staatsschuld van 2,5 duizend miljard euro. Daarom werd een apart steunfonds van 5 miljard euro opgezet om reddingsacties te kunnen financieren.  De staat moest onlangs 20 miljard euro in de banken steken om de sector te redden. Italiaanse banken hadden al zo’n 360 miljard euro aan slechte leningen en door de beursdalingen als gevolg van de Brexit kregen de banken nog eens te maken met verliezen van meer dan 20 procent. Franse banken hebben zo’n 300 miljard euro uitstaan in Italië. De Spaanse bank Monte dei Paschi di Siena heeft besloten om dochter Antoneveneta te verkopen. Uit de meest recente stresstest blijkt dat behalve Banca Monte dei Paschi di Siena ook de Oostenrijkse bank Raiffeissen-Landesbanken, het Spaanse Banco Popular Espano, het Italiaanse Unicredit, het Britse Barclays, Royal Bank of Scotland en Allied Irish Banks met hun kapitaaldekking in gevaar komen. Nadat eerder de vergunning van de Belgische Optima bank al werd ingetrokken ging de bank in juni 2017 failliet.

De Deutsche Bank vormt het grootste gevaar voor het bankensysteem. De Amerikaanse divisie zakte twee keer voor de stresstest van de Fed. Deutsche Bank lijdt al drie jaar verlies en het 2e kwartaal van 2019 zelfs 3,15 miljard dollar. Ex operationeel directeur Kim Hammonds zou op een intern evenement hebben gezegd dat Deutsche Bank het meest disfunctionele bedrijf is, waar ze ooit voor heeft gewerkt en het IMF noemde de bank het grootste gevaar voor de stabiliteit van het bankensysteem. De bank probeerde zich nog vergeefs van de ondergang te redden door een fusie met Commerzbank. Angela Merkel heeft al laten weten dat de bank niet door de Overheid gered zal gaan worden en dat zou ook binnen de geldende SRF resolutie ook niet mogelijk zijn. Vooral de 1200 miljard aan derivaten die Deutsche Bank op de balans heeft staan vormen een ontstekingsmechanisme voor een bankencrisis. Desondanks worden er bij deze bank dit jaar opnieuw voor ruim een miljard aan bonussen uitgekeerd. Internationale institutionele beleggers, waaronder Renaissance Technologies (Ren Tec), één van ‘s werelds best presterende hefboomfondsen halen sinds begin juli dagelijks circa 1 miljard dollar aan beleggingen weg bij de Deutsche Bank, nadat werd aangekondigd dat 18.000 van de 91.500 werknemers worden ontslagen en 74 miljard aan dubieuze leningen wordt overgeheveld naar een ‘bad bank’. Ook de grootste bank van Italië Unicredit balanceert op het randje van de afgrond. Een kleine 10.000 werknemers worden ontslagen. Momenteel werken er 86.000 mensen bij de Italiaanse bank. Bij de Franse bank Société Générale staan de zaken er ook slecht voor en moeten  1.600 werknemers vertrekken.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt dat er maar heel weinig voor nodig is om kopje onder te gaan, dat de stabiliteit van het financiële systeem onder steeds grotere druk staat en dat als het versplinterde bankensysteem van de banken in Italië, Oostenrijk, Spanje en Duitsland niet wordt aangepakt, er een herhaling dreigt van de crisis van 2008-2009. Ook Brazilië staat op het randje van de afgrond vanwege grote corruptieschandalen en hoge schulden. Het IMF heeft berekend dat van de groep van zestig lage-inkomenslanden niet minder dan 24 een groot risico lopen dat ze niet meer aan hun schuldverplichtingen kunnen voldoen.

ECB

De ECB bezit nu al ruim 40 procent van de totale staatsschuld van de eurozone en moet vanwege de dreigende tekorten opnieuw schullden op kopen. De Europese Investeringsbank (EIB) heeft in Nederland 2,6 miljard aan leningen uitgezet. Het Europese Investeringsfonds (EIF), onderdeel van de EIB Groep, verstrekte tegelijkertijd 270 miljoen euro aan risicokapitaal aan het midden- en kleinbedrijf. In totaal verstrekte de EIB de laatste drie jaar 335 miljard aan kredieten om de boel draaiende te houden. Hierbij werd 20 miljard meer ingezet dan was gepland. De balans van de ECB is opgelopen tot 4,7 biljoen (4.700.000.000.000) euro.D e centrale bank houdt ook de rente waartegen banken deposito’s kunnen stallen in Frankfurt op -0,4%. De problemen bij het pensioenfonds ABP zijn door de lagere rente ondertussen zorgelijk. Het fonds komt 42 miljard euro tekort en de dekkingsgraad is inmiddels ruim onvoldoende waardoor pensioenen vanaf 2020 gekort zullen moeten gaan worden.

Eind 2012 besloot de Europese Commissie om de ECB nieuwe bevoegdheden te geven voor een bankentoezicht en het optuigen van een bankenunie. In 2013 trad het Single Supervisory Mechanism (SSM) in werking en 4 november 2014 nam de ECB alle toezichthoudende taken volledig over. Per 1 januari 2016 is de SRM-Verordening ingegaan, waarbij de ECB via een in te stellen SRB moet signaleren wanneer een bank moet worden ontbonden. In exceptionele omstandigheden moet daarbij het extra resolutiefonds worden ingezet. De banken van de lidstaten moeten hiervoor in tien jaar 1 procent van de gedekte deposito’s van de deelnemende banken bijeenbrengen (circa 55-60 miljard euro). Hiervoor werd een Intergovernmental Agreement (IGA) afgesloten die de afdracht van de bijdragen aan het resolutiefonds (SRF) en de geleidelijke risicodeling van de lidstaten regelt. De Oostenrijkse Heta Asset Resolution (Hypo Alpe Adria Bank) is de eerste bank met de twijfelachtige eer om met een tekort van 8 miljard euro om te vallen onder de SRM regels (European Recovery and Resolution Directive, (BRRD) In opdracht van de toezichthouder werd 54% van de schulden die de bank heeft weggestreept en werd de terugbetalingstermijn voor de resterende schuld verlengd tot eind december 2023. Ook betaalt de bank geen rente meer aan de obligatiehouders. Onder de schuldeisers zitten Duitse banken, verzekeraars, hedge- en beleggingsfondsen. De bank ging ten onder aan witwassen, boiler rooms, financiering van de Freiheitliche Partei Österreichs en de handel in swaps.

QE (Quantative Easing) en negatieve rente

Met het QE-programma (quantative easing) heeft de ECB 2600 miljard euro gecreëerd door (vooral slechte) obligaties en leningen van landen en bedrijven op te kopen. De opzet was om het financiële systeem, vooral banken niet om te laten vallen en om deze meer kredieten te laten verstrekken en zo de economie aan te zwengelen. Vanwege dreigende deflatie en banken in zwaar weer startte de ECB in maart 2015 met het verlagen van de rente en het net als de FED in de VS bij banken opkopen van staatsobligaties en Asset Backed Securities. Het opkoopprogramma van de centrale bank werd keer op keer verlengd  en werd uiteindelijk van 80 miljard euro per maand verlaagd naar 30 miljard. Sinds 1 januari 2018 werd het maandelijkse bedrag 30 miljard en in december 2018 nog “maar” 15 miljard. In januari 2019 stopte de ECB hiermee. Ondertussen heeft de ECB obligaties opgekocht tot een balanstotaal van bijna 4,7 biljoen euro. Er worden weliswaar geen nieuwe obligaties opgekocht, maar er worden nog wel obligaties afgelost. Dat geld wordt vanaf januari ook weer in obligaties van eurolanden gestoken. Het totale bedrag aan obligaties van eurolanden die de ECB heeft daalt dus nog helemaal niet. De Nationale Centrale Banken in Europa namen een groot gedeelte van het opkopen van slechte obligaties voor hun rekening, waardoor deze obligaties niet op de balans van de ECB zelf terechtkomen, maar bij de Nationale Centrale Banken waaronder ook die van Nederland. Het officiële doel van QE zou, behalve het bevorderen van kredietverstrekking, het op peil houden van 2% inflatie zijn, echter na 4,5 jaar is deze nu gedaald naar 1 procent op jaarbasis.  De inflatie in de eurozone is in september verder teruggezakt. De consumentenprijzen stegen vorige maand met 0,9 procent, het laagste punt sinds eind 2016.

7 maart 2019 kondigde de ECB tot maart 2021 alweer een volgend programma van TLTRO’s (targeted longer-term refinancing operations) aan: banken mogen opnieuw tegen voordelige condities tweejaars-leningen aantrekken, mits deze worden besteed aan financieringen die de groei van de economie in de Eurozone bevorderen. Inmiddels is rente op spaargeld 0% en een negatieve spaarrente ligt in het verschiet. Triodos en ABN AMRO masseren vast dit toekomstperspectief en de Rabobank heeft vorig jaar zelfs al hun systeem aangepast om spaarrekeningen met een negatief tarief aan te kunnen bieden. In Duitsland is de kogel al door de kerk en internetbank Skatbank is daar de eerste aanbieder met een negatieve rente.

De centrale banken kochten in 2018 meer goud dan in de afgelopen 50 jaar. Er werd voor 651 ton netto aan goud gekocht, een stijging van ongeveer 75 procent ten opzichte van een jaar eerder. Daarmee nemen de centrale banken ongeveer 15 procent van alle aankopen voor hun rekening. Het eerste halfjaar van 2019  werd nog eens zo’n 374,1 ton ingekocht ter waarde van 14,2 miljard euro. De centrale banken van Polen, China en Rusland kochten de grootste hoeveelheid.

Daimler benz, een van de economische steunpilaren van Duitsland wordt langzaam maar zeker overgenomen door China. (Een belang van  7,5 miljard euro). Het Chinese Zhejiang Geely is de grootste aandeelhouder geworden van het Zweedse Volvo en van de Britse sportwagenfabrikant Lotus. China is bezig langzaam maar zeker bezig ook Australië over te nemen. Duizenden Chinese agenten zijn geïnfiltreerd in de Australische politiek, in de media en op universiteiten. In China zelf zijn de banken en de beurzen ondertussen ook in gevaar. De Chinese banken hebben zo’n 1,1 biljoen euro aan slechte leningen uitstaan bij ondernemingen. Een inzinking van Chinese aandelen blijkt een van de meest bepalende marktevenementen van dit jaar te zijn. De totale Chinese schuld als percentage van de omvang van de economie is in tien jaar verdubbeld tot 300 procent.

De ECB beperkte zich eerst nog tot staatsobligaties en obligaties van supranationale instellingen als de EU en de EU-noodfondsen, maar daar zijn ook Overheidsinstellingen aan toegevoegd. De ECB kocht ook voor 597 miljoen euro verpakte Nederlandse hypotheekleningen van ING en het noodlijdende Delta Lloyd die anders allang kopje onder zouden zijn gegaan. Tekorten worden door Centrale banken heimelijk weggewerkt met handel in eigen obligaties. Banken in Frankrijk, Italië en Ierland werken op deze manier met een balans die feitelijk een veelvoud is van het eigen vermogen (monetaire verruiming) en met geld dat er feitelijk niet is.

Eurocrisis

25 jaar geleden werden met het Verdrag van Maastricht op een Europese top de Europese Unie opgericht en de euro bedacht. Helmut Kohl en François Mitterrand waren de drijvende kracht achter het project. De euro moest er komen om politieke redenen. In Brussel werd het jubileum gevierd met de oplevering van een gloednieuw hoofdkwartier, gebouwd voor 321 miljoen euro. (ruim 80 miljoen meer dan begroot)

Het hele financiële systeem wordt sindsdien overeind gehouden door enorme steunaankopen van de ECB en renteverlagingen die vooral gevolgen hebben voor pensioenfondsen en spaarders, die op deze manier meebetalen aan de tekorten van Zuid Europa. Dat opkoopprogramma is al verkleind van 80 naar 30 euro per maand. De lidstaten van de Europese Unie hadden afgesproken dat het begrotingstekort van lidstaten niet boven de drie procent van het bruto binnenlands product (bbp) mocht uitkomen, en dat de staatsschuld onder de zestig procent van het bbp moet blijven. Hiervan komt in de praktijk weinig terecht.

Door een groot aantal maatregelen zoals de oprichting van het EFSF, het hieruit voortkomende ESM en het in stelling brengen van het OMT programma door de ECB is getracht om de schuldencrisis in Zuid Europa te bedwingen. De begrotingstekorten, dreigende deflatie, dalende grondstofprijzen en de toenemende staatsschulden zijn structureel evenals de beperkte economische groei en de afnemende binnenlandse vraag. IJsland heeft dan ook eieren voor zijn geld gekozen en heeft onlangs besloten om de EU kandidatuur in te trekken en Denemarken wil de aparte status behouden en geen verdere EU regelgeving. De Italiaanse economie is in de tweede helft van 2018dan ook in een recessie beland. De al verwachte krimp in het vierde kwartaal blijkt hoger uit te vallen. Het is voor het eerst sinds 2013 dat een grote Europese economie in een recessie is beland. De Duitse economie weet tot nog toe net een recessie te ontlopen.

De pensioenfondsen gaan door de ECB ingrepen langzaam maar zeker ten onder en moeten de komende jaren korten op de pensioenen om de liquiditeit op een verantwoord peil te kunnen houden. Banken en financiering/leasemaatschappijen blijven hoge rentes van 5 tot 9 procent berekenen om niet om te vallen, waardoor Fintech bedrijven op hun beurt met snelle, goedkopere leningen en aantrekkelijke beleggingen hun kans schoon zien om deze markt wereldwijd over te nemen. (40 miljard dollar per jaar) ING berekent klanten die tot 2.000 euro rood staan een rente van 13,9 procent, de Rabobank 12,7 procent per jaar en SNS 11 procent.

Nederland

Nederland had op 1 januari bijna 17,3 miljoen inwoners, ongeveer 100.000 meer dan begin vorig jaar. Zo’n 1,7 miljoen Nederlandse huishoudens hebben meer schulden dan bezittingen. Zo’n 86 procent van deze schulden bestaat uit hypotheekschuld. De gemeente Amsterdam heeft een schuld van 4,2 miljard. De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in juni 2019 2,2 procent lager dan in juni 2018. Het is de vierde achtereenvolgende maand waarin de productie krimpt

Transport

Het goederenvervoer over het spoor is in 2017 met 6 procent afgenomen in vergelijking met 2016. Er was een afname van treinen van en naar de haven van Rotterdam met 2200 tot 29.950. Het transitverkeer groeide wel met 1100 treinen tot bijna 5000 in 2017.

De bouw

De grote bouwbedrijven hadden de afgelopen vijf jaar samen een omzet van meer dan 100 miljard, echter zonder daar winst op te maken, net als de acht grootste aannemers die van 2010 tot 2015 gezamenlijk een negatief resultaat boekten van 185 miljoen euro. De vier beursgenoteerde bouwers hebben inmiddels een of meerdere aandelenemissies moeten doen om het hoofd boven water te houden. De bouwproductie ligt nu dankzij recente Overheidsinvesteringen flink hoger.

Scheepvaart

Orders voor nieuwe containerschepen bereikten een nieuw dieptepunt. Twee grote rederijen gingen binnen een maand failliet. Flinter Barendrecht met 31 schepen en Abis met 21 schepen. Bertram Rickmers heeft een deel van zijn scheepvaartimperium moeten redden via een samenwerking met Zeaborn. Bij scheepswerf Keppel Verolme verdwijnen bijna 100 van de 350 banen. Scheepsbouwconcern Damen schrapt in totaal circa 150 banen bij Shiprepair Rotterdam, Shiprepair Van Brink en Shiprepair Vlissingen.  Ook rederij Vroon in Breda zit in de problemen en kan niet meer aan de betalingsverplichtingen voldoen en verkocht daarom al twee tankers. Drie andere schepen staan op de nominatie voor verkoop en de familie moet bijspringen. Bij de rederij werken wereldwijd 4000 mensen. Prijzen voor export van zeecontainers kosten anno 2017 ineens tot het tienvoudige van vorig jaar. Vorig jaar kostte het verschepen van een grote zeecontainer nog 200 dollar en nu is dat tussen de 1500 en 2000 dollar. De overslag in de zeehaven van Amsterdam is met zeven procent gekrompen en ook de overslag in de haven van Rotterdam is in 2016 verder afgenomen.  De Central Industry Group (CIG) in Groningen moest door investeringsmaatschappij Nimbus worden gered. Het bekendste CIG-bedrijf Centraalstaal in Groningen, dat voorgevormde staalplaten voor schepen levert moest met reorganisaties het aantal werknemers in het afgelopen anderhalf jaar al terugbrengen van 120 naar 50. Van de ongeveer 1100 werknemers die CIG twee jaar geleden telde, was eind 2016 minder dan de helft over. Ook Wolfard & Wessels Werktuigbouw in Hoogezand, actief in de offshore, kwam in problemen. Het maakte na een faillissement een doorstart met de helft van de 104 werknemers. De Nederlandse Overheid stelde om de sector van de ondergang te redden vijf miljoen euro beschikbaar via de Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS) waardoor rederij Van Oord ondanks de malaise alsnog een nieuw kraanschip (op aardgas) kon bestellen bij scheepswerf Neptune die met de winst de opgelegde last onder dwangsom voor milieuvervuiling kan betalen. De ChristenUnie stond niet alleen aan de basis van het creëren van de subsidie maar was ook van doorslaggevende betekenis bij de toestemming voor de wijziging van het bestemmingsplan en een ruimere milieuvergunning ten behoeve van nieuwbouwplannen van de scheepswerf Neptune Shipyards. Ook het noodlijdende Royal IHC mag met SDS subsidie zo’n schip op gas bouwen. In juni 2015 moesten bij IHC Merwede 500 honderd banen verdwijnen vanwege reorganisatie door teruggelopen orders. IHC is eigendom van Parkland N.V. van Cees de Bruin van investeringsfonds Indofin (62.10%), Stichting Administratiekantoor Management en Personeel IHC (27.89%) en Rabo Capital B.V. (10.01%). Norddeutsche Landesbank (Nord/LB) heeft in 2016 een nettoverlies van 1,9 miljard euro geleden. Er moest vorig jaar voor €2,9 miljard opzij gezet worden voor de extreme verliezen in de scheepvaart.  Polen, Tsjechen, Bulgaren en Roemenen houden de Nederlandse binnenvaart draaiende. Zo’n 30% van de banen op de schepen wordt ingenomen door buitenlandse matrozen, schippers en kapiteins.

Veehouderij

Het is crisis in de melkveehouderij en sluiting van een paar duizend melkveebedrijven dreigt, waardoor de Nederlandse economie bijna een miljard aan netto toegevoegde waarde kwijt kan raken en volgens Milieudefensie hangt er zelfs een prijskaartje van 2,1 miljard euro aan vast. Zo’n 8000 zeldzame koeien die een onderdeel zijn van ons culturele erfgoed dreigen op termijn te verdwijnen. Een crisistop met banken (ABN Amro, Rabobank), diervoederproducenten en boerenorganisaties leidde er toe dat er 50 miljoen euro moet worden uitgetrokken om de melkveestapel te reduceren. Boeren die al hun melkvee afstoten, krijgen nu een premie van 1200 euro per melkkoe, 276 euro voor een kalf en 636 euro voor een pink (éénjarig rund). Daarnaast krijgen melkveehouders die hun bedrijf beëindigen een liquiditeitsvoorziening, bedoeld om 2017 financieel door te komen. Het doel van de regeling is dat er 60.000 minder melkkoeien in Nederland zullen zijn, waardoor er dit jaar 2,5 miljoen kilo minder fosfaat geproduceerd wordt. Voor 2030 moeten van de EU uiteindelijk circa 500.000 koeien verdwijnen om Nederland aan de regels en akkoorden te laten voldoen. Dat is ongeveer een kwart van de melkveestapel.

Visserij

Het Europees Parlement wil astoppen met de pulsvisserij in Europa, waar miljoenen in zijn geinvesteerd. Pulsvissen is een moderne vistechniek waarbij gebruik wordt gemaakt van een visnet dat stroomstootjes afgeeft. Het Europees Parlement stemde op Frans initiatief voor een verbod op deze manier van vissen omdat deze techniek slecht zou zijn voor de natuur. De toekomst voor meer dan vijfhonderd Nederlandse vissers is opeens hoogst onzeker geworden. De Europese Commissie of de landbouwministers kunnen het Europese verbod nog annuleren omdat het besluit nog niet definitief is.

Fruitteelt

Door de sancties tegen Rusland, die sinds 2014 zijn ingesteld, zijn de fruittelers een belangrijke afzetmarkt kwijtgeraakt.Nieuwe afnemers zijn er niet door het overaanbod van appels en peren uit Oost-Europa, waar de teelt met subsidie uit Brussel wordt gesteund.

Detailhandel

Gemiddeld daalde het aantal winkels met 4,4% in tien jaar tijd tot 95.630. Er zijn vooral minder winkels in dvd’s en cd’s, fotocamera’s en baby- en kinderkleding. Tegelijkertijd vervijfvoudigde in tien jaar het aantal online winkels tot 32.000 vooral in kleding. Het aantal kledingwinkels daalde met 4,9% en er zijn nog ruim 15.000 kledingzaken over. Het aantal telefoonwinkels, warenhuizen, viswinkels en tweedehandskledingzaken nam sinds 2007 toe met ruim 30%. Tussen de zestig en zeventig procent van de zelfstandige winkeliers lijdt verlies en leeft onder de armoedegrens. Grote ketens met in totaal meer dan 3.000 vestigingen zijn in korte tijd achter elkaar ten ondergegaan, doorgestart of werden opgekocht door veelal buitenlandse investeerders, die het bedrijf leeg trokken door het onroerend goed te verkopen en de opbrengsten te besteden aan bonussen of deze weg te sluizen naar belastingparadijzen. 281.850 gebouwen (3%) staan inmiddels leeg, waarvan er 20.000 winkels waren. In 2017 veerde de detailhandel op met  4,2 procent. Dat is de hoogste groei in 11 jaar, meldt het CBS. De winkelverkopen stegen met 3,1 procent en de online verkopen met 19,5 procent. De omzet is nog wel 0,5 procent lager dan in 2008. Voor de non-foodwinkels bedraagt het omzetverlies sinds de crisis nog ruim 13 procent, terwijl de omzet van winkels in voedings- en genotmiddelen ruim 15 procent hoger ligt dan voor de crisis.

Handel en industrie

Honda zal in 2021 de Honda Civic fabriek in de Engelse stad Swindon sluiten en zo’n 3.500 banen schrappen. Nissan heeft plannen om de Nissan X-Train Sport in het VK te produceren geannuleerd. Ook Jaguar Land Rover en Ford hebben eerder dit jaar aangekondigd banen te zullen schrappen in Europa. In het tweede kwartaal werd  ook bij Tesla 400 miljoen dollar (359 miljoen euro) verlies geboekt.  In de eerste zes maanden van 2019 werden in de EU 8,2 miljoen nieuwe auto’s verkocht. Dat is een daling van 3,1 procent ten opzichte van het eerste halfjaar van 2018. Van de vijf grote markten liet alleen Duitsland in het halfjaar een bescheiden groei zien.

Delfstoffen

Sinds 2018 is Nederland netto-importeur geworden van aardgas en dat kostte kostte Nederland vorig jaar ruim 2,1 miljard euro. De delfstoffenwinning kromp in 2016 met 11,2 procent vooral door de forse afname van het productieplafond voor aardgas. Dit werd vanaf 2014 stapsgewijs ingesteld om het aantal door de gaswinningen veroorzaakte aardbevingen in de provincie Groningen terug te dringen. In 2016 exporteerde Nederland nog voor 8,2 miljard euro aan aardgas. Daarmee is de aardgasexport in drie jaar ruimschoots gehalveerd. De aardgasproductie in 2016 was al 42 procent lager dan in 2013 en moest vanwege de aardbevingen nog verder verminderen waardoor een grote inkomstenbron opdroogt. Daarbij komen ook nog de grote uitgaven die nog moeten worden gedaan om de schade aan gebouwen in Groningen te herstellen. 1.500 woningen voldoen niet aan de veiligheidseisen volgens de Mijnraad. Minister Wiebes (Economische Zaken) sloot met Shell en ExxonMobil een deal voor de financiële afwikkeling van het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen. De gasdeal van minister Wiebes (Economische Zaken) kostte de Nederlandse Staat bijna 3 miljard euro. Na aftrek van de winstbelasting kwam dat neer op een bedrag van netto 1,6 miljard euro.

Multinationals

Multinationals worden uitverkocht aan Buitenlandse investeerders. Zo werd Frisdranken bottelaar Refresco  overgenomen door Franse en Canadese investeerders voor 1,6 miljard euro, het Enschedese IT-bedrijf Caase.com door de Amerikaanse multinational Insight EMEA en Vanderlande Industries voor 1,2 miljard aan Toyota Industries. Ook Ziggo, Kruidvat, de Ruyter, Douwe Egberts, Grolsch, Gansewinkel, Essent, Nuon, Connexxion, Numico, ABN Amro, Hoogovens, Van Leer, VNU, TMG, KLM, DSM, Océ, IAI, Stork, Liteq, Reaal en Histor zijn allemaal al in Buitenlandse handen gevallen. Unilever, C & A, KPN en Akzo Nobel staan ondertussen ook op de nominatie voor verkoop.

Overheid inkomsten en uitgaven

Inkomsten 

De staatsschuld daalde dankzij  een grote uitverkoop en renteverlaging naar 416 miljard euro waarmee de schuld uitkomt op 56,7 procent van het bbp. Een daling met 14 miljard kwam door de verkoop van ASR voor bijna twee miljard euro en een ander deel van het belang in ABN Amro voor anderhalf miljard euro. Vanuit de EU kwam een eenmalige korting van ruim drie miljard op Europese afdrachten. De afwikkeling van rentederivaten leverde 5,4 miljard euro op. De verkoop van de voormalige SNS-vastgoedtak Propertize leverde nog eens ruim 3 miljard euro op. 317 miljoen euro kwam van de verkoop van vastgoed. De staat verkocht naast ruim vijftig gebouwen ook Paleis Soestdijk, vier gevangenissen, tien kantoren en vier rechtbanken. Voor het verhuren van gebouwen en grond werd 138 miljoen euro ontvangen, onder andere aan 125 plekken voor windmolens. De veiling van huurrechten van tankstations langs snelwegen leverde 27 miljoen euro op en de verkoop van zand, grind en schelpen was goed voor 19 miljoen euro.  De megaschikking van ING wegens anti witwas beleid leverde bijna 800 miljoen euro op. Het schatkistbankieren van decentrale overheden nam toe met twee miljard, waardoor het Rijk minder hoefde te lenen. De Nederlandse overheid kreeg in 2016 een korting van meer dan 3 miljard euro op de uitgaven aan EU afdrachten. De rentelasten daalden met ongeveer 1 miljard euro.

De Overheid heeft belangen in bedrijven met een gezamenlijke waarde van 98 miljard euro. Ongeveer een kwart hiervan is in het bezit van gemeenten en provincies. De overheid heeft ook een belang in De Nederlandsche Bank (DNB) ter waarde van bijna 29 miljard euro. Het structureel overschot bedroeg in 2017 voornamelijk door de extreme gaswinning en de verbeterde economie nog 0,8 procent van het bbp en in 2018 zelfs ruim 1,5 procent van het bbp (ruim 11 miljard euro). Dat komt overeen met 1,5 procent van het bruto binnenlands product. De collectieve lastenquote van de belastingen is sinds 2015 met ongeveer 3 procentpunt gestegen. Dit jaar stijgt dat getal door naar 39,6 procent. De belastinginkomsten stegen opnieuw in plaats van dat deze verlaagd werden zoals in het regeerakkoord werd afgesproken. De opbrengsten uit belastingen en wettelijke premies viel in 2018 14 miljard euro hoger uit dan in 2017. Vooral door de btw, vennootschapsbelasting en de loon-en inkomstenheffing. Ook stegen de inkomsten uit de belasting op personenauto’s en motorrijtuigen, kansspelbelasting en de dividendbelasting met meer dan 10 procent.

De Nederlandse Overheid heeft ruim 307 miljard aan inkomsten. Gemeenten hebben de lokale lasten de laatste vier jaar harder laten stijgen dan de inflatie. De afvalstoffenheffing, rioolbelasting en ozb zijn in sommige plaatsen zelfs met tientallen procenten omhoog gegaan. De waterschappen inden in 2018 2,8 miljard euro aan belasting. Dat is opnieuw een stijging van ruim 2,5 procent. Vooral de btw (2,4 miljard), de vennootschapsbelasting (2,3 miljard) en de loon- en inkomensheffing (1,2 miljard) vallen door de economische opleving ook hoger uit dan eerder begroot. De Belastingdienst heeft overigens nog zo’n twintig miljard euro aan openstaande belastingheffingen tegoed. Van ruim zes miljard is echter nog helemaal niet zeker of het bedrag ooit binnenkomt.

Bezuinigingen en belastingverhogingen

Nederland behoort tot de landen met een relatief hoog belastingaandeel. Tussen 2010 en 2016 werd zo’n 1,4 miljard bezuinigd op de wegenbouw. In 2011 werd wettelijk bepaald dat de AOW-leeftijd in 2025 naar 67 jaar zou gaan en in 2013 en 2015 werd de verhoging verder naar voren gehaald. De AOW-leeftijd ligt vanaf 2022 op 67 jaar en 3 maanden. Ook de kinderopvangtoeslag werd verlaagd en de accijnzen verhoogd. In 3 jaar tijd werd onder andere 12 miljard bezuinigd op de zorg. In de afgelopen vijf jaar zijn 191 van de 477 politiebureaus gesloten en ingewisseld voor politieposten, die alleen op afspraak werken of één of twee dagdelen per week geopend zijn. De steunpunten zijn voornamelijk in gemeentehuizen of bibliotheken. De politie heeft het afgelopen jaar duizenden onderzoeken stopgezet vanwege een personeelstekort. Op dit moment heeft de politie ruim 40.000 zaken in behandeling. Daarnaast liggen er nog bijna 23.000 op de plank. Het gaat bijvoorbeeld om overvallen of geweldsincidenten waarvoor momenteel te weinig rechercheurs beschikbaar zijn. In Zaanstad is het lerarentekort zo groot dat scholen dit najaar moeten overgaan op een vierdaagse schoolweek.

De energiebelastingen van Nederland zijn de hoogste van heel Europa. De Opslag Duurzame Energie (ODE) en tarieven van de energiebelasting zorgden in 2018 al voor een stijging van de energiekosten van gemiddeld 12%. Voor huishoudens met een gemiddeld verbruik van 3.500 kWh stroom en 1.500 kuub gas per jaar komen de belastingverhogingen voor 2019 neer op nog eens een extra heffing tot 153,85 euro. Bij elkaar opgeteld komt er tot 2021 een lastenverzwaring van 1 miljard euro alleen al voor vergroening. Aardgas werd bijna drie keer zo duur. Er werd al ruim 25 cent aan energiebelasting geheven op een kubieke meter aardgas en voor opslag duurzame energie  1,13 euro per kuub.

In 2001 en 2012 werd de btw al verhoogd en loonkosten stegen per uur tot wel 72,3 procent. In 2019 ging de btw voor het lage tarief van 3% omhoog naar 9%. Behalve taxi’s vallen ook fiets- en schoenreparaties, kappers, optredens van artiesten, schilders en stukadoors onder dit verhoogde btw-tarief. De btw-inning levert in 2019 hierdoor maar liefst 59,6 miljard op. De BPM werd opgehoogd met 35 procent en de belasting op autobrandstof werd 70 procent.  De totale inkomsten van de Gemeenten in 2016 bedroegen 53,8 miljard euro en hiervan werd 53,6 miljard euro uitgegeven. Rioleringsheffing werd ruim 2,5 keer duurder en ook de assurantiebelasting werd aanzienlijk verhoogd naar 21 procent. Gemeentelijke heffingen stijgen 4 tot 5 procent per jaar en parkeertarieven verdubbelden. Voor cafébezoek, woninghuur of openbaar vervoer moet bijna 60 procent meer betaald worden dan in 1996. Wasmachines, boodschappen of fietsen zijn ruim 30 procent duurder geworden. Recreatie werd gemiddeld 72 procent duurder, de huur van een woning werd 75 procent duurder en voedsel, alcohol en tabak stegen gemiddeld bijna 50 procent in prijs. De zorgverzekering ging in 2017 per gezin minimaal 60 euro per jaar extra kosten (5,00 p.p. p.m.) Gemiddeld moeten Nederlandse huishoudens in 2017 zo’n 745 euro afdragen aan gemeentelijke belastingen voor de afvalheffing, rioolheffing en de onroerend zaak belasting (OZB). De woonlasten stegen in 2017 gemiddeld opnieuw met een half procent ten opzichte van 2016. Dit jaar gaat een huishouden met een eigen woning gemiddeld 0,6 procent meer betalen voor de belastingen aan gemeente, provincie en waterschap. De waterschappen zullen naar verwachting ruim 2,5 procent meer belasting heffen dan vorig jaar. Het leven in Nederland is de laatste twintig jaar maar liefst 31,1 procent duurder geworden. De Overheid haalt steeds meer geld op met de verkoop aan bedrijven van CO2 uitstootrechten, die op een veiling verkocht worden. Om de koopkracht enigszins te behouden gold voor een inkomen van 68 duizend euro vanaf 2019 een tarief van 36,93 procent, daarboven werd het tarief 49,5 procent.

Uitgaven en tekorten

De uitgaven stegen met 4,1 procent. De overheid gaf meer uit aan lonen, zorg en een hogere afdracht aan de Europese Unie. Er ging ook meer geld naar internationale samenwerking, zoals de wederopbouw van het door een orkaan getroffen Sint Maarten. Door de bezuinigingen is het Nederlandse leger ondertussen in een zorgwekkende staat. Het ministerie van Defensie moest erkennen dat de Nederlandse vloot last heeft van “materieelproblemen”. De vier luchtverdedigings- en commandofregatten van de Nederlandse vloot kunnen niet behoorlijk worden ingezet vanwege technische problemen en onderdelen schaarste. Nederland haalt de NAVO-norm niet, die voorschrijft dat 2 procent van het bbp aan de krijgsmacht moet worden besteed.  Nederland zit met een aandeel van 1,35 procent onder het NAVO-gemiddelde van 1,47 procent. De Amerikanen geven 3,5 procent van het bbp uit aan defensie. De Verenigde Staten eist in Brussel bij  de NAVO top een behoorlijk hogere bijdrage tot wel 4 procent voor de toekomst en eist dat ook achterstallige betalingen worden ingelost. Ondanks deze tekortkomingen worden er acht of negen extra F35-straaljagers gekocht van de in totaal 1,5 miljard euro die ter beschikking is gesteld in de recente voorjaarsnota.

Rechercheurs van de Nederlandse politie worden volgens de Nederlandse Politie Bond structureel overbelast en door onderbezetting zou tachtig procent van alle aangemelde zaken blijven liggen. Het gevolg is dat Nederland volgens de bond kenmerken heeft van een „narcostaat”, ondermijnd door de „rijke machthebbers in een parallelle (drugs)economie”. De vakbonden FNV, CNV en 32 ondernemingsraden van de Dienst Justitiële Inrichtingen stellen in een petitie aan de Tweede Kamer dat het ministerie van Justitie en Veiligheid bewust liegt over dalende criminaliteit en eisen dat de Algemene Rekenkamer onderzoek gaat doen ‘naar de onbetrouwbare cijfers’. De politie en vakbonden onderhandelen ook al langere tijd over een nieuwe cao, die voor 65.000 politiemedewerkers moet gaan gelden.  Er komen ruim 1100 agenten bij, van wie het merendeel in de wijken gaat werken. De agenten voerden met succes actie, onder meer door geen bekeuringen meer uit te schrijven en kregen er 8 procent loonsverhoging bij. Ook de rechtspraak ging onderuit en moet nu gered worden met een extra Overheidssteun van 40 miljoen euro.

In 2020 wordt bijna 3 miljard geïnvesteerd in aanleg, beheer en onderhoud van wegen.  Er komt circa 80 miljoen euro bij om de druk te verminderen op de budgetten voor beheer en onderhoud bij Rijkswaterstaat. En aan het budget voor instandhouding van het spoor wordt 151 miljoen euro toegevoegd in de periode tot 2022.  De lasten voor uitkeringen stijgen vooral door de grote aantallen migranten. In Nederland wonen ruim 17 miljoen mensen, waarvan zo’n 13 miljoen van 15 tot 75 jaar. Er wordt ruim 156 miljard euro uitgegeven aan sociale uitkeringen en de uitgaven aan sociale uitkeringen zijn dan ook goed voor 48 procent van de overheidsuitgaven. Ruim 7.300 remigranten krijgen een uitkering in het buitenland. Dit kost de Nederlandse Staat jaarlijks structureel 33,9 miljoen euro.  Vanuit de EU gaat er 4,5  miljard euro per jaar naar Turkije, Griekenland en de de ander Zuid-Europese landen om daar de toenemende stroom vluchtelingen tegen te houden. Soortgelijke bedragen zullen ook aan Afrikaanse landen betaald moeten gaan worden. Vertrekkende politici hebben recht op een wachtgelduitkering van maximaal. Door de Brexit zal Nederland ruim 400 miljoen per jaar meer af moeten dragen aan de Europese Unie. De EU kost Nederland toch al zo’n 2,5 miljard euro netto per jaar en de Brexit nog eens een kleine 3 miljard. Het onlangs afgesloten pensioenakkoord kost de schatkist in 2020 399 miljoen euro en dat loopt daarna op tot ruim een miljard euro in 2022.

Uitgaven voor de monarchie

Volgens de begroting kost de Nederlandse monarchie jaarlijks zo’n vijftig miljoen euro. Alleen al de directe kosten bedragen zeker het dubbele, ruim 104 miljoen euro. De renovatie van paleis Huis ten Bosch, waar koning Willem-Alexander en koningin Máxima met hun dochters gaan wonen, kost bijvoorbeeld 63,1 miljoen euro. Koning Willem-Alexander krijgt jaarlijks 5.318.000 euro. Het inkomensdeel van de vergoeding is nu nog 902.000 euro. Het inkomensdeel van Koningin Máxima is 326.000 euro. Voor haar hofhouding en overige uitgaven die met het ambt te maken hebben is 585.000 euro begroot. De gewezen koningin Beatrix krijgt per jaar 465.000 euro, en heeft nog eens een extra 965.000 euro te besteden aan personeel en materiële uitgaven. Bij elkaar kost dit per jaar in totaal 7.0659.000 euro.
De functionele uitgaven van de koning bedragen een kleine 27 miljoen en 260 man personeel kost nog eens 17 miljoen euro. Voor auto’s, koetsen en paleizen is 8,5 miljoen euro beschikbaar. Zo’n 400.000 is begroot voor faunabeheer. Voor het Het Loo is 190.000 euro begroot exclusief 90.000 euro voor de terreinwagens en 10.000 euro voor reiskosten en opleidingen. De vliegreizen kosten per jaar 973.000 euro. De Groene Draeck kost zo’n 95.000 euro per jaar exclusief eerder gepleegde revisie tussen 2011 en 2015 ad 223.000 euro. De doorbelaste kosten van ministeries en de personeelskosten van de RVD, het Militaire Huis (ceremonieel vertoon bij evenementen) en uitgaven van het Kabinet van de Koning (ondersteuning constitutionele taken) kosten ruim 5,5 miljoen. De toelage van Willem Alexander stijgt in 2019 met 24.000 euro. Dat is 2,7 procent meer dan vorig jaar, toen hij nog 902.000 euro kreeg. In totaal krijgen de Oranjes er in 2019 ongeveer een miljoen euro bij.

Staatssecretaris Raymond Knops van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft een eenmalige bijzondere uitkering van twee miljoen euro toegekend aan het bestuurscollege van Saba. Als gevolg van orkanen Irma en Maria hebben Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius te maken met herstelkosten. Deze bijzondere uitkering komt bovenop 25 miljoen dollar die al aan Saba ter beschikking was gesteld voor de wederopbouw.

Flevoland, Zuid-Holland en Groningen zijn de armste provincies. Het aantal daklozen neemt nog steeds toe. Ruim 282 duizend Nederlanders kunnen de verplichte premie voor hun zorgverzekering minstens zes maanden achter elkaar niet betalen. (1 miljard euro) en maandelijks wordt 20 miljoen euro aan zorgpremie zelfs helemaal niet voldaan. 30.000 mensen zijn zelfs helemaal onverzekerd. Veel thuiszorginstellingen gingen door de extreme bezuinigingen failliet.  Doordat voormalig staatssecretaris Van Rijn het Zorginstituut heeft laten bepalen wat er nodig is voor betere verpleeghuiszorg, is de uitspraak van deze instelling juridisch bindend geworden. Het betekent dat er honderden miljoenen, oplopend tot zo’n 2,1 miljard in 2021 extra naar de ouderenzorg moet. Door een weeffout in de wet blijken ook veel meer mensen recht te hebben op langdurige zorg als voorzien. Dit kost de Staat nog eens 745 miljoen euro extra. Nederland heeft een pensioengat van 2.000 miljard dollar en dat loopt in 2050 verder op naar 6.000 miljard dollar zo berekende het World Economic Forum. 

Dit nieuwsbericht werd u aangeboden door

BVS Taxi Ter Aar

Banken

Internationale institutionele beleggers, waaronder Renaissance Technologies (Ren Tec), één van ‘s werelds best presterende hefboomfondsen halen sinds begin juli dagelijks circa 1 miljard dollar aan beleggingen weg bij de Deutsche bank, nadat werd aangekondigd dat 18.000 van de 91.500 werknemers worden ontslagen en 74 miljard aan dubieuze leningen wordt getransferd naar een ‘bad bank’. Deutsche bank ligt bovendien onder vuur bij de Amerikaanse Justitie, vanwege haar banden met het Maleisische investeringsfonds 1MDB. Justitie onderzoekt in hoeverre de Duitse bank de Amerikaanse wetten heeft overtreden toen ze in 2014 het investeringsfonds hielp bij een kapitaalsverhoging van 1,2 miljard dollar. Mogelijk was daarbij sprake van witwassen. Deutsche Bank is de tweede bank wier rol wordt onderzocht, eerder gebeurde dat al bij de Amerikaanse investeringsbank Goldman Sachs. Een vroeger directielid van Goldman ging aan de slag bij Deutsche Bank. Tim Leissner, een voormalig medewerker van Goldman Sachs die schuldig pleitte in het corruptieschandaal rond 1MDB, zou de autoriteiten hebben geïnformeerd over de betrokkenheid van de Deutsche Bank.

De Duitse justitie is eind 2018 binnengevallen bij Deutsche Bank. Liefst 170 medewerkers van de politie, het openbaar ministerie en de belastingdienst doorzochten zes verschillende gebouwen in Frankfurt, op zoek naar bewijsmateriaal voor witwassen op basis van informatie in de Panama Papers en Offshore Leaks. De bank zou klanten hebben geholpen met het oprichten van vennootschappen in belastingparadijzen, met name op de Britse Maagdeneilanden. Via die vennootschappen zou geld dat verdiend is met criminele activiteiten zijn witgewassen, mogelijk met medeweten van de bank of de medewerkers. Volgens de autoriteiten zou alleen al in 2016 311 miljoen euro zijn witgewassen voor meer dan 900 klanten, zonder dat de bank dit meldde bij de autoriteiten.

Europese banken hebben voor bijna 1000 miljard euro aan probleemleningen. De meeste banken zitten dan ook nog steeds in zwaar weer en door de miljarden aan claims, boetes en rechtszaken moeten er aan alle kanten bezuinigd worden. De banken maken gebruik van financiële trucs via de ECB om de schone schijn nog op te houden, maar veel personeel moet ondertussen het veld ruimen, filialen worden gesloten, gebouwen, niet-kernactiviteiten en kredietportefeuilles en leasemaatschappijen worden verkocht of naar de beurs gebracht. Door gebruik te maken van herinkoopovereenkomsten of repo’s, kunnen banken hun schuldenratio’s tijdelijk zo aanpassen dat ze op belangrijke rapportagedata, binnen de limieten vallen van toezichthouders. Het gros van de slechte portefeuilles wordt doorverkocht aan gespecialiseerde hedgefund opkopers als Elliott, Cerberus Capital Management en Lone Star Funds, veelal in gesecuritiseerde vorm met behulp van het overheidsgarantieprogramma Gacs. De financiering komt onder andere uit pensioenfondsen, liefdadigheidsinstellingen en staatsinvesteringsfondsen. Dan is er ook nog de ECB met quantitative easing en het speciale ‘teltro’-loket. Daar kunnen banken tijdelijk geld tegen een negatief tarief ophalen, mits ze het uitlenen aan bedrijven en huishoudens. De Europese banken hebben gezamenlijk 722 miljard aan (teltro’s) schuld opgebouwd bij de ECB die feitelijk moest worden afgelost in 2020. Doordat de ECB opnieuw Teltro leningen beschikbaar heeft gesteld kunnen de aflossingen net als bij een ponzi scheme worden ingelost. Met de quantitative easing (QE)ofwel kwantitatieve biljoenen aan geldverruiming drukken centrale banken (digitaal) geld bij waarmee ze effecten (zoals staatsobligaties) aankopen. Hierdoor worden banken gered, dalen de rentetarieven en worden leningen ook voor banken goedkoper.

De Europese Commissie verdenkt acht EU banken van kartelvorming. De financiële instellingen zouden concurrenten hebben buitengesloten van de aankoop van en handel in Europese staatsobligaties. De Europese Commissie legde in mei 2019 Barclays, Royal Bank of Scotland (RBS), Citigroup, JPMorgan Chase en het Japanse Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG) boetes op van in totaal bijna 1,1 miljard euro vanwege verboden kartelafspraken bij de handel in valuta’s. Het Zwitserse UBS ontliep een boete omdat die de zaak aanhangig heeft gemaakt bij de Commissie. De overtredingen vonden in wisselende samenstelling van de betrokken banken plaats tussen 2007 en 2013.

Sinds de crisis hebben Nederlandse banken en verzekeraars voor ruim 2,15 miljard aan boetes gekregen. 1,9 miljard euro werd opgelegd in de Verenigde Staten. Nederlandse financiële instellingen betaalden verder zo’n 140 miljoen euro aan boetes in het Verenigd Koninkrijk.
Rabobank was de laatste tien jaar het meeste kwijt aan boetes en betaalde in totaal 822 miljoen euro voor de betrokkenheid bij het Libor-schandaal. In juli 2017 schikten vanwege fraude de Deutsche Bank en JPMorgan Chase voor  127 miljoen euro in een zaak over de beïnvloeding van rentetarieven voor de Japanse yen. Investeerders hadden aanklachten ingediend tegen de banken wegens gerommel met de Libor- en Euroyen-rentetarieven. Eerder troffen Citigroup en HSBC en de Franse bank BNP Paribas ook al schikkingen om verdere vervolging voor koersmanipulatie te voorkomen. Credit Suisse schikte in november 2017 ook voor 135 miljoen dollar haar koersmanipulatie. De banken schikten voor een totaalbedrag van 5,8 miljard dollar. Grote banken malverseerden met renteswaps, derivaten, Libor, goud- en valutakoersen en zijn verwikkeld in allerlei dubieuze activiteiten. Europese banken boeken zo’n 25 miljard aan winst in belastingparadijzen en meer dan dertig Zwitserse banken waren betrokken bij het witwassen van smeergeld van Petrobras in Brazilië. De Belgische Optima bank verloor de vergunning wegens wanbeheer, slecht bestuur en agressieve marketing en schimmige vastgoedbeleggingen en ging half juni 2016 failliet. Société Générale (SG) heeft voor 50 miljoen dollar geschikt met justitie in de Verenigde Staten en moet dit deels financieren met een beursgang van zijn autoleasetak ALD. De vijf grootste Amerikaanse banken en twintig Europese hebben sinds de kredietcrisis al in totaal ruim 228 miljard euro aan boetes en schadevergoedingen betaald en waarschijnlijk komt daar nog zo’n 50 tot 60 miljard euro bij.  De Rabobank, ING, ABN AMRO en Volksbank hebben 171 wietwinkels in onderpand voor 1,1 miljard euro aan hypotheekleningen aan huisbazen van cannabisshops. Een derde van de pandeigenaren van de 570 wietwinkels betaalt zo met huurpenningen uit de verkoop van softdrugs zijn bankfinanciering.

De banken moeten van de ECB de balansen opschonen en probleemleningen verkopen. Voor heel Europa zou het gaan om 1.950 miljard euro, ofwel zo’n 4 procent van alle Europese bankbezittingen. Europese banken namen in een nieuwe ronde van goedkope langetermijnleningen bij de ECB, de zogenoemde TLTRO-operatie, ruim 233 miljard euro op. Italiaanse banken hadden al zo’n 360 miljard euro aan slechte leningen en door de beursdalingen als gevolg van de Brexit kregen de banken nog eens te maken met verliezen van meer dan 20 procent. Franse banken hebben bijna 300 miljard euro uitstaan in Italië. Begin juni viel de eerste Italiaanse bank om. De oudste bank van Europa de Italiaanse bank Monte dei Paschi di Siena (MPS) werd onlangs, ondanks alle afspraken en resoluties, met 8,8 miljard belastinggeld gered. De Italiaanse regering liquideerde Banco Populare di Vicenza  en Veneto Banca. De schade bedroeg geschat 10 miljard euro. De Europese Centrale Bank had het vertrouwen in de twee banken opgezegd omdat de overlevingsplannen die de banken zelf schreven niet geloofwaardig genoeg waren. De slechte leningen zijn ondergebracht in een ‘bad bank’ en het ondertussen door Fintech bedreigde Intesa Sanpaolo nam de gezonde delen over en kreeg hiervoor ruim 5 miljard euro. Daarnaast heeft de staat garanties gegeven voor 12 miljard euro. Einde oefening voor de respectievelijk 151 en 140 jaar oude banken uit Vicenza en Montebelluna.

Sinds 2008 gingen er in de bankensector zo’n 41.000 arbeidsplaatsen verloren. (krimp van 14%). Bij de Rabobank verdwenen er het afgelopen jaar 2.000 banen en voor 2018 verdwijnen er daar nog eens 10.000.  ING gaat grootscheeps reorganiseren en 7.000 medewerkers afvloeien. ING België sluit de meeste Record Bank filialen, zodat er circa vijftig van de 536 overblijven. De Rabobank verkoopt de door hypotheken gedekte obligaties (covered bonds) aan institutionele beleggers en werkt aan het opzetten van een nieuwe hypotheekbank genaamd Vista. Daarmee wil het financiële concern hypotheken gaan verkopen die worden gefinancierd door institutionele beleggers zoals pensioenfondsen. De vastgoedfinancieringsactiviteiten inclusief circa 60 werknemers, een kredietportefeuille ter waarde van 1,7 miljard euro en de klantenportefeuille van ruim 9000 leningen van RNHB Hypotheekbank werden verkocht en Athlon Car Lease van De Lage landen werd verkocht voor 1,1 miljard euro. De Rabobank verkocht ook Robeco voor 1,9 miljard euro.

ING Bank verkocht het hoofdkantoor in Amsterdam Zuid Oost (het Zandkasteel) aan projectontwikkelaars. Van Lanschot verkocht met 23 miljoen euro verlies een deel van zijn portefeuille met zakelijke vastgoedleningen en verkleinde ook maar meteen het belang in bouwbedrijf Heijmans van 4,91 procent naar 0,53 procent. Bij ABN AMRO verdwijnen 975 tot 1.375 medewerkers. De Commerzbank schrapte nog eens 7300 banen en stopt ook met het uitkeren van dividend. Het totaal aantal verdwenen banen bij de Commerzbank komt daarmee op 9600.

Bankia SA de op drie na grootste (Staats)bank van Spanje moest met 18 miljard euro steun van de EU overeind gehouden worden. De Italiaanse bank Monte dei Paschi di Siena (MPS) krijgt ondanks de nieuwe regelgeving een kleine 9 miljard aan Staatssteun en ook de Liberbank balanceert op het randje van de afgrond. Deutsche Bank vormt het grootste gevaar voor het bankensysteem. Vorig jaar bleek er een nettoverlies van 6,8 miljard euro. De Oostenrijkse Hypo Alpe Adria Bank is al omgevallen met een tekort van ruim 8 miljard euro, waardoor schuldeisers hun geld kwijt zijn en Nederland 63 miljoen moet meebetalen via afwaarderingen bij Staatsbank BNG. Credit Suisse leed in het vierde kwartaal van 2016 opnieuw een miljardenverlies (bijna 2,2 miljard euro). De handel in de grootste Italiaanse bank UniCredit moest 15 november worden stilgelegd nadat bleek dat er € 8,1 miljard Staatssteun nodig is om de bank niet om te laten vallen. De totale portefeuille met zwakke kredieten zou € 50 miljard groot zijn.  BNP Paribas en Société Générale verkopen samen circa 4,4 miljoen van hun aandelen in Euronext aan institutionele beleggers.

Vanwege de negatieve rente wordt er steeds risicovoller belegd in onder andere Contingent Convertible Bonds (CoCo’s). CoCo’s die waardeloos worden op het moment dat een bank omvalt of bad bank wordt. Vooral obligatiefondsen lopen enorme risico’s omdat deze alleen kunnen kiezen voor de meest risicovolle variant van volledige afschrijving. Beleggers die juist vanwege de veiligheid en zekerheid beleggen in obligatiefondsen komen straks van een koude kermis thuis. ING heeft grote delen van een wet geschreven die banken een belangrijk fiscaal voordeel gaf bij het verstrekken van zeer risicovolle obligaties. De ING-top paste de concept wettekst aan en de minister nam destijds vrijwel alles over. Volgens het ministerie van Financiën had ING niet meegeschreven. maar was deze slechts geconsulteerd.
Met ingewikkelde en risicovolle CoCo obligaties kunnen bedrijven geld ophalen, maar als het bedrijf vervolgens in de problemen komt vervalt de obligatie. Dat betekent dat de geldschieter dan zijn inleg kwijt is en de schrijver van de obligatie het geld inneemt. Daartegenover staat dat de uitlenende partij een zeer royale rente krijgt om het risico te compenseren.
Omdat in geval van nood het uitgeleende geld “ingenomen” kan worden door het bedrijf dat de CoCo uitgeeft mag het bedrag als eigen vermogen meegerekend worden. Daarmee is het product extra interessant voor banken, omdat zij sinds de crisis hogere kapitaalbuffers moeten aanhouden.
De banken wilden graag dat de rente op deze leningen aftrekbaar werd van de belasting. De bank stapte naar het kabinet om dit mogelijk te maken, “anders zou de kredietverlening daaronder lijden”. Hoewel ook ambtenaren van Financiën de belastingwetswijziging als staatssteun zien, staat in de concept wettekst toch dat de wet alleen geldt voor financiële instellingen. ABN-baas Gerrit Zalm wordt vervolgens verzocht om de woorden “financiële instellingen” uit de tekst te krijgen, maar uiteindelijk verzon ING een formulering en stuurde de gewijzigde wet naar het ministerie die door de minister werd overgenomen.

Het Zweedse Handelsbanken zet veertig internationale bedrijven op een zwarte lijst, waaronder Shell omdat die bedrijven betrokken zijn geweest bij milieuschandalen, mensenrechtenschendingen, corruptie of het omstreden North Dakota oliepijpleiding project in de Verenigde Staten. Shell is  onder andere  de veroorzaker van de milieuverontreiniging in Nigeria. Andere bedrijven op de zwarte lijst zijn Chevron, Alstom, Deutsche Telekom, Lockheed Martin, Hewlett Packard Enterprises en Renault. Met de betrokken ondernemingen zijn bijna 5 miljard euro aan beleggingen gemoeid. Alle deelnemingen van Handelsbanken in die bedrijven worden beëindigd.

ECB

Het lidmaatschap van Mario Draghi (ECB) van de Groep van 30 wordt onderzocht na een klacht van Corporate Europe Observatory (CEO), een organisatie die kritisch is over de invloed die het bedrijfsleven via lobbyisten uitoefent bij Europese instanties. CEO betwijfelt of de aanwezigheid van Draghi bij besloten vergaderingen met bankiers wel te verenigen valt met de rol van de ECB als onafhankelijk toezichthouder op de banken waar zij leiding aan geven. Draghi zou de bijeenkomsten op persoonlijke titel bijwonen maar liet zich bij minstens één gelegenheid vervangen door zijn plaatsvervanger bij de centrale bank toen hij zelf verhinderd was. Binnen de ECB wordt eind 2019 Draghi vervangen evenals hoofdeconoom Peter Praet, hoofd bankentoezicht Danièle Nouy en directielid Benoît Coeuré.

De rentevoet waarvoor banken en andere financiële instellingen geld kunnen stallen blijft 0,4 procent negatief. Triodos heeft als eerste de rente op spaarrekeningen verlaagd naar 0% en ING en ABN naar 0,15%. UBS berekent zelfs rente wanneer het spaartegoed meer is dan 1 miljoen. De door de consument te betalen rente voor roodstand of lenen daalt echter niet maar stijgt zelfs, evenals de hypotheekrente. De rente op een spaarrekening bij ABN Amro gaat per 31 juli 2018 verder omlaag. De rente op de vrij opneembare Direct Sparen-rekening gaat van 0,05 naar 0,03 procent. De rente op schuld gaat langzaam maar zeker richting het wettelijke maximumtarief van 15%. Zo verhoogde de Rabobank in 2015 de rente van 12.7 % naar 12.9% en de ING op 13,9%. De op een na duurste bank is de SNS bank met een rente van 11% en de minst dure is KNAB met 5%. Voor spaargeld wordt daarentegen slechts 0 tot maximaal 1 procent vergoed.

Ook houden banken vast aan de meerjarig vastgezette hypotheken met rentes rond de 5%. Als er überhaupt al een mogelijkheid wordt geboden om het met rentemiddeling om te zetten betaal je hiervoor behoorlijk hoge boeterentes en extra bank- en taxatie kosten. Bovendien krijg je minder belastingaftrek en moeten aflossingsvrije hypotheken (deels) worden overgezet in normale annuïteiten- of lineaire hypotheken. Banken berekenen de boeterentes bij het oversluiten van een hypotheek bewust verkeerd. Sinds half juli zijn er nieuwe Europese regels met betrekking tot het berekenen van boeterentes. Banken gingen uit van een verkeerde rentevaste periode waaraan een hogere rentevoet hangt. AFM doet onderzoek naar de berekening van de te hoge oversluitboetes. De stichting Oversluitclaim gaat procederen en proberen het teveel betaalde terug te vorderen. Het zou gaan om bijna 5 miljard euro. SNS bank wacht het proces niet af en gaat klanten die te veel hebben betaald compenseren. ABN Amro is al van de voor klanten nadelige rekenmethode afgestapt en ook ING en de RABO beweren dat de berekeningen in orde en volgens de eisen van de wet zijn.

Van de 27 hypotheekverstrekkers bieden alleen ING, Obvion, SNS Bank, Regio Bank, Woonfonds en Centraal Beheer rentemiddeling aan. En dan geldt dat alleen voor klanten met een ongewijzigd inkomen. Is het inkomen in de tussentijd minder geworden dan kom je niet in aanmerking voor het oversluiten van je hypotheek.

Een Amerikaanse rechter van het Court of Appeals for the Second Circuit staat particulieren alsnog toe om banken ook in civiele zaken aan te klagen voor de manipulatie van de Libor rente. Volgens de uitspraak mogen particulieren en beleggingsfondsen onafhankelijk van reeds gedane schikkingen met de Amerikaanse justitie in de Verenigde Staten alsnog schadeclaims indienen. De uitspraak overruled de eerdere uitspraak van het lagere Amerikaanse rechtscollege van 2013.

HSBC, JPMorgan en Credit Agricole worden beboet voor bijna € 485 miljoen. De banken zijn de afgelopen jaren niet alleen met de Liborrente en derivaten in de weer geweest, maar ook met de manipulatie van de goudkoersen. Er zijn al een aantal officiële onderzoeken gaande naar onder andere ongedekte shortposities, waarbij niet alleen de centrale banken, maar wellicht ook de Federal Reserve betrokken is. Een voormalige handelaar van Barclays maakte in juni 2012 volgens de FCA misbruik van „zwaktes” in de handelssystemen van de bank, om de goudprijs te beïnvloeden. Barclays is hiervoor met 26 miljoen pond beboet, maar het beïnvloeden van de goudprijs werd door meer banken gedaan. Deutsche Bank heeft ook een schikking getroffen voor het manipuleren van de zilverprijs. Drie oud-handelaren van JPMorgan, Barclays en Citigroup staan terecht omdat zij via een geheime chatgroep informatie uitwisselden over het beïnvloeden van wisselkoersen.  Philippe Moryoussef die was vertrokken naar Frankrijk om de Britse straf te ontlopen, kreeg uiteindelijk acht jaar cel opgelegd.

Emsley Deonicio Tromp is sinds 1991 directeur van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten en diens rechtsvoorganger de Centrale Bank van de Nederlandse Antillen. Hij staat terecht voor belastingfraude en wordt tevens verdacht van het witwassen van geld in de privésfeer. Tromp heeft volgens het OM, ‘het land Curaçao’ voor zo’n 2,8 miljoen euro benadeeld, maar is gewoon nog in functie.

Renteswaps en derivaten

De stichting Renteswapschadeclaim heeft voor elkaar gekregen dat tenminste 90% van de bij de stichting aangesloten gedupeerden zeer ruim door de banken worden gecompenseerd. 5 juli is er uiteindelijk met alle banken een regeling getroffen over de afhandeling van derivatenclaims. De regeling is niet van toepassing op grote vastgoedondernemingen, zeer grote bedrijven en ondernemingen die aantoonbaar de kennis over renteswaps in huis hadden. Rabobank treft een extra voorziening van 500 miljoen euro bovenop de 200 miljoen die al was gereserveerd. Omdat de compensatie voor de banken aftrekbaar is betaalt de belastingbetaler mee voor de malversatie van de banken. Rabobank verkocht zo’n 9.000 rentederivaten aan mkb’ers, ABN Amro circa 6.000 en ING Bank ruim 600. Door de oplopende uitvoeringskosten heeft de sector al bijna 2 miljard euro moeten reserveren.

Zwart geld

Uit de Panama Papers blijkt dat tussen januari 2011 en oktober 2014 20,8 miljard dollar aan steekpenningen vanuit Rusland werd witgewassen via 5.140 bedrijfsaccounts bij 732 buitenlandse banken in 96 landen. Het netwerk bevatte 21 niet traceerbare bedrijven in het Verenigd Koninkrijk, Cyprus en Nieuw Zeeland. Russische bedrijven sluisden hun geld Rusland uit door een schuldbekentenis op te maken en deze te laten bekrachtigen door een Moldavische rechter bij de Moldindconbank in Moldavie(republiek in zuid-oost Europa) en Trasta Komercbanka in Litouwen. De bedrijven hadden bij dezelfde bank hun rekeningen. De HSBC sluisde 545 miljoen dollar door via een tak van de bank in Hong Kong. 2,4 miljoen dollar zou via de ING zijn witgewassen.

ING zou smeergeldbetalingen van Telecombedrijf Vimpelcom hebben overgeboekt aan een Oezbeekse regeringsfunctionaris zonder dit te melden. De FIOD heeft bij de bank al in maart 2016 een inval en onderzoek gedaan. VimpelCom zelf schikte de zaak voor 795 miljoen met de Nederlandse en Amerikaanse autoriteiten. Het bedrijf had ruim 100 miljoen euro aan steekpenningen betaald om toegang te krijgen tot de lokale telefoniemarkt en het krijgen van 3G- en 4G-licenties. De regeringsfunctionaris zorgde er voor dat het bedrijf de afgelopen tien jaar meer dan 2,25 miljard euro omzette in Oezbekistan. Het Russische VimpelCom vestigde zich in 2010 in Amsterdam vanwege het gunstige belastingklimaat en is genoteerd aan de beurs in New York, waardoor ook de Amerikanen tot vervolging konden overgaan. De smeergeldbetalingen vonden plaats tussen januari 2006 en oktober 2011. Henk van Dalen was van september 2010 tot november 2013 financieel directeur van VimpelCom en in die periode werd op 19 oktober 2011 nog 30 miljoen dollar betaald. Van Dalen is nu commissaris bij Rabobank, Avebe, Macintosh, Brabantse Ontwikkelings Maatschappij, Evides, lid van de raad van toezicht bij het Erasmus Medisch Centrum en eerder ook directeur bij chemieconcern DSM en postbedrijf TNT. In 2015 werd op het vliegveld van Oslo de Noorse Jo Lunder, een oud-collega van hem gearresteerd wegens betrokkenheid bij de corruptie. De smeergelden zouden betaald zijn aan Gulnara Karimova, de dochter van de Oezbeekse leider Karimov. Volgens onderzoek kreeg zij in totaal meer dan 1 miljard dollar. De vrouw heeft na het bekend worden van de corruptiezaak huisarrest in de hoofdstad Tasjkent.

VimpelCom is een joint venture van het Noorse Telenor en de Russische Alfa Group en een van de grootste telecombedrijven ter wereld met een netwerk van 222 miljoen klanten in onder meer Rusland, Italië en Afrikaanse en Aziatische landen. In 2007 kocht de Gibraltese brievenbusfirma Takilant Ltd. van de presidentsdochter, 33,3 procent van de aandelen van een dochterbedrijf van VimpelCom voor 20 miljoen dollar. In 2009 kocht VimpelCom de aandelen weer terug voor 57,5 miljoen dollar. In 2007 betaalde Watertrail Industries Ltd., een dochteronderneming van VimpelCom 25 miljoen dollar aan Takilant. In 2011 betaalde Watertrail Industries Ltd. nog eens 30 miljoen dollar aan Takilant. Ook het Zweeds Finse Teliasonera en het Russische MTS worden verdacht van corruptie met Takilant. Ook deze geldstromen liepen via de ING, Fortis, ATB en Svenska Handelsbanen. Teliasonera betaalde ook 220 miljoen via een derdenrekening van advocatenkantoor Houthoff Buruma, die het weer doorstortte naar Fortuis, die het weer doorsluisde naar Takilant in Gibraltar.

Volgens de OCCRP zijn de grootste bedragen witgewassen via de Danske Bank (Denemarken, $1,2 miljard) en de Bank of China (ruim 700 miljoen). Een belangrijk tussenstation bij die transacties zou een Moldavische bank zijn. Hierbij zouden 500 bankiers en medewerkers van de Russische geheime dienst betrokken zijn. Ook zou Igor Poetin, een neef van de Russische president, een rol spelen in de fraude, vanaf een bank in Moskou.

cum-cum deals

De Duitse fiscus, justitie en de toezichthouder op de financiële sector Bafin. doen al jaren een grootschalig onderzoek naar het omstreden dividend(strippen) door meer dan 130 banken waaronder ook ABN AMRO. Spijtoptanten van deze belastingfraude konden zich tot 3 maart 2016 aangeven. ING ontkent hieraan te hebben meegedaan, maar ABN AMRO ziet de bui al hangen en heeft een voorziening van ongeveer 150 miljoen euro getroffen. In Duitsland zou behalve de DekaBank, de HypoVereinsbank en de  HSH Nordbank ook de (Staats)Commerzbank hiermee gefraudeerd hebben, zo blijkt uit een rapport van PricewaterhouseCoopers (PwC). Over een periode van tien jaar zou onterecht belasting op aandelen zijn teruggevraagd. Ook het Engelse Barclays (280 miljoen euro) en de Canadese Maple bank (450 miljoen euro) werden gesnapt en aangepakt.

Met cum-ex en cum-cum deals werd voor circa 12 miljard euro aan belasting dubbel teruggevraagd door te profiteren van de traagheid van de afwikkelingssystemen van de belastingdienst. De schimmige aandelentransacties werden gedaan tussen drie partijen op of rond de dag dat dividend op een aandeel wordt uitgekeerd en de belasting daarop wordt afgedragen. Door de aandelen snel aan elkaar te verkopen kon de fiscus niet zien wie op welk moment de rechtmatige eigenaar was van de aandelen en hierover moest afdragen. Twee van de drie partijen konden zo dividendbelasting terugvragen, terwijl de uitgevende instelling deze één keer had betaald. Duitsland gaat de circa 10 miljard euro aan frauduleus verkregen belastingteruggaven uit de jaren 1999 tot 2012 terugvorderen. De betrokken banken staat op een zwarte lijst van de Duitse Belastingdienst in Wuppertal.

ABN AMRO

De nu 64 jaar oude Gerrit Zalm verliet in 2017, een jaar eerder dan gepland, de bank. Zalm trad eind 2008 aan en werd een paar maanden later officieel bestuursvoorzitter. Zijn contract werd in 2014 nog met vier jaar verlengd. ABN Amro gaat 975 tot 1.375 medewerkers afvloeien om zo structureel 200 miljoen euro per jaar te besparen. De private banking-activiteiten in Azië en het Midden-Oosten worden verkocht aan bank- en vermogensbeheerder LGT uit Liechtenstein. ABN AMRO kreeg van de AFM boetes van 750.000 euro en 2 miljoen euro voor de verkoop en het onvoldoende bijhouden van gegevens over aan het midden- en kleinbedrijf (mkb) met betrekking tot renteswaps. In Nederland werden in totaal zo’n 17.000 rentederivaten verkocht die bedoeld waren om renterisico’s af te dekken. Door de huidige negatieve rente hebben deze echter een negatieve waarde gekregen van miljarden euro’s.

BNG

Carel van Eykelenburg, de huidige voorzitter van de Raad van Bestuur van BNG verdient meer dan zes ton per jaar. Vanuit de 2e Kamer wordt geprotesteerd tegen dergelijke obscene vergoedingen. Kamerleden hebben al Kamervragen gesteld aan de minister van Financiën.  De BNG Bank is volledig in handen van de overheid en heeft een maatschappelijke functie.

BNP Paribas

De Franse bank BNP Paribas schikte voor 350 miljoen dollar een koersmanipulatieaankacht.

Banco Popular

Banco Popular moest gered worden omdat deze niet meer op korte termijn aan de verplichtingen kon voldoen. Popular heeft de afgelopen jaren 37 miljard uitgeleend aan projectontwikkelaars voor vakantiebungalows, kantoren en huizen waarvan de waarde door de economische crisis kelderden. De kapitaalbuffer was zo sterk verslechterd dat de ECB de bank tot maatregelen dwong. De aandeelhouders draaiden op voor de verliezen. Banco Popular kon notabene bij de laatste stresstest van de ECB nog rekenen op een buffer van 7 procent.

Bank of America

Een federaal hof van beroep in Amerika heeft het vonnis van een lagere rechter teruggedraaid waarin werd bepaald dat Bank of America 1,2 miljard euro boete moest betalen voor fraude bij het doorverkopen van rommelhypotheken aan Fannie Mae en Freddie Mac. Dochteronderneming Countrywide was in 2013 schuldig bevonden aan misleiding bij het doorverkopen van slechte hypotheekleningen. Volgens de aanklagers verkochten de bankiers slechte leningen opzettelijk als goede leningen.

Bankia SA

Bankia fuseert met de kleinere concurrent Banco Mare Nostrum (BMN) Door de fusie zegt Bankia de positie als vierde bank van Spanje te verstevigen. De Spaanse overheid hoopt zo een betere prijs te kunnen krijgen als Bankia naar de beurs gebracht wordt. Door de fusie verwatert het staatsbelang naar 66,56% en de winst per aandeel zal naar verwachting met 16% stijgen. Bankia geeft 205,6 miljoen nieuwe aandelen uit voor de huidige aandeelhouders van BMN, die vervolgens gezamenlijk 6,67% van de stukken in Bankia bezitten. Bankia kreeg ongeveer 18 miljard euro steun van de EU om niet om te vallen. Bankia is de op drie na grootste (Staats)bank van Spanje, opgericht in 2010 door zeven reeds bestaande (bad) banken. In 2012 werd door de oppositiepartij PSOE een verzoek ingediend tot oprichting van een parlementaire onderzoekscommissie, maar dat voorstel werd verworpen door de regerende meerderheid van de PP met 175 stemmen tegen 139 die allen belangen of betrekkingen hadden met de bank. Een groep Spaanse activisten die zich “QuerellaPaRato” noemen (rechtszaak voor Rato) haalden intussen geld om Rodrigo Rato aan te klagen omdat voorzitter Rodrigo Rato met miljoenen aan compensaties kon opstappen. Verschillende aandeelhouders en voormalige personeelsleden toonden zich bereid te getuigen.

Rodrigo Rato was tussen 2010 en 2012  bestuursvoorzitter van de Bankia die miljarden euro’s aan verliezen verzweeg en waarbij tienduizenden kleine investeerders hun spaargeld verloren. Rato wordt onder meer verdacht van witwassen, oplichting, belastingfraude en wanbestuur terwijl hij notabene zelf altijd fel uithaalde naar belastingfraudeurs. Rato was in Spanje minister van financiën, maar ook IMF baas.

Rodrigo Rato gebruikte via advocatenkantoor Finsbury Trust & Corporate Services Ltd. het Panamese advocatenkantoor Mossack Fonseca om zijn vermogen te verhullen voor de Spaanse belastingdienst. Rodrigo Rato was minister in het conservatieve kabinet-Aznar (1996-2004) en was tot 2007 directeur van het Internationale Monetaire Fonds (IMF). Rato liquideerde in 2013 zijn Panamese bedrijven  Westcastle Corporation en Red Rose Financial Enterprises en  maakte hij 3,6 miljoen euro over naar zijn eigen bankrekeningen en naar zijn bedrijf Vivaway Limited in het Verenigd Koninkrijk. Rato hield ruim twintig jaar een deel van zijn fortuin geheim via deze bedrijven. Zijn Panamese bedrijven stonden op naam van stromannen. De Spaanse justitie doet nu onderzoek naar de herkomst van het geld.

Barclays

7 juli 2016 kregen vier voormalige medewerkers van de Britse bank Barclays gevangenisstraffen voor hun aandeel in de Liborfraudezaak. Eén van de bankmedewerkers werd veroordeeld tot 6,5 jaar gevangenisstraf, twee van hen tot vier jaar en een tot twee jaar en negen maanden. Barclays werkte mee aan het onderzoek door justitie naar manipulatie van wisselkoersen. De drie banken hadden eerder al schikkingen getroffen waarbij de medewerking een eis was. Barclays ondervroeg sindsdien alle bankmedewerkers en bestudeerde 2,4 miljoen documenten en 100.000 audiofragmenten. In totaal werd er al zo’n 4,5 miljoen dollar aan boetes opgelegd. 19 juli 2018 zijn handelaren van zakenbanken Deutsche Bank en Barclays in Londen vanwege de Euribor fraude veroordeeld tot gezamenlijk dertien jaar celstraf. De Britse jury sprak eerder die maand enkele andere handelaren vrij. Euribor is een rentetarief dat banken gebruiken voor financiële contracten zoals consumentenleningen. Het tarief werd vastgesteld door onderling met elkaar hierover in het geheim afspraken te maken.

BES

Ricardo Salgado, de voormalige topman van de Banco Espirito Santo (BES) is onder huisarrest geplaatst in verband met het onderzoek naar onder meer belastingfraude, witwassen en corruptie en moest opstappen. Nog vijf anderen zijn ook verdacht en worden onderzocht door de Portugese autoriteiten. In ESFG zit behalve banken, verzekeringsmaatschappij, (Tivoli)hotels en ziekenhuizen ook het belang van 897 miljoen euro van Portugal Telecom SGPS SA, die nu ook betrokken is in een onderzoek van justitie. Het belang in PT kwam vlak voor de ondergang tot stand waardoor een groot deel van het verlies op het nu wankelende Portugal Telecom werd afgewenteld. ESFG heeft ook bezittingen in Brazilië waaronder enige energie projecten. Met 4.9 miljard euro steun van de EU moest Banco Espirito Santo, de op één na grootste bank van Portugal, eind juli 2014 gered en gesplitst worden. Het Portugese gerecht heeft sinds 2011 verschillende onderzoeken lopen naar Espirito Santo International (ESI) de moederholding van de private bank vanwege banden tussen Zwitserse fondsbeheerders en klanten in Portugal. De moedermaatschappij Espírito Santo Financial Group (ESFG) is inmiddels failliet. Ricardo Salgado hevelde tot het omvallen van BES elk jaar een stuk van de reserves uit de bank, als dividend via Luxemburg door naar Espírito Santo Cayman Islands Limited. De EU schoot er hierdoor een kleine 80 miljard euro bij in en de Franse groep Crédit Agricole, met 14,6% grootaandeelhouder van BES, moest 708 miljoen euro afschrijven.

BinckBank

BinckBank ziet de handelsactiviteit sterk afnemen en kreeg ook nog eens 150 claims voor een totaal van zo’n 3,8 miljoen euro van klanten van Alex die verlies hebben geleden op beleggingen. BinckBank kreeg van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een boete van 500.000 euro voor het niet tijdig melden van ‘over the counter’ transacties in Luxemburg in de periode van 2010 tot 2014 en vanaf 2011 tot 2014 op XBRD, een derivatenbeurs in Brussel, en XMON, een derivatenbeurs in Parijs. Ondanks de financiële tegenslag nam BinckBank de snel groeiende online vermogensbeheerder Pritle over voor € 12,5 miljoen. Daarvan € 7,5 miljoen in contanten en een bedrag van € 5 miljoen in aandelen van Nederlandse online bank Binck. In de aankoop zit € 60 miljoen onder beheer van 6500 klanten en 28 medewerkers die nu in dienst komen bij BinckBank.

Brand New Day

Pensioenverzekeraar Brand New Day die in 2010 werd opgericht heeft een bankvergunning gekregen en wil als nieuwe spaarbank een fors hogere spaarrente. Brand New Day met een rente van 0,4 procent. Er worden nog geen betaalproducten aangeboden. De focus blijft liggen op pensioenproducten voor consumenten en bedrijven. Banksparen is een vorm van aanvullend pensioen.
De bank heeft circa 150.000 klanten. Daar zijn in juli de 40.000 klanten van het overgenomen Allianz Nederland Asset Management bijgekomen. Het is de tweede keer dat de oprichters van Brand New Day een bankvergunning krijgen.

Citygroup

Citygroup werkte mee met justitie bij het onderzoek naar manipulatie van wisselkoersen nadat eerder al een schikking getroffen waarbij de medewerking een eis was.

Commerzbank

De Commerzbank schrapt nog eens 7300 banen na tegenvallende resultaten en stopt ook met het uitkeren van dividend. Het totaal aantal verdwenen banen komt daarmee op 9600. Bij Commerzbank werkten wereldwijd 50.000 werknemers. Het banenverlies is te wijten aan een strategiewijziging: Commerzbank richt zich in de toekomst meer op kleinere klanten. Dat moet leiden tot een omzetstijging naar 9,8 tot 10,3 miljard euro in 2020. De bank gaat onderdelen samenvoegen tot drie operationele divisies. Voor het hoofdkantoor in Frankfurt werd een leaseback constructie gedaan met een dochter van Samsung en dat leverde zo’n 600 miljoen euro zo. Commerzbank is nu huurder van het 259 meter hoge kantoorgebouw. Het tweede kwartaal van 2017 lijdt de bank opnieuw verlies. Er moest 810 miljoen euro afgeboekt worden vanwege de ontslagronde en de reorganisatie. Ook het operationeel resultaat wordt in het tweede kwartaal lager. Een overeenkomst met de vakbonden over een sociaal plan is er nog steeds niet Eerder hield de bank rekening 1,1 miljard aan reorganisatiekosten voor dit jaar en volgend jaar. Cerberus Capital Management zou van plan zijn om een minderheidsbelang te nemen in de bank. Het belang in Commerzbank zou via de beurs gerealiseerd gaan worden. Het Italiaanse UniCredit werkte aan een overnamebod op Commerzbank en zou het financiële concern willen fuseren met zijn eigen Duitse dochterbedrijf HypoVereinsbank. Ook andere Europese banken, zoals de Franse bank BNP Paribas, het Spaanse Santander en ING zouden mogelijk interesse hebben in de Commerzbank.

Credit Suisse

Credit Suisse ontloopt een boete om gebreken bij de controle op witwaspraktijken, nadat de Zwitserse bank aanzienlijke verbeteringen heeft doorgevoerd bij de naleving van anti-witwasregels. Er wordt ook meer ingezet op vermogensbeheer en de investeringstak wordt afgebouwd. De bank schikte net als de Deutsche Bank met Justitie USA voor circa 5,3 miljard dollar voor het verkopen van risicovolle hypotheekbeleggingen in aanloop naar de financiële crisis. 2,8 miljard dollar hiervan gaat naar huiseigenaren en gemeenschappen die werden getroffen door het kelderen van de huizenprijzen. Credit Suisse had een voorstel van 5 tot 7 miljard dollar eerder afgewezen. De bank leed in het vierde kwartaal van 2016 opnieuw een miljardenverlies (bijna 2,2 miljard euro). Credit Suisse schikte in november 2017 ook voor 135 miljoen dollar haar koersmanipulatie. Bestuurders zouden de manipulatie van 2008 tot 2015 in stand hebben gehouden en enkele hooggeplaatste managers zouden de valutahandelaren hebben aangemoedigd hieraan mee te werken.

DSB

Dirk Scheringa betaalde 1 miljoen euro aan de curatoren en ziet af van zo’n 10 miljoen euro aan vorderingen. In 2012 werd hij door de curatoren aansprakelijk gesteld waarbij beslag werd gelegd op twee huizen. Scheringa investeerde in spelers voor voetbalclub AZ, het Dirk Scheringa museum, een schaatsploeg en twee zakenvliegtuigen. Voormalig operationeel directeur Hans van Goor heeft afstand moeten doen van zijn vordering van ruim 270.000 euro. De boedel van DSB heeft nog leningen uitstaan, onder de handelsnaam Finqus. Scheringa wil nu met zijn bedrijf CS Factoring en de lege beurshuls Lavide naar de beurs. Voormalig financieel directeur Gerrit Zalm wordt uiteindelijk toch niet aansprakelijk gesteld omdat er “geen gronden voor aansprakelijkheid” zijn van Zalm en de andere toenmalige DSB-bestuurders. Gerrit Zalm was van 2007 tot 2008 hoofdeconoom bij de nu failliete DSB. Bij de uitspraak over de Dirk Scheringa Bank was ernstige kritiek over de vergaande verwevenheid tussen DSB Bank en DSB Beheer, een opmerkelijk gebrek aan continuïteit bij de invulling van sleutelposities binnen de DSB. Accountant Ernst & Young heeft grote fouten gemaakt bij de controle en mag van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBB) een halfjaar lang het beroep niet meer uitoefenen omdat de accountant op meerdere punten tekort is geschoten. Door ambtenaren van Financiën en functionarissen van De Nederlandsche Bank (DNB) onder ede te laten horen, hoopt Scheringa te bewijzen dat zijn DSB negen jaar geleden doelbewust is kapotgemaakt. De Rijksrecherche concludeerde eerder in een onderzoek dat niet vast te stellen is óf, en zo ja door wie, er is gelekt aan de media. Er waren meer dan 500 mensen op de hoogte van de faillissementsaanvraag. Scheringa wil 830 miljoen euro schadevergoeding eisen wanneer blijkt dat destijds doelbewust door De Nederlandsche Bank in 2009 naar de pers gelekt is dat DSB Bank geliquideerd zou worden.

De curatoren Rutger Schimmelpenninck en Ben Knüppe hebben voor 31,8 miljoen euro aan kosten gefactureerd. Andere adviseurs schreven voor nog eens 18 miljoen euro aan rekeningen. De curatoren willen de kosten verhalen op toezichthouder DNB en verwachten dat deze alle schuldeisers zal betalen. De afwikkeling duurt vijf tot tien jaar. Gerrit Zalm was financieel directeur bij DSB tussen 2007 en 2008 en probeerde de publicatie van een kritisch rapport over de ondergang van de bank en de rol die hij daarin speelde tegen te houden. In het rapport stond onder andere dat DSB de zorgplicht had geschonden. De curatoren besloten om circa 8.000 gedupeerden van het faillissement hun volledige vordering uit te keren mits ze afzien van rente en andere aanspraken. Ook 500 leveranciers van DSB en 22.000 polis klanten waarbij de bank destijds veel te veel provisie had gerekend mocht een schadeclaim indienen. De meeste schuldeisers ontvingen zo’n driekwart van hun vordering en kunnen nu de resterende 90 miljoen euro verwachten. Ruim 300 achtergestelde depositohouders krijgen ook hun geld terug. De DSB boedel heeft nog zo’n 77.000 leningen uitstaan ter waarde van ongeveer 3,9 miljard euro.  Scheringa stopte begon vervolgens met CS Factoring om het daarna naar de beurs te kunnen brengen, maar dat ging op het laatste moment niet door. Scheringa wilde daarna een politieke carrière, maar werd maart 2016 uit de Ondernemerspartij van Hero Brinkman gezet omdat hij zijn lidmaatschapsgeld niet had betaald. Daarna werd hij het gezicht van ICO Headstart, een bedrijf dat ondernemers helpt bij het lanceren van cryptocurrencies. De samenwerking tussen ICO HeadStart en Dirk Scheringa was van korte duur. Scheringa zou niet genoeg kennis hebben van de materie en ook zijn Engels was gebrekkig. In 2017 startte hij met Nationale Bedrijvencheck (NBC) waarmee hij gezondheidskeuringen zou gaan verzorgen voor werknemers van bedrijven. Door deze te laten uitvoeren door huisartsen, dacht het bedrijf de keuringen te kunnen laten vergoeden onder de basiszorgverzekering. Maar de Nederlandse Zorgautoriteit trapte daar niet in. Leverancier Convins kreeg vervolgens de rekeningen niet betaald en stapte naar de rechter. Die oordeelde dat het bedrijf van Scheringa de rekeningen van ruim 100.000 euro inderdaad moest betalen. Maar omdat dat ook na het vonnis niet gebeurde, vroeg Convins het faillissement aan. Volgens Convins-eigenaar Nikos van der Laan is het waarschijnlijk dat de curator nu de handelswijze van de voormalige bestuurders Scheringa en Paul Vlaanderen gaat onderzoeken. De curator doet onderzoek  naar de oorzaken van het faillissement en de eventuele bestuursaansprakelijkheid.

Danske bank

In de Estse hoofdstad Tallinn AFP is Danske bank gevestigd. Topman van de grootste bank in Denemarken Thomas Borgen moest net als de topman van ING vertrekken nadat ook daar identieke witwaspraktijken uitkwamen. Tussen 2007 en 2015 werd 200 miljard euro’s via de bankkantoren in Estland geld van onder andere Russische criminelen witgewassen via honderden transacties. Thomas Borgen was de verantwoordelijke voor de misbruikte bankrekeningen in Estland. Tot 2015 konden Russen, Moldaviërs en Azerbeidzjanen zonder problemen bankieren. Tienduizenden verdachte transacties werden zonder controle doorgelaten. Deutsche Bank verbrak in 2015 de relatie met Danske Bank Estland omdat toen al duidelijk was wie de clientèle waren. Vooral de Moldavische klanten riepen wantrouwen op. Nadat een klokkenluider in 2013 ruchtbaarheid gaf aan de witwaspraktijken startte de bank een summier eigen onderzoek die ook niet met de top van de bank werd gedeeld. Het Openbaar Ministerie startte in augustus 2018 zelf een strafrechtelijk onderzoek. De bank kan een boete tegemoet zien die even hoog of in de buurt ligt van de boete die ING Nederland kreeg namelijk 650 tot 750 miljoen euro. De bank kan ook represaillemaatregelen van de Amerikaanse toezichthouders verwachten. De beurskoers van het aandeel Danske Bank verloor een derde van zijn beurswaarde. Veel vooral kleinere transacties gingen ook naar via de Trade bank naar Nederlandse banken zoals ABN AMRO ING en RABO en het bedrijfsleven. De praktijken vonden plaats tussen 2007 en 2015 toen Rehe aan het hoofd stond van de Estse afdeling. Hij stapte in 2015 op en werd getuige in het witwasonderzoek. Er lopen nu in meerdere landen strafrechtelijke onderzoeken naar de bank. Het financiële concern heeft al laten weten zich helemaal terug te trekken uit de Baltische staten en Rusland in verband met het schandaal. Rehe werd dood gevonden nadat hij verdween uit zijn woning in de hoofdstad Tallinn. Er zijn aanwijzingen die duiden op zelfmoord.

Deutsche Bank

Deutsche Bank vormt het grootste gevaar voor het bankensysteemen en had gered moeten worden door een fusie met Commerzbank, maar deze werd onlangs afgeblazen. Deutsche Bank kampt al tijden met zware verliezen die het 2e kwartaal van 2019 opliep naar 3,15 miljard dollar. Nadat topman John Cryan aan de kant werd geschoven moest ook operationeel directeur Kim Hammonds vertrekken. Ze zou op een intern evenement in maart hebben gezegd dat Deutsche Bank het meest disfunctionele bedrijf is, waar ze ooit voor heeft gewerkt. De grootste bank van Duitsland kreeg zware boetes, waardoor er in 2018 een nettoverlies van 6,8 miljard euro ontstond. Christian Sewing werd de nieuwe CEO en volgde de slecht presterende John Cryan op. Sewing (47) was tot nu toe samen met Marcus Schenck de vicevoorzitter van de raad van bestuur en is al zijn hele werkzame leven in dienst van Deutsche Bank. Sewing werkte onder meer voor de bank in Frankfurt, Londen, Singapore, Tokio en Toronto en is al de derde CEO in zes jaar tijd. De jaaromzet daalde na de reorganisatie met maar liefst 9 procent.

Zes huidige en voormalige managers van Deutsche Bank zijn officieel in staat van beschuldiging gesteld voor het derivatenschandaal bij de Italiaanse Monte dei Paschi di Siena bank. Ook voormalige topmannen van de Japanse bank Nomura en Monte dei Paschi di Siena worden gedagvaard. Het gaat in totaal om dertien bankiers. Bij de Italiaanse bank zouden verliezen tussen 2008 en 2012 via ingewikkelde financiële constructies zijn gemaskeerd. In 2011 verkocht de bank Italiaanse staatsobligaties om de waarde er van te manipuleren. Justitie deed een inval in het Italiaanse hoofdkantoor van Deutsche Bank in Milaan en nam e-mails en documenten in beslag. De bank had voor zo’n 8 miljard euro aan obligaties waar zwaar verlies op werd geleden. Ze verkochten 7 miljard aan staatsobligaties en hebben klanten daarover verkeerd geïnformeerd. De Securities and Exchange Commission (SEC) onderzoekt een vermeende fraude waarbij de waarde van verpakte hypotheekleningen kunstmatig hoog zou zijn gehouden om in 2013 verliezen te verhullen. Verliezen op de leningen zouden over een langere periode zijn uitgesmeerd dan is toegestaan waarmee honderden miljoenen verliezen onopgemerkt bleven. Door verliezen op de leningen met vertraging in de boeken te zetten werd de winst van de bank enkele kwartalen geflatteerd. De voormalige bestuurders moeten meebetalen aan de opgelegde boetes. In de komende maanden wordt hiervoor een schikking getroffen. Volgens president-commissaris Paul Achleitner zijn de gesprekken in een gevorderd stadium maar is er nog geen definitieve overeenkomst. Voordat de huidige topman John Cryan in 2015 aan het roer kwam, werd Deutsche Bank geleid door Anshu Jain en Jürgen Fitschen. Daarvoor was Josef Ackermann tien jaar lang de hoogste baas. Cryan zei eerder al dat zijn voorgangers te veel nadruk legden op winst op de korte termijn en de bank onnodig complex en inefficiënt maakten.

In 2009 haalden bankmedewerkers 37 miljoen dollar binnen, door zonder toestemming met eigen geld via een extern hedgefonds te investeren in een omstreden constructie. De belegging was in 2009 voor de bank zelf opgetuigd. Een van de leidinggevenden stak 1 miljoen dollar in de constructie om verdiende er snel 9 miljoen dollar mee. Deutsche Bank onderzoekt de transactie en heeft alvast alle bonussen van de betrokkenen opgeschort.  In 2015 kreeg de bank een boete van 2,2 miljard euro vanwege de Libor affaire. Zeven voormalige managers van de bank werden veroordeeld wegens belastingontduiking bij de handel in CO2-emissierechten. Een van hen kreeg drie jaar gevangenisstraf en de anderen kregen voorwaardelijke straffen of boetes en werden schikkingen getroffen. De betrokkenheid van nog vijftien andere werknemers en oud-medewerkers wordt nog onderzocht. De bank is al in 2010 gestopt met de handel in de emissierechten en heeft 220 miljoen euro aan onrechtmatige belastingkortingen terugbetaald. Russische klanten zouden via de bank 6 miljard euro hebben witgewassen.

In 2015 werd in totaal een verlies na belastingen geleden van 6,7 miljard euro en in 2016 1,4 miljard. Een Britse bankier van Deutsche Bank is 12 mei 2016 in Londen veroordeeld tot 4,5 jaar cel voor handel met voorkennis. Barclays, Deutsche Bank, HSBC, Scotiabank en Société Générale werden half april 2015 voor de rechtbank gedaagd wegens manipulatie met goudprijzen. Terwijl ze overlegden over de nieuwe goudprijs werd ondertussen met voorwetenschap doorgehandeld op de goudmarkt.

De bank schikte in oktober 2017 opnieuw in de afwikkeling van de Libor-affaire voor ruim 186 miljoen euro met 45 Amerikaanse staten. De bank verkocht financiële producten die waren gekoppeld aan het door de bank gemanipuleerde rentetarief waarmee hoge kosten in rekening werden gebracht. Deutsche Bank moest hiervoor eerder ook al meer al 2,5 miljard dollar aan boetes betalen. Bankier Christian Bittar kreeg voor de Euribor fraude een gevangenisstraf van vijf jaar en vier maanden. Bittar ging akkoord met een boete van $4,3 miljoen

De Deutsche Bank slankt de Nederlandse tak sinds 2013 af en heeft van de oorspronkelijke 18.000 veelal verliesgevende mkb-klanten nog circa 4.500 klanten die een langlopende lening hebben over. Deutsche Bank lijdt in Nederland nog steeds een jaarverlies van 94 miljoen euro, zonder vooruitzichten op verbetering. Deutsche Bank Nederland was vorig jaar goed voor een jaaromzet van ruim 330 miljoen euro. Met een reorganisatie en het schrappen van bijna 3000 banen probeert de bank de boel weer op de rails te krijgen. In Duitsland wordt het aantal vestigingen met een kwart teruggebracht van 723 naar 535. De Amerikaanse divisie zakte voor de tweede keer op een rij voor de stresstest van de Fed. Deutsche Bank leed in 2015 een verlies van 6,7 miljard euro. Het IMF noemde de bank het grootste gevaar voor de stabiliteit van het bankensysteem. De bank tracht zich van de ondergang te redden door een fusie met Commerzbank. Wallstreet liet de bank 30 september hard vallen. De Bank heeft de Mexicaanse divisie spoorslags verkocht aan InvestaBank.

Met de SEC werd een schikking getroffen voor bijna 14,5 miljoen euro, omdat de Amerikaanse anticorruptiewetgeving werd overtreden door in China en Rusland op verzoek van de lokale ambtenaren familieleden van hen in dienst te nemen.
Het strenge sollicitatiesysteem van de bank werd hiermee omzeild, waardoor minder gekwalificeerde mensen werden aangenomen. De corrupte sollicitatieprocedures werden niet vastgelegd om ontdekking te voorkomen.

Eerder werd geschikt voor circa 3 miljard euro vanwege het verstrekken van foute hypotheken in het verleden. Bovendien stelde de bank een bedrag van 4,1 miljard dollar ter beschikking voor verlichting van deze hypotheken bij de Amerikaanse klanten. Justitie had eerder een schikkingsvoorstel van zo’n 12,5 miljard euro gedaan, maar dat had de bank afgewezen. Deutsche Bank heeft ook rechtszaken lopen vanwege de rommelhypotheken die het heeft verstrekt en eerder al 5,5 miljard euro gereserveerd voor schikkingen. 5 januari 2017 werd besloten om 95 miljoen dollar (91 miljoen euro) te schikken met de Amerikaanse justitie vanwege belastingontduiking in 2000 via een netwerk van mantelbedrijven. In Italië heeft justitie een strafzaak in gang gezet tegen een medewerker en vijf oud-bestuurders.  De koers van de bank daalt al sinds de zomer van 2015. Begin augustus 2015 stond het aandeel nog op circa 32 euro en deze staat nu nog zo’n 10,75 euro. De in 2007 aangekochte Britse verzekeringstak Abbey Life Assurance wordt verkocht voor circa  1,1 miljard euro. Afgelopen week is de beurskoers van Deutsche gedaald tot 6,43 euro. Ruim een jaar geleden was de koers nog 28 euro, en voor de financiële crisis zelfs meer dan 100 euro. De koninklijke familie van Qatar zou overwegen om haar belang te vergroten van circa 10 naar mogelijk 25 procent. De bonussen voor topbestuurders zijn voorlopig geschrapt. Het personeel van Deutsche Bank mag ondanks de malaise over 2017 een bedrag van 2,2 miljard euro verdelen als bonus. Het bestuur van de bank ziet voor het derde jaar op rij af van een variabele beloning en overweegt om één op de vijf medewerkers in de VS af te laten vloeien. De definitieve beslissing hierover wordt binnenkort genomen. Bij de Amerikaanse divisie werken nu nog circa 10.300 medewerkers. Dat is ongeveer een tiende van het totale personeelsbestand van de bank.

Deutsche Bank schikt met woningcorporatie Vestia voor een bedrag van 175 miljoen euro vanwege het derivatenschandaal dat Vestia bijna deed omvallen. Met de schikking zijn alle vorderingen van de Rotterdamse corporatie op de Duitse bank van tafel. De Rotterdamse woningcorporatie diende al drie jaar geleden bij het Britse High Court een schadeclaim in van zo’n €830 miljoen tegen Deutsche, wegens de levering van ‘giftige derivaten’. Tussen 2005 en 2011 verkochten de Duitsers vanuit hun Londense filiaal voor honderden miljoenen euro’s rentederivaten aan Vestia, oorspronkelijk bedoeld als bescherming tegen rentestijgingen. De handel liep via een frauduleuze constructie van tussenpersoon Arjan Greeven en Vestia-kasbeheerder Marcel de Vries. Vestia stelde zich in de Britse procedure, samen met Arjan Greeven, op het standpunt dat managers bij Deutsche op de hoogte waren van de fraude maar desondanks doorgingen met de verkoop van derivaten. Daarmee zou de bank de corruptie in de hand hebben gewerkt. In totaal zou Deutsche aan deze derivatenverkoop aan Vestia zo’n €114 miljoen hebben verdiend.

Internationale institutionele beleggers, waaronder Renaissance Technologies (Ren Tec), één van ‘s werelds best presterende hefboomfondsen halen sinds begin juli dagelijks circa 1 miljard dollar aan beleggingen weg de bank, nadat werd aangekondigd dat 18.000 van de 91.500 werknemers worden ontslagen en 74 miljard aan dubieuze leningen wordt overgeheveld naar een ‘bad bank’. Het 2e kwartaal van 2019 kwam uit op een verlies van 3,15 miljard dollar.

Deutsche bank ligt bovendien onder vuur bij de Amerikaanse Justitie, vanwege haar banden met het Maleisische investeringsfonds 1MDB. Justitie onderzoekt in hoeverre de Duitse bank de Amerikaanse wetten heeft overtreden toen ze in 2014 het investeringsfonds hielp bij een kapitaalsverhoging van 1,2 miljard dollar. Mogelijk was daarbij sprake van witwassen. Het onderzoek maakt deel uit van een groter onderzoek naar het Maleisische investeringsfonds 1MDB. Deutsche Bank is de tweede bank wier rol wordt onderzocht, eerder gebeurde dat al voor de Amerikaanse investeringsbank Goldman Sachs. Een vroeger directielid van die bank ging aan de slag bij Deutsche Bank. Tim Leissner, een voormalig medewerker van Goldman Sachs die schuldig pleit in het corruptieschandaal rond 1MDB, zou de autoriteiten hebben geïnformeerd over de betrokkenheid van de Deutsche Bank

FGH

De vastgoedfinancieringsactiviteiten van de Rabobank inclusief circa  60 werknemers, een kredietportefeuille ter waarde van 1,7 miljard euro en de klantenportefeuille van ruim 9000 leningen van RNHB Hypotheekbank wordt verkocht aan CarVal Investors en Vesting Finance.

Fortis

Fortis heeft duizenden klanten geholpen met belastingontwijking door via hen rekeningen op naam te zetten van offshorebedrijven die vooral gevestigd waren op de Britse Maagdeneilanden, de Seychellen en op Niue. De Intertrust Group maakte vanaf 2002 tot eind 2008 deel uit van Fortis en trad op als “back office” voor de  duizenden offshore structuren voor Fortis-klanten, voornamelijk beheerd vanuit Luxemburg. Intertrust beheerde het offshoresysteem tot aan de val van Fortis eind 2008. Na de afscheiding van Fortis in 2009 heeft Fortus Intertrust 98 procent van deze klanten afgestoten. Fortis nam in 2007 de Nederlandse delen van ABN AMRO over. In oktober 2008 werden de Nederlandse onderdelen genationaliseerd en de Belgische bankactiviteiten verkocht aan BNP Paribas. Beleggers die in 2008 misleid werden ontvangen een schadevergoeding van 1,3 miljard euro. Het gerechtshof in Amsterdam heeft zijn fiat gegeven voor de tweede schikkingsovereenkomst hierover tussen de Belgische verzekeraar Aegeas, de erfgenaam van Fortis  en de claimorganisaties. Actieve beleggers, die zich hadden aangesloten bij een claimorganisatie, krijgen een vergoeding die een kwart hoger ligt dan die van niet-actieve beleggers. Het gerechtshof vindt de hogere vergoeding niet redelijk voor aandeelhouders die zich lieten vertegenwoordigen door de Vereniging Effectenbezitters (VEB). De rechters vinden dat de leden van de VEB geen extra kosten hebben gemaakt, omdat ze slechts hun normale contributie betaalden. Fortis-beleggers die niet onder de schikking willen vallen, hebben vijf maanden de tijd om hun bezwaar te melden. Beleggers die de schikking aanvaarden, krijgen nog vóór het jaareinde 70 procent van het schikkingsbedrag. Er zijn naar schatting 200.000 gedupeerden die in aanmerking komen voor een schadevergoeding. Fortis nam in 2007 de Nederlandse delen van ABN AMRO over. De kapitaalpositie van het Belgisch-Nederlandse bank- en verzekeringsconcern was daardoor dusdanig verzwakt dat het bedrijf ten onder ging in de kredietcrisis die kort daarna losbarstte. De Nederlandse onderdelen werden eind 2008 genationaliseerd, de Belgische bankactiviteiten werden verkocht. Aandeelhouders zagen daardoor de waarde van hun bezittingen in korte tijd veel minder waard worden. De Belgische justitie heeft – na tien jaar onderzoek – besloten om geen bestuurders te vervolgen. Ook ex Fortis-voorzitter Maurice graaf Lippens en ex-ceo Jean-Paul Votron ontlopen hun straf. Het onderzoek richtte zich op de periode van september 2007 tot en met april 2008. Toen verhoogde Fortis het kapitaal, maar in de prospectus werd een te rooskleurige inschatting gegeven van de impact van de Amerikaanse vastgoedcrisis. Naar aanleiding van het onderzoek had justitie in 2013 besloten onder meer oud-voorzitter Maurice Lippens, oud-topmannen Jean-Paul Votron en Herman Verwilst en voormalig financieel directeur Gilbert Mittler van Fortis te vervolgen vanwege valsheid in geschrifte, oplichting en het overtreden van een bankwet waarin verschillende informatieverplichtingen zijn vastgelegd. Fortis dreigde eind 2008 ten onder te gaan en werd door de Nederlandse en Belgische staat gered. Zij pompten €11,2 miljard in Fortis. Eerder dit jaar kwam de Belgische verzekeraar Ageas, de rechtsopvolger van Fortis, een schikking overeen met aandeelhouders. Die krijgen €1,3 miljard te verdelen. Er zijn naar schatting 200.000 gedupeerde beleggers. Van Fortis, met ooit banken en verzekeraars in 50 landen, en een beurswaarde van €40 miljard, is nu een verzekeraar over die actief is in 15 landen met een beurswaarde van ruim €9 miljard.

Goldman Sachs

Het ene schandaal bij Goldman is nog niet voorbij of het volgende biedt zich aan. De Federal Reserve heeft geconstateerd dat ongeoorloofd vertrouwelijke informatie van de koepel van Amerikaanse centrale banken is misbruikt voor eigen gewin. Goldman krijgt hiervoor nu een boete van 36,3 miljoen dollar. Een voormalig werknemer van de Fed had nog steeds toegang tot geheime data en speelde die door aan medewerkers van Goldman Sachs. Een voormalig directeur kreeg een boete van 337.500 dollar en mag nooit meer werkzaam zijn in de financiële sector omdat hij de Data misbruikte. Eerder moest Goldman Sachs al 50 miljoen dollar boete betalen aan de toezichthouder op de financiële sector in New York.

Goldman Sachs moest het afgelopen jaar bijna 1,5 miljard dollar opzij zetten in verband met rechtszaken en werd door het ABP in 2012 voor de rechter gedaagd wegens misleidende informatie over rommelhypotheken die tussen 2005 en 2007 aan de pensioenfondsen werden verkocht. De zaak werd twee jaar terug geschikt, waarbij Goldman eerst nog geheimhouding bedong over zowel het bedrag en aard van de aanklacht. Goldman werd van fraude en wanbeheer beschuldigd en acht hoge zakenbankiers werden persoonlijk aangeklaagd. Vanwege de slechte kwaliteit van de certificaten, heeft het ABP substantiële verliezen geleden. Goldman Sachs verloor 3,5 procent op de beurs nadat bleek dat er inderdaad 1,5 miljard dollar afging van de winst in het vierde kwartaal. Het Pensioenfonds Vervoer liet 5,4 miljard euro beheren door Goldman en leed 250 miljoen euro schade omdat Goldman speculeerde op de prijsdaling van door de bank zelf verkochte financiële producten. Zowel het ABP als Pensioenfonds Vervoer deed geen aangifte van strafbare feiten bij Justitie omdat dit niet gebruikelijk is in de pensioenwereld. Goldman kreeg een koekje van eigen deeg toen Yue Han een Chinese compliance-medewerker er vandoor ging met 640.000 dollar. De medewerker handelde buiten de bank om voor eigen rekening en vluchtte met de opbrengst naar zijn geboorteland. Yue Han profiteerde van interne gegevens over aandelen. Vanwege zijn functie als controleur kon hij maandenlang zijn gang gaan.

Goldman Sachs schikte in april 2016 voor ruim 4,4 miljard euro in een zaak die draaide om de verkoop van herverpakte woninghypotheken. Goldman Sachs kondigde in januari de schikking al aan. De schikking zelf is bijna 2,4 miljard dollar, schadevergoedingen aan gedupeerde huiseigenaren 1,8 miljard dollar en financiële regelingen met andere instanties 875 miljoen dollar.

Goldman Sachs is nu verwikkeld in een nieuwe rechtszaak. Met behulp van ingehuurde prostituees zou een vermogensbeheerder van een Libisch miljardenfonds gelokt en overgehaald zijn om geld te steken in risicovolle derivaten. De prostituee moest voor 600 dollar per avond de vermogensbeheerder vermaken en warm maken voor de deal. De vertegenwoordigers van het Libische fonds mochten op kosten van de bank naar Dubai vliegen en in het Ritz Carlton verblijven. Het benadeelde Libische fonds heeft bij Goldman Sachs 1 miljard aan claims neergelegd omdat Goldman de onervaren Libische medewerkers op deze wijze zou hebben uitgebuit. Ondanks alle schandalen en het verleden bleek José Manuel Barroso, oud-premie van Portugal en ex-voorzitter van de Europese Commissie bereid om een adviesfunctie bij de bank te accepteren. Barosso onderhield al tijdens zijn voorzitterschap geheime contacten met de bank en zou op vertrouwelijke basis veranderingen in EU-beleid hebben bewerkstelligd. Barroso ontkent de aantijgingen. Barroso was van 2004 tot 2014 voorzitter van de Europese Commissie en ging hij vrijwel direct na zijn vertrek aan de slag als adviseur bij Goldman Sachs. Jean-Claude Juncker volgde Barosso op en gaf het ethisch comité van de Commissie opdracht om de overstap te onderzoeken.

Goldman Sachs raakt steeds dieper in de problemen door een groot verduisteringsschandaal in Maleisië. Twee investeringsfondsen uit Abu Dhabi hebben in New York een aanklacht ingediend tegen de bank en stellen ze aansprakelijk voor de schade die ze hebben geleden. De International Petroleum Investment Company (IPIC) beschuldigt Goldman Sachs ervan zijn functionarissen te hebben omgekocht in een ‘enorme, wereldwijde samenzwering’. IPIC was net als Goldman Sachs betrokken bij de uitgifte van obligaties voor het Maleisische investeringsfonds 1MDB. Die leverden in 2012 en 2013 6,5 miljard dollar op. Sindsdien werd 1MDB leeggeroofd. In enkele jaren tijd is er 4,5 miljard dollar weggesluisd. Met het geld zijn onder meer Amerikaans vastgoed, kunst, juwelen, een vliegtuig en een Nederlands jacht gekocht.

HSBC

HSBC is de grootste financiële dienstverlener en het op zes na grootste bedrijf ter wereld. HSBC Holdings plc is een financiële dienstverlener, die sinds 1991 gevestigd is in het Verenigd Koninkrijk. De voorloper was The Hongkong and Shanghai Banking Corporation die in 1865 in Shanghai en Hongkong werd opgericht door de Schot Thomas Sutherland om de Britse handel in het verre oosten te financieren. In 1951 kocht HSBC een meerderheidsbelang in de Hang Seng Bank. Na de voltooiing van de overname van het Britse Midland Bank in 1992 en de overdracht van Hongkong aan de Volksrepubliek China verhuisde HSBC zijn hoofdkantoor naar Londen. Ondanks de verhuizing haalt de bank nog steeds een groot deel van de inkomsten uit China.
Medio 2015 besloot HSBC te gaan reorganiseren waarbij 25.000 banen verloren gingen. HSBC wil vanwege de Brexit de activiteiten in China uitbreiden en wellicht ook weer terug verhuizen. HSBC is actief in meer dan 70 landen met een balanstotaal van rond de $ 2.700 miljard. Bij HSBC werken zo’n 250.000 werknemers. In 2012 moest de bank een boete van 1,9 miljard dollar betalen vanwege witwaspraktijken. Uit onderzoek bleek dat HSBC miljarden dollars van Mexicaanse drugskartels wit waste en ontduiking van handelsembargo’s voor Iran. De bank moest in november 2014 samen met 4 andere banken een boete betalen van 618 miljoen dollar aan gezamenlijke toezichthouders in 3 landen wegens wisselkoersmanipulatie. In 2015 kwam de grote zwartgeldaffaire in Zwitserland opnieuw in de belangstelling. Het betrof reeds in 2007 gestolen klantgegevens. Eerder speelden de gestolen gegevens al een rol in de zogenaamde Lagarde-lijst van Griekse belastingontduikers.
In 2015 werd door de Zwitserse autoriteiten een onderzoek ingesteld naar de gang van zaken bij de Zwitserse tak van HSBC. Topman Stuart Gulliver kwam in het nieuws als mogelijke belastingontduiker via zijn Zwitserse vestiging. Frankrijk bood HSBC een schikkingsvoorstel aan van 1,4 miljard euro. Toen de bank dit weigerde ging de Franse overheid over tot het voorbereiden van een proces. In Zwitserland schikte de bank wel voor 38 miljoen euro. De Britse klokkenluider Nicholas Wilson probeert al 12 jaar een megafraude van de Britse bank HSBC onder de aandacht te krijgen bij Britse toezichthouders. De Britse bank heeft volgens Wilson jarenlang op een illegale wijze kosten in rekening gebracht bij particulieren die schulden hadden op hypotheken, persoonlijke leningen, shopping cards en creditcards. Honderdduizenden klanten zouden voor zo’n 1 miljard gedupeerd zijn. Een voormalig handelaar van de bank is schuldig bevonden voor malversatie bij een transactie van 3,5 miljard dollar voor een klant. De handelaar zorgde er samen met collega’s voor dat de koers van het Britse pond in korte tijd opliep, vlak voordat de transactie plaatsvond. Door voor miljarden aan ponden te kopen voor de klant tegen de hogere koers verdiende hij in een klap miljoenen voor zijn bank.

Het Thema International Fund uit Dublin gaat slachtoffers van de Madoff-affaire 687 miljoen dollar uitbetalen. Het Ierse investeringsfonds hielp het beruchte piramidefonds van Bernard Madoff, die begin jaren negentig duizenden beleggers dupeerde. Het Ierse fonds maakte deel uit van een netwerk van offshorebedrijven die banden hadden met de Oostenrijkse bankier Sonja Kohn en de Zwitserse investeerdersfamilie Benbassat. Zij verschaften Bernard Madoff circa 1,9 miljard dollar voor zijn beruchte piramidefonds — het ponzischema — in de Verenigde Staten begon op te drogen. Klanten van Madoff werden voor circa 17,5 miljard dollar bedrogen. Madoff zelf werd in 2008 gearresteerd en zit een gevangenschap van 150 jaar uit. Vijf van zijn medewerkers werden in 2014 veroordeeld. Kohn en de Benbassat-familie, die verschillende Europese fondsen opzette en registreerde in belastingparadijzen, gingen vrijuit. Het Ierse fonds legde de schuld altijd bij Madoff en de HSBC-bank in Londen. In 2013 schikte HSBC voor 62 miljoen dollar met het Thema International Fund.

Halkbank

Vanaf ongeveer 2012, tot en met ongeveer 2016, was de Turkse Halkbank voor het grootste deel eigendom van de Turkse regering. Halkbank wordt er van verdacht mee te hebben gewerkt aan het omzeilen van sancties tegen Iran en zou hebben gefaciliteerd en deel hebben genomen aan frauduleuze transacties om de VS te misleiden. Hooggeplaatste overheidsfunctionarissen in Iran en Turkije zouden hieraan hebben deel hebben genomen. Sommige ambtenaren ontvingen steekpenningen ter waarde van tientallen miljoenen dollars. De opbrengst van de verkoop van olie en gas door Iran aan de Turkse nationale oliemaatschappij en gasmaatschappij werd onder meer gestort op Halkbank, op rekeningen op naam van de Centrale Bank van Iran, de National Iranian Oil Company (“NIOC”), en de nationale Iraanse gasmaatschappij. Gedurende de relevante periode was Halkbank de enige opslagplaats van opbrengsten van de verkoop van Iraanse olie door NIOC aan Turkije. Vanwege Amerikaanse sancties tegen Iran en het antiwitwasbeleid van Amerikaanse banken, was het moeilijk voor Iran om toegang te krijgen tot deze fondsen om ze terug naar Iran over te dragen of om ze te gebruiken voor internationale financiële overdrachten ten behoeve van Iraanse overheidsinstellingen en banken. Vanaf of rond 2012 werden miljarden dollars verzameld in NIOC en de rekeningen van de Central Bank of Iran bij Halkbank. De top van Halkbank zou de ware aard van deze transacties voor ambtenaren hebebn verborgen voor het Amerikaanse ministerie van Financiën zodat Halkbank voor miljarden dollars aan diensten kon leveren aan de regering van Iran zonder het risico te lopen door de Verenigde Staten te worden bestraft en zijn vermogen om correspondentrekeningen bij Amerikaanse financiële instellingen aan te houden, te verliezen. Halkband werd en wordt vervolgd voor samenzwering, bankfraude en witwassen.

Hypo Alpe Adria Bank

De Oostenrijkse Hypo Alpe Adria Bank is de eerste bank met de twijfelachtige eer om met een tekort van ruim 8 miljard euro om te vallen onder de nieuwe SRM regels, waardoor schuldeisers hun geld kwijt zijn en Nederland 63 miljoen mag meebetalen via afwaarderingen bij Staatsbank BNG. In opdracht van de toezichthouder wordt 54% van de schulden weggestreept en wordt de terugbetalingstermijn voor de resterende schuld verlengd tot eind december 2023. Ook betaalt de bank geen rente meer aan de obligatiehouders. Heta Asset Resolution is een bank die zes jaar geleden ontstond bij de nationalisatie van de Hypo Alpe-Adria-Bank International. De bank kreeg de status van een ‘bad bank’. Onder de schuldeisers zitten Duitse banken, verzekeraars, hedge- en beleggingsfondsen. De bank ging ten onder aan witwassen, boiler rooms, financiering van de Freiheitliche Partei Österreichs en de handel in swaps. De Bayerische Landesbank pompte nog vergeefs miljarden in de bank, waarna medio 2009 de bank voor één euro werd verkocht aan de Oostenrijkse Staat om vervolgens genationaliseerd te worden.

ING

ING gaat grootscheeps reorganiseren en zevenduizend medewerkers afvloeien om miljarden euro’s zo de schikking te kunnen betalen van 775 miljoen euro vanwege tekortkomingen bij toezicht op witwaspraktijken. Behalve duizenden banen in Nederland en België worden ook de vestigingen in andere landen hierbij betrokken. Bestuurder Patrick Flynn vertrekt (cfo) en Wilfred Nagel (cfo) gaat in augustus met pensioen. Voormalig cro Koos Timmermans volgde. Steven van Rijswijk, hoofd Client Coverage bij de ING Wholesale Bank, volgt Nagel op als risicodirecteur. Nick Jue, directievoorzitter van ING Nederland volgt Roland Boekhout op als directeur van de Duitse ING. Boekhout zelf wordt dan directeur van de Benelux vestigingen. ING Duitsland wordt samengevoegd met Oostenrijk, dat dan 8,2 miljoen klanten telt. Ook de ECB moet de benoemingen nog goedkeuren. Ralph Hamers (ceo) blijft dan nog eens 4 jaar aan. Hij is sinds oktober 2013 de hoogste baas van ING.

ING Bank verlaat het huidige hoofdkantoor in Amsterdam Zuid Oost (het Zandkasteel). Het gebouw werd door het Duitse investeringsfonds Fünfzigste Sachwert Rendite-Fonds Holland (v.h. noodlijdende Hanzevast) verkocht voor slechts 16,1 miljoen euro aan projectontwikkelaars OVG en G&S die er in nauwe samenwerking met de Gemeente Amsterdam vijfhonderd woningen wil bouwen. ING Groep verkocht het hoofdkantoor in 2004 via Hanzevast Beleggingen aan MPC Capital (nu Cairn Real) en huurde het pand voor een periode van 15 jaar via Hanzevast terug. De koopsom bedroeg 125.275.000 euro. ING hielp de Duitse beleggers met de verkoop door de resterend huur tussen de 50- tot 60 miljoen euro tot en met half 2019 in een keer te betalen. OVG en G&S kregen tegelijkertijd de bouw van het nieuwe hoofdkantoor van ING in Amsterdam-Zuidoost, de ING Campus toegewezen. ING kocht het nieuwe terrein van woningcorporatie Rochdale voor slechts 11,5 miljoen euro, terwijl Rochdale er in 2008 46,5 miljoen euro voor had betaald. ING had op hetzelfde pand naar verluid eerder een optie genomen voor achttien miljoen euro.

De huurovereenkomst voor de locatie aan Kroonpark 6 in Arnhem-Zuid werd verlengd en uitgebreid met twee verdiepingen kantoorruimte in de Parktoren, aan het centraal station van Arnhem (1.100 m2 kantoorruimte en 24 parkeerplaatsen van Chalet Group). In 2015 werd ook de huisvesting aan de Velperweg aan Borghese verkocht voor herontwikkeling naar woningen. In Arnhem-Zuid huurt de bank 2.250 m2 kantoorruimte en 45 parkeerplaatsen van het Duitse vastgoedfonds SEB ImmoInvest. De Amerikaanse vermogensbeheerder Artisan Investments GP heeft begin december een belang van 3% genomen.

ING heeft een lobbyafdeling van zeventien medewerkers, is lid van 38 financiële lobbyorganisaties en besteed jaarlijks zo’n 3 miljoen euro aan het lidmaatschap van bankenkoepel NVB die jaarlijks zo’n vier ton besteed aan vertegenwoordiging in Brussel.

In North Dakota wordt gestopt met de aanleg van een pijpleiding op het grondgebied van een indianenstam welke werd gefinancierd door zeventien banken. ING had voor de leiding een directe lening verstrekt van € 120 miljoen en ABN AMRO heeft 45 miljoen dollar geleend aan bedrijven die erbij betrokken zijn. Na overleg met de indianenstam en druk van buitenaf trok ING zich half maart terug uit het project.

Indover bank

Indover was een in Nederland gevestigde commerciële dochter van de Indonesische centrale bank Bank Indonesia die met name actief was op de professionele en interbancaire markt en die in 2008 failliet ging. De curatoren zijn sinds die tijd bezig met de afwikkeling en verloren in november 2017 een hoger beroep tegen de moedermaatschappij om wederzijdse claims die de curatoren en Bank Indonesia op elkaar menen te hebben te mogen verrekenen. Bank Indonesia zou nog ruim 43 miljoen euro uit de failliete boedel tegoed te hebben, maar die claim zou weggestreept moeten worden door een veel groter bedrag dat Bank Indonesia de boedel schuldig zou zijn. In totaal bedroeg de tegenclaim van de curatoren zo’n 70 miljoen euro. De rechters vonden niet dat Bank Indonesia heeft gegarandeerd om Bank Indover koste wat kost overeind te houden.

JPMorgan Chase

Twee voormalige medewerkers plunderden circa vier ton van onder meer acht rekeningen van overleden klanten. Er werden van de slapende rekeningen passen aangemaakt en hiermee pinden ze met 350 transacties de rekeningen leeg.

JPMorgan Chase JP Morgan Chase schikte opnieuw voor 150 miljoen dollar met beleggers in het ’London Whale’-schandaal. Pensioenfondsen uit de VS en Zweden gingen naar de rechter vanwege misleiding. De Fransman Bruno Iksil werkte bij de Chief Investment Office (CIO) van JP Morgan in Londen en bewerkstelligde in de derivatenhandel een verlies van 6,2 miljard dollar. JP Morgan zou de toegenomen risico’s verborgen hebben gehouden. JP Morgan betaalde eerder al meer dan 1 miljard aan schikkingen in de VS en in Groot-Brittannië.

In 2013 was er ook al een schikking van 13 miljard dollar met Amerikaanse toezichthouders. De bank heeft volgens toezichthouder FHFA duidelijk gesjoemeld. Franse aanklagers onderzoeken nog of een tak van J.P. Morgan Chase & Co. medeplichtig is aan belastingfraude. Volgens de aanklagers zou J.P. Morgan Chase Bank National Association transacties hebben gefinancierd waarmee belasting werd ontdoken. JPMorgan Chase is de zwakste bank van de VS en moet het kapitaal met 4,5 procent versterken om te kunnen voldoen aan nieuwe kapitaaleisen van de Federal Reserve. De bank heeft daarnaast een schikking van 1,4 miljard dollar moeten treffen vanwege het in 2008 failliet verklaarde Lehman Brothers, waarvan miljarden dollars werden onttrokken. De bank werkte mee met justitie bij het onderzoek naar manipulatie van wisselkoersen nadat eerder al een schikking getroffen waarbij de medewerking een eis was. De bank heeft ook jarenlang donkere mensen en latino’s hogere hypotheekrentes laten betalen en schikte naar verluidt voor 55 miljoen dollar met justitie om zo vervolging af te kopen. Naast hogere rentetarieven werd er gemiddeld meer dan duizend dollar extra berekend aan toeslagen. Tussen 2006 en 2009 zouden minstens 53.000 mensen in totaal tientallen miljoenen schade hebben geleden.

Kas bank

Effectendienstverlener Kas Bank zag de winst in de eerste helft van 2016 met bijna 90 procent terugvallen tot 0,9 miljoen euro. Het aandeel Kas Bank stond donderdag 25 augustus onder flinke druk en noteerde zo’n 11 procent minder op 8,66 euro.

Labouchere Dexia en Aegon 

Het hoogste Nederlandse rechtscollege bepaalde 2 september 2016 dat circa 10.000 aandelenleaseklanten van het overgenomen Labouchere/Legio Lease alsnog volledig gecompenseerd moesten worden, als zij hun aandelenleasecontract hebben afgesloten via een tussenpersoon die niet over de juiste papieren beschikte. Maar dit moest per geval eerst nog per individuele klant bewezen worden en in de rechtszaal moeten worden vastgesteld. Dexia gaat er van uit dat sommige zaken inmiddels verjaard zijn. Dexia had eerder al geschikt maar een deel van de gedupeerden besloot door te procederen omdat niet alle schade werd vergoed. Tijdens de rechtsgang werd er aan voorbij gegaan dat Labouchere/Legio Lease in het geheel geen aandelen voor de klanten inkocht, zoals contractueel was vastgelegd, maar hiervoor heimelijk grotendeels derivaten- en optie constructies opzette, waarmee niet alleen de klanten maar ook de belastingdienst voor miljoenen werd benadeeld.  De tussen 1996 en het jaar 2000 honderdduizenden afgesloten contracten voor aandelen leasen bleken vooral een vermogensverschuiving van in totaal zo’n 4 miljard euro, waarbij Aegon de grootste marktpartij was. Luxemburgse advieskantoor Experta, een voormalige dochteronderneming van Dexia heeft een record van 1.600 offshorebedrijven opgezet waarmee klanten tussen 2002 tot 2011 hun bankrekeningen in Luxemburg, Zwitserland en Jersey verborgen konden houden. De constructies zijn in de jaren negentig begonnen en gingen zelfs door na de ontmanteling van de Dexia Groep eind 2011. Dexia die in 2008 notabene gered moest worden met 3 miljard euro belastinggeld hielp anderen om via Panama belastingen te ontlopen. Dexia Nederland is de rechtsopvolger van Bank Labouchere, overgenomen van Aegon door de DexiaGroup in 2000.

In de rechtsprocedure tegen Aegon/Spaarbeleg (Aegon Bank N.V.) door gedupeerde leden die destijds een kansloos “Sprintplan”, Koersplan (van Aegon-dochter Spaarbeleg), Vermogensplan en Fundplan hebben afgesloten lijkt Aegon het onderspit te gaan delven. Zo’n 120.000 deelnemers liepen een financiële schade op van in totaal circa 700 miljoen euro, waaraan Aegon circa 700 miljoen euro verdiende. De rechtbank in Den Haag vond onlangs dat Aegon op veel punten inderdaad tekort geschoten is en dat Aegon een flink deel van haar woekerpolishouders moet compenseren. Voor Koersplan en Vermogensplan oordeelde de rechter dat de klanten niet goed geïnformeerd waren over de kosten verbonden aan de beleggingen en de hoogte van de overlijdensrisicopremie. Aegon moet klanten voor deze kosten compenseren, ook als ze al deels gecompenseerd zijn men zelfs wanneer ze op zich een positief resultaat met hun beleggingen hebben behaald. Want ook dan is schade geleden. Voor polishouders van Fundplan geldt een uitzondering. Want de compensatie geldt niet als sprake is van een garantieproduct. Volgens Aegon gaat dat om 80 procent van de gevallen. Aegon stelt zich op het standpunt dat veel kosten al zijn aangepast en dat de verzekeraar dus al tegemoet gekomen is aan de eisen van de rechtbank en lijkt tevreden met de uitspraak. Het Kifid deed kort geleden ook een onherroepelijke uitspraak in een zaak van een gedupeerde tegen Nationale Nederlanden die van belang was voor ruim een half miljoen polishouders van NN. Woekerpolis.nl en Woekerpolisproces.nl hebben een schikking hebben getroffen met verzekeraar Allianz. De zaak tegen Aegon duurt al sinds maart 2014. Aegon was met 1,3 miljoen polissen een van de grootste aanbieders van woekerpolissen.

Van Lanschot

Van Lanschot verkoopt vanwege de kapitaaleisen met 23 miljoen euro verlies een deel van zijn portefeuille met zakelijke vastgoedleningen voor 400 miljard aan een dochter van Cerberus Capital Management. De transactie moet zorgen voor een verbetering van het risicoprofiel van de zakelijke kredietportefeuille. De afbouw van de zakelijke kredietportefeuille, die per 31 december 2014 3,1 miljard euro bedroeg wordt nog verder voortgezet. Alle rekeningen van kleine niet beleggende klanten worden beëindigd. Van Lanschot verkleinde ook meteen het belang in bouwbedrijf Heijmans van 4,91 procent naar 0,53 procent.  Van Lanschot Kempen neemt UBS Wealth Management Nederland over. In augustus vorig jaar werd ook Staalbankiers, met €1,7 miljard beheerd vermogen en ruim € 300 miljoen aan spaargelden al voor € 16 miljoen overgenomen van Achmea. Mede hierdoor steeg het beheerd vermogen bij Van Lanschot Kempen naar € 75,8 miljard mede dankzij een netto-instroom van 0,9 miljard euro in het derde kwartaal. De belangrijkste kapitaalbuffer staat met 19,3 procent ruim boven de eigen doelstelling van Van Lanschot Kempen. Dat blijft ook zo na een voorgenomen kapitaaluitkering van 41 miljoen euro.

15 mei 2018 viel de fiscale opsporingsdienst (FIOD) en het Openbaar Ministerie (OM) bij Lanschot dochter Kempen & Co binnen in een strafonderzoek naar fraude door vastgoedhandelaar Coen R. die gebruik maakt van de erfpachtconstructies van de bank. Vastgoedbelegger Rob Ebbers heeft tegen hem een dagvaarding gedeponeerd bij het Kadaster en stelt bestuurders en commissarissen van Van Lanschot Kempen civielrechtelijk aansprakelijk voor 1,5 miljoen schade die hij zou lijden door erfpachtconstructies van R. met de bank. De 42-jarige Coen R. van Aemstel Business Management met zijn vastgoedbedrijven als Aemstel Wonen sloten erfpachtconstructies met Grondvermogen, een dochter van Van Lanschot Kempen. Grondvermogen kocht vanaf 2008 van woningbezitters de grond onder hun huis en ontving hiervoor een maandelijkse vergoeding die geïncasseerd werd door Kempen Dutch Inflation Fund van Van Lanschot. Het beleggingsfonds zou doorgeplaatst worden bij institutionele beleggers en pensioenfondsen, maar er bleek geen interesse voor, waardoor Van Lanschot in 2013 uiteindelijk de erfpachtportefeuille zelf moest financieren. Grondvermogen heeft voor 123 miljoen euro in erfpacht gegeven grond op de balans en ging in totaal tussen 2008 en 2013 700 erfpachtcontracten aan, voor meer dan duizend vastgoedobjecten. Zowel Grondvermogen als het beleggingsfonds Kempen Dutch Inflation Fund stonden niet op de website of in jaarverslag van de bank. Coen R. is 15 mei aangehouden en op zijn villa in Zandvoort werd beslag gelegd. Het OM verdenkt R. van witwassen en misbruik van producten of diensten van derden.

Liberbank

De CNMW heeft shortselling op Liberbank voor een maand verboden nadat deze in de eerste week van juni 2017 41 procent van de marktwaarde verloor. De kleinste beursgenoteerde bank van Spanje heeft een relatief hoog aantal leningen die niet of maar deels terugbetaald worden en hoge financiële verplichtingen. Liberbank ontstond in 2011 uit een fusie van drie kleinere banken en kreeg twee jaar later een beursnotering. De bank heeft zo’n negenhonderd vestigingen en vierduizend werknemers en doet vooral zaken in gebieden zoals Asturias, Extremadura en Cantabria.

Monte dei Paschi di Siena

De MPS bank is niet alleen de oudste bank ter wereld maar ook de zwakste bank van Europa. Bij een macro-economisch rampscenario zou de kapitaalsbuffer van MPS onder het nulpunt zakken. In de periode tot 2021 komen 5.500 arbeidsplaatsen te vervallen en wordt het aantal vestigingen afgebouwd van 2000 naar 1400. Monte dei Paschi denkt in 2021 hierdoor een nettowinst te kunnen behalen van meer dan 1,2 miljard euro. De Europese Commissie heeft de Italiaanse overheid toestemming gegeven om 5,4 miljard euro aan noodsteun te verstrekken. De Europese Commissie heeft een principeakkoord gesloten met de Italiaanse minister Pier Carlo Padoan van Financiën. Voorwaarde is dat MPS alle €26 miljard aan probleemleningen op de balans doorverkoopt. Ook moeten aandeel- en obligatiehouders meebetalen aan de verbetering van de kapitaalspositie. Kapitaalverschaffers Fortress en Fondiario zouden bereid zijn met het noodfonds Atlante alle slechte leningen van MPS over te nemen. MPS had feitelijk een kleine 9 miljard nodig. De Italiaanse regering bevestigt dat particuliere partijen de portefeuille slechte leningen zullen overnemen. De Europese bankenrichtlijn BRRD moest juist bewerkstelligen dat belastingbetalers banken niet meer hoeven te redden maar moet de Afwikkelingsraad (SRB) de bad bank feitelijk afhandelen. Het aandeel MPS kreeg 21 december op de beurs in Rome te maken met een nieuwe koersval van 12% en de handel in het aandeel werd opnieuw tijdelijk stilgelegd. De aandelenhandel van de Italiaanse bank werd 21 november vlak na het begin van de handel ook al stilgelegd nadat de koers met meer dan 5% onderuit ging. Na hervatting stond het aandeel op een min van 4,2% bij €0,22. Monte dei Paschi di Siena zakte 4 juli ook al 14% op de beurs en kelderde van 1,169 euro naar 0,329 euro. MPS had deze maand nog € 10,6 miljard in kas. De bank moest van de ECB miljarden bijstorten om aan Europese eisen te voldoen. Eind 2015 had Monte dei Paschi di Siena al 24,2 miljard euro aan slechte kredieten uitstaan en die mogen in 2018 nog maar 14,6 miljard euro bedragen. Daarom wil de bank dochter Antoneveneta die ze destijds kochten voor 9 miljard euro verkopen, voor vijf miljard eigen aandelen verkopen en pakketten met nauwelijks afgeloste leningen verkopen aan het fonds Atlante 2 om een tekort aan kapitaal op te vangen. De bank zou in totaal voor 9,2 miljard euro aan problematische leningen willen afstoten naar Atlante2, het nieuwe Italiaanse fonds waarvan de ECB dan weer probleemloos obligaties van kan opkopen in het kader van de monetaire verruiming. Daarmee leveren ze slechts een derde op van de 27,7 miljard euro dat aan leningen uitstond. Monte Pashi heeft de ECB tot 20 januari de tijd gevraagd om de kapitaalinjectie van 5 miljard euro af te ronden, maar eind december werd nog niet de helft van dit bedrag bereikt. De regering gaat aandelen van de bank opkopen voor 6,49 euro per stuken steekt hiermee in totaal 3,85 miljard euro in de bank. Het gehele reddingsplan levert MPS een bedrag van 8 miljard euro op. Zo gaat de bank ook voor 4,47 miljard euro aan nieuwe aandelen uitgeven aan schuldeisers. De overheid koopt vervolgens nog eens voor 1,5 miljard euro aan nieuwe aandelen van kleinere schuldeisers. Het belang van de Italiaanse staat gaat hiermee van 55 procent naar 70 procent. Topman Fabrizio Viola en de voorzitter van de raad van commissarissen Massimo Tononi zijn opgestapt. Vier anonieme investeerders uit Qatar zouden elk 250 miljoen euro aan aandelen van de bank willen kopen, maar kwamen daar later op terug.  De bank waarschuwde dat er problemen zijn gerezen bij de stap om voor €1,5 miljard aan slechte leningen door te verkopen aan het noodfonds Atlante. Ook de poging om houders van obligaties en achtergestelde schulden te verleiden om hun stukken om te zetten in nieuwe aandelen is mislukt en leverde nog geen €200 miljoen op. Minister van Financiën Padoan liet half mei lekken dat er ‘binnen enkele dagen’ overeenstemming met de Europese autoriteiten zou zijn over de redding van de bank. Over het tweede kwartaal van 2017 leed de bank een verlies van 3,1 miljard euro en moest er in totaal circa 4 miljard euro op slechte leningen afgeschreven worden.

Zes huidige en voormalige managers van Deutsche Bank zijn officieel in staat van beschuldiging gesteld voor het derivatenschandaal bij Monte dei Paschi di Siena. Ook voormalige topmannen van de Japanse bank Nomura en Monte dei Paschi di Siena worden gedagvaard. Het gaat in totaal om dertien bankiers. Monte dei Paschi di Siena ontslaat 2600 medewerkers en sluit vijfhonderd filialen. De aandeelhouders zijn 25 november akkoord gegaan met het reddingsplan. Ook De Italiaanse banken, zoals UniCredit en Banco Popolare, gaan gebukt onder honderden miljarden aan leningen waarvan de vraag is of ze ooit nog zullen worden terugbetaald. Het vierde kwartaal van 2016 werd afgesloten met een tekort van 2,5 miljard euro. Het jaarverlies van de oudste bank ter wereld bedroeg 3,4 miljard euro. Volgens de Europese Centrale Bank (ECB) komt het totale tekort neer op 8,8 miljard euro waardoor mogelijk ook andere banken in grote problemen komen. 5.500 medewerkers moeten vertrekken.

Novo Banco

De Portugese Novo Banco staat op omvallen en heeft wellicht op de valreep in de Amerikaanse Lone Star een koper gevonden. De bestaande beleggers waaronder BlackRock en Aethel Partners proberen de deal te blokkeren in de hoop hun verlies te beperken. Novo Banco beheerde als Staatsbank de gezonde activa van Banco Espirito Santo, die in 2014 failliet ging. De nieuwe entiteit, die een grote kapitaalinjectie van 4,90 miljard euro kreeg (3,90 miljard euro van de staat en de rest van de banken die in Portugal actief zijn), moet in opdracht van de Europese Commissie verkocht worden. Buiten Lone Star waren er nog een aantal andere kandidaten in de running, waaronder de Amerikaanse fondsen Apollo en Centerbridge (die een gezamenlijk bod uitbrachten), het Chinees fonds Misheng Financial en de Spaanse CaixaBank.

Novum Bank

Novum Bank Limited is een particuliere kredietinstelling van  investerings vehicle Ramphastos van Marcel Boekhoorn en wordt gereguleerd door de Malta Financial Services Authority (MFSA) om buiten Malta te opereren. De kredieten voor de Nederlandse markt biedt de bank voornamelijk aan vanuit een kantoor in Berkel en Rodenrijs. Novum Bank Limited, gevestigd in Malta heeft op 18 oktober 2018 een bestuurlijke boete van € 1,75 miljoen opgelegd gekregen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De boete is opgelegd omdat Novum Bank van september 2013 tot juni 2016 aan Nederlandse consumenten kortlopende leningen (flitskredieten) heeft aangeboden zonder de daarvoor vereiste vergunning van de AFM.

Optima bank

Optima had in 2013 nog een kredietportefeuille van 150 miljoen euro, een obligatieportefeuille van 500 miljoen euro en 600 miljoen euro op spaarrekeningen. De winst kwam toen nog uit op 1,75 miljoen euro. Maar nadat de vergunning van de Belgische Optima bank werd ingetrokken wegens wanbeheer, slecht bestuur en agressieve marketing en schimmige vastgoedbeleggingen ging de bank van oprichter Jeroen Piqueur half juni failliet. De Belgische centrale bank blokkeerde de bankrekeningen om een bankrun te voorkomen. De bank besteedde kapitalen aan het sponsoren van de voetbalploeg KV Oostende en het jaarlijks tennistornooi Optima Open in Knokke. Een bankbestuurder reed in een extra large Rolls Royce Phantom. De bank kwam in de problemen nadat bij een controle door de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten bleek dat het balanstotaal behoorlijk was geslonken. 8 juni 2016 blokkeerde de Nationale Bank van België (NBB) alle rekeningen. Het Belgische garantiefonds moet zo’n 10 duizend klanten tot 100.000 euro per klant terugbetalen. voor een totaal van 60 miljoen euro.

De totale omvang van de deposito’s is 90 miljoen euro. Klanten met rekeningen met daarop meer dan 100.000 euro zouden terugbetaald moeten worden uit de afwikkeling van het faillissement van de bank. Bij de bank werkten 170 mensen vast in dienst, bovenop een groep freelancers. De meeste werknemers zijn in Gent tewerkgesteld, de rest in Waterloo.In 2014 kwamen er diverse strafklachten vanwege zware verliezen bij een belegging in een tak23 constructie bij de Luxemburgse verzekeringsmaatschappij Lombard Assurance International. Optima maakte in Luxemburg gebruik van gepersonaliseerde fondsen (fonds dédiés) waarbij de klant de bank voor minimaal 250.000 euro volledig machtigt.

Een aantal minder vermogende klanten leden grote verliezen omdat er toxische assets zoals life settlements in de portefeuilles terecht kwamen. Dit leidde tot een reeks strafklachten maar de meeste betrokkenen werden onlangs buiten vervolging gesteld door het parket. Optima Financial Planners diende op haar beurt een klacht in wegens lasterlijke aangifte met eis tot schadevergoeding. Het financiële verlies op verzekeringspolissen zou gezien de crisis niet abnormaal zijn. Optima was eerder een specialist in persoonlijke financiële planning en actief in vastgoed. Eind 2011 verkreeg het bedrijf een bankvergunning door de overname van Ethias Bank net 30.000 klanten. In september 2014 maakte Optima onder druk van de Nationale Bank bekend afstand te willen doen van de bankvergunning. De vastgoedpromotie-activiteiten werden afgesplitst en ondergebracht in de zustervennootschap Optima Global Estate.

Herman Verwilst (ex-Fortis Bank) vertrok als voorzitter van de raad van bestuur en Jeroen Piqueur nam zijn plaats in. Ex-politicus Luc Van den Bossche vertrok ook en werd voorzitter van Optima Global Estate. Oud-topman Jeroen Piqeur wordt vervolgd voor grootschalige belastingfraude, omdat hij tussen 2007 en 2013 buitenlandse rekeningen verborgen zou hebben gehouden voor de fiscus en geen aangifte gedaan zou hebben van inkomsten op rekeningen in Luxemburg en Monaco die op naam stonden van offshorebedrijven. Het OM wil beslag leggen op 2,2 miljoen euro en eist een beroepsverbod van tien jaar. Piqeur heeft zo’n 22 miljoen euro aan inkomsten niet aangegeven en 3 tot 4 miljoen euro aan belastingen ontweken. Jeroen Piqueur werd 19 mei 2017 in Gent veroordeeld tot vier maanden onvoorwaardelijke celstraf en een boete van 1,5 miljoen euro voor grootschalige belastingfraude. De Gentse rechtbank legde ook een verbod op om gedurende drie jaar bestuurder te zijn van een vennootschap en verklaarde de bijna 2,3 miljoen euro die hij verdiende verbeurd. Piqueur gaat mogelijk in beroep. Het gerechtelijk onderzoek naar het faillissement van de Optima Bank zelf, waarin hij ook betrokken was, loopt nog.

RBS

De bank gaat na lange tijd weer dividend (2 pence) uitkeren. Het is de bedoeling om de bank die nog steeds grotendeels in handen is van de Britse overheid op termijn naar de beurs te brengen. In mei 2018 werd een schikking met Amerikaanse toezichthouders bereikt over de afwikkeling van slechte hypotheken. Royal Bank of Scotland werd acht jaar geleden door de staat gered, en is voor 73% een Staatsbank. In de Verenigde Staten kreeg RBS een miljardenclaim vanwege het oneigenlijk verkopen van hypotheekobligaties en deze werd voorlopig geschikt voor 4,9 miljard dollar. De Britse toezichthouder FCA is drie jaar geleden een onderzoek bij de bank begonnen omdat kleinere ondernemers rond de kredietcrisis zwaar zouden zijn benadeeld en hen moedwillig in geldproblemen hadden gebracht. De bank zou lopende kredieten hebben beperkt om zo de eigen problemen op te lossen. De vastgoedafdeling zou gegevens hebben gekregen over de bedrijven die bij ‘bijzonder beheer’ waren en hebben aangestuurd op hun faillissement. De Financial Conduct Authority (FCA) heeft voormalige handelaar Paul White van de genationaliseerde RBS levenslang uitgesloten vanwege het gesjoemel met het rentetarief Libor. White was verantwoordelijk voor het gesjoemel bij het vaststellen van het Libor rentetarief. Alle rechtszaken hebben de afgelopen drie maanden gezorgd voor een verlies van 1,1 miljard pond. De bank zakte voor de laatste stresstest van de Bank of England (BoE). Duizenden banen staan nog op de tocht. RBS moet de kosten verlagen, activa afstoten personeel afvloeien en het risicoprofiel neerwaarts aanpassen. Zo’n 15.000 banen staan op de tocht. De bank heeft een boete gekregen van de kartelautoriteiten in Turkije vanwege schending van mededingingsregels. RBS gaat in 2018 circa 792 arbeidsplaatsen schrappen na een herziening van de activiteiten in Engeland en Wales.

Rabobank

De Rabobank moet na een uitspraak van de rechtbank in Den Bosch ruim 1 miljoen euro terugbetalen aan plafondfabrikant Plameco, een zakelijke klant die in 2008 werd gedupeerd door een dergelijke renteswap. Plameco dekte een lening van 5 miljoen voor een verbouwing op advies van de Rabobank met een renteswap Omdat er geen vergunning werd verleend voor de verbouwing wilde Plameco van het krediet af maar bleef zitten met de swap en betaalde circa 1,8 miljoen euro aan rente hierover. Het nieuwe sponsorbedrag voor sport en cultuur) komt dit jaar op circa dertig miljoen euro. Bij de Rabobank verdwenen er het afgelopen half jaar 2.000 banen en voor 2018 verdwijnen er nog eens 10.000. De bank verkoopt voor 600 miljoen euro aan hypotheken aan de Franse bank La Banque Postale. Het gaat om 3600 leningen met Nationale Hypotheek Garantie. Rabobank heeft een totale hypotheekportfolio van 194,5 miljard euro. Rabobank blijft wel de dienstverlening voor de hypotheken voor zijn rekening nemen.

Recordbank

ING België sluit alsnog de meeste Record Bank-filialen, zodat er circa vijftig van de 536 overblijven. ING meldde eerder het aantal kantoren terug te willen brengen van 1245 naar 650. Record Bank ontstond in januari 2001 na de fusie van Record Bank (het voormalige SEFB), Dipo Spaarbank, De Vaderlandsche Spaarbank (voorheen een dochter van De Vaderlandsche Verzekeringen) en Sodefina, een kredietmaatschappij die ook dochter was van De Vaderlandsche Verzekeringen. Record Bank is een 100% dochtermaatschappij van de ING België met zetels in Evere, Gent en Luik. In april 2003 nam Record Bank de spaarbank Westkrediet over. In mei 2004 AGF Belgium Bank en in 2005 Mercator Bank. Ook Eural werd overgenomen van Dexia. Record Bank is de op twee na grootste retailbank in België met ruim 800.000 klanten, 650 filialen en een netwerk van 500 zelfstandige bankagenten en evenveel onafhankelijke kredietmakelaars.
In oktober 2016 maakte ING de reorganisatie bekend. De Record Bank fuseert met ING België.

SNS

De Nederlands Staat heeft het belang in het verzekeringsconcern Reaal voor 1 euro verkocht. Aanvankelijk dacht de overheid nog 150 miljoen euro voor het bedrijf te kunnen krijgen. Minister Dijsselbloem erkende dat de verkoopprijs een financiële tegenvaller is ten opzichte van de marktwaarde. Dat kwam mede doordat er 700 euro miljoen minder kapitaal bleek te zijn dan was geboekt. Het verschil ontstond door een “fout ingeboekte” oude interne lening binnen de groep, van de bank aan de verzekeraar. Dat is over vele jaren onterecht meegeteld bij de solvabiliteit. Zowel De Nederlandsche Bank als de accountants hadden de fout niet opgemerkt. Met het nationaliseren in 2013 van SNS REAAL was 3,8 miljard euro belastinggeld gemoeid. De nettowinst van SNS Bank daalde het afgelopen half jaar vooral door incidentele tegenvallers met een kwart naar 181 miljoen euro.

Snoras AB

Uit ruim 1,3 miljoen gelekte banktransacties, e-mails en contracten van de inmiddels gesloten banken  Snoras AB en Ukio Bankas bleek dat de Troika Bank miljarden aan Russisch geld via Litouwen naar banken in West-Europa sluisde. Ook bankrekeningen van ING en ABN AMRO werden gebruikt transacties ter hoogte van ruim 190 miljoen euro. Het geld was afkomstig van grote fraudezaken die door de Troika werden vermengd met privévermogens van vooraanstaande Russische politici en oligarchen.

Société Générale

SG een van de grootste banken van Frankrijk heeft voor 50 miljoen dollar geschikt met justitie in de Verenigde Staten voor het onjuist weergeven van de waarde van beleggingen in hypotheken aan investeerders. Die hierdoor veel geld hebben verloren. Uit onderzoek bleek dat 40 procent van de onderzochte leningen niet aan de overheidseisen voldeed. De Franse bank bracht zijn autoleasetak ALD naar de beurs. ALD ging een paar maanden geleden naar de beurs in Parijs en wordt momenteel gewaardeerd op € 5,2 miljard. ALD is met een vloot van 1,4 miljoen auto’s in 41 landen het grootste autoleasebedrijf van Europa. In eerste instantie werd een belang van 20 procent naar de beurs gebracht in Parijs. De bank wil 900 medewerkers nog voor 2020 afvloeien en 15 procent van de lokale afdelingen sluiten. Voor deze reorganisatie wordt in het vierde kwartaal een voorzieningen van zo’n €400 miljoen getroffen. De ontslagen komen bovenop de in 2016 aangekondigde 2550 ontslagen. In totaal schrapt GS dus 3.450 arbeidsplaatsen tot 2020. De netto-inkomsten van de bank daalden in het derde kwartaal met 15% tot €932 mln. Bij de bank staan de zaken er slecht voor en 1.600 werknemers moeten vertrekken.

Sparkassen

Georg Fahrenschon, de 49-jarige voorzitter van de vereniging van Sparkassen in Berlijn, wordt verdacht van belastingontduiking.

Standard Chartered

De Britse bank Standard Chartered staat op het punt om in totaal 1 miljard dollar aan boetes te betalen aan Amerikaanse autoriteiten wegens schending van handelssancties tegen Iran. De bank werd in 2012 ook al op de vingers getikt wegens de overtredingen. De bank kocht toen voor 667 miljoen dollar rechtsvervolging af en beloofde controles op transacties van klanten te verscherpen.

Surinaamsche Bank

De Surinaamse overheid kan geleende bedragen aan De Surinaamsche Bank niet terug betalen. Door de Surinaamse overheid werd niet alleen in het buitenland geleend, maar ook bij de lokale banken. Bij De Surinaamsche Bank werd circa een half miljard Surinaamse dollar geleend (60 miljoen euro). De Surinaamsche Bank heeft een solvabiliteitsratio van 0,67 procent. Voormalig bankdirecteur Sigmund Proeve leende de regering van president Bouterse onbeperkt geld en had ondertussen hierdoor zelf ook een erg grote schuld opgebouwd bij de Centrale Bank. Bankdirecteur Proeve werd door de raad van commissarissen geschorst. Als de overheid het half miljard Surinaamse dollars aan leningen niet terugbetaalt dan is het einde verhaal voor de bank. De Centrale Bank van Suriname wil dat de andere Surinaamse banken bijspringen.

Swedbank

Swedbank, een van de grootste banken van Zweden is mogelijk betrokken bij “systematische witwaspraktijken” die bijna tien jaar hebben geduurd. Er zou zo’n 5,1 miljard euro tussen Swedbank en Danske Bank weggesluisd zijn via verdachte accounts. Hiervan zou 26 miljoen dollar gerelateerd zijn aan Russische belastingfraude die door klokkenluider Sergei Magnitsky aan het licht werd gebracht. Door de Russische advocaat en klokkenluider Magnitsky kwamen ook mogelijke witwaspraktijken van Danske Bank boven tafel. Hij kwam in 2009 om het leven in een Russische cel nadat hij belastingfraude had aangetoond. Swedbank zou belangrijke informatie hebben achtergehouden voor de Amerikaanse autoriteiten. Aanklagers hebben in juli 2019 een inval gedaan op het hoofdkantoor van de bank.

Triodos

Triodos Bank, Triodos Beleggingsfondsen en Triodos Private Banking haalden het eerste half jaar van 2016 23.000 nieuwe klanten binnen waarmee het totaal aantal klanten nu uitkomt op 630.000. Triodos maakte 18,6 miljoen euro minder winst en dat is ondanks de hogere omzet 15 procent lager dan vorig jaar. Het totale beheerde vermogen groeide met 3 procent naar 12,6 miljard euro.

Troika Bank

Uit ruim 1,3 miljoen gelekte banktransacties, e-mails en contracten van de inmiddels gesloten banken  Snoras AB en Ukio Bankas bleek dat de Russische Troika Bank miljarden aan Russisch geld via Litouwen naar banken in West-Europa sluisde. Ook bankrekeningen van ING en ABN AMRO werden gebruikt transacties ter hoogte van ruim 190 miljoen euro. Het geld was afkomstig van grote fraudezaken die door de Troika werden vermengd met privévermogens van vooraanstaande Russische politici en oligarchen.

UBS

Een oud-bankier bij UBS is aangeklaagd door de Zwitserse autoriteiten vanwege het doorverkopen van vertrouwelijke informatie aan Duitsland in 2012. De voormalige bankier wordt onder meer verdacht van industriële spionage en het schenden van het bankgeheim door de verkoop van een cd-rom met vertrouwelijke gegevens van UBS-klanten aan de Duitsland. UBS moest in 2014 300 miljoen dollar betalen vanwege de hulp aan Duitse welvarende klanten bij het ontwijken van belasting in Duitsland. Ook de Franse autoriteiten spanden een rechtszaak aan, omdat de bank medeplichtig is geweest aan belastingontduiking tussen 2004 en 2012. Het onderzoek hiernaar liep al enige tijd en de gesprekken over een schikking waren stukgelopen. UBS ontkent de beschuldigingen. Een voormalig medewerker Gibaud eist 3,5 miljoen euro van de overheid na onthullingen over de misstanden. Gibaud werd ontslagen en claimt dat zij geen werk meer kan vinden in haar oude professie. Zij claimt dat de overheid dankzij haar de belastingaffaire op het spoor is gekomen. Een adviseur van de rechtbank in Parijs stelt dat een vergoeding van € 2000 toereikend zou moeten zijn, aangevuld met ruim € 1500 voor gemaakte juridische kosten. In 2014 werd UBS door een Franse rechtbank gedwongen een aanbetaling te doen van 1,1 miljard euro als voorschot op de inmiddels gegeven boete in deze zaak, van 3,7 miljard euro, in 2019. UBS heeft circa 9,8 miljard euro aan tegoeden van Franse burgers verborgen voor de belastingdienst. Accountmanagers werden hiervoor vanuit het hoofdkantoor in Basel naar Frankrijk gestuurd, om op recepties, bij sportwedstrijden en culturele evenementen rijke Fransen ervan te overtuigen om hun bezittingen in een Zwitserse kluis te stoppen, uit het zicht van de Franse belastingdienst. De rechter noemde de daden „crimineel en van uitzonderlijk ernstige aard”. UBS berekend rente wanneer het spaartegoed meer is dan 1 miljoen. De Nederlandse vermogensbeheertak (2,6 miljard aan vermogen) wordt verkocht aan Van Lanschot Kempen voor € 28 miljoen.

UniCredit

De handel in de grootste Italiaanse bank UniCredit moest 15 november worden stilgelegd nadat het aandeel meer dan 5% verloor na geruchten over een benodigde miljardeninjectie om de bank te redden. Unicredit heeft € 8,1 miljard aan nieuwe voorzieningen nodig. De totale portefeuille met zwakke kredieten zou € 50 miljard groot zijn. UniCredit gaat gebukt onder honderden miljarden aan leningen waarvan maar de vraag is of ze worden terugbetaald. De bank wil in totaal voor € 17,7 miljard aan slechte leningen kwijt en gaat deze bundelen en als waarde-effecten aanbieden. Het is een nieuwe ingreep na de ontslagronde van 6500 werknemers. De bank heeft bovendien een claimemissie gepland ter waarde van € 13 miljard. Er moeten duizenden van de 90.000 werknemers weg. De Italiaanse politie legde in februari 2019 bij UniCredit, Intesa Sanpaolo, Banca Monte dei Paschi di Siena, Banco BPM en een dochteronderneming voor meer dan 740 miljoen euro beslag, nadat meer dan 100.000 klanten bleken te zijn opgelicht met grootschalige diamantfraude. Klanten werden benaderd door bankmedewerkers voor investeringen in diamanten en ontvingen hiervoor vergoedingen, smartphones, antiek, dure trips en sieraden. Doordat contracten vaak in een bankfiliaal werden getekend, hadden klanten het idee dat zij een deal sloten met hun bank – en niet met een handelaar. De diamanten werden verkocht voor prijzen die ver boven de geschatte waarde lagen. In 2017 moesten vier banken ook al een boete aan de mededingingsautoriteit betalen voor soortgelijke fraude. De financiële recherche heeft zo’n 70 verdachten in onderzoek.

Veneto Banca

De Europese Centrale Bank had het vertrouwen in de bank opgezegd omdat de plannen die de bank zelf had geschreven niet geloofwaardig was en werd geliquideerd.

Wells Fargo

De Amerikaanse bank Wells Fargo ontsloeg 5300 medewerkers omdat ze nep-accounts op naam van klanten hadden gemaakt. Die kregen kosten in rekening gebracht voor credit cards en transacties die ze nooit hadden verricht. De bank is 9 september 2016 veroordeeld tot 185 miljoen dollar boete. De verantwoordelijke topman weigerde te vertrekken totdat ook politici daar om vroegen en probeerde de schuld af te schuiven naar de medewerkers. De opgestapte topman John Stumpf (63) krijgt 173,1 miljoen dollar vertrekpremie. Het gaat om zijn totale pakket met effecten, bonussen en gemaakte pensioenafspraken. Wells Fargo, is naar marktwaarde de tweede grootste bank ter wereld met $86 miljard omzet in 2015 en begin dit jaar 265.000 werknemers, kreeg hiervoor een boete van $185 miljoen opgelegd. Wells Fargo wil met een claw back-regeling proberen een deel van het geld terug te vorderen.

Zwitserse banken en Petrobas

Tussen 2004 en 2014 hebben meer dan tweeduizend bedrijven Petrobas zo’n 800 miljoen aan smeergeld betaald om zo aan lucratieve opdrachten te komen. Meer dan dertig Zwitserse banken zijn betrokken bij het witwassen van het smeergeld waarbij meer dan driehonderd rekeningen zijn gebruikt. In totaal gaat het om vier miljard dollar.

Staatsbedrijf Petrobras, de drijvende kracht van de Braziliaanse economie met een productie van 2.5 miljoen vaten olie per dag en 87.000 werknemers heeft hiervan de Braziliaanse arbeiderspartij zo’n 200 miljoen dollar betaald voor het voeren van campagne.

Risico(co)’s

Vanwege de negatieve rente wordt er steeds risicovoller belegd. De financiële wereld investeert steeds meer en risicovol in de eveneens ingewikkelde Contingent Convertible Bonds (CoCo’s). CoCo’s zijn waardeloos op het moment dat een bank omvalt of bad bank wordt. Vooral obligatiefondsen lopen enorme risico’s omdat deze alleen kunnen kiezen voor de meest risicovolle variant van volledige afschrijving. Beleggers die juist vanwege de veiligheid en zekerheid beleggen in obligatiefondsen komen dan van een koude kermis thuis. ING had maar vier dagen nodig om 2,25 miljard dollar aan CoCo’s aan beleggers te slijten. Investeerders worden gelokt met een opvallend hoge coupon, flink hoger dan het dividendrendement op een aandeel. Het voordeel voor banken van CoCo’s is, dat het kapitaal onder de nieuwe eisen van Basel III meetelt als buffer, waarmee het een relatief goedkope manier is om kapitaal op te halen. Ook verzekeraars stappen in CoCo’s.

De staat van de banken

Europese banken boeken zo’n 25 miljard aan winst in belastingparadijzen. Dit staat niet in verhouding tot de werkelijke economische activiteiten van banken daar. Bij de Rabobank en ING is dat niet het geval. Dit blijkt uit het nieuwe Oxfam rapport. Grote Europese banken maken ook gebruik van financiële trucs om aan te tonen dat zij er beter voorstaan dan in werkelijkheid het geval is, zegt voormalig Enron-topman Andrew Fastow in een interview met De Financiële Telegraaf.  De banken moeten vanwege de kapitaaleisen de balansen opschonen en probleemleningen verkopen. Voor heel Europa zou het gaan om 1.950 miljard euro, ofwel zo’n 4 procent van alle Europese bankbezittingen. De uitgifte van schuldpapier groeit en de totale omvang van de uitstaande obligaties steeg naar een recordhoogte van 1.793 miljard euro. Meer dan de helft hiervan bestaat uit probleemleningen, die meer dan 90 dagen betalingsachterstand hebben. Nederlandse banken hebben samen voor circa 55 miljard euro meer probleemleningen dan vijf jaar geleden. De zes grootste banken hadden eind 2014 met elkaar ruim 44 miljard euro slechte leningen. Uit de meest recente stresstest bleek al dat behalve Banca Monte dei Paschi di Siena ook de Raiffeissen-Landesbanken, Banco Popular Espano, Unicredit, Barclays, Royal Bank of Scotland en Allied Irish Banks met hun kapitaaldekking ernstig in gevaar komen. De Italiaanse banken, zoals UniCredit en Banco Popolare hebben honderden miljarden aan slechte leningen uitstaan. Europese banken namen in een nieuwe ronde van goedkope langetermijnleningen bij de ECB , de zogenoemde TLTRO-operatie, 233,5 miljard euro op.

Het onderzoek van de WEKO naar banken en prijsafspraken (spreads) in de edelmetaalhandel spitst zich nu toe op de Zwitserse UBS, Julius Bär, Deutsche Bank, HSBC, Barclays, Morgan Stanley en Mitsui. Bij UBS zijn zes medewerkers die direct verantwoordelijk waren al voor een tot vijf jaar geschorst. UBS zag door alle perikelen het resultaat met 64 procent terugvallen, van bijna 2 miljard Zwitserse frank een jaar geleden tot 707 miljoen frank (ruim 642 miljoen euro).

Er zijn miljardenverliezen bij Deutsche Bank en Credit Suisse en Italiaanse banken leiden onder een groeiend aantal niet terugbetaalde leningen. In Griekenland en Portugal gaat het niet veel beter. De tien grootste bankinstellingen ter wereld hebben van de toezichthouders tussen 2009 en 2015 zo’n 134 miljard euro aan boetes gekregen vanwege misleiding en gebrekkige communicatie met klanten. Er wordt door de Fintech markt inmiddels ruim 1 miljard euro aan kredieten bij de banken weggesnoept.

Banken weigeren nog steeds om vrijwillig mee te werken aan een verdere verhoging van de kapitaalbuffers. De buffers werden na de crisis onder druk van toezichthouders en politiek verhoogd naar 4 procent, maar dat zou feitelijk 10 procent moeten zijn, bestaande uit 5 procent echt eigen vermogen en 5 procent obligaties die omgezet worden in aandelen als het financieel tegenzit.

Ook de Staatsbanken moeten jaarlijks tientallen miljoenen euro’s bijdragen aan de opbouw van het Europese resolutiefonds waarmee de Zuid-Europese banken gered moeten worden. Indirect draait de belastingbetaler dus alsnog op voor omvallende banken. Daarnaast moeten er door de banken honderden miljoenen worden afgedragen aan Nederlandse bankenbelasting.

ING verhoogde de bankkosten met 7 tot 10 procent. Ook de Rabobank volgde het voorbeeld. ABN Amro verhoogde vooral de overige diensten zoals kosten bij verlies van een pas. SNS, ASN Bank en Knab verhogen de tarieven al twee jaar achtereen niet. Wel verlaagden ze de rente van de betaalrekening en rood staan blijft duur. Deze kosten bedragen 9 tot bijna 14 procent.

ABN AMRO, ING en Rabobank zijn volgens twee rapporten van Milieudefensie structureel betrokken bij misstanden in de palmoliesector, zoals landroof, mensenrechtenschendingen en de kap van regenwoud en zouden tussen 2010 en 2018 voor minstens 4,9 miljard euro hebben geïnvesteerd in veertien palmoliebedrijven die betrokken zijn bij 118 misstanden in negen landen. ABN AMRO kocht dit jaar voor 10,8 miljoen euro aan aandelen in het bedrijf POSCO. Het moederbedrijf daarvan is voor 85 procent eigenaar van een ander bedrijf dat verantwoordelijk is voor kap van regenwoud in Papoea Nieuw-Guinea. Tussen 2012 en 2017 had dat bedrijf de hand in het kappen van ruim 27.000 hectare aan regenwoud in het land. Rabobank en ABN AMRO hebben ook banden met het palmoliebedrijf GAR in Liberia. De banken verstrekten in de afgelopen jaren voor honderden miljoenen euro’s aan kredieten aan dochterondernemingen van GAR, die op hun beurt weer grote stukken regenwoud kappen. ING wordt ook genoemd in het rapport. Zo leende de bank aan een bedrijf dat de lokale bevolking van West-Sumatra intimideerde en van haar land verjoeg. ABN AMRO geeft aan dat alternatieven voor palmolie vaak nog schadelijker zijn en dat een boycot dus niet realistisch is.

TAXI

In 1905 reden de eerste taxi’s in Amsterdam en in 1909 werd er voor het eerst een vergunning afgegeven voor personenvervoer met Duitse elektrische voertuigen.

De London Taxi Company heeft in 2017 voor 376 miljoen euro (waarvan 92 miljoen gesubsidieerd) een nieuwe fabriek geopend in het Britse Coventry om elektrische taxi’s en bestelbusjes te produceren. The London Taxi Company (LEVC) is sinds februari 2017 van het Chinese bedrijf Zhejiang Geely Holding Group Co die 372 miljoen dollar investeerde in de nieuwe fabriek. Geely (VOLVO) nam the London Taxi Company over van Manganese Bronze voor 13,9 miljoen euro. Manganese Bronze, die de zwarte taxi’s al sinds 1948 bouwt, draaide al sinds 2007 met verlies en stevende op een faillissement af. Geely (Volvo) nam in 2006 een aandeel van 23% in de onderneming en redde het bedrijf. Taxichauffeurs krijgen een maximale subsidie van 8.700 euro op de aanschafprijs van zo’n 70.000 euro. Vanaf januari 2018 moeten alle zwarte taxi’s in het Verenigd Koninkrijk een elektrische aandrijflijn hebben. De fabriek draait op slechts 250 werknemers. 18 oktober 2017 werden de eerste zes testexemplaren van de LEVC TX de weg op gestuurd. Volgens Geely hebben de hybride taxi’s een elektrische actieradius van meer dan 129 kilometer. In combinatie met een 3 cilinder verbrandingsmotor die dienst doet als generator, kan dit oplopen tot 644 kilometer. Door ’s nachts op te laden en tijdens pauzes gebruik te maken van snelladers verwacht LEVC dat chauffeurs per week gemiddeld 837 kilometer elektrisch kunnen rijden. In januari werd het testwerk afgerond voor de  Zero Emission Capable (ZEC) certificering. Om voor dit certificaat van het Londense openbaar vervoersbedrijf in aanmerking te komen moest het voertuig minimaal 48 kilometer elektrisch kunnen rijden en niet meer dan 50 gram CO2 per kilometer uitstoten. De LEVC TX heeft wifi en USB poorten. De batterijen zijn van Koreaanse makelij en de elektrische motor wordt in China gebouwd.

De Londense elektrische Black Cabs TX rijden vanaf 2018 in Den Haag via de RTC/RMC voor o.a. Holland Casino, MN, FMO, World Forum en hotels zoals het Kurhaus en NH-hotels.  De Black Cabs worden door RTC/RMC aangeschaft en geïmporteerd uit Birmingham. In totaal worden uit Engeland enkele honderden taxi’s door Green Roads geïmporteerd.

Taxibedrijf Willemse de Koning zet voor Utrecht en omgeving vanaf eind 2019 tachtig elektrische Mercedes E VITO’s in.  De Busjes met een actieradius van 160 km worden specifiek ingezet op het leerlingenvervoer. Bij de aanbesteding genoten aanbieder met dergelijk vervoer de voorkeur. De busje hebben een 41,4 kWh accupakket en leveren een vermogen van 84 kW en hebben 300 Nm koppel, De E Vito is het eerste volledig elektrische model van de Mercedes Benz Vans.

NS gaat op 380 stations met geselecteerde regionale taxi’s openbaar vervoer van deur tot deur verzorgen. Vanaf eind november 2018 kunnen reizigers op bijna alle stations een ’zonetaxi’ online reserveren via de NS-app. De taxi kost de eerste twee kilometer zeven euro voor maximaal vier personen. Tot vier kilometer tien euro en zes kilometer dertien euro. Dat zijn standaardprijzen die overal gelden. NS werkt hiervoor samen met Transvision en het Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV).

China testte begin februari 2018 de eerste taxi-drone. De drone kan één persoon vervoeren met een gewicht van 100 kilo en een snelheid halen van 100 kilometer per uur.

Op 1 januari 2000 werd de Nederlandse taximarkt geliberaliseerd en de Wet personenvervoer 2000 van kracht. Alle eerder “gekochte” vergunningen die vaak als oudedagsvoorziening werden gezien, werden in een klap waardeloos. De waarde van een vergunning was, vanwege de beperkte uitgifte, destijds zo’n 100.000 gulden. Hierdoor ontstond grote en langdurige onrust onder de taxichauffeurs. Het vrijgeven van de markt leidde ook tot grote problemen tussen de gevestigde chauffeurs en de nieuwkomers. Het aantal taxi’s steeg fors van 16.000 naar 37.000 waarvan circa 5.000 eigen rijders. Deze eigen rijders kwamen vooral in het weekend uit alle delen van het land naar de grote stad om hun omzet op te vijzelen.  Bij taxistandplaatsen vormden zich lange taxi-files en klanten werden geïntimideerd. Toen ook de first-in-first-out regeling op de standplaatsen werd afgeschaft leidde dit tot nog meer problemen.

Om taxi-ondernemer te kunnen worden zijn is er een bedrijfsvergunning nodig, een taxiverzekering, lidmaatschap geschillencommissie, EHBO opleiding, medische- en autokeuringen, chauffeur- en ondernemerskaart, TX certificaat, BCT, navigatie, taximeter, printer, aansluiting TTO, pinapparaat, simkaart, dataverbinding, een jaarlijkse update voor de BCT, bij voorkeur ook een ontheffing en opleiding trambanen en tot slot blauwe kentekenplaten.

Aantallen

41.698 voertuigen staan officieel als taxi geregistreerd. Ongeveer 75% is actief in contract-taxivervoer en 11.203 zijn er officieel werkzaam als straattaxi. Circa 3.500 van hen zijn werkzaam in Amsterdam en hebben daar ook een lokale vergunning. Ongeveer 8.000 van hen is zzp’er en circa 60 % is van niet Westerse afkomst. Er zijn in totaal ruim 9.000 taxibedrijven actief in Nederland met één of meer (soms wel honderden) voertuigen. In totaal zijn er 27.000 taxi’s die beschikken over een geactiveerde bct waarvan een kleine 16.000 in het contractvervoer.

De meeste chauffeurs rijden parttime gemiddeld 11 tot 20 uur per week. Dit komt gemiddeld neer op meer dan een miljoen ritten per week. Hiervan zijn 650.000 ritten ten behoeve van zorgvervoer, 100.000 voor zakelijke ritten en 250.000 ritten worden gereden voor particulieren. In een stad als Amsterdam rijden gemiddeld zo’n 4.000 taxi’s voor twaalf TTO’s en zo’n 1.000 voor Uber.

Tussen 2012 en 2017 is het aantal dienstverbanden in de bedrijfstak afgenomen en wel in alle contractsoorten, zowel fulltime, parttime als MUP’ers. Het aantal dienstverbanden is in totaal ook fors gedaald. Het aantal fulltimers daalde het hardst (43%). Het aantal MUP-contracten is in diezelfde periode gedaald met 18% (1.220 dienstverbanden) en het aantal parttime dienstverbanden is gedaald met 19% (2.371 dienstverbanden). Het aantal bedrijven met personeel in loondienst in de taxisector is de laatste vijf jaar gedaald van 1.236 bedrijven in 2012 naar 967 bedrijven in 2017. De snelste daling vond plaats tussen 2014 en 2015, een daling van meer dan honderd taxibedrijven. De totale instroom van nieuwe chauffeurs schommelt rond 10.000 mensen per jaar, waarvan ongeveer een derde bestaat uit nieuwelingen of chauffeurs die langer dan twee jaar uit de sector zijn geweest.

In 2017 waren er 8.945 taxibedrijven en in 2019 is dat aantal opgelopen naar 11.203.. Vooral in Amsterdam kwamen er de laatste jaren tbv Uber veel taxibedrijven bij. De verschuiving van (middel)grote naar kleine taxibedrijven was het grootst in Den Haag en Utrecht. Het werk als taxichauffeur is vaak onderdeel van een re-integratie traject. In 2016 was er een forse piek aan faillissementen en kregen 1.726 werknemers met een faillissement te maken.
De totale omzet van de taxibranche bedraagt circa 1,2 miljard euro per jaar. De kosten zijn gemiddeld 60 % van de omzet. Een straattaxi rijdt gemiddeld zo’n 60.000 km per jaar en zet circa 41.000 euro om.

Contractvervoer

Contractvervoer maakt zo’n 75 % van het totale taxivervoer uit. Hieronder vallen: leerlingenvervoer (vervoer van kinderen met een beperking of een bepaalde geloofsovertuiging van en naar een specifieke school), zittend ziekenvervoer (vervoer van rolstoelgebruikers en patiënten, van en naar ziekenhuizen, via de zorgverzekeraars), Valys vervoer (zogenaamd bovenregionaal vervoer tbv ouderen en gehandicapten), AWBZ vervoer (nu Wlz vervoer) (vervoer van ouderen en patiënten van en naar instellingen), WSW/Wia (vervoer van en naar werkinstellingen of in het kader van scholing tbv werk) en Regiotaxi (daar waar geen vaste OV bus meer rijdt, rijdt een vraagafhankelijk systeem). Onder het contractvervoer valt ook het zakelijk vervoer (denk aan vervoer van VIP’s, directieleden, ministeries e.d.). En tot slot is het huisartsenvervoer (HAP) is een onderdeel van het contractvervoer.

De marges op het aanbesteed taxivervoer zijn zo laag en de kosten zo hoog dat kleine tegenvallers al kunnen leiden tot verlies en/of faillissement. Hierdoor daalt het aantal “dure” taxichauffeurs in loondienst behoorlijk. Er is een grote afname van fulltime chauffeurs omdat de werkzaamheden zich veelal concentreren op en rond de spitstijden en het werk veelal wordt overgenomen door vrijwilligers die daar een hogere onkostenvergoeding voor krijgen van 1.500 euro per jaar. Per jaar worden zo’n 80.000 leerlingen vervoert voor zo’n 2.900 per leerling. Voor de nieuwe aanbestedingsprocedure is een minimumtarief in het leven geroepen, welke voorlopig is vastgesteld op ruim 26 euro per uur. Het minimumtarief ligt daarmee fors hoger dan het huidige uurtarief van 19,33 euro. Per leerling per rit levert dit circa 6 euro omzet op. Omdat een schooljaar slechts 261 dagen heeft komt dit neer op een omzet per busje van gemiddeld € 24.000 per jaar mits de busjes volledig bezet zijn. De aanbestedingen worden vaak gedaan door de grotere bedrijven die het werk op hun beurt voor 10 procent commissie weer uitbesteden aan kleinere bedrijven. Er moet dus meestal voor twee of meer bedrijven overhead van de marge (en de kwaliteit) af. Koninklijk Nederlands Vervoer heeft daarom het modelbestek voor doelgroepenvervoer gelanceerd en er werd een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) ingesteld, waarin is geregeld hoe je voor onder meer wmo-vervoer op basis van kwaliteit tot reële prijzen komt. Het modelbestek definieert wat kwaliteit is in het doelgroepenvervoer en moet nu worden meegewogen in de aanbesteding om tot een reële prijs te komen, waarvoor de AMvB het instrument is. Het aantal leerlingen dat met taxi’s wordt vervoerd, is de afgelopen jaren met 12,5 procent afgenomen. Deze ontwikkeling hangt sterk samen met de kostenbesparingen die gemeenten realiseren in het leerlingenvervoer.

FNV Taxi constateerde dat vaak niet alle gewerkte uren uitbetaald worden. De 12.000 MUP-krachten in de sector maken voor ruim 33% deel uit van het totaal aantal dienstverbanden. MUP krachten worden ingezet op schoolroutes en worden ernstig onderbetaald omdat veel werkgevers niet de wettelijk verplichte drie uur per oproep betalen. Wanneer deze taxichauffeurs drie maanden lang een bepaald aantal uren maken dan kunnen zij een parttime-contract claimen, maar uit angst voor ontslag doen de meesten dat niet. Ook worden vaak alleen de beladen ritten uitbetaald en niet de wachttijd. Op 16 februari 2018 werd Valys voorlopig gegund aan de combinatie Transvision, RMC en ZCN. Valys is bovenregionaal sociaal-recreatief vervoer voor mensen met een mobiliteitsbeperking. Deze publieke dienst heeft ruim 400.000 gebruikers en wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De ritten in en rond Amsterdam gaan grotendeels uitgevoerd worden met de LEVC TX. De combinatie is ook de huidige uitvoerder van Valys voor de komende vier jaar.

Het leerlingenvervoer in Utrecht valt de komende jaren 1,2 miljoen euro duurder uit dan begroot. Nadat eerst Connexxion het leerlingenvervoer van ongeveer 850 leerlingen voor zijn rekening nam kwam er een aanbesteding waarin werd bepaalt dat de vervoerders gebruikmaken van alternatieve brandstoffen of aandrijving in hun voertuigen. Willemsen De Koning won en beloofde een wagenpark dat 95 procent emissieloos is. Dat loopt in vier jaar zelfs op naar 98 procent. Dat betekent wel dat het vervoer in 2019 280.000 duurder uitvalt dan begroot, en in 2020 980.000 euro – 1,2 miljoen in totaal. Halverwege mei 2019 moet de gunning definitief zijn. Willemsen – de Koning is met ruim 800 chauffeurs één van de grotere vervoersbedrijven van Nederland.

Per taxi met een chauffeur in loondienst wordt van elke euro omzet gemiddeld 10,25 cent winst gemaakt. De kosten zijn gemiddeld 89,75% van de omzet, met als grootste kostenpost het personeel met een aandeel van 44,57%. Op jaarbasis wordt per taxi ruim 61.000 kilometer afgelegd. De minibusjes leggen jaarlijks circa 33.000 kilometer af en de rolstoelvoertuigen circa 67.000 km. Een kwart van de taxibedrijven richt zich op de straattaximarkt en de rest houdt zich vrijwel uitsluitend bezig met contractvervoer en met personeel in loondienst. Ruim 2.000 bedrijven zijn actief in beide markten en de meesten zijn actief in de vier grote steden. De nieuwe opzet van het regiovervoer leidde tot kritiek van zowel werkgevers als werknemers. Taxiondernemers en hun chauffeurs zouden uit elkaar worden gedreven. De Regionale Adviesraad Doelgroepenvervoer (RAD) Arnhem-Nijmegen ontstond een klein decennium geleden en is nu een permanente adviesraad, met als doel om gebruikers actief te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van de regiotaxi. Er wordt zes tot acht keer per jaar vergaderd en overlegd door gebruikers, gemeenten en vervoerders.

De straattaximarkt wordt vooral bediend door eigen rijders (zelfstandigen zonder personeel,  ofwel zzp’ers) die veelal aangesloten zijn bij een TTO of die via pachtconstructies rijden. Het is nog steeds toegestaan om een VOF (Vennootschap onder Firma) te hebben  met meerdere vennoten en met maar één of twee procuratiehouders die de VOF moeten aansturen, boekhouden en adviseren. De procuratiehouders ontvangen  van elke vennoot drie- tot vierhonderd euro per maand voor de vergunningen. De pachtconstructie is in feite wettelijk toegestane ontduiking van de regelgeving. Het belang van de opstapmarkt voor de taxiklant en daarmee van de standplaatsen, neemt af. Ca. 60% van de taxiritten wordt vooraf besteld. De standplaats Leidseplein in Amsterdam bijvoorbeeld verwerkt op piekmomenten ca. 160 ritten per uur. Het aandeel taxigebruikers dat een taxi aanhoudt op straat blijft ongeveer gelijk. Het water staat de meeste TTO chauffeurs tot aan de lippen door de grote toename van het aantal taxi’s, de moordende concurrentie van Uber en de steeds duurder wordende registratie, autokosten en verzekeringen. Daarbij komt dat geen enkele verzekeringsmaatschappij de auto of de passagiers verzekert met een “normale” polis, omdat personenvervoer tegen betaling is uitgesloten op alle autoverzekeringen van particulieren. Een taxipolis wordt alleen onder hele stringente voorwaarden gegeven en kost al snel duizenden euro’s per jaar. In 2018 zijn er nog maar acht Nederlandse verzekeraars waren die taxi’s verzekerden. Drie daarvan verzekerden alle taxi’s, waaronder straattaxi’s. In 2019 zijn er nog twee van die verzekeraars voor alle taxi’s actief. Deze aantallen gelden in het bijzonder voor een aantal grote steden. Daarbuiten kan sprake zijn van een iets groter aanbod.

In de grote steden is de straattaximarkt groter (70%) dan het contractvervoer (30%). Het aantal ingeschreven zelfstandige taxichauffeurs stijgt vanwege het niet meer nodig hebben van vakdiploma’s. De gemiddelde zzp chauffeur verdiend gemiddeld circa 7 a 8 euro euro netto per uur. Vakbonden CNV, FNV en KNV Taxi en Zorgvervoer hebben half juni 2018 ingestemd met een nieuwe CAO voor de taxi per 1 januari 2019 die geldt tot 31 december 2020. De lonen worden op twee verschillende momenten telkens met 2 procent verhoogd. Ook is de OPOV-regeling op diverse punten aangepast en zijn er afspraken gemaakt inzake de verloonde tijd, standplaatsen en onderbrekingen. Voor ziektegevallen vanaf 1 januari 2019 geldt dat de eerste twee maanden voor 70 procent wordt doorbetaald. Daarna wordt, tot maximaal 104 weken, 90 procent doorbetaald. De feestdagentoeslag blijft ook in de nieuwe cao van kracht.

Een Amsterdamse “Taxxxivergunning” voor chauffeurs kost € 190,50 en is drie jaar geldig. Daarnaast moet er via de KIWA ook een landelijke vergunning verkregen en afgerekend worden. Om op de Amsterdamse opstapmarkt te rijden is deze extra Taxxxivergunning verplicht. Er zijn een aantal specifieke vereisten verbonden aan deze vergunning:

  • Beschikking over een landelijke chauffeurskaart
  • Beschikking over het CCV certificaat ontheffing medegebruik lijnbusbaan/-strook gemeente Amsterdam of SVON certificaat
  • Aangesloten zijn bij een TTO
  • In een periode van twee jaar voorafgaand aan de aanvraag mag de aanvrager geen boete of maatregel opgelegd zijn vanwege rijgedrag.
  • De verplichting om een nieuw soort daklicht te voeren vanaf 1 februari 2019. (er is een overgangsfase tot en met april 2019). Tot 1 mei krijgt de TTO een waarschuwing als er een chauffeur met een oud daklicht rondrijdt. Na die datum is het niet meer toegestaan om met verouderde daklichten te werken.

Toezicht en regulering

Nederlandse gemeenten willen met elkaar kijken naar gemeenschappelijke knelpunten in en oplossingen voor lokaal taxibeleid. Daarvoor is vanuit de VOC het GNMI Netwerk Taxi opgericht. De VOC (Vereniging Openbaar vervoer Centrumgemeenten) gaat zich voortaan richten op een breder palet aan mobiliteitsonderwerpen voor gemeenten en veranderde de naam VOC in GNMI (Gemeentelijk Netwerk voor Mobiliteit en Infrastructuur). Het GNMI biedt belangenbehartiging en kennisuitwisseling voor gemeenten voor allerlei onderwerpen in het mobiliteitsbeleid met innovatie en duurzaamheid als belangrijke thema’s.

Taxiregels

Het toezicht op individuele chauffeurs wordt uitgevoerd door de gemeente, de politie, ILT en de Belastingdienst. Het gemeentelijk toezicht vindt plaats in het kader van de Taxiverordening. Het toezicht van politie vindt zowel plaats in het kader van de Taxiverordening als op basis van nationale regelgeving. Sharon Dijksma eerder staatssecretaris in Den Haag voor taxibeleid, is in Amsterdam wethouder geworden met taxizaken in haar portefeuille. Staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken wil ondanks recente uitspraken van het Europees Hof geen extra regels voor taxiplatforms als Uber. In Kamervragen werd gesuggereerd dat de zienswijze van het Europees Hof van Justitie dat Uber een vervoersdienst is hier aanleiding toe zou geven.

NS

Om ’deur-tot-deur’ vervoer van NS reizigers waar te maken besteden zij jaarlijks miljoenen euro’s aan taxiritten. Het gaat daarbij om circa 22.000 ongeplande ritten die gestrande reizigers thuisbrengen en machinisten en conducteurs afwisselen. Zo’n 38.000 keer wordt een taxi geboekt om NS personeel tijdig vanuit de standplaatsen bij hun treinen te krijgen. In totaal ruim 160 ritten per dag. Passagiers krijgen bij vertragingen, waaraan NS schuld heeft (examen, ziekenhuis, bruiloft of begrafenis e.d.) gratis taxivervoer aangeboden, Dat geldt ook als ze de laatste trein naar huis of eindbestemming niet halen. Dit blijkt uit de aan taxibedrijf Transvision gegunde opdracht voor de komende vier tot zes jaar. De contractwaarde is volgens de aanbesteding 13 miljoen euro.

In 2015 haalden landelijk 4.731 mensen hun taxichauffeursdiploma. Jaarlijks wordt minimaal 17,5% van de oudere chauffeurs vervangen door nieuwe of door zzzp’ers die een stuk goedkoper zijn. Er zijn nog slechts 1.500 loonchauffeurs over die langer dan 10 jaar ervaring hebben. (5,5%). Een onervaren volwassen taxichauffeur verdient 1.832 euro bruto per maand terwijl een ervaren taxichauffeur 2.247 euro bruto per maand ontvangt. Een verschil van maar liefst 23%.

Opleiding

Met Taxiwerq ligt er een convenant met landelijke afspraken om mensen met een uitkering op te leiden tot taxichauffeur. In de eerste jaren van die samenwerking leidden ze jaarlijks 25 tot 50 mensen op, maar in 2018 waren dat er al ongeveer 250. Zo’n opleiding kost gemiddeld zo’n 750 euro inclusief enkele lessen, theorie en examen. Daarbij is er een keuze tussen een volledige of een deeldiploma. Met het (beperkt) deeldiploma mag er alleen op vaste tijden en routes en voor vaste klanten gereden worden en mogen er geen financiële handelingen worden verricht. Voor deze examens is de wachttijd opgelopen naar maximaal zeven weken en op acht van de 27 CBR locaties is de wachttijd zelfs acht tot negen weken. Taxichauffeurs mogen alleen bij een taxibedrijf werken wanneer ze in loondienst zijn. Zodra een chauffeur dus voor eigen rekening op een taxi wil rijden moet deze tevens beschikken over een eigen vergunning.

De gemeente betaalt de volledige opleiding voor chauffeurs terwijl de uitkering gewoon door loopt. In een evaluatie van het taxibeleid schrijft de gemeente zelf dat het aantal chauffeurs met een taxivergunning is toegenomen van ongeveer 2600 in 2013 naar 4200 in 2016. De verantwoordelijke wethouder Pieter Litjens schrijft dat de precieze redenen van de groei onduidelijk zijn, maar dat ‘als deze groei doorzet’, het risico op ‘onrust op de taximarkt’ ontstaat en ‘de overlast bij standplaatsen en in de rest van de stad toeneemt’. De meeste chauffeurs (90%) werken langer dan 40 uur per week. De meerderheid werkt zelfs meer dan 50 uur per week. 22% werkt meer dan 60 uur. Het gemiddelde inkomen van de stedelijke straattaxichauffeurs bedraagt € 2877,- bruto per maand. Meer dan 73% verdient minder dan € 3.000,- per maand. Bij meer dan 90% is het maandinkomen de afgelopen jaren gedaald. Bij twee derde betreft dit een afname van meer dan 20%. Voor een derde gaat het zelfs om een afname van meer dan 30%.

Jaarlijks worden er door het CBR tussen de achtduizend en negenduizend theorie-examens voor taxi afgenomen. Het praktijkexamen duurt een kleine anderhalf uur. Het theorie-examen bestaat uit 40 multiple choice vragen, waarvan er minimaal 32 goed moeten zijn. Een positieve uitslag is 1 jaar geldig. Binnen die tijd moet ook het praktijkexamen behaald worden. Een positieve praktijkuitslag is ook een jaar geldig.

Het praktijkexamen bestaat uit drie opdrachten. De eerste opdracht bestaat uit het rijden naar een locatie, waarbij de kandidaat zich van te voren mag oriënteren. D.m.v. een stratenboek mag men zich oriënteren welke route het snelste of kortste is. Tijdens deze rit mag er geen gebruik gemaakt worden van hulpmiddelen, zoals navigatie of stratenboek. Er zijn vijf vastgestelde locaties waaruit de examinator kan kiezen.

De tweede opdracht bestaat wederom uit het rijden naar een locatie. Dit keer wordt er een willekeurige locatie gekozen om naar toe te rijden. Nu mag wel er gebruik gemaakt worden van hulpmiddelen , zoals stratenboek en/of navigatie.

De derde opdracht is op aanwijzing van de examinator terugrijden naar de examenlocatie. Tijdens het praktijk examen kunnen er theoretische vragen gesteld worden die betrekking hebben op afhandeling van storingen, schade, invullen van schadeformulier en bijvoorbeeld hoe je moet handelen bij ongelukken. Verder wordt gelet op klantgerichtheid (sociale vaardigheden), controle en kennis van het voertuig, Wet- en regelgeving, rijvaardigheid (vlot, veilig, comfortabel, milieuvriendelijk, brandstof besparend) en kennis en toepassing van de taxi tariefstructuur

In de theorielessen worden de volgende onderwerpen behandeld:

Administratie en documenten
Wet- en regelgeving
Ritvoorbereiding en ritprijs
Verantwoorde en veilige verkeersdeelname
Optreden bij verkeersongevallen, verstoringen en calamiteiten
Communicatie
Klantgerichtheid en beroepshouding
Conflictsituaties en eigen gedrag
Handelen bij agressie
Klachtenprocedures
Topografische kennis van Nederland

De theorie-examens krijgen per 1 september nieuwe vraagsoorten. Daarmee moet het kennen en begrijpen van de verkeersregels nog beter worden getest. Ook wordt het inzicht in het verkeer met de nieuwe vraagsoorten beter getest. De inhoud van het examen blijft verder hetzelfde. Bij de (single) sleepvraag worden voorrangssituaties bevraagd. De kandidaat sleept het juiste antwoord naar een plaats in een afbeelding. De hotspotvraag gaat over verkeersborden. Bij de vraag geeft de kandidaat antwoord op een examenvraag door het aantikken van een afbeelding, bijvoorbeeld een verkeersbord. Bij de invulvraag wordt gevraagd om de toegestane snelheid in te vullen.  Sinds 1 januari komen de hotspotvraag en de single-sleepvraag al voor in het theorie-examen van auto, motor en bromfiets. In juli dit jaar werden nog twee nieuwigheden geïntroduceerd: het bladeren door de vragen in het examen en het markeren van vragen, om er later nog eens op terug te komen.

Het CBR had al vanaf 1 februari 2017 het examen praktijkgerichter en aansprekender gemaakt. Het examen bestaat nu uit dertig meerkeuzevragen en twee cases met ieder vijf vragen. het niveau van de vragen en de toetsmatrijs wijzigden niet, ook bleven de onderwerpen in het examen ongewijzigd. De kandidaat krijgt onder andere vragen over wet- en regelgeving, gewenste houding en gedrag en communicatie met klant en hulpdiensten. Het CBR heeft ook een voorbeeld opgesteld van zo’n case. De chauffeur in kwestie is met zijn eerste klant van de dag op weg naar het station. De klant moet daar op tijd zijn, maar de taxi komt in een file terecht. Degene die het examen aflegt moet dan aangeven wat de juiste keuze is: vragen of het goed is dat er een andere, langere route wordt gereden, niets zeggen en dezelfde route volgen of aangeven dat de file zo waarschijnlijk zal verdwijnen. De opbouw van het theorie-examen is met twee cases als volgt: 28 meerkeuzevragen, dan twee cases met ieder vijf meerkeuzevragen en tot slot twee meerkeuzevragen over de Routiq autokaart Maxi Nederland. Het aantal verstrekte certificaten voor medegebruik lijnbusbaan blijft hoog: 828, 12% meer dan in 215. Examenkandidaten moeten sinds 2015 meer opleidingsuren volgen voordat ze examen mogen doen. Het slagingspercentage is laag: zo’n 40% slaagt voor het Taxi Amsterdam Praktijkexamen (TAP). Kandidaten leggen vaak meerdere keren het examen af om het toch te halen. Dit certificaat is nodig om voor een ontheffing voor medegebruik van de lijnbusbaan

De markt voor straattaxivervoer groeit en digitaliseert. Samen met gemeenten en handhavingsinstanties wordt gewerkt aan het effectief aanpakken van taxiondernemers en -chauffeurs die de taxiregelgeving niet naleven en overlast veroorzaken.

Taxichauffeurs

Taxichauffeurs worden onder andere ingezet voor zittend ziekenvervoer, AWBZ- WMO WIA enValys, leerlingenvervoer, VIP vervoer, treinpassagier vervoer, hotelshuttles, Schiphol passagiers en het Collectief Vraagafhankelijke Vervoer (CVV).

Door middel van aanbesteding kunnen taxibedrijven contractvervoer rijden voor grotere vervoersprojecten. De overheid besteed per jaar zo’n 8 miljoen euro aan externe inhuur bij 7 leveranciers van taxi-, directie- en busvervoer. Daarnaast zijn er bij de Overheid zelf ook nog 176 eigen chauffeurs voor in totaal 24 miljoen euro in dienst. In de Europese Unie mag iemand in bezit van een B-rijbewijs, een voertuig besturen met een maximaal geladen gewicht van 3.500 kg. Deze grens is voor ondernemers die met een dieselbus  personenvervoer of goederenvervoer verzorgen, veelal voldoende. Met de aanstaande introductie van volledig elektrische bestel- en personenbussen neemt het ledig gewicht van een busje door de accu’s echter met een paar honderd kilo toe waardoor het maximaal geladen gewicht boven de 3.500 kg uitkomt. Om de introductie en het gebruik van elektrische bestelbussen te stimuleren, verleent de Europese Commissie Nederland daarom een ontheffing tot een maximaal geladen gewicht van 4.250 kg voor een periode van 5 jaar. Deze ontheffing geldt echter alleen voor goederenvervoer en niet voor personenvervoer.

KIWA BCT, eisen en kosten

De kosten voor de taxisector stijgen in 2020 met 6.7 procent, wat vooral te wijten is aan de afschaffing van de teruggaveregeling BPM per 1 januari 2020. Verder zijn ook de kosten voor verzekeringen en de lonen toegenomen.
Feitelijk stijgen de kosten zelfs met 7,5 procent, maar door de correctie met 0,8 procent op de vorig jaar ingeschatte kostenontwikkeling in 2019 valt het net iets lager uit. De stijging is fors hoger dan de afgelopen jaren. In 2019, 2018 en 2017 stegen de kosten met respectievelijk 2,2 procent, 2 procent en 0,3 procent. Bij de berekening van de kostenontwikkeling is nog geen rekening gehouden met kostenstijgingen als gevolg van toename van de congestie.

Voor de officiële vergunning plichtige taxi is het vanwege de herkenbaarheid (nu nog) wettelijk verplicht dat deze blauwe kentekenplaten heeft en dat de taxibestuurder beschikt over een chauffeurspas van het KIWA register. Om voor zo’n chauffeurspas in aanmerking te komen moet de chauffeur een chauffeursdiploma, een recent bewijs van onbesproken gedrag en een geneeskundige keuring hebben gehad. De daarna afgegeven chauffeurspas van maar liefst euro 130,68 heeft een beperkte houdbaarheidsduur van twee jaar omdat KIWA het PKI beveiligingscertificaat niet op orde heeft. Omdat de werking van de chauffeursvergunning vijf jaar duurt bedacht de KIWA een noodoplossing voor na 22 maart 2020. De geldigheid van de systeemkaarten wordt met 36 maanden verlengd tot uiterlijk eind maart 2023. Deze verlenging geeft de taxibranche ruimschoots de gelegenheid om de systeemkaarten ad 54 euro voor die tijd te vervangen. De kosten voor het plaatsen van de nieuwe systeemkaarten zijn voor de branche zelf en niet geupdate BCT worden na deze datum waardeloos en moeten vervangen worden voor een geheel nieuwe. Voor de verlenging is de software update absoluut noodzakelijk en verplicht om ze na eind maart 2020 nog te kunnen laten functioneren. Uit veiligheidsoverwegingen is besloten om alle persoonsgebonden kaarten voor 1 januari 2020 te vervangen. Iedere chauffeur krijgt eenmalig kosteloos een nieuwe kaart voor de resterende looptijd van de oude kaart. Vanwege de ontwikkeling en uitwerking van alternatieve oplossingen en eventuele omschakeling moeten de systemen gedurende meerdere jaren naast elkaar kunnen worden gebruikt tot in ieder geval 2028 in verband met de certificering die dan afloopt. Taxibedrijven met een abonnement op de BCT kunnen de update zelf voor 10 euro downloaden.
Tegelijkertijd wordt er meer ingezet op de aanwezigheid van inspecteurs op straat, om de gewenste zichtbaarheid te vergroten

Vooralsnog kost de chauffeurskaart exclusief het diploma incl. euro 41,35 VOG, euro 65,00 voor de keuring en euro 5,95 afleverkosten, in totaal dus euro 121,50 per jaar. Wie daarna financieel opdraait voor de noodoplossing is nog niet bekend. Een Amsterdamse Taxxxi vergunning voor chauffeurs kost nog eens  € 190,50 en is drie jaar geldig. Hier bovenop komen ook nog de aansluitkosten bij een TTO. Een simpele adreswijziging op de vergunning kost maar liefst  109,00 euro excl. btw

Kiwa heeft de extreem hoge tarieven voorgelegd aan de brancheorganisatie en deze is akkoord gegaan met de tarieven die hen worden berekend. Het KIWA Register geeft een taxi-ondernemingsvergunning uitsluitend af aan rechtspersonen die beroepsmatig taxivervoer verrichten. Voor de afgifte van een ondernemersvergunning taxivervoer moest voorheen nog aan de eis van vakbekwaamheid worden voldaan. Dat betekende dat binnen de onderneming een leidinggevende vakbekwaam diende te zijn of dat er een procuratiehouder was aangesteld die permanent en daadwerkelijk binnen de onderneming leiding gaf. Deze eis is inmiddels vervallen. Er worden forse bedragen door het KIWA register gevraagd voor de uitgifte van de verplichte ondernemersvergunning (1.488 euro), per auto een vergunningsbewijs (54,45 euro) en chauffeurs- en ondernemerskaarten (131 euro per stuk). De vergunningen worden voor onbepaalde tijd afgegeven, maar iedere vijf jaar wordt getoetst of er nog aan de eisen wordt voldaan.

Om in Amsterdam van de vrije trambanen gebruik te mogen maken is er nog een extra opleiding, diploma en vergunning nodig (kosten circa 1.000 euro). Zonder dit diploma is een verplichte aansluiting bij een taxi organisatie (TTO), Uber en werken in de grote steden niet mogelijk.

De Gemeente Amsterdam voert vanaf 2018 een milieuzone voor taxi’s in,  De TTO’s en de gemeente tekenden het convenant Schone Taxi’s. Per 1 augustus 2019 worden in Amsterdam taxistandplaatsen Amstelstation en Gustav Mahlerlaan alleen nog toegankelijk voor schone taxi’s die aangesloten zijn bij een TTO. Taxistandplaatsen Centraal Station, Leidseplein, Oudebrugsteeg en Amstel (nabij Rembrandtplein) werden eerder al als schone standplaatsen aangewezen. De planning is dat er later dit jaar nog enkele schone taxistandplaatsen volgen. Daarnaast gaat de Gemeente Amsterdam in een beperkt gebied een pilot uitvoeren met een parkeervergunning voor taxi’s waarmee zij in een bepaald gebied gebruik mogen maken van parkeerplekken om klanten op te pikken. Om ruimte creëren  worden in Amsterdam dieseltaxi’s van voor 2009 geweerd. Touringcars mogen alleen de milieuzone in als ze op of na 1 januari 2005 op kenteken zijn gezet. Amsterdam wil de milieuzone voortaan ook laten gelden voor taxi’s. Indien een taxivoertuig een kenteken heeft van vóór 1 januari 2009, dan mag hij vanaf 1 januari 2018 niet meer in de binnenstad komen. Het college van B&W heeft het voorstel daartoe nu vrijgegeven voor inspraak. n de Agenda Duurzaam Amsterdam is het voornemen opgenomen om de milieuzone uit te breiden met onder meer taxi’s. Vanaf 1 januari 2018 mogen daarom volgens het plan taxi’s (voertuigcategorie M1 met een taxiregistratie bij RDW) met Datum Eerste Toelating (DET, de datum waarop een voertuig voor het eerst een kenteken heeft gekregen) van vóór 1-1-2009 (euro 5 normering) de milieuzone niet meer in.

Verzekering

Veel verzekeraars besloten per 1 januari 2018 geen taxi’s meer te verzekeren en bij de aanbieders die overblijven, stijgen de premies steeds meer. De Vereende, een verzekeraar uit Rijswijk met 130 medewerkers specialiseert zich nu in het verzekeren van taxi’s tegen een bijbehorende verhoogde premie. Nationale Nederlanden en MS Amlin zijn ermee gestopt en Bij ASRen Allianz en Avero zijn de voorwaarden aangescherpt. Zelfstandige chauffeurs in de grote steden kunnen vrijwel alleen nog bij DeVereende (voorheen Terminus) terecht. Dit vangnet voor mensen die nergens een verzekering kunnen krijgen is vrijwel onbetaalbaar. De premies bij De Vereende liggen sinds de laatste premieverhoging in april bijna 40 procent hoger dan in januari. Avéro Achmea verzekert alleen onder strikte voorwaarden maar met premies die per 1 januari zijn verdubbeld naar wel 800 euro per maand, en een eigenrisico van 2.500 euro. Veel chauffeurs die de premies niet meer kunnen of willen betalen verzekeren hun taxi noodgedwongen particulier om hier onder uit te komen. Bij schade keren deze verzekeringen echter niet uit vanwege het bedrijfsmatige gebruik. Deze taxi’s rijden dus onverzekerd rond, waardoor passagiers de dupe worden. De politie krijgt in het systeem de melding dat de auto is verzekerd terwijl dit dus feitelijk niet zo is, waardoor er geen controle is. De minister van Financiën Wopke Hoekstra ziet geen reden om in te grijpen, omdat er volgens zijn informatie voldoende verzekeraars zouden zijn die taxi’s willen verzekeren zonder extreme voorwaarden of bijzonder hoge premies. Hij gaat bij het Verbond wel aandacht vragen voor het spanningsveld tussen individuele pricing en het solidariteitsbeginsel. Centraal Beheer en Avéro Achmea maken hun voorwaarden voor taxiverzekeringen per januari 2019 nog strenger en verhogen opnieuw de premies. Avéro Achmea stopt met het verzekeren van taxi’s in volmacht, ofwel via een partij die volledig namens de verzekeraar handelt. Provinciaal taxi’s verzekeren blijft wel mogelijk. Een tussenpersoon kan dan nog wel een deel van het werk doen, maar de verzekeraar doet zelf de acceptatie, maakt de polis op en zorgt voor de schadeafhandeling. Taxibedrijven met minder dan tien taxivoertuigen kunnen niet meer bij Avéro Achmea terecht. Taxi’s worden vanaf januari 2019 alleen nog te verzekeren tegen premies en voorwaarden die passen bij de schadelast. De Vereende wijzigt niets, behalve premieverhogingen. Ook bij Centraal Beheer, net als Avéro Achmea een dochter van Achmea, gaat de premie op het WA-gedeelte per 1 januari omhoog en komen er strengere voorwaarden en een verplicht eigen risico van 1.000 euro. Nieuwe verzekeringen worden uitsluitend nog  afgesloten voor voertuigen die niet ouder dan zeven jaar zijn en waarvan de bestuurder minimaal vier schadevrije jaren moet hebben. Dat geldt niet voor bestaande klanten, maar ook die krijgen voor 1 december een voorstel voor een premieverhoging, gekoppeld aan de nieuwe voorwaarden voor de taxiverzekering. Om de verzekerbaarheid te verbeteren wordt gekeken naar de volgende oplossingen:

– Meer handhavingscapaciteit op telefoongebruik en onverzekerd rondrijden in taxivoertuigen

– Aanscherping keurmerk taxi’s en vakbekwaamheid sterker en vaker toetsen

– Nieuwe verzekeringsvormen voor taxi’s verkennen (bijv. op basis van ADAS of pooling)

– Verplichte veiligheidssystemen (bijv. dashcam)

– Alternatieve tariefstructuur voor taxi’s

– Aanpassing/aanscherping van wettelijke rusttijden

– Een adviseur schadepreventie

– Aanbestedingseisen contractvervoer kritisch tegen het licht houden. Goed kijken naar aanbesteding. Werken de eisen die worden gesteld geen onwenselijk rijgedrag van chauffeurs in de hand?

– Kruissubsidiëring toestaan voor maatschappelijk relevante branches. Mogelijkheden samen verkennen met toezichthouders.

– Nader onderzoek naar oorzaken die ten grondslag liggen aan toename van schadelaststijging onder taxi’s. Daarna is gerichtere preventie mogelijk

TX keurmerk

IIVN is net als KIWA actief als zelfstandige inspectie-instelling voor taxikeurmerk TX- en is de vierde instantie die kwaliteitskeurmerken mag toekennen en de jaarlijkse inspecties van keurmerkhouders mag uitvoeren. Al sinds de invoering van TX zijn de medewerkers van Inspectie Instelling ViAlex Nederland (IIVN) bij TX-inspecties betrokken, maar tot voor kort gebeurde dat uitsluitend in opdracht. De stichting achter TX-Keur heeft de regels van het keurmerk bedacht, die door onafhankelijke organisaties als IIVN worden geïnspecteerd. Controles worden door TÜV gedaan en inspecties door de vier instanties. Wie voldoet aan de eisen, krijgt of behoud het keurmerk. Als dat niet lukt, krijgt de taxi ondernemer vier weken de tijd om de noodzakelijke veranderingen door te Om het TX-Keur te verkrijgen mogen er ook geen schulden bij de Belastingdienst zijn, tenzij daar een betalingsregeling voor is. Daarnaast moeten de auto, de verzekeringen en de vergunningen op orde zijn en bepaalde opleidingen zijn gevolgd waaronder levensreddend handelen. De kosten voor het inspecteren en certificeren van een taxibedrijf lopen aardig in de papieren. Er is een bijdrage in de kosten van onaangekondigde controles, kosten voor TX-Keur stickers, voor opleidingen en om het bedrijf in te richten conform de reglementen TX-Keur. Allereerst moet er betaald worden voor het inspecteren en certificeren van het bedrijf en moet er worden bijgedragen aan de stichting TX-Keur. Bedrijven zonder personeel betalen per kenteken 82,50 euro aan de stichting en met personeel is dat afhankelijk van het aantal gebruikte voertuigen. Daarna moet er betaald worden voor onaangekondigde controles die apart in rekening worden gebracht. Bedrijven zonder personeel betalen hiervoor een vast bedrag van 133,50 euro per voertuig en met personeel is dat weer afhankelijk van het aantal voertuigen dat door het taxibedrijf wordt geëxploiteerd. Eén set stickers ter waarde van 0,50 eurocent kost 5 euro. Chauffeurs moeten een jaarlijkse algemene en een tweejaarlijkse TX opleiding volgen, waarvoor een TX-Keur gekwalificeerde opleider moet worden ingehuurd. Chauffeurs moeten daarnaast in het bezit zijn van een certificaat levensreddend handelen van maximaal 2 jaar oud. Om aan alle eisen voor het TX-Keur te kunnen voldoen moeten bedrijfsprocessen uitgebreid en/of gereorganiseerd worden. Een eventueel bedrijfsadvies en de investering die hiermee gemoeid is komt voor rekening van de taxiondernemer. De Stichting TaxiKeur Utrecht (STKU) blijkt ondertussen onvoldoende in staat om zijn taken naar behoren uit te voeren, zo concludeerde Deloitte. De stichting legde zijn taken per 1 januari al grotendeels neer. De gemeente Utrecht onderschrijft de bevindingen van Deloitte, maar wil desondanks het keurmerkstelsel door ontwikkelen. Dat betekent ook dat de taxiverordening zal worden aangepast. De kosten bij TX Utrecht:

  • toelating chauffeur € 180
  • toelating auto € 100
  • Na het halen van de stratenkennis € 300 contributie

BCT en ILT

Elke taxi die de opstapmarkt bediend moet per 1 juli 2016 beschikken over een geijkte, gecertificeerde en geüpdate boordcomputer (BCT) en een taximeter die jaarlijks gekeurd moeten worden. Uberchauffeurs of contractvervoerders hoeven geen gebruik te maken van de BCT. In totaal zijn er zo’n 27.000 taxi’s met een geactiveerde BCT. NMi is een onafhankelijk test- en certificeringsinstituut dat door het Ministerie van Economische Zaken is aangewezen als Notified Body onder de MID (Richtlijn 2014/32/EU) en certificeert de taxameters voor de Europese markt. Bij de opstapmarkt moet de taxi behalve een bct ook een taxameter hebben. Bij de bestelmarkt is een taxameter niet verplicht. Bij opstapmarkt en bestelmarkt samen is een taxameter ook verplicht. Een meter gebruiken is niet verplicht bij:

Schriftelijke overeenkomsten waarin tarieven zijn vastgelegd;

Schriftelijke overeenkomsten voor gedurende een bepaalde periode;

Meermalen te verrichten taxivervoer.

Dit komt voort uit artikel 81 Wet personenvervoer 2000 en artikel 73 Besluit personenvervoer 2000. Criteria:

Een op schrift gestelde overeenkomst tussen vervoerder en de klant/opdrachtgever voor de periode waarin het vervoer zal plaatsvinden;

Wanneer het om meerdere ritten gaat;

Een van tevoren bepaald tarief.

Vanwege jurisprudentie gelden nog de volgende eisen:

De verplichtingen uit het contract moeten voldoende individualiseerbaar zijn (pasjes o.i.d.) en overdracht van rechten uit de overeenkomst mag niet plaatsvinden;

Het moet vervoer zijn langs een vaste (of van tevoren duidelijke) route of binnen een vast werkgebied;

Het contract moet verplichten tot een redelijk aantal ritten binnen de overeengekomen periode;
Tussen klanten/opdrachtgever en vervoerder dient een vervoerplicht en betalingsplicht voor het vastgelegde vervoer te ontstaan, ongeacht of van het vervoer gebruik wordt gemaakt.
Het is essentieel dat er op grond van het contract, en gedurende de looptijd hiervan, zeker is dat meerdere malen (3x of vaker zo heeft de rechter bepaald) vervoer zal worden verricht.
Voorbeelden van contractvervoer zijn leerlingenvervoer, zittend ziekenvervoer, HAP vervoer en WMO vervoer. De regelgeving op het gebied van taxameters schrijft voor dat een taxameter de ritprijs bepaalt op basis van afgelegde afstand en verstreken tijd. De taximeter bepaalt dus de prijs van een rit, die wordt samengesteld uit het starttarief, het kilometertarief en het tijdstuurtarief. Hiervoor is door het ministerie van Verkeer en Waterstaat een minimum en een maximum bedrag vastgesteld. Vanwege indexering en de verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent gaan de tarieven per 1 januari 2019 omhoog:

De maximum Taxi tarieven per 1 januari 2019:
Normale taxi
Instap € 3,19
Per kilometer € 2,35
Per minuut € 0,39

Per 1 januari 2020 wordt dit :

Instap € 3,26
Per kilometer € 2,40

Busjes (vijf tot acht personen)
Instap € 6,49
Per kilometer € 2,95
Per minuut € 0,44

De taximeter zal de ritprijs die moet worden betaald permanent weergeven, zowel tijdens als na afloop van de rit.” Het is wel toegestaan om na afloop toevoegingen aan de prijs te doen, zoals bijvoorbeeld voor extra service, maar dat moet altijd een positief bedrag zijn. Een taxichauffeur blijft volgens NMI echter wel bevoegd om korting te geven, maar dit mag volgens de regelgeving echter niet meer via de taxameter worden uitgevoerd. De BCT heeft diverse updates en aanpassingen gekregen voor de versie 2.1. Zo wordt nu getoond in welke status de taximeter zich bevindt: ‘tarief’ of ‘te betalen’. In het betaalscherm verspringt het bedrag op de taximeter tussen het meterbedrag en het totaalbedrag. Door een aantal grafische aanpassingen is ook de snelheid in het taximeterscherm verbeterd. In de BCT 2.1 is Cabman ECO geoptimaliseerd en biedt inzicht in het rijgedrag en daarmee in het brandstofverbruik. Gegevens over stationair draaien, toerental, remmen en rijgedrag in bochten worden doorgestuurd naar de online omgeving van MobiliteitsNET. In de nieuwe versies zijn verder onder meer diverse bugs op het gebied van weergave en prestaties weggewerkt. Ook is de koppeling met de betaalterminal van MyPOS uitgebreid. Bedragen kunnen nu meteen naar de terminal worden gestuurd en hoeven daar niet meer met de hand op te worden ingevoerd.

De wettelijk verplichte BCT kost de taxiondernemer inclusief alle bijzaken zo’n achtienhonderd euro. In totaal zijn er nu 35.000 BCT’s uitgeleverd van producenten Cabman,Taxitronic en Quipment. De overheid heeft een kleine 200 miljoen euro subsidie voor het apparaat uitgegeven. De BCT mag in een keer van de omzet worden afgeschreven, ondanks dat de aankoop het maximale bedrag van 450 euro overschrijd.

Kiwa heeft een alternatieve boordcomputer bedacht in plaats van de huidige BCT. De Traxie app zit nog in een ontwikkeling en testfase en wordt ook wettelijk nog niet als alternatief beschouwd. De app werd bedacht nadat voormalig staatssecretaris Sharon Dijksma aangaf dat er wel ruimte voor verbetering was. De informatie die nu op de chauffeurskaart staat, zou op de smartphone moeten komen en door middel van gezichtsherkenning kan dan geverifieerd worden dat het om het juiste account en voertuig gaat. De smartphone moet hiervoor wel worden aangesloten op de on board diagnostics-poort (OBD)met een beveiligde OBD-stekker. De applicatie heeft dezelfde menustructuren die elke smartphonegebruiker gewend is. Kiwa heeft de afgelopen tijd met diverse brancheorganisaties en marktpartijen gesproken, waaronder de ILT. Om de app van KIWA te kunnen invoeren zijn er wel kleine wetswijzigingen nodig. Traxie wordt sinds 2019 met partijen uit de taximarkt getest.

Met een nieuwe gecoördineerde aanpak probeerde ILT in oktober 2018 fraude in kaart te brengen, samen met experts van het politieteam Dienst Infra Amsterdam, het OM en de Belastingdienst. Vaak bleek er geen deugdelijke boordcomputer geïnstalleerd en weten chauffeurs niet voor wie ze rijden. Er zijn zeker twintig foute taxi bedrijven opgespoord die gemiddeld 20 tot 70 taxi’s hadden rondrijden, in bepaalde gevallen zelfs honderd. Bij de acties zijn tientallen taxi’s in beslag genomen.

De ILT kan op twee manieren handhaven: door taxicontroles op straat en door administratiecontroles. Bij een administratiecontrole komt er een inspecteur op bedrijfsbezoek. De gegevens in de BCT waren eerder voor controle doeleinden nog steeds niet betrouwbaar omdat de specificaties voor de elektronische handtekening niet waren opgesteld, waardoor er verschillen bestonden in de output. De BCT werd daarom vanaf 1 juli 2016 pas door de controlerende instantie ILT uitgelezen. Ook voldeed de BCT apparatuur niet aan de handhavingswensen van de Belastingdienst en konden ze slechts als ondersteunend bewijs dienen samen met aanvullende gegevens uit de bedrijfsadministratie. Vanaf 1 oktober 2016 ging de ILT volledig handhaven, ook op de data uit BCT (arbeids- en rusttijden, ritregistratie etc.). Er wordt per geval via de BCT getoetst of er sprake is van overmacht of nalatigheid van de taxichauffeur indien de nieuwe software niet is geïnstalleerd. De ILT treedt handhavend op als:

  • de onderneming niet is aangemeld in de BCT: boete €4400 voor de ondernemer.
  • de geldige, op naam gestelde chauffeurskaart niet in de BCT zit, maar deze wel in bezit is: boete €360 voor de bestuurder
  • de bestuurder niet over een geldige chauffeurskaart beschikt: een boete van € 360 voor zowel de ondernemer als de bestuurder
  • niet ingelogd is in het werkingsniveau ‘taxivervoer’ tijdens het verrichten van taxivervoer en aanverwante werkzaamheden: een boete van € 180 voor de chauffeur.
    De ILT controleert verder op:
  • fraude (bewust verkeerd handelen)
  • arbeids- en rusttijden
  • ritregistratie

De chauffeur mag alleen BSN-nummer taxivervoer verrichten als er sprake is van een defecte, beschadigde, verloren of gestolen kaart of indien de PUK-code bekend is geworden bij iemand anders dan de eigenaar van de kaart.

De chauffeur is verplicht dit binnen vier werkdagen bij Kiwa Register te melden.
Taxi ondernemers moeten zelf financieel opdraaien voor de inferieure software die eerder op BCT gezet is. De taxibranche draaide hierdoor voor 3 miljoen aan extra kosten op. BCT fabrikanten konden wel maximaal 165.000 euro subsidie ontvangen voor het ontwikkelen en installeren van de nieuwe software. Elke fabrikant ontving 50.000 euro, 40% van de kosten voor de ontwikkeling van de software en 15.000 euro voor de certificering. Door de grens ruim onder de 200.000 euro vast te stellen is er officieel geen sprake van staatssteun. De uitkomsten van de nulmeting over de BCT werd in mei 2017 bekendgemaakt waaruit bleek dat er ruimte was voor verbetering. De éénmeting vond plaats in de tweede helft van 2018 met vooral aandacht voor de BCT-storingen bij controles, het onderzoek naar de beveiligingseisen en de handhavingspilot. In het eerste kwartaal van 2017 werden alle storingen in kaart gebracht en hebben twee van de drie BCT-fabrikanten, waaronder Cabman een aanpassing in de software gemaakt. Ook de ILT heeft zijn uitleessoftware aangepast. Desondanks werkt het nog steeds niet optimaal omdat er nog steeds oudere versies worden gebruikt. Zonder effectieve en efficiënte handhaving is de BCT feitelijk nog steeds waardeloos. Daarom werkt ILT aan het anders inrichten van de handhaving. Straatcontroles en bedrijfsinspecties zijn er maar mondjesmaat.

De software-update maakt het mogelijk om met wifi te updaten mits de BCT beschikt over een modem wat in veel gevallen niet zo is.  Aan de BCT en de inzet er van werden dermate zware eisen gesteld dat de drie grote leveranciers Taxamatic, Taxitronic en Quipment al failliet gingen, voordat het apparaat goed en wel in gebruik kon worden genomen. Alle aanpassingen hebben de taxibedrijven, maar ook de overheid kapitalen gekost, vooral toen bleek dat de apparatuur niet, of slechts lastig, op correcte wijze was om te bouwen voor de nieuwe tarieven.

De BCT’s moeten er voor zorgen dat de ILT kan controleren op rij- en rusttijden. Taxi’s hoeven voor de update niet langs een RDW-station wanneer deze van een modem zijn voorzien. Daarbij geldt geen meldplicht meer aan de RDW.

Toeleverancier Chess eiste van Taxitronic 2,6 miljoen euro. Taxitronic had vergeefs een bodemprocedure tegen de Staat gevoerd vanwege de geleden schade vanwege het steeds opnieuw uitstellen van de invoering er van. Taxitronic werd uiteindelijk 2 februari 2015 failliet verklaard, waarna de handelsactiviteiten en bedrijfsnamen van Taxitronic en Neone werden doorgestart door Neone Nederland B.V. Chess Wise B.V., de certificaathouder voor de BCT van Taxitronic is buiten het faillissement gebleven, waardoor er geen nieuwe typegoedkeuring nodig was. De montage, reparatie en service werden ondergebracht bij Carcomfort Nederland BV.

Taxi’s voor straatwerk dienen hun tarieven op en in het voertuig kenbaar te maken met zichtbaar geplaatste tariefkaarten, zodat voor een passagier inzichtelijk is wat de reis kan gaan kosten tenzij dit door middel van bijvoorbeeld een app kenbaar is gemaakt. Het is niet toegestaan om het voertuig voor meer dan 10% in te zetten voor ander vervoer zoals voor  pakketten, (koeriersdiensten) wanneer er gebruik gemaakt gaat worden van de vrijstellingen motorrijtuigenbelasting en restitutie BPM die overigens per 2020 vervalt.

Rijtijden

Als arbeidstijd gelden ook de perioden waarin de loonchauffeur op de werkplek moet blijven en niet vrijelijk over zijn tijd kan beschikken, maar klaar moet staan om als dat kan aan het werk te gaan. Te denken valt hierbij aan wachttijden bij beperkt rit aanbod. Vooral voor taxibedrijven in plattelandsgebieden is de starre rijtijdenwetgeving funest voor het voortbestaan van de onderneming, omdat er binnen de beschikbare tijd niet voldoende werkaanbod is om een redelijk inkomen te verdienen. Op momenten dat het werkaanbod er wel is, kan er vaak niet gereden worden omdat de rij- en arbeidstijd tijd dan verstreken is, terwijl er op dat moment wellicht nog nauwelijks of niet gereden is.

Het is dus niet mogelijk om naast een 40 urige werkweek in loondienst of als zzp’er nog “even” taxiwerk er bij te doen, zoals nog wel wordt gesuggereerd.  Dit levert namelijk een overtreding op van artikel 2:5.1 tweede lid van het Arbeidstijdenbesluit vervoer in combinatie met artikel 8 van de Europese Verordening (EG). Het laatste bepaalt dat een taxichauffeur binnen elke periode van 24 uur van de voorafgaande dagelijkse rusttijd een nieuwe dagelijkse rusttijd moet hebben genomen van 10 uur.

MRB

Een taxi krijgt ontheffing voor de motorrijtuigenbelasting (wegenbelasting) zodra deze met blauwe kentekenplaten rijdt.

Concurrentie en snorders

Taxichauffeurs in Amsterdam hadden een aanval op het kantoor van Uber in Amsterdam gepland op 20 maart 2018 om 16.00 uur, zo bleek uit een ontdekte oproep in berichtendienst Telegram. In de oproep stond ,,Alles en iedereen is welkom. Neem je bakstenen, vuurwerk en molotovs mee!” en ,,De klant is koning en de chauffeurs zijn kankerhonden en slaven” en  “Uber haalt meer en meer het bloed onder mijn nagels vandaan”. “We moeten samen Uber binnenstormen. Met veel man. Ons doel: Uber moet slecht in de media komen!” en “Als Uber weg is, dan is iedereen blij.” Tot de leden van de groep behoren ook Uber-chauffeurs die het oneens zijn met de commissie van 25 procent. De Telegram-groep ‘WegMetUber’, heeft zo’n 267 leden. De actie werd afgeblazen doordat zowel de politie als Uber door de media op de hoogte werden gesteld van de geplande aanval. Er zijn in de loop der jaren al meerdere onlusten en incidenten geweest. Zowel tegen Uber als tussen de bij een taxicentrale aangesloten chauffeurs en de eigen rijders, maar ook tussen openbaar vervoerders en taxi’s en bij de invoering van de treintaxi.

In de eerste helft van 2015 werden 53 snorders (illegale chauffeurs) aangehouden, waarvan 37 UberPop-chauffeurs en 16 particuliere snorders. Bij de particuliere snorders waren 2 recidivisten. In totaal werden er de eerste 6 maanden van 2015 veertig opsporingsacties uitgevoerd. Alle aangehouden snorders kwamen er bij de rechter met een waarschuwing (1500 euro voorwaardelijk) van af. In het laatste half jaar van 2015 hebben ILT en Politie in totaal nog eens 15 snorders acties uitgevoerd, waarvan 11 reguliere acties en 4 acties specifiek gericht op UberPOP. Bij de reguliere acties werden 31 aanhoudingen verricht, daarbij waren 3 recidivisten. Bij de Uberpop-controles zijn 3 aanhoudingen verricht. Ruim de helft van alle processen-verbaal voor snorders worden in Amsterdam uitgeschreven.

In 2016 zijn bij controles door ILT en politie 46 snorders aangehouden. Bij de aanpak van snorders maakt de inspectie gebruik van waarnemingen, meldingen, klachten, deskresearch, internetmonitoring en andere opsporingsmethodieken om de activiteiten in kaart te brengen. 25 februari werden in Eindhoven door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de politie tijdens een actie negen snorders aangehouden.  De boetes voor illegaal taxivervoer kunnen oplopen tot maximaal 4.300 euro. Ook krijgen de zogeheten snorders een last onder dwangsom van 10.000 euro wanneer de overtreder nóg een keer wordt betrapt. Als dat meerdere keren gebeurt, kan het bedrag oplopen tot maximaal 40.000 euro. Verder riskeert een snorder een strafblad en inbeslagname van zijn voertuig. Snorders hebben gele kentekenplaten in plaats van de vereiste blauwe. Daar staat een boete op van 130 euro.
Verder beschikken zij niet over een boordcomputer taxi (BCT) terwijl zij wel passagiers vervoeren. Op het niet hebben van een BCT staat een boete van 1800 euro, op geen taxameter in de taxi hebben staat een boete van 900 euro.

Vanuit het zuiden komen er ook chauffeurs naar de grote steden om daar rijwerk te zoeken. Vooral Uber is een geliefd bijverdien traject.  Er is ook veel concurrentie van bedrijven met elektrische auto’s, watertaxi’s, motor- en fietstaxi’s, koetsen en de TukTuk die geen taxivergunning nodig hebben.  Uber verpacht ook illegaal vergunningen aan chauffeurs die voor UberX rijden en kreeg hiervoor een forse boete. Ook werd voor Uberpop in bijna alle gevallen een last onder dwangsom (LOD) opgelegd en inde de Staat nog eens € 650.000 als restant van de eerder opgelegde dwangsom van € 1 miljoen voor de inmiddels gestopte dienst.

Een tarievenoorlog in Amsterdam zorgt ondertussen voor erg goedkope ritten van en naar Schiphol. TCA rekent van Schiphol naar Amsterdam 42 euro, euro, UberX en Abel rekenen 16 euro, BIOS-groep 20 euro. Sinds januari kun je op de vergelijkingswebsite Gogido.nl vergelijken wat een dergelijke rit kost bij de verschillende aanbieders.

Steeds meer vrijwilligers en zorginstellingen verzorgen taxivervoer met gesponsorde en van reclame voorziene buurtbussen en rolstoelbusjes waaraan behoorlijk minder eisen gesteld worden dan aan het professionele vervoer. Een TX keur, een gediplomeerd chauffeur, regelmatig onderhoud of tijdig voorrijden is blijkbaar dan niet meer van belang terwijl deze kostenverhogende factoren voor het voor hen te duur geworden transport eerder wel noodzakelijk en vereist waren. Ook bij deze vorm van transport zonder speciale taxiverzekering zijn schades aan passagiers en materieel bij de verzekering niet gedekt.

Toegelaten Taxi Organisatie. (TTO)

Op 1 oktober 2011 zijn de gemeentelijke bevoegdheden om te sturen op de kwaliteit van de taximarkt (vastgelegd in artikel 82 van de Wp2000) in werking getreden. Amsterdam heeft de Taxiverordening Amsterdam 2012 op grond van artikel 82b ingericht. Daarmee zijn taxichauffeurs op de opstapmarkt verplicht zich te verenigen in een organisatorisch verband (groepsvorming in Toegelaten Taxi Organisaties), met als doel de verbetering van de kwaliteit op de opstapmarkt. De Taxiverordening is op 1 juni 2013 van kracht geworden.

Deze TTO’s zijn verplicht audits van de eigen organisatie uit te laten voeren, zowel gericht op het kwaliteitssysteem (processen en procedures) als op de betrouwbaarheid van de managementinformatie (registratie en correcte afhandeling van klachten, controles, geconstateerde overtredingen en maatregelen opgelegd door de TTO). De audits dienen te worden uitgevoerd door onafhankelijke bureaus in opdracht van en betaald door de TTO.
TTO’s zijn verplicht elk kwartaal de belangrijkste managementinformatie aan de gemeente toe te sturen, zodat de gemeente kan zien welke resultaten de TTO boekt. Op basis van de managementinformatie houdt de gemeente evaluatiegesprekken om de goede en minder goede aspecten van het functioneren te bespreken. Vervolgaudits kunnen de hele TTO doorlichten maar eventueel ook op deelthema’s worden uitgevoerd.
Daarnaast zijn er verplichte kwartaalrapportages met informatie van een van de handhavingspartners of waarnemingen op straat. De gemeente handhaaft op TTO’s bestuursrechtelijk op de volgende wijze:
Op basis van het door de gemeente uitgevoerde toezicht op TTO-niveau wordt door de gemeente bepaald of een TTO nog steeds voldoet aan de vergunningsvoorwaarden. Indien een TTO niet (meer) voldoet aan één of meerdere voorwaarden, treedt een handhavend stappenplan in werking. Dit stappenplan start met het aangaan van een gesprek met de TTO, waarbij de gelegenheid wordt geboden om aan te geven op welke wijze de TTO de gewenste verbeteringen door zal voeren of om aan te geven op welke wijze de geconstateerde onregelmatigheden in de toekomst voorkomen kunnen worden. Wanneer dit gesprek niet het beoogde resultaat geeft, dan volgt een schriftelijke waarschuwing. Wanneer ook dit niet het beoogde effect heeft, wordt de TTO verzocht op eigen kosten een uitgebreidere audit uit te voeren. Een vervolgaudit heeft tot doel op meerdere onderdelen inzichtelijk te maken op welke wijze de TTO functioneert en hierdoor in staat is het eigen reglement na te leven.  Ook kan de TTO worden verplicht tot het opstellen van een verbeterplan. Wanneer deze maatregelen niet het beoogde resultaat leveren, kan een TTO tijdelijk worden uitgesloten van een standplaats en indien nodig tijdelijk worden geschorst van de volledige opstapmarkt. Het sluitstuk  van de gemeentelijke handhaving op TTO is tot slot het intrekken van de TTO-vergunning

Een TTO-vergunning in Amsterdam kost maar liefst € 11.148 voor een nieuwe aanvraag en heeft een beperkte geldigheidsduur van drie jaar. Elk volgende periode van drie kost opnieuw 8.200 euro. Zeven gemeenten mogen het systeem met Toegelaten Taxi Organisaties invoeren. Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Eindhoven hebben dat inmiddels gedaan. Andere gemeenten mogen de opstapmarkt aanvullend reguleren middels een taxiverordening. Dat is onder meer gebeurd in Den Bosch, waar inmiddels zo’n 200 taxichauffeurs het BTx-keurmerk voeren. Ook Tilburg voert een permanent kwaliteitskeurmerk voor straattaxi’s in. Door middel van een verordening stelt Tilburg extra kwaliteitseisen aan de taxibedrijven. In 2016 is er in Amsterdam één TTO bijgekomen. In de tweede helft van 2016 is het handhavingstraject voor drie TTO’s geïntensiveerd. Dat heeft in de eerste helft van 2017 in de Gemeente Amsterdam geleid tot intrekking van de TTO-vergunning van My Taxi Centrale, STA en MTA. De Gemeente heeft de vergunning van MTA ingetrokken vanwege te weinig aangesloten chauffeurs. De TTO-vergunning AMS is op verzoek van de TTO zelf ingetrokken. De meeste chauffeurs van deze 4 TTO’s zijn voor een andere TTO gaan rijden. In 2017 zijn er (tot en met juli) twee nieuwe TTO-vergunningsaanvragen binnengekomen. Het aantal TTO-aangesloten chauffeurs is in 2016 gegroeid met ca. 5% tot 4.125 op 31 december 2016 en naar 4.147 op 31 juli 2017. Een veel grotere groei zit in 2016 vooral in het aantal chauffeurs op de markt voor besteld vervoer met ca. 60% tot 1.261 op 31 december 2016 naar 1.363 op 1 juli 2017. Het aantal chauffeurs dat op de bel- en contractmarkt werkzaam is, is niet bekend, het aantal chauffeurs met een zelfstandige LBO is gegroeid van 758 naar 1.261. Gemeenten kregen door middel van TTO’s de bevoegdheid om eigen wetgeving te hanteren. Meer dan 95% van de stedelijke straattaxichauffeurs is bij zo’n TTO aangesloten. Bijna 60% is aangesloten bij TCA (Taxi Centrale Amsterdam). Iets meer dan 20% was eerder bij een andere TTO aangesloten. Staxi is de eerste TTO in Amsterdam van wie de aanvraag voor een nieuwe vergunning is goedgekeurd. In februari dit jaar startte een aanvraagronde voor nieuwe vergunningen voor de TTO-regelgeving die van start gaat op 1 juni 2018. In 2013 trad de Amsterdamse taxiverordening in werking en destijds kreeg TTO Staxi ook als eerste organisatie de TTO-vergunning. Met Gemeentelijke verordeningen en vergunningen worden eigen rijders gedwongen om zich aan te sluiten bij een TTO.  Deze TTO’s zijn aansprakelijk voor overtredingen of misdragingen door de bij hen aangesloten leden en kunnen als sanctie hun TTO vergunning kwijtraken. Bekende klachten zijn: Asociaal en onbeschoft gedrag, geen nette kleding, klantonvriendelijkheid, omrijden,te hoge ritprijzen, weigeren van (korte) ritten, taal en stratenkennis, ronselen bij hotels en Schiphol, oude/vieze auto’s (roken in de taxi), wildplassen, telefoneren in vreemde taal, etc Chauffeurs die de regels overtreden kunnen maximaal twee jaar geschorst worden van de opstapmarkt en mogen dan alleen nog belvervoer of doelgroepenvervoer doen. Om een TTO te kunnen starten moet de ondernemer 11.880 euro aan leges voor de vergunning betalen waarna deze geldig is voor drie jaar.

Taxi Toegelaten Organisaties moeten TX gecertificeerd zijn en minimaal 100 chauffeurs en 50 taxi’s vertegenwoordigen, die op hun beurt weer verplicht zijn om cursussen te volgen en te voldoen aan allerlei eisen. Alleen met dat keurmerk kan de opstapmarkt bediend worden en een vergunning worden aangevraagd om te mogen staan op de speciaal daarvoor aangewezen taxistandplaatsen. Alle taxi’s moeten ook met een track and trace systeem op ieder moment traceerbaar zijn. Al deze extra kosten en maatregelen verhogen het vervoerstarief, zijn voor alle partijen kostbaar en arbeidsintensief en beperken de keuzes voor de passagier. Een taxichauffeur die is aangesloten bij een van TTO’s in de grote steden haalt gemiddeld slechts rond de 22 euro aan bruto omzet per uur. Amsterdam wilde de TTO taxi’s van Aemstel en Taxistad vier weekenden lang tijdens de nachtelijke uitgaansuren weren van het Leidseplein. Maar de rechter verbood de schorsing. Aemstel en Taxistad zouden hun eigen reglementen onvoldoende naleven en daarmee niet goed genoeg presteren binnen de Amsterdamse Taxiverordening. De gemeente had die conclusie gebaseerd op vergelijkingen met andere TTO’s. Dat vond de rechter onvoldoende bewijs. De vergunningen van drie TTO’s (AMS, My Taxi en STA) zijn per 1 februari 2017 ingetrokken. Voor AMS was dat met ingang van 15 februari. In totaal zijn er in Amsterdam ongeveer 5.000 chauffeurs aangesloten bij een van ondertsaande TTO’s :

  • Aemstel Taxi gevestigd te Aalsmeer en kantoorhoudend aan Aalsmeerderweg 103k, vertegenwoordigd door de heer F. Schutte;
  • Stichting AMS Taxi gevestigd te Schiphol en kantoorhoudend aan Cateringweg 17 vertegenwoordigd door de heer M. Bresser;
  • Bergisch, Broekhoff en Frissen Personenvervoer (Schiphol taxi) gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend aan Rhoneweg 18, vertegenwoordigd door de heer G. El Bouakili;
  • Member Taxi Amsterdam gevestigd te Badhoevedorp en kantoorhoudend aan Newtonstraat 31, vertegenwoordigd door de heer R. Leen;
  • My Taxi Centrale B.V. gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend
    aan Burgemeester Rendorpstraat 5, vertegenwoordigd door de heer M. Yilmaz;
  • Stadstaxiamsterdam B.V. gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend aan K.S. Ibisweg 10, vertegenwoordigd door de heer K. Daafi;
  • Staxi B.V. gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend aan Singel 287, vertegenwoordigd door mevrouw H. El Allaoui;
  • Sustainable Taxi Services B.V. gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend aan Spaklerweg 52, vertegenwoordigd door de heer E. Hendriksen;
  • Taxi Direct Amsterdam B.V. gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend aan Donauweg 10, vertegenwoordigd door de heer M. Tanouti;
  • Taxistad B.V. gevestigd te Assendelft en kantoorhoudend aan Zwarte Ring 46, vertegenwoordigd door de heer M. Feij;
  • Taxicentrale Amsterdam B.V. gevestigd te Amsterdam en kantoorhoudend aan Wisseloordplein 2, vertegenwoordigd door de heer R. van der Veen.

Chauffeurs die mensen in en uit laten stappen, of parkeren bij stopverboden, op het trottoir of midden op de rijbaan worden bekeurd en eventueel geschorst. Als een chauffeur tijdens een schorsing toch op de opstapmarkt werkt, wordt in principe de Gemeentelijke Taxi-vergunning ingetrokken. Deze vergunning kan om een aantal redenen vervallen: ongeldig rijbewijs, ingetrokken chauffeurskaart, ingetrokken ontheffing voor lijnbaanbusgebruik, beëindiging van de aansluiting bij een TTO of het ingetrokken zijn van de TTO-vergunning. En het bedienen van de opstapmarkt zonder de vergunning kan weer een last onder dwangsom tot gevolg hebben: een uitgestelde boete die bij een volgend vergrijp alsnog wordt geïnd.

Apps en platforms

RTC, UTC, TCA en HTMC presenteerden hun gezamenlijke initiatief op vrijdag 2 december op de ss Rotterdam. De vier centrales hebben al eigen apps, maar met AppAcab slaan ze de handen ineen. De reiziger “kan voortaan met één app makkelijk in zijn eigen stad en in andere steden een taxi bestellen. AppAcab is gebouwd op de stevige basis van bestaande en beproefde taxibedrijven, zodat de klant weet wat hij kan verwachten.” Overigens werd de app in 2015 al aangekondigd, maar de daadwerkelijke lancering liet tot nu op zich wachten. Londen heeft maar drie dagen gebruik kunnen maken van de taxi-app van Taxify. De dienst had geen vergunningen en moest Taxify voortijdig stoppen van Transport for London, de vervoersautoriteit van de Britse hoofdstad.

Taxi2Airport

Het Nederlandse online platform Taxi2Airport haalde een investering van 2,2 miljoen euro op bij VOC Capital Partners, de investeerder van onder andere Pieter Schoen (NLE) en Han de Groot (Metrixlab). De basis voor Taxi2Airport (25 medewerkers) werd al in 2003 gelegd, maar de dienst kreeg in 2016 een nieuw leven onder de vleugels van investeerder VentureBuilders. CEO Koen Bremer kwam van Ace & Tate en CCO Mathijs Muijser komt van Tiqets en Dealbroker. Inmiddels worden per maand nu zo’n 30.000 ritten geboekt via het platform, een aantal dat de komende jaren moet verdubbelen. De investering, waarvan ook een deel afkomstig is van VentureBuilders – is vooral bedoeld om de B2B-strategie verder uit te kunnen bouwen. Taxi2Airport wil zijn dienst daarom zoveel mogelijk integreren met online boeking platforms (denk aan diensten zoals Expedia en Booking), touroperators en (online) plekken waar mensen vliegtickets boeken.

Taxizoeker.nl

Een samenwerkingverband tussen taxibedrijven en is ontstaan als antwoord op de snelle ontwikkelingen binnen de branche. Of het nu gaat om branche verstoorders zoals Uber, equivalenten van Tinker en ander app’s ook wettelijk bepalingen zoals het wegvallen van het BPM voordeel voor taxi’s liggen ten grondslag aan het ontstaan van dit platform.

Sameneenrit.nl

Sameneenrit.nl is een platform die zorgt dat je in contact komt met een aangesloten Taxi. Sameneenrit.nl is geen taxibedrijf en levert zelf geen Taxi. Je plaatst de rit gratis op deze website en de taxirit wordt geveild onder de aangesloten taxi’s, zo maakt u kans op een goedkope taxirit. Als er geboden wordt op uw geplaatste rit ontvang je een e-mail en neemt dan zelf contact op met het taxibedrijf.

Taxify/Bolt

Het in 2015 met veel bombarie opgerichte Taxify is al weer ter ziele en overgenomen door Uber concurrent Bolt. Het Estlandse Taxify, dat gelieerd is aan Skype, probeerde te profiteren van de onvrede onder Nederlandse taxichauffeurs over de werkwijze van concurrent Uber. Aemstel Taxi Amsterdam was een van de weinige taxicentrales dat zich bij Taxify aansloot. Taxify werd opgericht in 2013 en is een initiatief van Markus Villig (20). Taxify biedt gecertificeerde taxibedrijven de mogelijkheid om klanten een taxi te laten boeken via een mobiele telefoon- en webapplicatie. Klanten kunnen op hun beurt ritprijzen vergelijken en een chauffeur en auto naar keuze bestellen, die al dan niet in de buurt is. Taxify won in Estland de award voor “Beste mobiele applicatie 2014” en was genomineerd voor de “Business Brilliance Awards 2014”.

Gogido

Paul Pietersen, uit de vervoers- en taximarkt en bedenker van Valys in 2004 en Jan Dijkmans die een eigen taxibedrijf runde, dat hij eind jaren 90 verkocht richtten samen met Bernard Jan Boekholt, een specialist in het ontwerpen en het begeleiden van de ontwikkeling van cross channel platformen in Amersfoort het platform Gogido op en bedienen hiermee een kleine 9.000 klanten.

Taxi2/Taxiboeken.nl

Deze platforms zijn een uitvloeisel van Mobility ID, nog een project dat consumenten/reizigers op eenvoudige en duurzame manier bijeen wil brengen.

Elektrische taxi

De Overheid stelde een half miljoen euro beschikbaar en de gemeente Amsterdam verdubbelde de totale subsidiepot tot 1 miljoen euro. Eerder werd er al een subsidieprogramma ter waarde van 2,1 miljoen euro voor elektrische taxi’s afgerond. Alle subsidiepotten zijn medio 2019 al weer leeg.   Met behulp van deze subsidies zijn sinds 2012 bijna duizend elektrische taxi’s aangeschaft. Intussen heeft de gemeente ook het aantal standplaatsen uitgebreid waar alleen uitstootvrije taxi’s welkom zijn.

De Gemeente Amsterdam heeft met de taxibranche afgesproken dat er in 2025 alleen nog maar schone taxi’s in de stad mogen rijden. Per 1 januari 2018 zijn de taxistandplaats Leidseplein en Centraal Station alleen nog maar toegankelijk voor schone taxi’s en mogen taxi’s met een dieselmotor van vóór 1-1-2009 niet meer rijden in Amsterdam. Verwacht wordt dat andere Gemeentes snel zullen volgen. Staatssecretaris Van Veldhoven stelt een half miljoen beschikbaar voor nieuwe subsidies op elektrische taxi’s in Amsterdam. Taxiwethouder Sharon Dijksma, de voorganger van Van Veldhoven bij Infrastructuur en Waterstaat, verdubbelt dat bedrag nog eens.

Voor een elektrische taxi kost de accu aan afschrijving minimaal 10.000 euro per jaar (1000 cycli voor 46.000 euro). Het tanken voor 500 km actieradius kost Euro 35,50. Totaal dus een verbruik per tankbeurt 46 euro (slijtage) en 35,50 (stroom) Totaal 81,50 per tankbeurt voor 500 km actieradius. 0,16 per km. Een taxi op diesel kost incl. afschrijving  hetzelfde. Een Tesla S kost echter twee tot drie keer zo duur als een brandstofauto. Per jaar kost elektrisch rijden de taxi ondernemer dus zo’n 15.000 euro extra. Toyota leverde nog onlangs zestig exemplaren van de diesel busjes aan Taxi Dorenbos. Dit bedrijf heeft inmiddels een vloot van zo’n 750 auto’s en personenbussen. De busjes verzorgen het aanbestede taxivervoer vanuit zes locaties in het oosten en noorden van Nederland.

Noot Personenvervoer gaat het wmo-vervoer in Den Haag de komende jaren voor een deel verzorgen met 35 taxi’s die rijden op waterstof. Den Haag is één van de gemeenten die zich heeft verbonden aan het doel van uitstootvrij doelgroepenvervoer in 2025.

Cabs

Cabs in Eindhoven van  oprichter Kees Rijnders werd door de Bossche rechtbank al weer snel failliet verklaard. Cabs stond voor ‘Clean Air Business Services’. Het bedrijf startte in december 2016. Het faillissement werd aangevraagd door het detacheringsbedrijf Hello Flex, dat personeel leverde aan Cabs maar een rekening van ongeveer 10.000 euro niet betaald zag. ,,Bij de zitting van de rechtbank over de faillissementsaanvraag kwam Reinders niet opdagen om verweer te voeren.  Eerder ontkende Rijnders het gerucht dat zijn bedrijf financieel in zwaar weer zou verkeren en dat er geen geld zou zijn om het vakantiegeld van de circa twintig medewerkers uit te betalen. ,,Onzin, absolute onzin”, zo verklaarde hij,, en “Er zit een flinke groei in” en “het is echt nog geen vetpot, maar wat wil je ook bij een beginnende onderneming. Dat we in de financiële problemen zouden zitten, dat is echt je reinste kolder.” Het bedrijf had bij aanvang al ICT problemen. Bovendien kwamen er van meet af aan klachten van andere taxi-ondernemers over al dan niet vermeende gebreken of overtreding van de regels door Cabs. Rijnders deed onlangs aangifte van bedreiging tegen een medewerkster. De Eindhovense gemeenteraad besloot in 2015 dat alle taxi’s in de stad uiterlijk in 2026 uitstootvrij moeten zijn en dat TTO’s verplicht worden. Hiervan zijn er inmiddels negen. Cabs maakt een doorstart  met cibatax uit Eindhoven en Korthout uit Tilburg. Cibatax van Combinet Personenvervoer BV. en Korthout willen behalve in Eindhoven ook in Tilburg en Den Bosch hetzelfde bedrijfsmodel gaan introduceren. Cibatax werd ook failliet verklaart en doorgestart door Connexxion nadat voor 200 werknemers de salarissen over de maand juni niet betaald konden worden.

gCab

De elektrische autootjes van gCab zijn ook gestopt vanwege een financieel conflict met de gemeente Amsterdam.  De 105.000 euro subsidie was toegezegd door de gemeente maar slechts 40.000 euro werd door stadsdeel Zuid-Oost overgemaakt. Het OM eist nu 24 maanden celstraf, waarvan 8 voorwaardelijk, tegen de voormalig directeur wegens leiding geven aan verduistering en valsheid in geschrifte. De onderneming was in 2012 overgedaan naar een bevriende relatie omdat de directeur zelf met een burn-out kampte. Een katvanger zou 500 euro gekregen hebben om de vennootschap op zijn naam te zetten. Het OM stelt dat er veel is betaald aan managementfee’s en beschuldigt J. ervan dat alleen ‘hij en zijn vriendjes ervan hebben geprofiteerd’ en dat er uiteindelijk voor 450.000 euro aan advieswerk, management-fees en begeleiding is besteed in twee jaar tijd voor 16 auto’s die altijd stil stonden.” Ook zouden de facturen voor de financial lease nooit zijn betaald. Verantwoordelijk stadsdeelbestuurder Urwin Vyent van GroenLinks) zegt dat de directeur van gCab zich niet aan de afspraken heeft gehouden. De proef met de gCabs zou drie jaar duren en in 2015 zouden er dertig van deze (gele) gCabs in Zuidoost rondrijden. De wethouder was er van overtuigd dat Zuidoost groen zou gaan zien van de gCabs en dat met een leerwerktraject met baangarantie werklozenervaring zouden opdoen als chauffeur waardoor ongeveer 60 vacatures zouden ontstaan. De dienst is inmiddels opgeheven en de Gemeente wil de subsidie terug.

GoGo

De proef met elektrische GoGo autootjes in Amsterdam Nieuw West staat na een half jaar al op een verlies van 220.000 euro. De gemeente stopte 200.000 euro subsidie in het project dat veel minder klanten bleek te krijgen dan werd geraamd. Klanten die wél gebruikmaken van de GoGo reden voor het tarief van 2 tot 4 euro ook meer kilometers dan berekend.

GreenCab

De 16 elektrische voertuigen van het voormalige taxibedrijf Prestige GreenCab, waarvoor 1,6 miljoen euro subsidie is ontvangen van AgentschapNL is al tijden niet meer actief als taxi. De subsidies voor schone auto’s hebben de belastingbetaler 6,4 miljard euro gekost.

Pantar

Werkleerbedrijf Pantar en de gemeente Amsterdam stopten met de 20 elektrische taxiautootjes die in Nieuw-West reden als aanvulling op het openbaar vervoer. De autootjes hadden een veel kleinere actieradius dan verwacht en onverwachte beperkingen. De overeenkomst tussen Pantar en stadsdeel Nieuw West wordt per 1 mei ontbonden.

Tribus

Tribus wil met behulp van een jong techbedrijf in het Duitse Hamburg, Emovum genaamd nog dit jaar elektrische Fiat Ducato taxibusjes in de markt gaan zetten. Emovum is al drie jaar bezig met het elektrificeren van voertuigen. Volkswagen en Tribus zijn samen ook een samenwerking aangegaan voor de ontwikkeling van een zero emissie E-Crafter rolstoelbus. De volledig elektrische rolstoelbus wordt leverbaar met een verlaagde voor-instap, TriflexAIR klap- en draaistoelen en een rolstoellift.

Uber

Uber rijdt in Londen met Nissan Leafs en in Madrid met Tesla Model S en BYD’s. Connexxion heeft Nissan Leaf en e-NV200. Taxi Electric en taxi-ondernemer Jordie Batstra rijden ook elektrische Tesla’s. De elektrische taxi’s krijgen in meerdere Gemeentes een plek vooraan in de wachtrij. In Amsterdam wordt voor de komende drie jaar opnieuw een subsidie gegeven tot zo’n 5.000 euro op de aanschaf van een elektrische taxi .

Vanhuus

Inwoners van Emmen-Zuid moeten vanaf de zomer van 2019 gebruik kunnen maken van de “Vanhuus” elektrische minitaxi door de wijken gaan rijden.t ook in Emmen kunnen. Doel van het project is om ouderen en minder mobiele mensen uit een sociaal isolement te halen door op telefonische bestelling binnen een half uur bij de klant op de stoep staan. Een ritje gaat twee euro kosten en betalen kan met een strippenkaart of contant. De afstanden blijven beperkt tot maximaal een wijk verder dan waarvandaan de klant vertrekt. VanHuus heeft nog een ton aan startkapitaal nodig om drie elektrische wagentjes aan te schaffen.

Evaluatie en aanpassingen

De KNV en de overheid vonden dat de ingevoerde wetgeving uit 2000 niets heeft opgelost. De taxiwet is in 2015 geëvalueerd en is per 1 januari 2016 aangepast. De evaluatie en de voorstellen van staatssecretaris Mansveld werden 6 mei bekend gemaakt en zijn voorgelegd aan de 4G, de consumentenbond en de reizigersorganisaties. Sharon Dijksma (PvdA), de nieuwe staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu is begin november de afgetreden Mansveld opgevolgd en is verantwoordelijk voor de verdere uitvoering voor het taxibeleid.

De voorstellen waren als volgt;

  • Elke technologische of organisatorische intermediair valt in principe eind 2015 buiten het bereik van de taxiregelgeving. Andere gewenste aanpassingen zijn:
  • Schrappen van het examen voor vakbekwaamheid als onderdeel van de ondernemersvergunning.
  • Afschaffen plicht voor taxichauffeurs om fysiek vergunning bewijs beschikbaar te hebben in het voertuig.
  • Mogelijk maken digitale alternatieven voor de verplicht fysiek aanwezige tariefkaart in de taxi.
  • Wijzigen verplichte uitreiking van een rit bon in verplichte aanbieding, zo mogelijk in digitale vorm.
  • Schrappen taximeterplicht bij vaste prijsafspraken in het taxivervoer. Voor al het taxivervoer geldt momenteel de plicht om een taxameter te gebruiken. Enige uitzondering is het contractvervoer. Voorgesteld wordt deze uitzondering te verbreden naar alle gevallen waarin voorafgaand aan de taxirit een vaste prijsafspraak wordt gemaakt, bijvoorbeeld door gebruikmaking van ‘apps’.

Per 1 januari zijn er hiervan vast vijf wijzigingen doorgevoerd:

  • Vrijstelling van de eis van vakbekwaamheid als onderdeel van de ondernemersvergunning.
  • Vrijstelling van de wettelijke eis van de fysieke aanwezigheid van het vergunning bewijs in het taxivoertuig
  • Vrijstelling rit bon mits wel elektronisch; geldt niet voor straattaxi.
  • Vrijstelling informatie over tarieven en klachtafhandeling mits vervangen voor elektronisch; geldt niet voor straattaxi
  • Vrijstelling taxameterplicht mits het personenvervoer betreft tegen vooraf afgesproken vaste tarieven; geldt niet voor straattaxi.

Er is nu een vrijstelling voor het 5 jaarlijks vernieuwen van de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) en de aparte VOG eis voor ondernemers.

De activiteiten van het Landelijk Klachten meldpunt Taxivervoer worden per 1 januari 2020 overgenomen door TX-Keur. Het meldpunt blijft een onafhankelijk loket waar mensen met hun klachten over taxivervoer kunnen aankloppen.
Voorheen werd deze dienst beheerd door de stichting Landelijk Klachtenmeldpunt Taxivervoer (SLKT). Omdat de subsidie voor het meldpunt is beëindigd, werd het in zijn voortbestaan bedreigd. Het Landelijk Klachten meldpunt Taxivervoer blijft onafhankelijk en neemt net als voorheen klachten van passagiers over taxiritten aan. Daarnaast blijft het meldpunt bemiddelen

tussen de klant en de vervoerder zodat deze onderling tot een oplossing kunnen komen, waarbij actief gestreefd wordt naar het voorkomen van geschillen.
De verzamelde klachten en de (geanonimiseerde) informatie die het Klachten meldpunt oplevert, wil Stichting TX-Keur gebruiken om vervoerders te ondersteunen bij de verbetering van de kwaliteit van het taxivervoer. De informatie kan voor uiteenlopende doelen worden gebruikt, bijvoorbeeld voor (politieke) besluitvorming, om trends vast te stellen, om relevante cursussen voor taxiondernemers te ontwikkelen of om adviezen voor een betere ritbeleving te geven.

De 2e kamer heeft de staatssecretaris gevraagd om experimenten met taxivervoer die vrijgesteld worden van de huidige taxiwetgeving ook mogelijk te maken in de grote steden. Binnen die experimenten mogen er ook taxi’s met gele kentekenplaten opereren en die zich niet aan taxivoorschriften hoeven te houden.

De evaluatie van de tariefstructuur is vóór de zomer van 2015 gestart en medio 2016 afgerond. Hierin werd nadrukkelijk gekeken naar alternatieven voor de taxameter voor berekening van de prijs van een taxirit. De evaluatie van de BCT volgde in 2016.

Schiphol taxi

De Stichting Taxi Controle (STC) is in juli 2002 door Schiphol Nederland BV opgericht. STC is een onafhankelijke organisatie die ten doel heeft het straattaxi-proces op de luchthaven Schiphol te coördineren, te controleren en zo nodig te reguleren.  STC gaat geen overeenkomsten aan met zgn. vrije rijders. Het aangaan van een Overeenkomst is aldus voor een “vrije rijder”, onder voorwaarden, uitsluitend mogelijk via een door STC Geaccepteerde Taxi Organisatie (GTO-STC).

De activiteiten van STC omvatten onder meer:

  • het houden van toezicht op en controleren van de namens Schiphol en STC actieve chauffeurs van straattaxi’s op de Opstelstrook, in de Buffer(s) en in de Bufferwachtruimte;
  • het controleren van de kwaliteitseisen zoals gesteld aan de Concessionarissen en van de aanvullende afspraken zoals gemaakt met diegenen die Aanvullend vervoer verrichten;
  • het bewaken van de kwaliteit van dienstverlening op de Opstelstrook (bijv. voorkomen van ritweigering, controle op afgeven van gerichte prijsindicaties en klantvriendelijke ontvangst door representatieve chauffeurs);
  • het coördineren van het logistieke proces tussen taxibuffer en opstelstrook, middels het reguleren van de toegang tot de Opstelstrook en de Buffer(s);
  • het op adequate wijze acteren op meldingen en klachten van klanten aangaande het Taxivervoer, zoals gemeld bij STC, door Schiphol of door derden (zoals Taxiklacht).

Op de taxistandplaats van de luchthaven Schiphol zijn, in een door slagbomen afgesloten gebied (de taxi opstelstrook), in totaal 14 taxi opstelplaatsen beschikbaar. Deze 14 plaatsen zijn (na aanbesteding door Schiphol) op dit moment als volgt verdeeld;

  • 4 plaatsen voor witte Tesla’s (model S) van Schiphol Taxi
  • 4 plaatsen voor zwarte Tesla’s (model X) van BIOS Groep
  • 1 plaats voor een taxibusje van Schiphol Service
  • 1 plaats voor een taxibusje van BIOS Groep
  • 4 plaatsen voor Aanvullend Vervoerders aangesloten bij STC. Deze Aanvullers rijden met verschillende type taxi voertuigen.

Om als Aanvullend Vervoerder actief te kunnen worden dienen vervoerders zich aan te sluiten bij een door STC Geaccepteerde Taxi Organisatie (GTO-STC). Op dit moment zijn Aemstel Taxi, STAXI, TAT (Take a Taxi), Taxistad, Taxidirect, Taxi Electric, TCA (Taxi Centrale Amsterdam) en TCS (Taxi Centrale Schiphol, inclusief CABBIE) door STC erkend als actieve GTO-STC. De voorwaarden waaraan door de Aanvullend Vervoerder / Chauffeur moet worden voldaan zijn op te vragen bij de betreffende GTO’s, en omvatten minimaal de     Regeling Aanvullend Vervoer  (RAV).

Het is door een uitspraak van het gerechtshof niet meer nodig om een speciale concessie te hebben om op Schiphol klanten op te pikken. Wel moeten klanten vanuit de taxi worden aangesproken. De eerdere beperking in de APV van de gemeente Haarlemmermeer bleek niet toegestaan omdat volgens de wet slechts aanvullende regels kunnen worden gegeven met betrekking tot de bevordering en verbetering van de kwaliteit van het taxivervoer in de zogenaamde opstapmarkt. Het categorisch verbieden van taxivervoer op Schiphol valt daar niet onder. Dat op dat verbod een uitzondering is gemaakt voor taxi’s met een “Schipholtaxivergunning” die gebruik kunnen maken van de A-baan, maakt dat niet anders.

Taxichauffeurs protesteerden 25 september 2015 en reden ’s middags op de A4 in colonne langzaam tussen Amsterdam en Den Haag. Dit leverde rond 16.30 uur een file van acht kilometer op. 13 juni 2016 protesteerden ze opnieuw tegen ronselaars en andere taxibedrijven die zonder Schiphol concessie passagiers ophalen van de luchthaven en blokkeerden de standplaatsen. Klanten werden door hostessen in de hal afgevangen waarna er vanaf elders op Schiphol een taxi werd aangeroepen om de klanten op te halen.

Uit cijfers van de Koninklijke Marechaussee blijkt dat sinds 1 januari 2016 sprake is van 300 taxigerelateerde meldingen. Wanneer de Schiphol chauffeurs dit zelf doen kan hun consessie voor twee weken opgeschort worden. De Gemeente Haarlemmermeer en Schiphol hebben met nieuwe APV wetgeving per 30 januari 2017 een verbod tot ronselen ingevoerd met een sanctie van 350 euro per overtreding. Bij herhaling kunnen de boetes oplopen tot 1500 euro en inbeslagname van de auto. Het verbod geldt voor Schiphol Plaza en het Jan Dellaertplein. Meerdere overtredingen kunnen, na een aantal geldboetes en het innemen van de auto leiden tot een gebiedsverbod. Als de overlast als gevolg van de huidige maatregel afneemt, kan het gebied waarin het verbod op het aanbieden van taxidiensten geldt worden verkleind of uitgebreid als de situatie daar aanleiding toe geeft, zo was het plan. Het verbod werd vlak daarna opgeschort nadat de georganiseerde taxironselaars aanpassing van het zogenaamde ’aanwijsbesluit’ van de gemeente Haarlemmermeer vergeefs bij de rechter aanvochten bij de Haarlemse voorzieningsrechter. Het kort geding had een opschortende werking van het verbod, waardoor handhaving van het taxironselverbod tot de uitspraak van de rechter onmogelijk was. Na de uitspraak zijn handhavers van de gemeente alsnog gaan verbaliseren en hebben tegen tien ronselaars proces-verbaal opgemaakt. Daarnaast heeft de Marechaussee deze chauffeurs ook een verblijfsontzegging uitgereikt. Dat betekent dat die taxichauffeurs een maand niet meer op Schiphol mogen komen. De ronselaars kunnen nog een bodemprocedure starten. Deze rechter behandelt de zaak als een nieuwe zaak en kan tot een ander oordeel komen dan de kort gedingrechter. Met de inzet van twaalf extra buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) willen Schiphol en de gemeente Haarlemmermeer ook de laatste taxironselaars van de luchthaven verdrijven. De gemeentelijke boa’s die sinds 1 juli zijn ingezet, hebben meer bevoegdheden.

Een taxichauffeur die 485 euro vroeg voor een ritje van Schiphol naar het Hotel Paris op de Marnixstraat moest zes maanden de cel in vanwege vrijheidsberoving van vier Chinese passagiers. De chauffeur Emre T. (22) haalde de passagiers op van Schiphol en vlak voor hij het vliegveld verliet, sprong een metgezel op de bijrijdersstoel. Emre T. en de bijrijder eisten met veel geschreeuw 485 euro voor de rit. Toen Emre T. voorbij het hotel reed, sloeg de paniek bij de passagiers toe, waarna een van hen met een lifehammer twee ruiten stuk sloeg. Een van de andere passagiers gooide twee 50 eurobiljetten naar de bijrijder, waarna T. alsnog de taxi stil zette in een zijstraat van de Overtoom in Amsterdam. De koffers werden op straat gegooid waarna hij snel wegreed. Naast de zes maanden cel, kreeg T ook drie maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar en als bijkomende straf werd zijn Mercedes Vito verbeurd verklaard.

Taxidienst Uber mag ook op Schiphol rijden. Uber heeft per 1 november 2017 toestemming gekregen om direct voor de aankomsthallen te staan, op de baan voor besteld vervoer. Dat is wel voorbehouden aan taxichauffeurs die beschikken over een trambaanontheffing.

Schiphol Taxi werd opgericht in de jaren ‘30 van de vorige eeuw. Van een kleine taxionderneming met 1 auto en 1 chauffeur zijn ze uitgegroeid tot een taxiorganisatie met bijna 500 voertuigen en 600 chauffeurs. Een aantal chauffeurs van BBF zijn ontevreden en voelen zich opgelicht, bedreigd en geïntimideerd door directeur Gamis el Bouakili van SchipholTaxi, die nota bene onlangs werd verkozen tot The Other Businessman 2018. De zaken die hen in 2014, toen SchipholTaxi de aanbesteding van het luchthavenvervoer won, in het vooruitzicht waren gesteld, zijn volgens de chauffeurs niet waargemaakt. Chauffeurs die protesteren zouden worden bedreigd. Zo’n tien chauffeurs hebben verklaringen afgelegd bij de Belastingdienst en/of de politie en nog tientallen chauffeurs zouden van plan zijn om dit voorbeeld te volgen. Taxichauffeurs zouden worden gedwongen om op een door BBF Personenvervoer aangewezen locatie betaald moeten opladen, terwijl zij dat bij Tesla gratis kunnen doen. Als zij dan toch bij Tesla gratis gaan opladen, worden zij door BBF Personenvervoer geschorst.  Sinds 1 juni 2014 mag Schipholtaxi vervoer aanbieden vanaf Schiphol met gebruikmaking van de opstelstrook. Het vervoer wordt uitgevoerd door circa 140 aangesloten taxichauffeurs die allen een aansluitovereenkomst met SchipholTaxi hebben en verplicht zijn om hun ritten met een Tesla te verzorgen. Zij betaalden per chauffeur 3.600 tot 5.000 euro goodwill aan het bedrijf en maandelijks voor het gebruik van de opstelstrook nog eens 700 euro. In de aansluitovereenkomst zijn bepalingen opgenomen over de omstandigheden waaronder de overeenkomst kan worden ontbonden. In april 2015 besloot het Gerechtshof in Amsterdam dat op alle openbare wegen op Schiphol taxivervoer mag worden verricht. Nadat het aantal taxi’s op Schiphol toenam en de inkomsten van de aangesloten chauffeurs terugliepen eisten zij een verlaging van de maandelijkse vergoeding en compensatie voor geleden schade. SchipholTaxi zag berichtgeving aan de pers van drie aangesloten chauffeurs als schadelijk, en ontzegde hen de toegang tot de opstelstrook door hun transponders uit te schakelen. De overeenkomsten bleven wel intact, maar feitelijk konden de chauffeurs hun werk niet meer vanaf de officiële taxistandplaats op Schiphol doen. Als de chauffeurs op basis van deze ontwikkeling de aansluitovereenkomsten wilden opzeggen, kon dat wat SchipholTaxi betreft zonder de contractuele opzegtermijn aan te houden. De drie chauffeurs eisten dat SchipholTaxi de aansluitovereenkomst zou naleven door hen weer toegang tot de opstelstrook te geven en ze ritten te geven. SchipholTaxi stelde tijdens de rechtszaak hierover dat de maatregel onvermijdelijk was. Al sinds de uitspraak van het Gerechtshof in 2015 zouden de drie zich onmogelijk hebben opgesteld, Schipholtaxi hebben zwartgemaakt en anderen tegen het bedrijf hebben opgestookt. Schipholtaxi bestrijdt dat ze per persoon 5.000 euro op tafel moeten leggen om mee te mogen doen en de chauffeurs konden ook niet bewijzen dat dit wel was gebeurd. Daarnaast ontkent SchipholTaxi de andere aantijgingen. Er zou nooit exclusiviteit zijn geboden en de gebruiksvergoeding was daar dan ook niet aan gekoppeld. Deze werd met het oog op de schorsing wel teruggebracht naar zo’n 50 euro per maand. Bovendien maakte schorsing van de opstelstrook het hun niet onmogelijk om geld te verdienen, omdat zij hun diensten verder overal konden aanbieden. De chauffeurs hebben voor de rechter ontkent dat zij achter de krantenartikelen zaten. Er zijn volgens hen meerdere ontevreden en geïntimideerde chauffeurs en bovendien woedt er een strijd door oud-certificaathouders. Het was daardoor niet onaannemelijk dat andere ontevreden mensen de publiciteit hebben gezocht. De ontzegging tot de opstelstrook was volgens de rechter niet terecht en moest dan ook ongedaan worden gemaakt, totdat de aansluitingsovereenkomst rechtsgeldig is beëindigd. Elke dag dat zij niet op de opstelstrook werden toegelaten, was onderhevig aan een dwangsom van 5.000 euro met een maximum van 50.000 euro per chauffeur. SchipholTaxi beschouwde haar brief van 21 december, waarin de chauffeurs de toegang tot de opstelstrook werd ontzegd, ook als een beëindiging van die overeenkomsten per 1 april 2017. De term ‘beëindiging aansluitovereenkomst’ stond echter alleen in de onderwerp regel van de mail, en werd in die mail zelf niet nader genoemd of toegelicht. Er werd geen datum genoemd, dus de mail in kwestie hoefde ook niet als formele opzegging van de overeenkomst te worden beschouwd. NRC werkt aan een artikel over de ontstane situatie op Schiphol.

Experimenten

In maart 2018 begon de nieuwe pooltaxi app ViaVan in Amsterdam, waarbij ritten in busjes op aanvraag gedeeld kunnen worden. Elke passagier betaalt binnen de centrumring standaard vijf euro. Meerdere passagiers worden aan elkaar gekoppeld op route en bestemming. ViaVan is een joint venture van Mercedes-Benz en Via. Na Amsterdam moeten nog verschillende Europese steden volgen.

Vliegtuigproducent Airbus werkt net als Rolls Royce en Llium aan een vliegende taxi. Ook in Singapore en Dubai worden vliegende taxi’s ontwikkeld. Rolls-Royce heeft zijn concept EVTOL wat staat voor wat deze elektrische (EV)vliegende taxi moet gaan kunnen zoals verticaal opstijgen (take-off/TO) en landen (L). Rolls-Royce denkt dan ook dat het in de eerste jaren van het volgende decennium al de lucht in kan. Deze EVTOL moet gaan beschikken over gasturbines die elektriciteit opwekken voor zes elektrische vrijwel geluidloze propellers. Vier of vijf passagiers, kunnen met het toestel dan met 400 kilometer per uur zo’n 800 kilometer reizen, zonder bij te hoeven laden. Rolls Royce is nog wel eerst op zoek naar partners om deze plannen samen vorm te geven.Het Duitse bedrijf Lilium krijgt 75 miljoen euro om een vliegende taxi te ontwikkelen die verticaal kan landen en opstijgen. Starten en landen doet het als een helikopter, met behulp van 36 kleine motoren op roterende vleugels. Dit principe heet ook wel VTOL, oftewel vertical take-off and landing. Het bedrijf bestaat sinds 2015 en zit bij een klein vliegveldje aan de rand van München. Een mede-oprichter van Skype, Niklas Zennström, en zijn vehikel Atomico leiden de zogenoemde ‘B-series’, samen met de Chinese techgigant Tencent en Obvious Ventures dat voormalig Twitter-directeur Ev Williams tot de oprichters rekent. In totaal komen de investeringen op 84 miljoen euro. De vliegtuigjes verbruiken per kilometer net zoveel stroom als een Tesla Model S, maar omdat de Lilium veel sneller kan reizen, is het vervoersmiddel toch efficiënter. De ondernemers hopen dat het toestel op termijn kan dienen als een taxi die passagiers vervoeren tussen landingsplatforms verspreid door grote, uitgestrekte steden, of tussen de stad en het platteland.

Mama Taxi Mobility BV

Ex bankmedewerkster Zizi Fernandes startte begin 2006 met de sociale startup in Rotterdam, maar wil in de toekomst uitbreiden naar Zuid-Afrika. Zizi migreerde op 7-jarige leeftijd van Guinee-Bissau naar Nederland. Ze studeerde cum laude af in Bedrijfskunde. Naast haar studie bleef ze werken bij ING, waar ze stage liep. Zizi mocht met minister Ploumen mee op reis naar Zuid-Afrika en verliet de bank om haar idee te realiseren. De start-up won Het Beste Idee van Zuid-Afrika 2013, een competitie waarin deelnemers worden uitgedaagd een vernieuwend bedrijfsconcept te realiseren dat toepasbaar is in de dynamische economie van Zuid-Afrika. Mama Taxi heeft zes chauffeuses en gaf hen kosteloos een opleiding voor een taxidiploma en bijscholing. Klanten moeten van tevoren een van de drie Tesla’s reserveren want het bedrijf begeeft zich niet op de opstapmarkt. Mama Taxi is geen gewone taxidienst maar als deelnemend bedrijf kun je je aansluiten vanaf 10 uur per maand en via een speciale Mama Taxi app de diensten oproepen. Deze exclusiviteit moet een hoge service én veiligheid voor de chauffeuses garanderen. Mama taxi biedt: hoogwaardige chauffeursdiensten voor topfunctionarissen uit de zakelijke wereld, de politiek en het corps diplomatique, valet parking bij evenementen en voor hotels en restaurants en chauffeursdiensten voor privépersonen. De vrouwelijke chauffeurs hebben allerlei nationaliteiten en het merendeel is boven de vijftig jaar oud. Naast het taxidiploma krijgen ze ook les in etiquette, communicatie en gastvrijheid. Het bedrijf wil kansloze vrouwen een nieuwe toekomst bieden. De naam Mama Taxi is geïnspireerd op de grootmoeder van de oprichtster die in Guine-Bissau woont. Mama – zo worden grootouders uit respect in Afrika genoemd – kreeg geld voor de taxi maar een in Afrika stinkt, je zit er met tien anderen in, je wordt bedonderd en het is onveilig. Het bedrijf wordt gesteund door Pitane, Spaces Rotterdam (Uber), Monique Collignon, Herman den Blijker, Gemeente Rotterdam, MisterGreen, Tempo Team, Reimers Hotel consultancy Pinkrebel, Rotterdam Partners,Waste2wear, House of Fabels, ‘S Zomers Bloemen Interieur en Decoratie, Skins Rotterdam en Jeeves. Mama Taxi is een aantal dagen in de week gevestigd in kantoorruimte van CIC (Cambridge Innovation Center) in het Groothandelsgebouw aan het Stationsplein 45 3013 AK Rotterdam, waar startups, investeerders en grote bedrijven onder één dak zitten.

Taxi Electric

Taxi Electric van Ruud Zandvliet en Edvard Hendriksen heeft ongeveer tachtig chauffeurs waarvan de meeste in loondienst zijn.  Sinds begin 2016 werkt het bedrijf ook met franchisenemers.  Taxi Electric is één van de TTO’s die in Amsterdam zijn diensten op de straattaximarkt mag aanbieden, waardoor je op de opstapmarkt actief mag zijn. Op prijs willen ze niet concurreren met Uber, maar op commissie wel. Taxi Electric wil uitbreiden uit naar tien steden met als eerste Nijmegen, omdat dat European Green Capital 2018 is en daar de introductie samenvalt met de Nijmeegse Vierdaagse van dit jaar.

AutoMaatje

In augustus 2018 gaat ANWB Automaatje van start in de gemeente Alphen aan den Rijn. Het concept draait al in zo’n veertig andere gemeenten in Nederland. De ANWB is half 2016 gestart met “taxi” alternatief AutoMaatje in Barneveld en Woerden. De dienst is feitelijk bestemd voor mensen die moeilijk de deur uitkomen omdat ze zelf geen auto hebben, niet met het openbaar vervoer kunnen of voor wie een taxi te duur is, maar kan tot ergernis van de lokale taxibedrijven ook door iedereen worden gebruikt die wel een normale taxi kan betalen. Ritten worden verzorgd door vrijwilligers die voor circa 0,30 eurocent per kilometer de klanten vervoerd. De ritten moeten minimaal twee dagen van tevoren bij de stichting worden gereserveerd en deze koppelt de klant vervolgens aan een vrijwilliger die de rit dan met zijn eigen auto uitvoert. Er zijn in Woerden meerdere soortgelijke alternatieven zoals ‘Graag gedaan’ en ‘Meedoen in de wijk’. De chauffeurs rijden zonder diploma’s en vergunningen met auto’s op geel kenteken en zonder taximeter. Een taxichauffeur die Ubervervoer verricht, waarbij de ritprijs van tevoren is overeengekomen, is namelijk niet verplicht de taxameter te gebruiken, ongeacht of het voertuig uitsluitend voor vervoer tegen vast tarief, of ook voor ‘gewone’ taxiritten wordt gebruikt. Een BCT dient echter wel aanwezig en in gebruik te zijn. Een zelfde dienst bij Uber genaamd Uberpop werd door de rechter verboden. Passagiers zijn onverzekerd omdat notabene diezelfde ANWB op de autoverzekeringspolis personenvervoer als risico uitsluit. De vergoeding van de rit mag niet meer bedragen dan de daadwerkelijke kosten van de auto en eventuele bijkomende kosten. Voor de daadwerkelijke kosten kan worden meegerekend de kosten voor brandstof, afschrijving, verzekering, motorrijtuigenbelasting en onderhouds- en reparatiekosten. Bij de berekening van de bijkomende kosten wordt onderscheid gemaakt tussen een vrijwilligersorganisatie en een individuele vrijwilliger. In de ministeriële regeling worden als bijkomende kosten zowel de vrijwilligersvergoeding als de kosten voor de administratie van de vrijwilligersorganisatie genoemd. Inmiddels zijn ook AutoMaatjes actief in de gemeenten Abcoude, Mijdrecht en Wilnis.

Taxicentrales RTC, UTC, TCA en HTMC lanceren gezamenlijk taxi-bestelapp “AppAcab”, waarmee de reiziger met één app een taxirit boeken in Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Amsterdam. Bovendien zal het netwerk snel worden uitgebreid met andere steden. De vier centrales habben al eigen apps.  De app werd in 2015 al aangekondigd, maar de daadwerkelijke lancering liet tot nu op zich wachten.

Breng Flex

Gelderland trok begin juli de stekker uit de flexibele vervoersproef met deelbusjes genaamd Breng Flex. De provincie vond dat er een te kleine groep werd bediend voor een te groot bedrag en heeft daarom begin juli 2019 besloten om na drie jaar te stoppen. Passagiers konden voor 3,65 euro met een app een rit bestellen naar de gewenste bestemming. Jaarlijks besteedde de provincie gemiddeld 2,5 miljoen euro aan de proef. Aangezien er ieder jaar vraag is naar zo’n 125.000 ritten, komt de provinciale bijdrage neer op ongeveer twintig euro per rit. De taxiproef liep in Arnhem, Rozendaal, Velp en dorpskern Rheden,Nijmegen, Wijchen, Alverna, Berg en Dal (woonkern), Oosterhout (woonkern), bedrijventerrein Bijsterhuizen en werd uitgevoerd door Connexion, Hermes en Bravo i.o.v. de Provincie.

FarePilot

Shell, grootaandeelhouder van de app farepilot, heeft in juli 2017 een aanvraag ingediend om met elektrische zelfrijdende auto’s een taxidienst te mogen beginnen in Londen. Met de app kunnen chauffeurs zien waar er veel vraag is naar taxi’s. Mede eigenaar van de app is de Boston Consulting Group. De Amerikaanse start-up Zoox heeft 500 miljoen dollar aan nieuw geld opgehaald voor de ontwikkeling van zelfrijdende taxi’s.

In Japan reden begin september 2018 een week lang zelfrijdende taxibusjes van ZMP en Hinomaru Kotsa. In 2020 wordt de taxidienst in Tokio ingezet tijdens de Olympische Spelen. De taxi minibus reed vier maal per dag een vaste route van 5 kilometer tussen Ottemachi en Roppongi. De busjes starten, rijden, draaien en stoppen zelf maar wel onder het toezicht van maar liefst twee chauffeurs die in de gaten houden of alles goed verloopt. Japan wil in 2020 een volwaardige autonome vervoersdienst aanbieden.

Cabture

Het Amsterdamse Cabture dat in 2014 werd opgericht en onder ander reclame op taxi’s verzorgd, gaat 300 taxi’s van de Taxi Centrale Amsterdam (TCA) voorzien van een zogeheten Cabtab. Dat is een interactieve tablet die passagiers toegang biedt tot entertainment, informatie en gratis wifi. Met de Cabtab kunnen passagiers live tv streamen, bestellingen plaatsen, nieuws en informatie van attracties raadplegen, telefoons opladen en een rating voor de taxirit laten registreren.

Taxicentrales

Abel

Connexxion investeerde tussen de twee en vijf miljoen in 20 elektrische auto’s en 50 loonkrachten en startte in januari 2016 met “Abel” straattaxi’s zonder vaste standplaatsen, die je kon delen en die door middel van een app besteld konden worden. Transdev Nederland, het moederbedrijf van Veolia en Connexxion en eigendom van het Franse investeringsvehikel CDC, startte de nieuwe taxidienst in Amsterdam en Schiphol. De bestelde rit werd goedkoper als de klant minder haast had net zoals bij de regiotaxi. Er werd alleen een stoel gereserveerd en niet de hele taxi waardoor een rit ruim 60% goedkoper was dan bij een normale taxi. Abel kreeg minimaal één jaar om te bewijzen dat het vervoersconcept werkt en moest in november 2017 in Amsterdam al stoppen. Abel kostte 2,50 euro bij instappen en daarna 1 tot 2 euro per kilometer. Abel verdiende pas met combinaties en die waren er niet voldoende. De Abel app maakte gebruikt van het onlangs vernieuwde planningsprogramma van Connexxion. Zzp-chauffeurs die een eigen elektrische taxi hebben en een ondernemers-vergunning, konden zich aanmelden. Abel rekende 25% van de ritprijs als commissie. Omdat Abel alleen via een app te bestellen is viel de dienstverlening niet onder de TTO-regels in Amsterdam. De dienst werd in juni nog uitgebreid met Amstelveen, Duivendrecht en Ouderkerk aan de Amstel. In augustus 2018 werd naar negenhonderd klanten die in 2017 een ritje hadden gemaakt per ongeluk een betalingsherinnering gestuurd, ondanks dat deze al bedragen al lang overgemaakt waren. In de e-mails werd gedreigd met incassokosten van veertig euro. De fout was ontstaan bij het afhandelen van de app.

BIOS

In 2017 moet BIOS reorganiseren omdat een aantal voor hen belangrijke contracten stopt, waaronder Regiotaxi Zuid-Kennemerland IJmond, Meertaxi, GVB Nachtmobiel en verschillende leerlingenvervoer-opdrachten. Eerder dit jaar verloor het bedrijf de uitvoering van Regiotaxi Waterweg.

Cab Buddy

Cab Buddy is een nieuwe taxivergelijkingsdienst. Op de site staan niet alleen de luxe taxi’s tegen het standaard tarief, maar ook taxi’s die tegen een lager tarief kunnen en willen rijden. Cab Buddy is opgericht door Waqas Javed en Naeem Khan. Het concept wordt onder de aandacht gebracht via social media waarbij gehoopt wordt dat mensen Snaps en Instagram-posts gaan delen van hun taxiritten en de chauffeurs. Nu is er alleen nog een website maar in de nabije toekomst zal Cab Buddy  tevens als app beschikbaar komen en moet het mogelijk worden dat mensen niet per se de dichtstbijzijnde taxi inhuren, maar binnen een bepaald gebied degene die het meeste aanspreekt. Op termijn moet er nog een reviewsysteem komen. Cab Buddy is voorlopig alleen nog gedekt in de Randstad, maar wil in de zomer van 2017 uitbreiden naar de rest van het land. Cab Buddy werkt met zo’n tien taxicentrales en er worden gesprekken met diverse andere partijen gevoerd. Cab Buddy wil op termijn ook uitbreiden naar Groot-Brittannië, België, Duitsland en de andere landen.

DVG

DVG is in 25 jaar tijd uitgegroeid tot een organisatie van een kleine dertig mensen. Dat zijn voor een flink deel economen en juristen die zich met aanbestedingen bezighouden. Het aantal aangesloten bedrijven bedraagt circa honderd, met in totaal zo’n 160 vestigingen, 5.000 voertuigen en ongeveer 8.000 medewerkers. De franchisenemers kunnen te allen tijde een beroep doen op zowel de juridische dienst als het opleidingsbedrijf van DVG.

Gett

Gett is in zestig Europese steden één van de snelst groeiende aanbieders van ride hailing. Volkswagen Group is een strategische samenwerking met het bedrijf gestart en heeft een belang van 300 miljoen dollar genomen.  Op basis van een gezamenlijke strategie gaan de twee partijen het aanbod aan on-demand mobiliteitsservices verder uitbreiden.

Getyeller

Taxideel app “getyeller” laat passagiers van te voren via een chat afspreken om een taxi te delen voor de langere afstanden. Daarnaast hebben taxiorganisaties nu ook eigen apps, zoals “Appacab” en de “e-cab” app om TCA taxi’s te bestellen in Amsterdam.

Van der Laan Groepsvervoer

Taxi Van der Laan stamt uit 1957 en is gevestigd in Nieuwkoop. In 2004 werd Taxi Lagerberg overgenomen, in 2018 Taxi Slingerland en in augustus 2019 tenslotte  Overbeek Personenvervoer. Sinds 12 april gaat het bedrijf met 40 werknemers verder onder de naam Van der Laan Groepsvervoer.

Toen in juni 2015 Regionaal Vervoersbedrijf BV (van Asselt) uit Zwammerdam failliet ging nam Vervoerscentrale het Groene Hart van Van der laan het leerlingenvervoer en de wmo klanten over, totdat ook hij in 2018 de aanbesteding niet verlengd kreeg en de divisie moest failleren.

Taxi Lagerberg werd in 1980 opgericht door Rinus Lagerberg in Nes aan de Amstel. Taxi van der Laan B.V. nam op 1 januari 2004 het bedrijf over en in juni 2012 werd Lagerberg uiteindelijk volledig geintegreerd in Taxi van der Laan B.V. Sindsdien voert Lagerberg officieel de naam Taxi & Touringcar van der Laan B.V.

Overbeek Personenvervoer, voorheen Taxi-Overbeek, is al sinds 1978 actief in Alphen aan den Rijn.
Grondlegger van Taxi Overbeek was de heer Pank Overbeek, de vader van de huidige directeur Dik Overbeek. Eind jaren tachtig werd de directie voortgezet door zijn zoons Dik, Jan en Ruud Overbeek en groeide door overnames van diverse bedrijven uit tot een middelgrote onderneming. In 2009 ging het mis en werd de garage en het kantoorpand aan de Alphense Prinses Margrietlaan verkocht en trok Overbeek korte tijd bij collega vervoerder Van Asselt in te Zwammerdam. Na het faillissement in 2013 is Overbeek in een afgeslankte vorm verder gegaan. Het leerlingenvervoer bleef bij Overbeek. Sinds augustus 2013 is Overbeek Personenvervoer gevestigd in Alphen aan den Rijn.

Taxi Slingerland die in 2005 werd opgericht door Arjan en Gerarda van Asselt werd in 2018 door Van der laan overgenomen. Bij elkaar hebben Van der Laan en Slingerland nu vijftien auto’s specifiek voor VIP-vervoer en veertien touringcars. Taxi Slingerland bleef een zelfstandige BV met een eigen centrale. Arjan van Asselt en zijn zoon Ferry zijn vanaf 2018 in loondienst bij Van der Laan. Het doel is om het VIP-vervoer en particulier vervoer in zijn algemeen uit te breiden met meer luxe taxi’s en touringcars. Ook de activiteiten op het gebied van verhuur en de vakgarage worden uitgebouwd.

Munckhof

Taxibedrijf Munckhof uit Horst won onlangs verschillende aanbestedingen, waardoor het bedrijf fors moet uitbreiden en op zoek moet naar tweehonderd extra voeruigen en driehonderd extra chauffeurs. Munckhof wordt gaat onder meer het gesubsideerd taxivervoer in de regio Noord-Veluwe, een deel van Noord-Holland en de regio rond Sittard-Geleen in Limburg verzorgen. Munckhof telt momenteel 1200 werknemers en maakt gebruik van zevenhonderd voertuigen. Het bedrijf vervoert naar eigen zeggen zo’n 20.000 mensen per dag. Munckhof verloor de aansturing en uitvoering van het GroeneHartHopper-vervoer. Opdrachtgever CVV Midden-Holland stelde het bedrijf in gebreke en verving Munckhof door De Vier Gewesten (DVG). Onderaannemer Hoogenboom Boskoop die voor 10 procent commissie de opdrachten uitvoerde ging hierdoor failliet. Munckhof moet op zoek naar chauffeurs in de regio’s Tilburg, Zaandam, Arnhem en op de Veluwe en breidde onlangs het wagenpark uit met 250 taxi’s, Munckhof heeft momenteel 1300 werknemers en vervoert naar eigen zeggen zo’n 20.000 mensen per dag.

TCS

In 2017 zijn drie Toegelaten Taxi Organisaties uit Amsterdam verdwenen. De TTO-vergunningen van MyTaxi, STA en AMS zijn inmiddels verlopen en werden overgenomen door TCS / SchipholTaxi en directeur Gamis el Bouakili . Taxi Centrale Schiphol (TCS) / SchipholTaxi zou door de overnames van MyTaxi, AMS en STA zo’n 1.500 aangesloten chauffeurs hebben. In totaal zijn er ongeveer 5.000 chauffeurs aangesloten bij één van de TTO’s van Amsterdam. Na het verdwijnen van MyTaxi, STA en AMS bleven er nog negen TTO’s over in Amsterdam. Dat zijn dus TCS / SchipholTaxi (officieel Bergisch, Boekhoff en Frissen Personenvervoer BV), TCA, Staxi, Taxistad, Taxi Direct Amsterdam, Sustainable Taxi Services (Taxi Electric), Aemstel Taxi, Member Taxi Amsterdam en TAT (Take a Taxi). Taxistad en Aemstel kwamen onlangs nog in het nieuws toen de gemeente ze wegens het niet naleven van de regels tijdelijk wilde schorsen. De TTO’s spanden echter een kort geding aan, waarin de rechter deze schorsing verbood. Daimler had naast haar eigen Mytaxi app ook Hailo binnengehaald waardoor een dienst met 100.000 geregistreerde taxichauffeurs ontstond. Mytaxi was na deze overname het grootste taxi-on-demand-platform van Europa. De circa 250 taxichauffeurs die zijn aangesloten bij TTO MyTaxi gingen echter verder onder de vlag van Taxi Centrale Schiphol (TCS). Hiermee heeft TCS in totaal zo’n 1.400 chauffeurs. TCS heeft een Schiphol concessie en heeft met 106 aangesloten Tesla’s taxi’s nu nog steeds het grootste aantal elektrische taxi’s in Amsterdam.

TAT

Take a Taxi is sinds 1 april 2016 de jongste Toegelaten Taxi Organisatie in Amsterdam. TAT , Aemsteltaxi en Taxistad voeren samen sinds een aantal maanden en voornamelijk tijdens de uitgaansavonden zelf controles uit op hun eigen chauffeurs. Hiervoor zijn afspraken met een extern bureau gemaakt. Deze levert de controleurs die onder verantwoording van één van de TTO’s  controles uitvoeren. Bij overtredingen van leden kunnen er een scala aan maatregelen volgen. Uitsluiting om deel te nemen aan de opstapmarkt voor een week, een maand of een jaar is dan niet uitgesloten. TAT diende een WOB verzoek in om de ongelijkheid in  tussen Uber en TTO’s qua handhaving aan de kaak te stellen. Zij vinden dat Uber taxi’s geen onbestelde passagiers meer mogen meenemen. 19 februari 2019 kwamen niet Uber chauffeurs vanuit Amsterdam (60) ,Rotterdam (140) en Utrecht samen op het Malieveld in Den Haag. Organisatoren Gokhan Bilgin (R’dam) en Willem Drieling (Abcoude) werden gesteund door PvdA-raadslid Sofyan Mbarki, de Kamerleden Selçuk Öztürk (DENK) en Cem Laçin (SP) en Yilmaz een Amsterdams gemeenteraadslid. Van de ruim 11.200 taxi’s ondertekenden slechts 2.000 chauffeurs de petitie. Het animo is zo laag omdat veel taxichauffeurs ook voor Uber rijden en de demonstranten juist tegen Uber demonstreren. Denk was een van de ‘trekkers’ van de actie en heeft de demonstratie vanaf het begin gesteund, gefaciliteerd en georganiseerd vanuit het partijkantoor en bood zichzelf dus een petitie aan. Selçuk Öztürk is namelijk zelf lid van de IenW 2e Kamer commissie.

TCA

Hedy Borreman werkte een klein jaar bij TCA toen ze in mei 2017 directeur werd. TCA wil via een leaseconstructie bij Athlon voor de aangesloten chauffeurs in twee jaar tijd het aantal elektrische taxi’s uitbreiden tot 250 stuks. Er rijden er nu al bijna honderd. In 2025 moeten alle aangesloten taxi’s uitstootvrij zijn. TCA ging hiervoor een samenwerking aan met Nissan, Hyundai en Mercedes-Benz. TVA rijdt met Hyundai Ioniqs maar met de leaseconstructie kan ook gekozen worden voor een Nissan Leaf of een Mercedes B-klasse Electric. De taxi’s hebben een actieradius van 150 tot 200 kilometer. De operationele lease voor de Hyundai kost vanaf 597 euro per maand. De leaseconstructie is inclusief reparaties, onderhoud, verzekering en banden. Momenteel zijn er zo’n 1.500 taxichauffeurs bij TCA aangesloten. TCA is het eigendom van de 1519 aangesloten chauffeurs, die allen een certificaat in de onderneming bezitten. Zo’n vijftig van hen protesteerden eind juni bij het TCA-kantoor aan Wisseloord in Amsterdam Zuidoost en plannen nu ook andere acties. De chauffeurs eisten dat directeur Richard van der Veen ( sinds 2009 directeur) vertrok, omdat er steeds minder werk los komt via de taxicentrale. TCA liet weten dat in de afgelopen tijd gebleken is “dat de visie van de directie niet meer overeenkomt met de koers van het bestuur”. en dat is besloten tot het aftreden van Van der Veen. Theo Vegter, commissaris bij TCA, heeft de taken van Van der Veen voorlopig op zich genomen. In de nabije toekomst wordt er besloten over een definitieve invulling van de functie. Van de vijf miljoen euro per jaar die binnen komt zou maar 26.000 euro over blijven. De bij TCA aangesloten taxi’s verrijden jaarlijks ruim 3 miljoen ritten per jaar. TCA heeft een RAI concessie en 1500 aangesloten taxichauffeurs en gaat de komende twee jaar uitbreiden van veertig naar 250 elektrische taxi’s.

In april 2011 kreeg Dick Grijpink, de ex-baas van TCA, dertig maanden cel vanwege hennepkweek, deelname aan een criminele organisatie en witwassen. Zijn partner in crime Frank Jan G., moest 50 maanden de cel in, voor de teelt en bewerking van hennep, leidinggeven aan een criminele organisatie, witwassen en andere vergrijpen.
Het OM zag Grijpink als onderdirecteur in een professionele, hiërarchisch ingerichte en strak geleide organisatie, die verspreid over meerdere jaren met de grootschalige teelt van hennep een omzet van minimaal 7,5 miljoen euro boekte. Grijpink kreeg zes maanden cel opgelegd voor elk van de drie hennepkwekerijen waarbij hij was betrokken, zes maanden voor het deelnemen aan de criminele organisatie en zes maanden voor het witwassen van circa 400.000 euro.
In de “Colorado” zaak stonden 24 verdachten terecht, waarvan er drie werden vrijgesproken. De rest werd veroordeeld tot straffen variërend van 120 tot 240 uur dienstverlening en van achttien weken tot achttien maanden cel. De werkstraffen werden opgelegd aan hennepknippers die relatief kort voor de organisatie hadden gewerkt. Grijpinks voormalige TCA-partner Cor van der P., moest anderhalf jaar in de cel. Twee leden van de motorclub No Surrender zijn in Amsterdam in januari 2018 gearresteerd in verband met het overlijden van Esther Paul, de ex-vriendin van Frank Jan G. die ondergedoken zat op een camping vlakbij Biddinghuizen. De twee worden er van verdacht eind 2016 een overval te hebben gepleegd in Almere. Tijdens deze overval raakte de 78-jarige bewoonster gewond. Esther Paul werd vorig jaar dood gevonden in het Veluwemeer bij Biddinghuizen. Na de dood van Esther Paul bleek dat ze grote geldsommen thuis had bewaard, die later waren verdwenen. Esther werd meermalen gewaarschuwd, maar het geld bleef weg en de 43-jarige Esther Paul die ook terecht stond wegens witwassen werd op 29 april 2017 vermoord en zat voor haar dood bijna drie maanden in voorarrest omdat ze drie ton naar Zwitserland had gebracht. Zowel Esther Paul, als Frank Jan G zouden over grote sommen geld hebben beschikt. Frank  Jan G. moest dan ook 917.520 euro terugbetalen aan de Staat maar ging in hoger beroep tegen deze beslissing. Hij zou alleen alarminstallaties hebben beheerd en zich niet met de teelt en handel hebben bemoeid. Met de beveiliging van vijf panden, onder meer in Almere en Utrecht, verdiende hij naar eigen zeggen duizend euro per week. Dick Grijpink was volgens het Openbaar Ministerie een belangrijke financier en hij runde de kwekerijen. Frank Jan G. zou een kleine crimineel geweest zijn tot hij met Grijpink in zee ging. De staat wil ook nog 4,7 miljoen euro van hem hebben voor het runnen van wietkwekerijen. Frank Jan G. was betrokken bij de oprichting van de motorclub No Surrender, zonder zelf ooit lid te worden.

Tinker

Eigenaren Gerben Abbink en Rob van Strien richtten in 2012 Tinker Travel op. Er zijn mogelijke ongebruikelijke, mogelijk verwijtbare of zelfs onrechtmatige zaken gedaan bij Tinker en een onafhankelijke commissie deed hiernaar onderzoek. Tinker had veel schulden bij taxibedrijven en wordt door de taxidiensten niet meer bediend. Tinker heeft daardoor zijn operationele activiteiten moeten staken en is failliet. Het bedrijf heeft een tekort van ongeveer 2,5 miljoen euro. Tinker verzorgde luchthaventransfers per taxi en dat ging goed totdat Tinker investeerde in een IATA-code, waarmee ze ook luchtvaartmaatschappijen zouden kunnen aanbieden. Hiervan werd omzetgroei verwacht, maar de IATA-code werd niet afgegeven. Van minstens twee vervoerders staat vast dat zij minstens 50.000 euro tegoed hebben en van de overige crediteuren zou zo’n 2,5 miljoen euro niet zijn voldaan. Half april 2017 werd managementconsultant Theo Terdu van Partners & Terdu door de certificaathouders  ingeschakeld om orde op zaken te stellen. Deze probeerde een overbruggingskrediet te krijgen, waarmee aan een deel van de verplichtingen zou kunnen worden voldaan. In november 2016 zou een in het buitenland wonende Nederlander als ‘informal investor’ ingestapt te zijn met een bijna onafwendbaar faillissement als resultaat. Op dinsdag 25 april hebben belanghebbenden Bas van den Heuvel gevraagd om samen met crisismanager Theo Terdu een quick scan uit te voeren waaruit ernstige vragen rezen, die betrekking hebben op de bestuurlijke betrokkenheid van Ten cate, de beperking van de bevoegdheden en de mogelijk ongeoorloofde beïnvloeding van de statutaire directie en dat in relatie tot de mogelijke benadeling van consumenten, leveranciers en private financiers.

Failliet

Per maand gaan er zo’n 15 taxiondernemers failliet. Taxibedrijven gaan failliet of moeten een doorstart maken, omdat voor hen belangrijke aanbestedingen alleen nog verkregen kunnen worden door prijsvechters die nieuw gesubsidieerd personeel aannemen, elektrisch willen rijden en onder de prijs werken. In 2015 gingen zo’n 200 taxibedrijven failliet. In 2014 waren dat er 66. Taxi Hoogenboom B.V. h.o.d.n. Hoogenboom Tours te Bodegraven (Zuid-Holland) is sinds 11 november 2016 failliet. Hoogenboom had net het vervoer van leerlingen naar de gemeenten Alphen aan den Rijn, Bilthoven, Cruquis, Doorn, Houten, Huizen, Leiden, Nieuwegein, Oegstgeest, Soest, Utrecht, Woerden en Zeist overgenomen van Munckhof die vanwege de slechte service de opdracht kwijtraakte aan DVG waar het ook klachten blijft regenen.

Verachtert Beheer BV heeft alle patenten/octrooien van onder andere rolstoel bevestigingssystemen inclusief het net nieuw ontwikkelde systeem Fit System Pro in bezit, terwijl dochteronderneming Flex-i-Trans met 4,1 miljoen schuld failliet ging. De curator heeft afgezien van een onderzoek nadat moederbedrijf Verachtert  200 duizend euro schikte. Ook de handelsdebiteuren ter waarde van 448.943,34 euro werden door Verachtert op de kop getikt voor een bedrag van 175.000 euro. De totale schade die het faillissement van Flex-i-Trans veroorzaakte kwam uit op  3,7 miljoen euro. Flex-i-Trans vroeg zelf faillissement aan. Inmiddels worden de producten van Flex-i-Trans geproduceerd door de nieuwe vennootschap B-style & Flex-i-Trans BV.

Ontwikkelingen

In Amsterdam Den Haag, Rotterdam en Utrecht  mogen taxi’s met dakreclame rijden. Ze krijgen hiervoor een vergoeding tot 200 euro per maand.

BPM

De nieuwe regering schaft de BPM-teruggave op taxi’s per 2020 af. Voor taxi-ondernemers valt daarmee een belangrijk voordeel bij de aanschaf en afschrijving van een taxi weg.  Wanneer de auto voor 90 procent of meer voor taxivervoer gebruikt wordt, kan de bpm van de Belastingdienst nu nog twee jaar teruggevorderd worden. Al in 2011 stond de BPM-teruggave voor taxi’s op losse schroeven. De toenmalige staatssecretaris Frans Weekers wilde dat doen vanwege de hoge uitvoeringskosten van het systeem. Het ging toen om een voordeel van 108 miljoen euro voor de hele taxibranche op een gezamenlijke omzet van zo’n anderhalf miljard euro.

New York

New York heeft besloten om het uitgeven van nieuwe vergunningen voor taxidiensten zoals Uber en Lyft voor de duur van één jaar te bevriezen. In 2015 reden er 12.600 en dit jaar is dat aantal gegroeid naar 80.000, waarvan slechts 14.000 yellow cabs en de rest van andere aanbieders. Volgens de taxibond van New York hebben zes chauffeurs zelfmoord gepleegd omdat ze niet meer rond konden komen.

Korea

In Seoul hebben de afgelopen maanden tienduizenden taxichauffeurs massaal geprotesteerd tegen de KakaoTalk carpooldienst die passagiers koppelt aan gewone autobestuurders in plaats van aan taxi’s. Een 57 jarige chauffeur stak zichzelf 10 december 2018 voor het parlementsgebouw uit protest in brand en overleed. Veiligheidsagenten probeerden de chauffeur nog vergeefs te redden door de autoruit in te slaan en brandblussers te gebruiken. Er hebben zich al ruim 70.000 bestuurders aangemeld voor de extra bijverdienste.

BEKENTENISSEN VAN EEN AMSTERDAMSE TAXICHAUFFEUR

Geplaatst door Paul Andersson Toussaint | 23 Feb 2016 | Binnenland | 15

In de jaren 80 en 90 was de Amsterdamse taxiwereld synoniem met wantoestanden: frauderende bestuurders en onbeschofte chauffeurs. Er moest dus iets veranderen. De begin deze eeuw doorgevoerde liberalisering heeft echter nieuwe problemen geschapen, met als belangrijkste kenmerk een etnische tweedeling. Een portret van de taxiwereld in de hoofdstad.

De chauffeurs van de Taxi Centrale Amsterdam (TCA) behoorden decennialang tot de meest gehate groep van Amsterdam. Ze gedroegen zich als beesten in het verkeer. Veel chauffeurs waren agressief, onbeschoft en zaten soms zelfs dronken achter het stuur. Op veel tijden was het onmogelijk een taxi te vinden. Niet de klant, maar de chauffeur was koning. De organisatie werd geleid door een directie die eigenlijk alleen maar te omschrijven viel als een criminele organisatie. Als op het stadhuis een maatregel werd genomen om de aso-sector aan te pakken, stonden de volgende dag twintig ‘gorilla’s’ op de stoep. Maar een Amsterdamse taxichauffeur vertelt dat de chauffeurs zelf ook op grote schaal fraudeerden en bakken met geld verdienden. ‘De bomen groeiden tot in de hemel.’

In 2000 kwam de nieuwe taxiwet (Wet Personenvervoer 2000) en werd de markt zogenaamd geliberaliseerd. Zoals zo vaak in Nederland, met ongereguleerde liberaliseringen, bracht dat op zijn zachts gezegd geen vooruitgang. De ‘liberalisering’ moest betere service teweeg brengen, lagere tarieven en keuzevrijheid voor de klanten. Het omgekeerde gebeurde. Er ontstond chaos en anarchie, onderlinge gewelddadigheid, de service werd nog slechter, veel (met name buitenlandse) klanten werden bedonderd en de prijzen schoten omhoog. De Nederlandse taxi’s horen nu tot de duurste in de wereld.

Bij de taxistandplaatsen op het Leidseplein, het Rembrandtplein en het Centraal Station in Amsterdam vormden zich lange taxifiles en werden klanten geïntimideerd, meestal door de zogenaamde ‘vrije rijders’, door de TCA-chauffeurs de ‘kakkerlakken’ genoemd. Het Leidseplein was jarenlang berucht vanwege de intimidatie van taxiklanten, het vragen van te hoge ritprijzen en het weigeren van korte ritten door de ‘taxigangsters’, zoals het Parool ze noemde. Op 5 juli 2009 kwam een dieptepunt en werd een taxiklant, de 44-jarige Rob Sitek bij de standplaats op het Leidseplein doodgeslagen door een Marokkaanse taxichauffeur, na een ruzie over de ritprijs. Het Leidseplein was jarenlang berucht vanwege de intimidatie van taxiklanten, het vragen van te hoge ritprijzen en het weigeren van korte ritten door de ‘taxigangsters’

Er kwam direct na de liberalisering een enorme toestroom van nieuwe chauffeurs op gang, vrije rijders, vaak van allochtone afkomst, die de markt overspoelden. Zij hadden meestal geen enkele stratenkennis en spraken gebrekkig of geen Nederlands. Ik herinner me dat ik in die tijd een keer een taxi nam op het Leidseplein voor een kort ritje naar De Pijp. De taxichauffeur reed als een duivel. Hij nam letterlijk de kortste weg, roste over vluchtheuvels heen, pakte stoepranden en knalde over de hoge drempels van de vrije trambanen alsof hij in een achtbaan van de waanzin zat. ‘Hallo,’ riep ik tegen de chauffeur, ‘Zitten we in oorlogsgebied of zo?’ ‘Ik uit Afghanistan,’ antwoordde de chauffeur droog.

‘Goeie ouwe TCA-tijd’

‘Dat komt ervan als je Ali Baba en zijn duizend rovers op de markt toelaat,’ zei toenmalig directeur Grijpink van TCA, die zelf in 2011 tot dertig maanden gevangenisstraf werd veroordeeld. In 2006 waren de drie TCA-directieleden, Dick Grijpink, Bub van Gelderen en Hans Janmaat en een vierde man die als ‘kroonprins’ werd beschouwd, door de Ondernemerskamer al gedwongen om onmiddellijk op te stappen. Uit een onderzoek van de Ondernemingskamer bleek dat er onder meer een groot geldbedrag, circa één miljoen euro, was verdwenen uit een spaarfonds van de chauffeurs.

Eén van de belangrijkste zaken die in de ‘goeie ouwe TCA-tijd’ speelde, was het feit dat deze organisatie via een gelimiteerde uitgifte van taxivergunningen en deelcertificaten, feitelijk een monopoliepositie had geschappen in Amsterdam, die in strijd met alle mededingingswetgeving decennialang werd gedoogd door de Gemeente Amsterdam en de lokale politiek. Door de lafheid van de lokale politiek, was de TCA jarenlang onaantastbaar en kon het bestuur ongehinderd koning spelen.

Voor de liberalisering had Nederland elf verschillende taxiregio’s met een zogenaamd Openbaar Lichaam Taxivervoer (OLT). In Amsterdam was dat het Openbaar Lichaam Taxivervoer Amsterdam, Zaanstreek, Amstelland en Meerlanden (OLT AZAM). ‘Elke OLT werd bestuurd door drie partijen: de provincie, de gemeente en de taxicentrales, maar in Amsterdam was dus in de praktijk de TCA tientallen jaren alleenheerser en regelde ook de vergunninguitgifte. Wat deed de TCA? Ze hielden het aantal vergunningen beperkt, met het gevolg dat de prijs voor de zogenaamde goodwill torenhoog werd,’ vertelt taxichauffeur Theo.

Theo (niet zijn echte naam) begon in 1999 met rijden en is nou niet je gemiddelde Amsterdamse taxichauffeur, want hij studeerde ooit wiskunde en informatica. Ik ontmoette hem de eerste keer tijdens een rit naar het voormalige stadsdeel Slotervaart op weg naar een debat met Ahmed Marcouch. Marcouch en Aboutaleb vond hij wel toffe gasten, maar verder had hij het niet zo op Marokkanen: ‘Koning Hassan heeft alle idioten hierheen gestuurd. Alle geitenhoeders vanaf de derde berg rechts, hup naar Holland.’

Later maakte ik verschillende ritten met Theo en sprak met hem over de op grote schaal frauderende TCA-chauffeurs, het wangedrag van TCA-chauffeurs en de etnische tweedeling die inmiddels in de taxiwereld was ontstaan. Ook daarbuiten. Ik merkte dat er een flinke groep Amsterdammers was die bijvoorbeeld geen Marokkaanse chauffeur wilde en daarom een taxi voor één persoon met hond bestelde, ook al hadden ze helemaal geen hond.

Ik merkte dat er een flinke groep Amsterdammers was die bijvoorbeeld geen Marokkaanse chauffeur wilde en daarom een taxi voor één persoon met hond bestelde, ook al hadden ze helemaal geen hond.

Drie ton voor een vergunning

‘Een vergunning kostte vroeger eigenlijk maar zeshonderd gulden aan legeskosten, maar door de gecreëerde schaarste kon de goodwill wel oplopen tot driehonderdduizend gulden per heel nummer. De aanschaf daarvan werd gewoon door alle banken gefinancierd. Dus iedereen deed er gewoon aan mee en profiteerde ervan. De bomen groeiden tot in de hemel.’ ‘Meestal was de vergunning, het nummer gesplitst in drie delen, omdat meerdere chauffeurs op één auto reden, waar ze in die tijd dus negentigduizend gulden tot een ton voor betaalden. Het idee was dat de chauffeurs hun deelcertificaat later konden verkopen en zouden gebruiken als een pensioenvoorziening. Voor de liberalisering had je iets van 635 nummers maal drie, dus er waren zo’n tweeduizend deelcertificaten in omloop. Dat systeem met een beperkt aantal vergunningen werd na de liberalisering losgelaten. De OLT’s werden opgegeven en nieuwe vergunningen werden vanaf dat moment door de rijksoverheid uitgegeven. Je kreeg een toevloed aan nieuwe taxi’s, de vrije rijders, dus de goodwill-waarde van die vergunningen daalde als een gek. Voor een vergunning betaal je nu ruim 1400 euro. Maar ik heb mijn certificaat in 2001 voor twaalfduizend euro gekocht.’

De taxioorlog

Vrij snel na de liberalisering trad een concurrent Taxi Direct toe tot de Amsterdamse taximarkt en ontstonden er deels gewelddadige conflicten met TCA-chauffeurs, die de geschiedenisboeken in zouden gaan als de Amsterdamse taxioorlog. Maar taxichauffeur Theo constateert dat er een vertekend beeld is geschetst in de media. ‘Ik vind dat vooral de Amsterdamse zender AT 5 toen een heel kwalijke rol heeft gespeeld, door alleen de gekken en de ophitsers in beeld te brengen. Dan werd er weer zo’n taxiboerenlul voor de camera gesleept, die te stom was om voor de duvel te dansen. De honderd chauffeurs die het hele verhaal genuanceerd en met diepgang konden vertellen, kwamen helemaal nooit aan het woord. Daardoor ontstond een heel vertekend beeld: de zogenaamde taxioorlog. In werkelijkheid ging het om drie, vier incidenten, waarbij er geweld is gebruikt. Het beeld ontstond dat maandenlang iedereen in de loopgraven lag. Het speelde zich vooral af op het Leidseplein. Daar zijn de meeste instappers, net als op het Rembrandtplein. De TCA-chauffeurs waren daar niet geheel van afhankelijk, maar de nieuwe chauffeurs wel. Op het Leidseplein zijn een paar keer problemen geweest. Bureau Warmoesstraat is een keer bestormd met tien chauffeurs. Het was echt geen Afghanistan in Amsterdam hoor! Ik ben zo boos geworden, dat ik AT 5 een brief heb gestuurd.’

Gigantisch hun zakken gevuld

‘In de goede jaren draaide je als TCA-chauffeur veertien- tot vijftienduizend gulden omzet per maand. Na de liberalisering werd dat minder dan de helft. Een hoop van die oude chauffeurs werden de dupe, doordat ze hun pensioenvoorziening kwijt waren. Aan de andere kant was het wel zo dat die oude chauffeurs die liepen te janken, zelf medeschuldig waren aan de invoering van de liberalisering. De overheid was die oude situatie zo zat. De chauffeurs bepaalden gewoon alles. Hadden ze een omzet van vijfhonderd gulden gedraaid, gingen ze lekker in het koffiehuis zitten kaarten. Daar werd echt grof gegokt. Certificaten, auto’s, echt alles ging over tafel. De chauffeur was koning en de klant moest het maar bekijken, in plaats van andersom. Dat betekende in die oude tijd, dat er dus op het Leidseplein vaak 150 man op een taxi stond te wachten.’

De overheid was die oude situatie zo zat. De chauffeurs bepaalden gewoon alles. De chauffeur was koning en de klant moest het maar bekijken, in plaats van andersom. Dat betekende in die oude tijd, dat er dus op het Leidseplein vaak 150 man op een taxi stond te wachten.’

‘Ja natuurlijk werden de TCA-chauffeurs gehaat in Amsterdam. Ik heb die oude situatie zelf nog een paar jaar meegemaakt. Het was vreselijk. Ze dronken een paar neuten en gingen gewoon bezopen achter het stuur zitten en scholden hun klanten uit. Alles kon. De laatste vijftien jaar voor de liberalisering, was het echt een teringzooi. Van elke honderd gulden die een chauffeur verdiende, ging er bovendien vijftig zwart in zijn binnenzak. De helft van de omzet werd dus niet opgegeven en er werd gefraudeerd bij het leven. Vroeger kreeg je ook redelijk veel commissie van allerlei clubs: 150 gulden per rit. Ik haalde daar som wel ruim duizend gulden per week mee. Allemaal zwart. Dat kan nu tegenwoordig ook niet meer.’

‘De overheid was helemaal klaar met die wantoestanden en besloot daarom de markt te liberaliseren. Ik ben ervan overtuigd dat het bij die liberalisering vooral ging om het aanpakken van die omzetfraude. Maar bijna al die chauffeurs hebben dus echt vijftien tot twintig jaar lang gigantisch hun zakken gevuld. Vooral die oudere chauffeurs die twintig, dertig jaar reden. Veel chauffeurs gingen zes keer per jaar op vakantie. Ik ken een collega die een appartement in Thailand cash betaalde, snap je? Dat gebeurde allemaal gewoon. Het maakte ook helemaal geen reet uit wie er in het bestuur zat. Want de bestuursleden waren allemaal Pinokkio’s en liepen ook met grote stapels bankbiljetten rond.’

Verdeel en heers

‘Er was ook een groep TCA-chauffeurs die daar verandering in probeerde te krijgen. De dissidenten. Ja, dan stapte je naar Grijpink en kreeg je opeens allemaal goede ritjes. Zo ging dat. Maar als je een te grote bek had, kwam de zogenaamde controledienst langs. De gorilla’s, snap je? Het was klassieke verdeel en heers. Na de liberalisering kon hij niets meer uitdelen en was het natuurlijk dikke krokodillentranen huilen.’ ‘Maar de lokale politiek heeft het al die jaren toegestaan, gedoogd en laten doorrotten. Natuurlijk waren ze bang. Elke keer als ze wat probeerden te reguleren, dan kwamen er weer dertig van die gorilla’s langs op het stadhuis. Er was eigenlijk totaal geen handhaving en controle. Een groot deel van de fraude onttrok zich volledig aan het zicht van de handhavers. Hij was gewoon te omvangrijk. De taxiwereld was enorm onoverzichtelijk. De overheid, de fiscus werden gepiepeld waar ze bijstonden. De enige manier om die omzetten te controleren, was achter elke chauffeur 24 uur per dag aan te rijden; en dan vervolgens de gereden kilometers te vergelijken met de rittenstaat. Nu is het veel moeilijker geworden door de boardcomputer en de nieuwe taximeters. Dat is er dus wel veranderd.’

In de afgelopen jaren werd de TCA wonderlijk genoeg weer gewild bij veel Amsterdammers. ‘De TCA werd onderscheidend omdat een groot deel van die andere bedrijven zo slecht waren, de zogenaamde kakkerlakken. Zij maakten er zo’n potje van, dat klanten weer met de TCA wilden rijden. Sinds het nieuwe bestuur er zit, is het beleid ook wel 180 graden gedraaid. De centralistes zijn eerlijk geworden. Ze hadden vaak een relatie met een chauffeur en gaven de goede ritten aan hun vriendjes. Alles is nu dichtgespijkerd met controlemiddelen. Het is heel transparant. Iedereen is integer bij het bestuur. Er wordt echt heel goed opgelet. Zo hoort het ook te zijn.’

Kilometeronderbrekers

‘Dat was bij het oude TCA-bestuur wel anders. Daar zijn indertijd invallen geweest. Eén van de bestuursleden had een taximeter inbouwbedrijf. Hij en een werknemer hielden een lijst in een boekje bij, waarin stond bij wie ze allemaal kilometerteller onderbrekers inbouwden. Dat is natuurlijk dè manier om te frauderen. Zo kun je je kilometeradministratie sluitend krijgen. Voor die tijd draaiden ze gewoon die wartel los en gaf hij nul aan. Tegenwoordig gaat dat elektronisch. Je trekt het dashboard eruit en je plaatst een chip bij de meter. Je drukt op de knop. Je kilometerstand wordt gekopieerd naar die nieuwe chip. Alles blijft doortellen. Er is uiterlijk niets te zien bij de controle. Op een bepaald moment druk je weer op die knop en de oude stand wordt terug gekopieerd en je bent die kilometers kwijt die je tussen A en B hebt gereden.’

‘Of dat nog gebeurt? Uh … veel minder. Vroeger reed negen van de tien met zo’n onderbreker. Nu twee van de tien. Maar goed in dat boekje stonden honderden kentekens van taxi’s waar onderbrekers waren ingebouwd en dat is dus bij de belastingdienst terechtgekomen. De fiscus heeft al die chauffeurs geknipt en geschoren. Honderden chauffeurs hebben een naheffing gekregen. Daar waren dus naheffingen bij van vijftig- tot zestigduizend gulden. Maar ze schrokken bij de fiscus ongetwijfeld ook van de hoeveelheid omzetfraude die daardoor zichtbaar werd. Want bijna iedereen in die periode van 1990 tot 2000 reed met zo’n onderbreker. Er is dus echt voor tientallen miljoenen gefraudeerd. Toen is de fiscus ook heel rigide en rücksichtslos gaan controleren. Dat er door chauffeurs omgereden werd met klanten en klanten geweigerd werden, heeft de overheid in die tijd nooit aangepakt. Dat interesseerde ze niet.’

‘In de tijd voor de liberalisering mocht ik alleen in mijn OLT-gebied laden, dus in Amsterdam en omgeving en Zaandam. Ik mocht wel buiten dat gebied lossen. Nu is dat totaal veranderd. Mijn vergunning is geldig in heel Nederland. Ik mag – bij wijze van spreken – naar Groningen rijden en daar gaan werken. Ze kunnen daarom niet eisen dat een chauffeur de stratenkennis heeft van heel Nederland. Ik rij bijvoorbeeld regelmatig in Tilburg. Geen hond die me dat kan verbieden. Maar daardoor ontstaat er ook een probleem. Want de handhaving komt nu van de rijksoverheid, niet meer van de gemeentes. Je hebt hier in Amsterdam circa zes inspecteurs op vierduizend chauffeurs. Dus iedereen kan wel nagaan hoe dat in de praktijk werkelijk gaat. Die zie je dus nooit. Ook voor de gemiddelde politieagent is de taxiwet veel te complex. Ik moet ze altijd uitleggen, hoe hij werkt.

Artikel NRC 5 oktober 2019:

Taxichauffeurs op Schiphol moesten de afgelopen jaren heimelijk duizenden euro’s contant betalen om te mogen rijden vanaf de luchthaven. De directeur van het taxibedrijf waaraan ze betaalden, was tegelijkertijd hoofdagent in Amsterdam. Dit blijkt uit gesprekken van NRC met meer dan zestig betrokkenen, van wie de helft chauffeur is of was op de luchthaven. Hun verhalen worden ondersteund door e-mails, documenten en geluidsopnames.

Het gaat om SchipholTaxi, een van de drie bedrijven waarmee de luchthaven een contract heeft om klanten te vervoeren. De chauffeurs betaalden in 2014 circa 5.000 euro per persoon aan stromannen van het bedrijf. Bij een ander gecontracteerd bedrijf, BIOS Groep, moesten ze in 2018 zelfs circa 15.000 euro per taxibusje betalen om te mogen rijden. De betalingen verliepen via betrokkenen van het derde bedrijf, Schiphol Service. Emeritus hoogleraar integriteit Hans van den Heuvel noemt dit systeem corrupt. „Er zijn geen duidelijke regels. Het recht van de sterkste heerst”.
Met meldingen van chauffeurs over deze contante betalingen bij de politie en de Belastingdienst is afgelopen jaren niets gebeurd.
Schiphol ontving ook signalen over deze praktijk en zegt destijds „direct actie” te hebben ondernomen. Dat betrof een gesprek met de directies van SchipholTaxi en BIOS. Die ontkenden. Schiphol had „geen aanwijzingen van ontoelaatbare zaken,” zegt de woordvoerder.

De marechaussee, belast met politietaken op Schiphol, reageert gealarmeerd op de bevindingen van NRC: „We vinden deze signalen zorgelijk en nemen het zeer serieus. In overleg met het Openbaar Ministerie Noord-Holland bekijken we of we op basis van deze nieuwe informatie een oriënterend onderzoek kunnen starten.”

In 2014 wonnen de drie bedrijven een concessie op Schiphol. Ze kregen het beheer over tien van de veertien lucratieve plekken op de taxistrook voor de uitgang. Chauffeurs vertellen dat ze bij SchipholTaxi mochten rijden als ze circa 5.000 euro zouden betalen. Ze kwamen naar een afgesproken plek in Amsterdam Nieuw-West en overhandigden op straat het geld aan een stroman. Soms kregen ze kort daarna een mail van directeur Gamis el Bouakili van SchipholTaxi, waarin stond dat ze geselecteerd waren.

El Bouakili was hoofdagent in Amsterdam én had honderden taxi’s van TCS en SchipholTaxi rondrijden. Hij moest daarom, volgens bronnen, medio 2016 ontslag nemen. Een politieman mag geen nevenfuncties in de taxiwereld hebben. „Het heeft veel te lang geduurd voor bij de politie bekend was dat meneer El Bouakili deze nevenfuncties had. En toen het eenmaal bekend was, heeft het veel te lang geduurd voor er is ingegrepen”, erkent een woordvoerder van de Amsterdamse politie.

SchipholTaxi, BIOS Groep en Schiphol Service ontkennen met klem dat chauffeurs contante bedragen aan hen moesten betalen.

Ze worden wakker als anderen nog slapen. Ze strijken hun witte overhemden, doen hun colberts aan en knopen hun dassen. Stil verlaten ze hun bovenwoningen in Amsterdam Sloten of Osdorp, Almere of Lelystad. In hun glanzende Tesla’s met blauwe nummerborden zoeven ze geruisloos door de donkere straten, de A4 op, bij Schiphol eraf.

Nu kunnen ze zich melden voor hun dienst, maar dat doen ze niet. Ze weten hoe het werkt. Eerst volladen op de parkeerplaats voor het Corendon hotel of bij de superchargers bij McDonalds. Hun Tesla’s wassen ze bij de Total. De kunst is om in deze dienst zo veel mogelijk betaalde kilometers te rijden. Hoe betalen ze anders de huur, de boodschappen, de bijles van hun kinderen?

Ze vluchtten rond de eeuwwisseling. In Afghanistan waren ze student, zakenman, ingenieur of gevechtspiloot. Soms raakten ze getraumatiseerd. In Nederland werden ze beveiliger, vrachtwagenchauffeur, monteur. De taal leerden ze nooit foutloos. Na de aanslagen van 11 september 2001 werd het lastiger. Zeg nou zelf: een beveiliger, man, uit Afghanistan.

Ze werden dus taxichauffeur op de luchthaven. Een rustige baan, waar ze zonder opleiding of kapitaal aan de slag konden; de klanten spreken Engels. Hier heten ze ‘aanvullers’, de chauffeurs die langer op hun beurt moeten wachten. Soms hebben ze een Marokkaanse, Turkse of Egyptische achtergrond.

Hun Tesla’s zoeven de bocht door, tot aan het stoeltje waarop een oudere man zit. Door het raam geven ze hem een euro, in ruil voor een papiertje met een nummer erop. De meter gaat aan, hun dienst is begonnen. Nu is het rekenen: zoveel drukte, zoveel concurrenten. Ze weten dat ze zelfs in deze vroegte één of zelfs twee uur moeten wachten voor ze de buffer in mogen. En de buffer betekent nog helemaal niets.

De buffer is een tussenhalte. Een schemerachtige parkeerplaats, verstopt onder de fly-over achter het Hilton en uit het zicht van de passagiers die met rolkoffers de hal uit lopen. Rondom de buffer staan een muur, hoge hekken, beveiligingscamera’s en slagbomen. Een opzichter kijkt toe.
‘Guantanamo’, noemen ze het hier. Je komt er niet uit.

In de buffer is het opnieuw wachten. Weer één of twee uur. Met afgunst kijken ze naar de chauffeurs in de rijen onder de fly-over naast zich: de ‘concessierijders’. Die zijn vooral van Marokkaanse, Turkse of Hollandse afkomst. Geluksvogels, denken de aanvullers. De mannen dragen dezelfde nette kleding als zij en rijden dezelfde elektrische wagens, maar rollen wél snel de slagboom door, de buffer uit, naar de taxistrook met de rij wachtende klanten, een paar honderd meter verderop. Zij niet.

Ze wachten en dromen over een rit naar Den Haag of Rotterdam. Vaker is het Amsterdam en als ze pech hebben het Sheraton hotel of P1, voor een paar euro. Dan begint het van voren af aan. Weer uren wachten op een klant.

Liberalisering
In 2000 gaf minister Tineke Netelenbos de taximarkt vrij. De gewilde, schaarse taxivergunningen in Amsterdam hadden geleid tot onderhandse betalingen, gunsten en strijd. Liberalisering was het toverwoord. Chauffeurs mochten voortaan rijden waar ze wilden. De voorwaarden veranderden door de jaren heen, maar het principe bleef. Nog altijd kan iedereen met een taxi en de juiste papieren klanten oppikken in Rotterdam, Groesbeek, of Sittard.

Slechts één plek in Nederland hield vast aan een vergunningensysteem: Schiphol. De luchthaven wilde zeker weten dat dag en nacht een taxi op de strook bij de uitgang klaar stond voor passagiers die uren in het vliegtuig zaten – één miljoen ritten per jaar.

Op die taxistrook, 14 plekken op 70 meter, bouwde de luchthaven een moeilijk te doorgronden bouwsel van concessies, contributies en boetes. Het is eigen grond, dus kan dat.

In 2014 winnen drie bedrijven de beste positie op de strook: de BIOS Groep (op het daklicht: BIOS), de Willemsen De Koning Groep (op het daklicht: Schiphol Service) en een bedrijf dat eerst BBF heet en later SchipholTaxi. Hun chauffeurs mogen de meeste plekken vullen vanuit de buffer. De concessie kost de bedrijven ruim 1,3 ton per plek per jaar, te betalen aan Schiphol, maar levert een veelvoud op.

Op hun beurt weven zij een eigen systeem van regels, betalingen en onderling verdeelde klussen, dwars door dat van Schiphol heen.
Tientallen chauffeurs vertelden de afgelopen maanden aan NRC hoe zij zelf, of anders hun collega’s, aan het bedrijf SchipholTaxi grote bedragen moesten betalen om vanaf de luchthaven te mogen rijden. Soms contant, via een stroman op straat, soms met factuur. Niet één keer, maar in meerdere jaren. Anderen vertelden hoe onderhands betaald moest worden om bij BIOS op de luchthaven te mogen rijden – opvallend genoeg via mensen met banden met het derde bedrijf, Schiphol Service.

De chauffeurs spreken vrijuit, maar willen niet met naam in de krant. Wie al eens zijn mond open deed, raakte zijn baan kwijt, of erger. De verhalen zijn gedetailleerd, komen overeen en zijn onderbouwd met e-mails, afschriften, facturen, geluidsfragmenten en contracten, betrokkenen bevestigen de verhalen.

Hun klachten belandden de afgelopen jaren bij allerlei instanties. Niemand luisterde. Ook Schiphol niet, waar al ruim twintig jaar één man het taxibeleid bepaalt, uitvoert én controleert. Waarom ook? De luchthaven heeft baat bij rust en passagiers hebben niets te klagen.
De chauffeurs zijn de dupe. Eén: „Iedereen wil op Schiphol werken, maar niemand is blij”.
Onwennig
In de zomer van 2014 staat een chauffeur met zwart, kort haar en een zwarte pantalon ’s avonds onwennig bij het BP-tankstation in Sloten, in het westen van Amsterdam. Als de man op wie hij wacht er is, schudt hij hem de hand. Ze kennen elkaar. Kort maken ze een praatje.

De chauffeur overhandigt een envelop. De man stopt hem in zijn jas, hij weet toch wel wat erin zit: 5.000 euro in contanten, zo spraken ze dat af. Als de chauffeur thuis is, vindt hij, een half uur na de ontmoeting een feestelijk bericht in zijn mailbox. „Beste kandidaat chauffeur voor het concessievervoer”, staat er. „We kunnen je hierbij mededelen dat je door de eerste selectie heen bent. Gefeliciteerd!”
De afzender is Gamis el Bouakili, een Amsterdamse politieagent én directeur van de taxibedrijven SchipholTaxi en TCS.

Niet alleen de chauffeur bij de benzinepomp, álle taxichauffeurs in en om Amsterdam willen in die tijd concessie rijden op Schiphol. De Amsterdamse taximarkt is overvol. SchipholTaxi heeft vier van de veertien plekken op de strook gewonnen en dus veel werk. Al snel gaat rond wat chauffeurs moeten doen. Snel beslissen. Bereid zijn een nieuwe Tesla Model S aan te schaffen. En betalen, contant.

De chauffeurs van Marokkaanse afkomst melden zich bij een Marokkaanse stroman, die van Turkse afkomst bij een Turkse stroman. NRC kent hun namen. Het systeem is niet eenduidig. Veruit de meesten betalen eenmalig 5.000 euro, sommigen meer, enkelen niets. Het ligt er maar aan via wie je binnenkomt en wanneer. De betalingen vinden nooit plaats op kantoor, niet bij de stromannen thuis, maar wel in hun woonbuurt, Amsterdam Nieuw-West.

Daar staan de chauffeurs die zomer, op een winderige straathoek op Westpoort, het BP-station, Belgiëplein, Laan van Vlaanderen. Ze krijgen een welkomstmail en een transponder om door de slagboom bij de taxistrook te komen. Ze zijn binnen. De rest komt later.

Besprekingen met Tesla
De concessiestrijd verliep in de maanden ervoor niet smetteloos. Voor alle bedrijven stond veel op het spel. De plekken op de luchthaven betekenen een vaste stroom klanten en inkomsten. De biedingen moesten hoog scoren op duurzaamheid, hoorden de deelnemers, waaronder ook Connexxion en TCA. Op prijs viel weinig te concurreren.

TCA reed als grootste taxibedrijf decennia op Schiphol, maar had de concessie van 2009 verloren. Dat zou hen niet nog eens overkomen. Ze huurden adviseurs in, een projectgroep ging aan de slag. Nog voordat in Nederland de eerste Tesla over de weg reed, voerde TCA uitvoerig vertrouwelijke – en naar hun idee exclusieve – besprekingen met Tesla. Ze werkten samen een gedetailleerd plan uit, tot aan de plaats van de laadpalen toe.

Pas een paar weken voor de inleverdatum stelde de directie de eigen chauffeurs op de hoogte. Een notaris stond klaar om te loten welke 125 chauffeurs op de luchthaven mochten rijden. Van de 1.500 chauffeurs meldden zich er zo’n 1.475. Het zelfvertrouwen groeide.

Toen Schiphol ineens onverwacht de inleverdatum drie weken uitstelde, voelden ze bij TCA dat het mis ging.
De uitslag kwam voor de afvallers als een mokerslag. Toenmalig directeur Bart Schmeink van Connexxion zegt nu: „We hadden zo onze twijfels over de concessieverlening. Wij waren zeer verbaasd dat we niet wonnen.”

Voor het pand van TCA verzamelden zich zeker zeventig woedende chauffeurs. Collega’s zagen de toenmalige directeur Richard Olling, die de bieding begeleidde, in tranen.

Hij mocht na afloop de puntentelling inzien op de luchthaven. Tot zijn ontsteltenis zag hij dat de scores van SchipholTaxi en concurrent BIOS „exact hetzelfde” waren, staat in de notulen van de vergadering van de raad van commissarissen, de dag na de uitslag. Dat „doet vermoeden dat een identiek plan is ingediend”. Ook de andere partijen bleken met Tesla’s te hebben geboden. Uit de notulen: „In het algemeen deelt de RvC het gevoel van de directie dat de totstandkoming van deze gunning niet geheel zuiver en objectief is geweest.”

Voor El Bouakili is het een klapper. De zakenman, in 1975 geboren in Beni Touzine in Marokko en opgegroeid in Osdorp, heeft dan al jaren een duobaan. Van chauffeur was hij opgeklommen tot directeur bij taxibedrijf BBF, tot hij in 2007 met hulp van de omstreden TCA-accountant Erik Bos de oude eigenaren op afstand zette en de baas werd.

Hij ging óók bij de Amsterdamse politie werken, vanaf februari 2010. Een agent mag geen nevenfunctie hebben in de taxiwereld, El Bouakili houdt de combinatie zes jaar vol. Hij schopt het tot hoofdagent op bureau Lijnbaansgracht in het centrum van Amsterdam én laat in dezelfde stad zijn taxi’s rijden onder de naam ‘TCS’.

In april 2014, als hij de concessie wint, zijn zo’n 300 chauffeurs bij hem aangesloten. In rap tempo haalt hij chauffeurs van concurrenten binnen om concessie te rijden op de luchthaven. Zij krijgen ‘SchipholTaxi’ op hun dak.

De Tesla’s heeft hij dan al besteld. In september 2014 is het daarom druk op de Keienbergweg in Amsterdam, waar Tesla dan nog zit. De aanschaf gaat in noodtempo. De hele dag door komen chauffeurs van SchipholTaxi langs. Eén voor één de trap op, waar de ‘delivery specialist’ van Tesla klaarstaat. De chauffeur mag zijn eigen documenten staand doorlezen en tekenen en dan komt de volgende alweer. Chauffeurs vinden het maar een schrale bedoening. „Bij Mercedes leggen ze de rode loper uit.”

Het contract met SchipholTaxi tekenen gaat net zo snel, in oktober. In groepen van tien, aan een grote ovalen tafel op kantoor, met El Bouakili aan het hoofd. Volgens de planning tekenen in drie dagen 138 chauffeurs. Ze tekenen voor drie jaar, terwijl de concessie voor vier jaar is, met nog eens maximaal vier jaar verlenging.

Maar de chauffeurs stellen weinig vragen. Ze betaalden een grote som contant geld, die zijn ze kwijt. Ze tekenden voor een nieuwe Tesla van rond een ton, die ze moeten afbetalen. Ze betaalden 3.630 euro aan ‘goodwill’ en elke maand 847 euro contributie. Alles om op de luchthaven te mogen rijden. Nu zitten ze vast.

Ze roken een sigaret terwijl ze in de buffer wachten. Ze spelen een potje schaak op een bord in een open kofferbak. Ze staren op hun telefoon. Ze zitten achter hun stuur, ongeduldig trommelend met hun vingers.
In de buffer is niets te zien, niets te doen.

De regels zijn streng, voor chauffeurs mét en zonder voorrang. Ze mogen geen meters tussen henzelf en hun voorganger laten, op straffe van een waarschuwing of een boete. Zijn ze eenmaal in de buffer, dan mogen ze er niet uit. Ook niet als hun kind thuis ziek wordt, of ze zich niet lekker voelen. Alleen bij calamiteiten mag het. De beveiliging bepaalt wat een calamiteit is, en anders de coördinator van Schiphol, dat is Ferry Jongkind. Van het wachten krijgen ze hoofdpijn, stress, woede-uitbarstingen.

En om het erger te maken zien ze ronselaars klanten weglokken naar de parkeergarage en auto’s van Uber ongehinderd af en aan rijden. Niemand snapt waarom dat mag. Als ze klagen, horen ze dat ze hier niet hóeven te rijden.

Maar in de steden is te weinig werk voor te veel van hen. En de hoofdstad is het zo onrustig. „Amsterdam is op zaterdag een jungle”, zegt de één. „Het is gevaarlijk.” Sta je daar met je dure Tesla. Een ander: „Ik ben geslagen, heb een pistool op mijn hoofd gehad, pepperspray. Je hebt dronken klanten, of ze betalen niet. Op Schiphol heb je nette klanten.” En rijden voor Uber, dat betaalt nóg slechter dan rijden op Schiphol, zelfs als je lang in de buffer staat.

Ze hebben geen keuze, zo voelt het. Dus verdragen ze de regels die hun worden opgelegd.

Stropdas even af in de buffer? Mag niet. Bovenste knoopje open? Mag niet. Auto niet gewassen? Niet snel genoeg opgetrokken in de buffer? Klant geweigerd? Zomaar even geparkeerd op Schiphol? Grote mond? Telkens volgt een waarschuwing, een boete, een week of maand schorsing of uitsluiting.

De regels komen van de Stichting Taxi Controle (STC), de organisatie die namens Schiphol over het taxivervoer gaat. Ferry Jongkind is behalve coördinator, ook secretaris van de stichting. Hij is ook ‘service owner vervoer’ van Schiphol. Hij werkte ooit bij de luchthavenpolitie, maar ontwerpt, bepaalt en controleert al sinds de eeuwwisseling het taxibeleid op de luchthaven. Hij schreef mee aan de concessie en beoordeelde de biedingen. Het toezicht bij de taxistrook en in de buffer is in handen van het bedrijf Fred Beveiligt – stevige mannen in donkerblauwe jassen die zijn ingehuurd door Schiphol.

Protesteren is zinloos. De meldingen gaan van Fred Beveiligt naar Jongkind. Hij, of zijn collega, stuurt ze door naar de taxibedrijven. Die mogen zelf de straf bepalen.

Wat als de chauffeur onterecht is beboet? Als hij de klant niet weigerde, maar die zelf besloot die honderd meter naar het Sheraton te lopen? Wat als hij wél op tijd optrok? De chauffeur kan dan niet terecht bij STC, die het rapport doorspeelde naar het taxibedrijf. Niet bij dat taxibedrijf, want die zet de goede relatie met Schiphol niet op het spel. En bij onenigheid krijgt Fred Beveiligt altijd gelijk van Schiphol.

REACTIES
Bij Schiphol zijn geen „signalen binnengekomen dat de aanbesteding niet correct zou zijn verlopen.” De inschrijfdatum is drie weken opgeschoven omdat er nog veel vragen waren van „partijen”. Hoe een werknemer ruim 20 jaar in meerdere rollen het taxibeleid kan bepalen? Voor Schiphol geldt dat „de kwaliteit en de geschiktheid van de medewerker leidend is.” Schiphol weet dat de concessiehouders elkaars busplekken beheren.

Ze weet niets van 12.000 euro ‘instapgeld’ bij SchipholTaxi en gaat daarover met hen in gesprek. En de buffer? „Een dergelijk systeem kan alleen werken als taxi’s niet zomaar het systeem kunnen verlaten, daarom is het verlaten van de buffer fysiek onmogelijk gemaakt met hekken.” Schiphol wil het taxisysteem „in ieder geval tot juni 2022 in stand te houden”.

De drie concessiehouders ontkennen de betalingen. NRC is bij alle drie niet welkom voor een gesprek. Enkel El Bouakili beantwoordt uitgebreid vragen per mail. Boldermans vrouw antwoordt niet.

De voormannen van Schiphol Taxi ontkennen dat ze contant geld aannamen. Als één van hen hoort waar het stuk over gaat, ontkent hij bovendien te zijn wie hij is.

De Belastingdienst zegt niet inhoudelijk te kunnen reageren.

Willekeur
Het contante geld, de willekeur, de boetes, de facturen. Er zijn momenten dat het de rijders te veel wordt. Twee van hen schrijven in 2015 e-mails naar de baas van Schiphol, Jos Nijhuis. Die zou zich de gang van zaken op zijn luchthaven toch moeten aantrekken, denken ze.

Eén schrijft dat hij een wurgcontract heeft. Dat er misstanden zijn bij SchipholTaxi, dat chauffeurs onder druk worden gezet. Hij wil er met Nijhuis over praten. Die zit daar niet op te wachten. Die vindt het niet zijn verantwoordelijkheid om tussen de chauffeur en zijn taxibedrijf te komen, schrijft hij terug. Nijhuis zegt nu zich de mails „niet meer te herinneren”.

In de jaren erna blijven de chauffeurs de contante betalingen en andere misstanden aankaarten bij instanties.

Op 16 november 2016 doet een chauffeur aangifte bij de politie in Amsterdam van „bedreiging en oplichting”. Na kritiek op El Bouakili zou hij door diens handlangers zijn bedreigd in de garage van zijn huis. „Een van de voorwaarden om aan te sluiten bij BBF, Schipholtaxi, was dat je eenmalig een bedrag van 5.000 euro moest betalen”, staat ook in die aangifte. De chauffeur zou daarvoor „een factuur ontvangen, welke ik nooit heb ontvangen”. Hij noemt de twee bij NRC bekende stromannen bij naam.

In 2016 halen de betalingen en de bedreigingen De Telegraaf en het Haarlems Dagblad. Na de artikelen schrijft El Bouakili een mail aan al zijn chauffeurs. „Graag horen we of je ooit door SchipholTaxi, haar directie of een van haar medewerkers bedreigd of geïntimideerd bent of dat zo hebt ervaren”, staat erin. En ook wil hij horen of ze ooit een bedrag hebben betaald aan SchipholTaxi zonder factuur. Er komt, niet heel onverwacht, niets uit dit ‘onderzoek’. Wel staat er na de mail een stroman aan zijn portier, vertelt een chauffeur. Dat hij de volgende concessie wel kan vergeten als hij iets mailt.

In 2017 spant een aantal chauffeurs een rechtszaak aan tegen SchipholTaxi. De mannen willen minder contributie aan het bedrijf betalen nu ronselaars hun het werk ontnemen. Ze vertellen dat „ieder een bedrag van € 5.000,= contant aan (voormannen van) SchipholTaxi hebben moeten voldoen”, meldt het vonnis.

De politie, de gemeente, maar ook de Belastingdienst weet ervan. In 2017 gaat een chauffeur langs bij de controlemedewerker taxi’s van de Belastingdienst op de Kingsfordweg in Amsterdam. Hij vertelt over de contante betalingen. De medewerker kent „de verhalen die rondzweven rondom BBF”, mailt hij de chauffeur later. Een andere chauffeur belt hem het jaar daarop over de betalingen, zelfde verhaal. Omdat de chauffeurs uit angst niet met hun naam in een dossier willen, gebeurt er niets.

Gamis el Bouakili laat NRC per mail weten dat betalingen van chauffeurs aan het bedrijf altijd via de bank lopen, of aan de balie. „Wij hebben nooit om zwarte betalingen gevraagd of zwarte betalingen ontvangen.” Ook ontkent hij ooit iemand bedreigd te hebben. Na de eerdere stukken in de kranten besloot hij beide geruchten te onderzoeken. „We hebben hiervoor een onafhankelijk extern bureau in de arm genomen en die concludeerde o.a. dat er geen sprake is van zwarte betalingen”.

De eigenaar van dat extern bureau zegt: „Dat moet ik weerspreken. Ik heb alleen de aangeleverde antwoorden van de enquête verwerkt.” Het blijkt om de mails te gaan die El Bouakili zelf stuurde naar zijn chauffeurs. Het bureau verwerkte de antwoorden in een tabel.

Dikkere enveloppen
Niet alleen chauffeurs van SchipholTaxi betalen contant. In 2018 wil BIOS Groep van achttien wat oudere blauwe Volkswagen-taxibussen af. Chauffeurs vertellen hoe ze er in september vorig jaar over hoorden. Dat ze zo’n bus naar keuze met één, twee of drie chauffeurs mochten delen. Kosten: 15.000 euro tot 25.000 euro per bus, contant.

Wederom, het ligt er maar aan via wie je komt. Zelfde systeem, andere stromannen, dikkere enveloppen, opnieuw in Amsterdam Nieuw-West. Bij de McDonald’s op Schiphol volgt een bijeenkomst voor zo’n vijftien geïnteresseerden. Niet lang erna hebben ze een gesprek in het Van der Valk hotel in Tiel met, opvallend genoeg, de vrouw van de eigenaar van concurrent Schiphol Service.

De drie concessiehouders blijken al jaren met elkaar verweven te zijn. Eigenaar Marc Bolderman van Schiphol Service licht aan de telefoon toe dat zijn vrouw de busjes op Schiphol verzorgt voor zijn concurrent BIOS Groep. Ze doet dat óók voor El Bouakili. Die beheert weer via een stichting het busperceel dat het bedrijf van Marc Bolderman won en besteedt dat dus vervolgens uit aan het bedrijf van diens vrouw. Waarom dat zo is, wordt niet duidelijk.

BIOS kent de verhalen over de contante betalingen. Per mail reageert een woordvoerder: „In oktober 2018 ontvingen wij een anonieme, handgeschreven klokkenluidersmelding over vermeende misstanden rondom het taxivervoer op Schiphol. Melder beweerde dat het selectieproces van chauffeurs die mogen rijden niet eerlijk verliep. Uit niets bleek dat deze melding op enige waarheid berustte.” Bolderman van Schiphol Service zegt dat de verhalen over contant geld „pertinente onzin” zijn van wrokkige chauffeurs die niet zijn toegelaten.

Zelfde systeem, andere stromannen, dikkere enveloppen

Waarom kunnen de praktijken zo lang voortbestaan? Niemand lijkt de chauffeurs te horen. Waarom doet niemand iets?

Schiphol is zelf verantwoordelijk voor een sluitend en integer taxisysteem, vindt emeritus hoogleraar integriteit Hans van den Heuvel van de VU Amsterdam die dit artikel vooraf inzag. „Dit huidige taxisysteem is te kwalificeren als corrupt. Er zijn geen duidelijke regels. Het recht van de sterkste heerst”. Het ministerie van Financiën dat aandeelhouder is, zou volgens hem moeten ingrijpen.

Schiphol zegt in een reactie de signalen over de betalingen bij SchipholTaxi wel degelijk te kennen. Ze heeft daarop „direct actie ondernomen”. Hoe? Schiphol nam contact met El Bouakili. Die „heeft daarin herhaaldelijk elke aantijging in deze richting ontkend”. Hetzelfde bij BIOS, toen Schiphol hen vroeg naar de betalingen. Ook die ontkende stellig. „Er waren geen aanwijzingen van ontoelaatbare zaken,” zegt de woordvoerder van Schiphol.

De marechaussee, belast met de politietaken op de luchthaven, reageert anders. Nadat NRC de bevindingen deelt, zegt een woordvoerder: „We vinden deze signalen zorgelijk en nemen het zeer serieus. In overleg met het Openbaar Ministerie Noord-Holland bekijken we of we op basis van deze nieuwe informatie een oriënterend onderzoek kunnen starten.”

Gamis el Bouakili wordt in 2018 verkozen tot Other Businessman of the Year, een prijs voor multiculturele ondernemers. In een interview in het blad van werkgeversclub VNO-NCW mag hij uitleggen hoe hij het als jongen zonder diploma uit Amsterdam-West schopte tot baas van „het duurzaamste taxibedrijf van Amsterdam met 1.300 man op de loonlijst”. Zijn geld investeert hij onder meer in sponsoring van de Utrechtse voetbalclub Magreb – tegenwoordig SVA Papendorp – en in vastgoed. Van de diensten van voormalig TCA-accountant Erik Bos maakt hij nog steeds gebruik.

Hoofdagent op de Lijnbaansgracht is hij niet meer. Medio 2016 moet hij volgens bronnen ontslag nemen. Taxiwerkzaamheden zijn voor politiemensen „onverenigbare nevenwerkzaamheden” zegt een woordvoerder van de Amsterdamse politie. Toen en nu.

Hoe het kan dat een hoofdagent ruim zes jaar lang vol in het zicht directeur is van een taxibedrijf, terwijl dat niet mag? De woordvoerder erkent: „Het heeft veel te lang geduurd voor bij de politie bekend was dat meneer El Bouakili deze nevenfuncties had. En toen het eenmaal bekend was, heeft het veel te lang geduurd voor er is ingegrepen”

Wie kritiek heeft, kan vertrekken. Er staan altijd anderen klaar om de lege plekken op te vullen

Echt geheim was het niet. El Bouakili staat als directeur in het handelsregister en uit zich ook zo in media. Bovendien deed een oud-chauffeur al in 2015 een keer aangifte tegen hem wegens bedreiging. De aangifte is later ingetrokken, maar hij is destijds wel opgenomen door het team dat meldingen tegen politiemensen behandelt. Over het circuit van contant geld dat onder leiding van een hoofdagent is ontstaan, laat de politie zich niet uit.

De chauffeurs moeten intussen hun mond houden. Wie kritiek heeft, kan vertrekken. Er staan altijd anderen klaar om de lege plekken op te vullen. Die betalen gewoon weer opnieuw 5.000 euro contant.

In 2017 betalen de chauffeurs SchipholTaxi nog eens duizend euro om bovenop hun driejarig contract, het laatste, vierde concessiejaar te mogen rijden. En als de concessie een jaar later wordt verlengd, moeten ze El Bouakili wéér betalen. Meer dan het dubbele nu: 12.000 euro. Nu mogen ze het overmaken. Het heet ‘instapgeld’ en dient geen ander doel dan om via hem toegang te krijgen tot ritten op Schiphol.

Veel uitzicht is er niet in de buffer. Ze staren naar het plastic zeil over het hek naast hen, naar het beton van de fly-over boven hen.

Het laatste dat ze hoorden is dat er wellicht nóg een muur komt, tussen de buffer en het Hilton. Dan hebben ze geen enkel uitzicht meer. Eén: „Maar wij willen graag wat daglicht. Wij zijn ook mensen, hè.”

Nieuws

 

Taxi
De kosten voor de taxisector stijgen in 2020 met 6.7 procent

AEB

In totaal al 80 miljoen euro steun naar afvalcentrale van de Gemeente Amsterdam

Vodafone

Vodafone wil in Europa 15% van alle niet Nederlandse winkels sluiten, ruim duizend stuks waarna er zo’n 6700 winkels overblijven. Daarnaast komen er zo’n 50 extra winkels op betere locaties bij.

Surseance

Vakbladen uitgever Mybusiness van ab, constructeur,elektro data, engineers online,product, safety uodate, engineering events, metaal en techniek, kunststof en rubber, Holland Zulieferland, T Skills en vraag en aanbod is failliet. Ook gingen de afgelopen weken weer drie belangrijke gerenommeerde modemerken ten onder: Forever21, Sylver en Karin Millen. Ook de webshop van Neckerman/ Readen  (van de gebr, Steenbergen) heeft problemen en de klachten over uitblijvende bestellingen terugbetaling laten het concern wankelen. Bij FNG worden vanwege een reorganisatie 50 banen geschrapt

Kartelfraude

De Europese Commissie heeft een boete van  31,6 miljoen euro opgelegd aan twee bedrijven die ingeblikte groenten verkopen. Het Nederlandse bedrijf Coroos moet 13,6 miljoen en het Franse bedrijf CECAB 18 miljoen euro betalen.

Beleid ECB faalt

Vanwege dreigende deflatie en banken in zwaar weer startte de ECB in maart 2015 met het verlagen van de rente en het bij banken opkopen van staatsobligaties en Asset Backed Securities. Het officiële doel van QE zou, behalve het bevorderen van kredietverstrekking, het op peil houden van 2% inflatie zijn. Echter na 4,5 jaar is de inflatie gedaald naar 1 procent op jaarbasis.  De consumentenprijzen stegen in september met 0,9 procent, het laagste punt sinds eind 2016. Banken en pensioenfondsen klagen al langer over de ingrepen en de gevolgen er van.

Tesla

De Smart Summon-functie vanuit een update om de auto de opdracht geven zelfstandig naar je toe rijden, met als voorwaarde dat je in het blikveld van het voertuig moet staan werkt niet goed. Gebruikers zeggen dat hun auto bumperschade heeft na het gebruik van Smart Summon, of dat hun Tesla tegen de muur van een parkeergarage op reed.

Verkeersinfarct

Ruim 10.000 boeren waren 1 oktober met zo’n 1.000 tractoren, bussen en andere voertuigen op weg naar Den Haag om te demonstreren. Onder andere de plannen van D66 zijn de boeren in het verkeerde keelgat geschoten, vooral de geplande gedwongen inkrimping van de veestapel en de onduidelijkheid over het landbouwbeleid op de lange termijn en het vingerwijzen zijn de redenen voor de demonstratie. De afgelopen jaren hebben politici, media en activisten een negatief beeld over boeren geschetst. De onbetrouwbaarheid van de overheid en instanties was de aanleiding om een tegengeluid te geven. Er waren in de ochtend grote files tot wel ruim 1.100 km.  Rond half tien was de filelengte weer geslonken tot 540 km. Vooral de situatie op de A27 de A12, A15, A1, A50 en A2 was dramatisch. De binnenstad van Den Haag was door de politie met vrachtwagens afgesloten. Ook de toegangswegen naar het Binnenhof en het Malieveld werden afgesloten.

Forever 21

Het Amerikaanse modeconcern Forever 21 heeft in haar eigen staat (Delaware) surseance van betaling (chapter 11 procedure) aangevraagd.

ABN AMRO

Na ING doet het Openbaar Ministerie nu ook strafrechtelijk onderzoek bij  ABN AMRO, nadat was gebleken dat gedurende een langere periode ook bij hen ongebruikelijke transacties niet, of niet op tijd zijn gemeld. Op de beurs kelderde het aandeel met ruim 8 procent. ABN AMRO heeft ook onvoldoende onderzoek gedaan naar dubieuze klanten en hen niet op tijd geweigerd toen bleek dat zij zich bezighielden met witwassen.

Verboden te roken

Wie in de kroeg of een restaurant een sigaret wil opsteken, moet voortaan naar buiten. De Hoge Raad heeft 27 september 2019 bepaald dat rookruimtes in de horeca niet meer zijn toegestaan. Het verbod geldt per direct voor cafés, restaurants en andere horecagelegenheden.

Stikstof schadelijk voor de biodiversiteit

Door de grote hoeveelheid stikstof die neerdaalt, staat de biodiversiteit in kwetsbare natuurgebieden in Nederland al jaren onder druk. Het in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof (PAS) blijkt dan ook in strijd te zijn met Europese wetgeving hierover. De Raad van Staten heeft dit bevestigd en die uitspraak heeft grote gevolgen voor de intensieve veehouderij, maar ook vergunningen voor het circuit in Zandvoort, de wegenaanleg, huizenbouw, transportbedrijven en biomassacentrales lopen gevaar. De Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra heeft al een brandbrief gestuurd aan het kabinet, omdat nu al de eerste kleine en middelgrote aannemers failliet dreigen te gaan door de uitspraak. De komende maanden doet de Raad van State uitspraken over alle individuele zaken.

Bankrun

Internationale institutionele beleggers halen dagelijks circa 1 miljard dollar aan beleggingen weg bij de Deutsche Bank en de ene na de andere schikking moet worden getroffen met justitie. De koers van de bank is in een vrije val gedaald naar 7,42 euro. Deutsche Bank is bezig 18.000 arbeidsplaatsen te schrappen om zo miljarden aan kosten te besparen. Bij de Franse bank Société Générale staan de zaken er ook slecht voor. Het 2e kwartaal van 2019 kwam uit op een verlies van 3,15 miljard dollar. Centrale banken dekken zich in en kopen massaal goud.

Pensioenen worden gekort

Bij de pensioenfondsen PME en PMT zijn de dekkingsgraden gezakt naar respectievelijk 91,5 procent en 92,6 procent. ABP staat er ook niet best voor. Het ABP heeft 430 miljard euro in kas, maar daar staat 448 miljard euro aan verplichtingen tegenover. De beleidsdekkingsgraad is in september gedaald naar 88,6%. i.p.v. 104,5%.  Ideaal is een dekkingsgraad van 120 procent. Dan heeft een pensioenfonds genoeg buffers om tegenvallers op te vangen.

Thomas Cook

Alle Thomas Cook-reizen werden onmiddellijk geschrapt na het plotselinge faillissement van het Britse moederbedrijf van de reisorganisatie. Ook de Nederlandse divisie heeft ernstige financiële problemen en is failliet.
Voor de circa tweehonderd medewerkers van de Nederlandse tak is collectief ontslag aangevraagd.

Zorgpremies stijgen opnieuw fors

De premie voor de basisverzekering bij zorgverzekeraar DSW stijgt in 2020 met 6 euro naar 118 euro. Dat is flink hoger dan de prijsstijging van 3 euro, die het kabinet had verwacht.

Danske bank

De voormalige topman van de Estse tak van Danske Bank is dood gevonden door de politie in Estland. Gisterenochtend verdween Aivar Rehe uit zijn woning in de hoofdstad Tallinn. De politie gaf geen nadere details over zijn overlijden, maar er zijn aanwijzingen die duiden op zelfmoord. Inmiddels is ook de Deutsche Bank onderwerp van onderzoek.

Sjoemelboete

Daimler heeft een boete van 870 miljoen euro gekregen vanwege de sjoemel software en gaat niet in beroep.

ICT Overheid

Er wordt door de Overheid zo’n 1 miljard euro meer uitgegeven aan ICT dan de begrootte 2,5 miljard euro. Bij 22 projecten zijn de kosten inmiddels verdubbeld en gemiddeld wordt het budget met 36 procent overschreden. De overheid heeft in 2018 meer geld uitgegeven aan ict-projecten dan eerder werd gesteld. De Belastingdienst was vergeten om een project dat 84 miljoen euro kostte door te geven aan minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren. In mei verkondigde ze nog trots aan dat de totale overheidskosten waren gedaald. Er ging in 2018 in totaal 648 miljoen euro naar ict-projecten van de overheid.

Belangrijke ICT-systemen bij de fiscus zijn ondanks miljoenen aan ICT investeringen nog steeds slecht op orde. Dit geldt voor de loonheffingen, BTW, de autobelastingen, de erfbelasting, de inning van belastingen en beroep, bezwaar en klachten. In 2017 stapte de Belastingdienst voor de inning van erf- en schenkbelasting over op een nieuw computersysteem, maar in maart 2018 loopt het systeem vast. De achterstand bij de inning liep op tot 138 miljoen euro en een maand later naar 275 miljoen euro. In november 2017 was de achterstand al opgelopen tot 450 miljoen euro. De staatssecretaris werd te laat geïnformeerd en beloofde dat eind 2018 de achterstanden zouden zijn weggewerkt. In 2018 kwamen er echter meer problemen bij dan er opgelost konden worden, rapporteert de Rekenkamer. De problemen stapelen zich op omdat de reeds verouderde systemen steeds ouder worden. Van de 47 probleemgevallen die de Rekenkamer vorig jaar constateerde, ging het bij 19 gevallen om ICT of het beveiligen van data. Het testen van het overhevelen van ICT-systemen van het ene naar het andere besturingsplatform heeft de Belastingdienst 1,1 miljoen euro gekost en ging uiteindelijk niet door, omdat de maatregel fel werd bekritiseerd door het BIT. Het rehosten van de twee systemen van de douane naar een nieuw platform zou 48 miljoen euro kosten.

Basisregistratie Personen (BRP)

De modernisering van de Basisregistratie Personen, voorheen het bevolkingsregister, verkeerde al jarenlang in grote problemen. Het 105 miljoen euro kostende BRP project liep forse vertraging op en kostte bovendien miljoenen meer dan was ingeschat. De modernisering van de Gemeentelijke Basisadministratie was onder meer nodig om één systeem te krijgen waarin wijzigingen van de persoonsgegevens, zoals een naam of verblijfplaats, direct verwerkt konden worden en altijd online beschikbaar zouden zijn. In de eerste helft van 2017 zijn er al meer datalekken door overheden gemeld dan in heel 2016. De kosten voor het verwerken van lekken bedragen op jaarbasis zo’n 4,6 miljoen euro. Grote gemeenten (boven de honderdduizend inwoners) geven per jaar 83 euro per inwoner uit aan ict, kleinere gemeenten gemiddeld 72 euro per inwoner.

Ex Minister Plasterk besloot destijds, ondanks de hoge kosten, het project door te zetten en zag geen beren meer op de weg, maar besloot uiteindelijk toch tot ”een periode van bezinning” nadat het Bureau ICT-toetsing (BIT) met een wel erg negatief adviesrapport kwam. Het BIT ging uit van nog eens 33 maanden vertraging en 50 miljoen euro aan extra kosten. Een drietal onafhankelijke deskundigen overtuigde Plasterk uiteindelijk om toch maar definitief de stekker uit het project te trekken en liet doorschemeren dat Plasterk de Tweede Kamer jarenlang heeft misleid. De deskundigen werden ondersteund door een klein secretariaat en een klankbordgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeenten, de afnemers en het ministerie van BZK. Het eerdere besluit van Plasterk in 2013 om door te gaan met de BRP was gebaseerd op een onderzoek van bureau Gartner dat beweerde dat 32 procent van de BRP-software gereed was, maar dat bleek niet waar. Plasterks kritische beslissing om door te gaan met de BRP was gebaseerd op het onjuiste rapport van Gartner. In 2013 werd in het geheim een herstart gedaan omdat het werkend krijgen van softwaregeneratoren was mislukt. De reeds gegenereerde software werd verwijderd en handmatig herschreven. Deze generatoren hebben echter nooit goed gewerkt en de herschreven software bleek niet te onderhouden en de ontwikkelproductiviteit lag lager dan bij vergelijkbare ict projecten. De implementatie van de BRP is nu herbegroot op 134 miljoen euro en gaat in totaal meer dan een kwart miljard euro kosten en dan is het niet eens zeker of de software ooit nog gaat werken. Plasterk noemde zijn beslissing zelf ,,een treurige conclusie”. Hij liet de Tweede Kamer eerder nog weten dat hij een periode van bezinning wilde inlassen, maar zei 7 juli 2018 dat die slechts is bedoeld om uit te wijzen hoe het project ,,op ordentelijke wijze” kan worden gestopt. Hij wilde daarover in gesprek met de gemeenten, die medeverantwoordelijk zijn en bekijken of er nog onderdelen van het BRP te gebruiken waren, zoals de GBA Verstrekkingen (GBA-V). Maar het stopzetten is een fait accompli. “We gaan niet via een achterdeurtje de BRP weer opnieuw beginnen”, verklaarde Plasterk.

De Belastingdienst geeft dit jaar € 428 miljoen uit aan regulier onderhoud en vernieuwing van de 900 applicaties en systemen waarmee hij werkt. De Belastingdienst verspilde 203 miljoen euro aan de ontwikkeling van het in 2005 gestarte EPTM en wilde eigenlijk in 2009 al stoppen met het systeem, maar modderde tot begin 2014 nog door met het op drie na grootste ICT project van de overheid van de afgelopen 10 jaar, dat moest zorgen voor alle inning en uitbetaling van belastingen en toeslagen. Een simpele koppeling tussen het motorrijtuigenbelastingsysteem en het hoofdsysteem blijkt zelfs in 2018 nog steeds niet mogelijk. Zelfs een bankrekeningnummer wijzigen moet bij de afdeling motorrijtuigenbelasting nog handmatig ingediend en verwerkt worden. De Belastingdienst heeft nog een jaar nodig om aan de regels van de AVG te voldoen. Dit terwijl voor ieder ander deze verplichting onlangs al is ingegaan. Er zijn maanden durende handmatige processen nodig om persoonsgegevens af te laten schermen of te laten wissen.

De Belastingdienst heeft in 2013 gemalverseerd met de aanbesteding van de data-analyse-afdeling. De verantwoordelijke ambtenaar gunde het bedrijf Accenture de aanbesteding. Accenture mocht ook al  andere opdrachten voor de Belastingdienst uitvoeren. De verantwoordelijke directeur liet het gebeuren, evenals de afdelingen Vendor management en Inkoop. De toenmalige directeur Belastingen Hans Blokpoel had als nevenfunctie voorzitter van de Accenture Innovation Awards en ging ook samen met de directeur Bedrijfsvoering uit eten vlak voordat de offertes werden ingediend. Alle hoofdverantwoordelijken hebben inmiddels de belastingdienst verlaten, nadat het tv programma Zembla aandacht had besteed aan de affaire. Er  waren ook duidelijke signalen dat de databeveiliging lek was en dat de belastingdienst hiervan al langere tijd op de hoogte was, maar niets deed om de gegevens beter te beveiligen. Accenture had over deze lekken moeten waarschuwen. Er zijn nu twaalf ICT-bedrijven geselecteerd voor de inhuur van tijdelijke ICT’ers tot een geraamd bedrag van tachtig miljoen euro. Atos, Between, Capgemini, Cimsolutions (in combinatie met Verdonck, Klooster & Associates en SLTN IT Professionals), Harvey Nash, IT-Staffing, Linkit, Myler, Ordina, OV Software, Seven Stars (in combinatie met Brunel) en SQL Integrator dingen vanaf 1 januari 2018 mee in minicompetities om ict-personeel op inhuurbasis beschikbaar te stellen. De raamovereenkomst heeft een looptijd van vier jaar. De bijna 40 miljoen euro extra voor ICT en innovatie komt van het ministerie OCW (20 miljoen), het ministerie van EZ (7 miljoen), TNO (12 miljoen).

Rechtspraak

Te ambitieuze doelen, te ingewikkelde systemen en niemand die écht de leiding had, ook de ICT van de rechtspraak is een puinhoop. Het “KEI” digitaliserings project kostte de staat al 220 miljoen euro terwijl de oorspronkelijke kosten bij aanvang in 2012 op 7 miljoen euro werden geschat. De rechtspraak heeft dit jaar een tekort van 40 miljoen euro, wat aangevuld wordt door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het departement haalt dat bedrag uit de eigen begroting.

Sociale Zaken

In november 2014 kon er geen inburgeringsexamen meer gedaan worden door ICT problemen met een nieuw examensysteem. Vanaf 1 november mochten buitenlanders alleen nog het examen doen via een beveiligde internetverbinding tussen Nederland en de Nederlandse diplomatieke post in hun land van herkomst. Het examenprogramma staat op een server bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) in Groningen. Maar de beveiligde internetverbinding werkte niet goed en daarom moest het ministerie van Sociale Zaken en de DUO met de methode stoppen.

CBR

Het CBR heeft de extra miljoenen aan kosten voor het ICT-project ‘Rijgeschiktheid aan het stuur’ verborgen gehouden voor het Ministerie van Infrastructuur en hiermee de Tweede Kamer onvolledig geïnformeerd. Het project werd vijfmaal duurder dan gepland. Achterstanden bij het computerproject zijn de belangrijkste oorzaak voor de problemen bij het CBR, waardoor duizenden mensen zonder rijbewijs kwamen te zitten. Het project was in 2014 begroot op 7 miljoen euro en zou in 2016 opgeleverd worden. Inmiddels zijn de kostenramingen opgelopen tot ruim 34 miljoen euro en is het nog altijd niet af. Het Ministerie publiceerde tot nu toe alleen cijfers vanaf 2017 waardoor de kostenstijging beperkt leek tot 11 miljoen euro. De werkelijke stijging vanaf 2013 bedroeg 27 miljoen euro en dit werd niet aan de Tweede Kamer gemeld. Ondertussen worden er ICT’ers onder andere uit Vietnam ingevlogen om de problemen op te lossen. De oude systemen kunnen de toestroom van aanvragen inmiddels niet meer aan, waardoor onder andere 1200 beroepschauffeurs werkeloos thuis kwamen te zitten, omdat hun rijbewijs niet op tijd verlengd werd. Ook duizenden ouderen werden de dupe van de problemen bij het CBR. Omdat de invoering van het nieuwe systeem ernstig vertraagd is, werkt het CBR door met de inmiddels sterk verouderde systemen Volgens de ICT-manager zijn een miljoen medische dossiers opgeslagen in een Oracle 9 database, waaraan al 9 jaar geen veiligheidsupdates meer zijn gedaan. Het CBR bevestigt dat medische dossiers op verouderde systemen zijn opgeslagen, maar stelt dat het risico dat gegevens uitlekken minimaal is, omdat de oude systemen van internet zijn afgekoppeld. Het CBR werd onder aangescherpt toezicht gesteld door het Ministerie van Infrastructuur, vanwege de grote achterstanden bij de rijbewijskeuringen.

De burgemeesters van Nieuwegein, Peel en Maas, Goes en de dijkgraven van Hollandsche Delta, Schieland en de Krimpenerwaard en Delfland en de Commissarissen der Koning van Overijssel en Zeeland schrijven in een open brief dat de eerste twintig jaar van deze eeuw de slechtst gedocumenteerde ooit zullen gaan worden. Ze waarschuwen voor de gevolgen van de slechte digitale dossier- en archiefvorming bij decentrale overheden en voorzien schade bij burgers, ondernemers en de overheden.

NVWA 2020

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kampt met een miljoenendebacle door een ict-project. De vernieuwing van het computersysteem van 30 miljoen euro kostte inmiddels al 65 miljoen. Minister Schouten heeft de ontwikkeling van het nieuwe Inspect ict-systeem op advies van de BIT uiteindelijk maar stopgezet. Het project werd nog eens tientallen miljoenen euro’s meer dan de verhoogde 95 miljoen die was begroot. De doelen van het programma werden niet gehaald. En ook de deadline werd niet gehaald. “Inspect” moest er voor zorgen dat toezichthouders effectief, efficiënt en gelijkmatig te werk konden gaan en was onderdeel van het programma NVWA 2020.

UWV

Uitkeringsinstantie UWV krijgt het niet voor elkaar om de structureel moeizame digitale dienstverlening aan werklozen en arbeidsgehandicapten te verbeteren onder andere door onenigheid in de top. De afgelopen tien jaar heeft het UWV al zo’n slordige 3 miljard euro uitgegeven aan ICT en uit jaarverslagen blijkt dat hier jaarlijks nog eens een kleine kwart miljard euro bij komt. UWV heeft daarbij mogelijk de wet overtreden door jarenlang de opdrachten voor het bouwen en beheren van de website werk.nl voornamelijk aan ICT-leveranciers van IBM en Logica te verlenen. Onder aanvoering van Logica directeur Mensonides werd de ICT ontwikkeling van het UWV een drama. Het voormalige Logica (nu CGI) startte in 2006 met de ontwikkeling en twee jaar later trok Piet Hein Donner de stekker eruit. Kosten 86 miljoen euro voor een waardeloos systeem. UWV-projectleider Gerd Tjerkstra werd nog wel genomineerd voor een Computable Award en Logica kreeg een miljoenenopdracht voor de doorontwikkeling van werk.nl, wat onderwerp van gesprek was voor de parlementaire commissie ICT. Er zijn al onomkeerbare stappen gezet en er komen vier directeuren en managers bij. De OR is maakt de gang naar de Ondernemingskamer omdat wordt gevreesd dat met de komst van de extra managers de toch al complexe dienst in bestuurlijke chaos verzeild raakt. In interne communicatie waarschuwt de OR voor ‘onduidelijke sturingslijnen en diffuse verantwoordelijkheden en bevoegdheden’.

De eerste opdracht voor Logica was de ontwikkeling van het WIA-systeem. Logica moest rapporteren aan de ICT Concerndirectie, terwijl andere leveranciers moesten rapporteren aan een ander bestuurslid. Zo ontstond een onhandige manier van werken zonder regie en een te zwakke projectleiding. Directeur Mensonides werd vaak gedwongen tot dingen die niet zinnig bleken te zijn zoals de complexe infrastructuur die programmeurs van het UWV zelf ooit hadden geprogrammeerd en mocht onder dwang niet werken met andere programmeertalen zoals van Microsoft omdat anders het contract verscheurd zou worden. Zo werd er voortgeborduurd op het oude UWV-platform met als resultaat een mislukt systeem dat door ICT-ondernemer René Veldwijk dan weer recht getrokken moest worden.

Bij UWV was er bij grote automatiseringsprojecten geen centrale sturing op de kosten of op de technische uitvoering. Belangrijke vernieuwingen, zoals de website Werk.nl liepen daardoor jaren geleden uit de hand. Eind 2007 werd de opdracht voor Capgemini na vier jaar beëindigd. In het voorjaar van 2008, functioneert de geautomatiseerde polis administratie pas nadat UWV voor bijna een half miljard euro per jaar verspijkerde. Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen(LBIO) die de incasso van de alimentatieverplichtingen regelt probeert al drie jaar vergeefs de polis administratie te gebruiken. In een onderzoeksrapport van de Rekenkamer wordt aangegeven dat het probleem van niet (volledig) succesvolle iT-projecten substantieel is. Het UWV heeft half augustus 2018 per ongeluk de privégegevens van 2400 cliënten naar 96 werkzoekenden gestuurd. Het gaat onder meer om namen, telefoonnummers, geboortedata en burgerservicenummers.

Het Suwinet software dat Nederlandse gemeenten gebruiken om te kijken of iemand recht heeft op een uitkering blijkt lek. In het systeem kunnen ambtenaren controleren of iemand recht heeft op een uitkering. Nu blijkt dat ook onbevoegde ambtenaren volledige toegang tot het systeem hebben.  Suwinet werd 13 jaar geleden ingevoerd om snel toegang te hebben tot de loon, hypotheek, adres, bankrekeningnummer en studieschuld gegevens. In december 2014 concludeerde het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) ook al dat Ierse ambtenaren volledige toegang hadden tot het systeem.

DigiD

DigiD wordt regelmatig getroffen door DDoS-aanvallen. Ook cyberaanvallen bij banken zijn tegenwoordig aan de orde van de dag. Volgens president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) vindt er op de website van DNB vrijwel elke seconde wel zo’n aanval plaats. De Overheid wilde het misbruik en platleggen van DigiD met Ddos voorkomen door binnen vijf jaar te laten inloggen met NFC pasjes. Minister Plasterk stopte echter onverwachts met deze ontwikkeling, ondanks de miljoenen die al in de ontwikkeling van de kaart zijn gestopt. Nu is er een DigiD-chip op het rijbewijs en identiteitsbewijs. Hiervoor werd 23 miljoen euro extra uitgetrokken om het systeem te ontwikkelen. De RDW geeft de nieuwe rijbewijzen uit via Gemalto. Het Sealys-rijbewijs is net zo groot als een creditcard en voldoet aan de vereisten van het meest recente EU-brede initiatief voor een modern, geharmoniseerd rijbewijs voor lidstaten.  Vanaf 26 mei 2018 zijn de rijbewijzen ook geschikt om mee te kunnen inloggen op websites van de overheid, zorg en pensioenfondsen.

Ordina

Door klokkenluiders kwam naar buiten dat het ICT bedrijf Ordina fraudeerde met het verkrijgen van ICT aanbestedingen door de overheid. Miljoenen kostende ICT-projecten werden met behulp van insiders en kartelafspraken voor te veel geld uitbesteed. Vier topambtenaren werden uit hun functie gezet en het Ministerie van Defensie deed aangifte tegen een reserveofficier die in 2009 geheime informatie over problemen met de ICT bij defensie doorgaf aan Ordina waar hij werkzaam voor was. De reserve-officier gaf de  namen van de systemen en informatie over de slechte kwaliteit van de gegevensopslag en de beveiliging aan Ordina. Ordina stelde dat de verkregen informatie vooraf was afgestemd met vertegenwoordigers van het Ministerie van Defensie, maar geeft toe dat een beperkt aantal medewerkers zich ongepast heeft gedragen in aanbestedingsprocedures. Ambtenaren werden door Ordina onthaald op golfpartijen, diners en het bijwonen van sport evenementen als voetbalwedstrijden en het toenmalige Ordina Open-tennistoernooi. Ordina medewerkers zouden een database hebben bijgehouden van ambtenaren die omkoopbaar waren. Ordina gaat een kostenbesparingsprogramma doorvoeren dat jaarlijks structureel 8 miljoen euro moet opleveren. Ordina heeft in de eerste helft van 2015 door de negatieve berichtgeving 3 miljoen euro verlies geleden. De omzet zakte met bijna 7 procent tot 172,7 miljoen euro. In Nederland kelderde de omzet met ruim 9 procent.

Politie

Vanwege de gebrekkige integratie van ICT-systemen tussen politiekorpsen moeten agenten aangiftes uitprinten en per post naar een andere regio sturen, waar de aangifte wordt overgetypt op het eigen systeem. Uit een rapport van onderzoeks- en adviesbureau Gartner in opdracht van de centrale ondernemingsraad blijkt dat de systemen, ondanks een investering van 374 miljoen euro’s, nog niet op orde zijn. Er is minimaal 52 miljoen euro extra nodig voor verbetering. Het rapport kostte ook nog eens bijna honderdduizend euro. De bedrijfsvoering van de Nationale Politie is inmiddels wel op orde. Maar het deel dat nodig is voor opsporing en veiligheid of handhaving niet. Het gaat om het recherchesysteem ’Summit’ en het handhavingssysteem Basis Voorziening Handhaving. De systemen blijken niet aan elkaar gekoppeld te kunnen worden. Informatie moet daarom dubbel ingevoerd worden. Van het beschikbare budget voor de aanpak van de ICT is in het afgelopen jaar onder andere 15 miljoen besteed aan de aanschaf van nieuwe smartphones en apps en ging ruim vijf miljoen naar het optimaliseren van de beveiliging van de systemen van de landelijke eenheid van de politie in Driebergen. Korpschef Erik Akerboom denkt dat er nog drie tot vijf jaar nodig is om het systeem klaar te krijgen. De informatietechnologie bij basiszaken zoals registratie van informatie, aangiftes en onderzoeken is nog steeds een lappendeken. De afspraken met de Tweede Kamer zijn niet volledig nagekomen en er zijn met het beschikbare geld dingen gerealiseerd die niet waren afgesproken.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) heeft de digitalisering van de rechtspraak vanwege de problemen tot nader order stilgelegd. Het project duurt al jaren en de kosten zijn van enkele miljoenen opgelopen tot 220 miljoen euro. De rechtbanken concludeerden onlangs dat de digitaliseringsoperatie helemaal opnieuw moet en willen de communicatie tussen burgers, advocaten en de rechterlijke wel digitaliseren maar niet compleet automatiseren.

Parlementair onderzoek

In 2012 werd besloten tot een parlementaire onderzoek naar de falende ict-projecten bij Werk.nl, mGBA, (modernisering gemeentelijke basisadministratie), de ov-chipkaart, C2000 (communicatiesysteem brandweer, ambulance en politie), het EPD (elektronische patiëntendossier) en het veiligheidssysteem in de tunnels van de A73. Op aanbeveling van de onderzoekscommissie Elias gaan specialisten alle risicovolle ICT-projecten van de overheid voortaan vooraf toetsen en publiceren alvorens een project wel of niet mag doorgaan. De NS omzeilt al jarenlang de aanbestedingsregels en betaalt al 22 jaar zo’n tien miljoen euro per jaar aan een vaste leverancier in Portugal voor ICT om roosters te kunnen produceren voor treinen en personeel.

De gemeente Amsterdam had 1,6 miljoen euro vrijgemaakt om het interne Andreas systeem te vervangen, maar moet nog eens 2,7 miljoen euro extra investeren om het systeem goed werkend te krijgen. Het Andreas systeem moet  documenten verwerken die ambtenaren nodig hebben om besluiten te nemen. In 2014 besloot de gemeente Andreas te vervangen.

De commissie-Elias presenteerde 15 oktober 2014 de uitkomsten van het onderzoek naar falende ICT-projecten van de overheid waarmee, volgens deskundigen, tot 5 miljard euro per jaar is verspild. De commissie Elias werd bemand door Manon Fokke (PvdA), Hanke Bruins Slot (CDA), Paul Ulenbelt (SP) en Paul van Meenen (D66). De presentatie werd ingeleid door de Tweede Kamer voorzitter Van Miltenburg die de afkorting ICT wel eerst nog even op Google had moeten opzoeken.

De conclusie van de commissie was dat er te weinig boerenverstand wordt gebruikt bij het starten met ICT oplossingen, waarbij het Rijk niet eens zou weten hoeveel geld er precies aan ICT wordt besteed. Bi aanbestedingen wordt meer gelet op een zo goedkoop mogelijke inschrijving dan op kwaliteit, waarbij op onderdelen de gegunde inschrijver soms niet eens in staat bleek om een opdracht in zijn geheel af te ronden.  Een belangrijke voorwaarde bij de aanbesteding was echter dat er geen oud-politici deel van mochten uitmaken van het bedrijf dat het onderzoek moest doen, terwijl bij Policy Research drie oud-ministers van Verkeer en Waterstaat in de Raad van Advies zitten. Die oud-ministers zijn Annemarie Jorritsma (VVD), Roelf de Boer (LPF) en Karla Peijs (CDA), opeenvolgende verkeersministers tussen 1998 en 2007. Als oplossing pleitte de commissie voor het inmiddels ingestelde “BIT” orgaan (Bureau ICT-Toetsing) die de projecten boven vijf miljoen euro toetst.

Minister Stef Blok gaf ondanks waarschuwingen van de commissie om externe consultants geen sleutelrol te geven een half jaar later de dagelijkse leiding van het bureau toch aan John Schattorie, Director bij Deloitte. Daarnaast zijn er nog twee externe consultants ingehuurd waarmee het team 3 externen en 5 ambtenaren bevat.

De commissie concludeerde dat het geheel van ICT-organisaties bij de overheid chaotisch en ondoorzichtig is. Dat bleek ook toen het departement van voormalig minister van Veiligheid Ivo Opstelten tussen 2012 en 2014 voor 63.500 euro per maand twee consultants van bureau Boer en Croon in bleek te huren. De twee kregen totaal een salaris van ruim 1,6 miljoen euro en een dienstauto met chauffeur om de automatiseringsproblemen bij de Nationale Politie op te lossen. Nicole Stolk, de plaatsvervangend secretaris-generaal die bij het ministerie van Veiligheid en Justitie intern onderzoek deed naar omstreden banden tussen ambtenaren en ICT-consultants, was zelf degene die de bijeenkomsten organiseerde en eindverantwoordelijke voor de automatisering. Zij leidde ook zelf de werkgroep die in de tweede helft van 2014 de mogelijke belangenverstrengeling bij ICT-projecten onderzocht.

Stolk organiseerde met deze twee consultants een tweedaagse Public Executives sessie als vervolg op een eerdere bijeenkomst op Schiermonnikoog die volgens haar niet gingen over concrete opdrachten, maar om “het delen van kennis” tussen topambtenaren en experts van de ICT-markt en dat in de maanden daarop ook exclusieve sessies met andere bedrijven werden gehouden.

De Sociale Verzekerings Bank (SVB) stopte in september 2014 met Capgemini omdat ze ontevreden waren over het geleverde Oracle syteem voor de kinderbijslag, AOW en ANW. Voor het project was 27 miljoen euro begroot en er is inmiddels 32,2 miljoen euro uitgegeven terwijl het systeem nog steeds niet goed werkt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB), heeft veel problemen met een overbelast ICT-systeem en een achterstand van tienduizenden onbetaalde rekeningen van zorgverleners. Verantwoordelijk en leidinggevend SVB manager Manfred van G. werd ook door Capgemini betaald die de software goedkoop in India liet maken. Interne waarschuwingen over hoe onprofessioneel het er daar aan toe ging werden van alle kanten genegeerd.

Capgemini werd vijf jaar geleden ingehuurd om het systeem Oracle bij het SVB  te implementeren. De totale kosten die samenhingen met de nu gestopte doorontwikkeling van het Multi-regelingen-systeem bedroegen tot en met augustus 2014 minimaal 43,7 miljoen euro. (herontwerp MRS en BR2 Kindregelingen). De totale kosten bedragen 121,8 miljoen euro. Het PGB-systeem kan geen koppeling maken tussen declaraties en betalingen en de gegevens kunnen door de telefoonteams niet of nauwelijks opgevraagd worden. Het ICT-systeem, dat juist is opgezet om fraude te bestrijden is zelf fraudegevoelig. 40 miljoen euro extra kosten hebben het probleem niet opgelost evenals de inzet van honderden extra medewerkers. Oracle dreigde zelfs met een boete van 3,2 miljard euro wegens vermeend illegaal gebruik van hun software door acht verschillende ministeries en overheidsdiensten. Ook claimt Oracle dat de Nederlandse overheid vanaf 2019 een vergoeding voor de open-source software van Java. Het Rijk schikte de claim in november 2017 voor enkele miljoenen en moest hiervoor kostbare externe adviseurs en advocatenkantoor Stibbe inschakelen.

Doordat de Sociale Verzekeringsbank (SVB) dossiers per ongeluk had gekoppeld aan verkeerde zorgverleners konden mensen met een persoonsgebonden budget (pgb) persoonlijke gegevens inzien van andere zorgverleners. Na inloggen via de online portal Mijnpgb konden de adresgegevens, Burgerservicenummer, bankrekening, uurtarieven, betalingen en het soort zorg dat wordt verleend worden geraadpleegd. Na al deze blunders  werd per 1 februari de voorzitter van de raad van bestuur Nicoly Vermeulen na zes jaar uiteindelijk toch overgeplaatst naar het ministerie van Sociale Zaken. José Lazeroms, lid van de Raad van Bestuur UWV, nam de leiding van de SVB over tot er een vervanger is gevonden.

Het SPEER project wordt gedragen door Capgemini en CGI. Met het programma werkte het ministerie van Defensie aan de verbetering van de financiële en materieel-logistieke processen. Het veranderprogramma werd ondersteund door de ontwikkeling en invoering van een nieuw, geïntegreerd ERP systeem. Het programma SPEER is in de zomer van 2013  beëindigd en heet sindsdien ERP. Het ministerie had hiervoor 481 miljoen euro begroot, maar inmiddels zijn de kosten opgelopen tot 900 miljoen. Hennis zegt nog vijf jaar nodig te hebben om de IT-infrastructuur van Defensie op te schonen. Bij Den Helder wordt voor de Kustwacht een nieuw onderkomen gebouwd voor het Coördinatie en Communicatie Centrum (CCC) en het Maritiem Informatie Knooppunt (MIK). Het ministerie van Defensie, trekt in totaal 97 miljoen euro uit voor het project, dat in 2017 startte en in maart 2022 klaar moet zijn. 45 miljoen euro van het totale budget is bestemd voor het bouwen van één ICT systeem voor vijf verschillende applicaties. Het nieuwe systeem moet de communicatie tussen verschillende disciplines die de Kustwacht aanstuurt vereenvoudigen. Tot nu toe is 4,5 miljoen euro van het budget uitgegeven, maar BIT heeft nu al forse kritiek op de aanpak van het 45 miljoen euro kostende ICT project.

Armoede

Nederlandse huishoudens zijn door de btw-verhoging van 6 naar 9 procent per 1 januari 2019 gemiddeld zo’n 300 euro duurder uit. Levensmiddelen, boeken, taxi en theaterkaartjes worden duurder. Consumentengoederen en -diensten waren in juli 2019 2,5 procent duurder dan in 2018Een gezin met twee ouders, een kind van 10 en een kind van 4 jaar is volgens het Nibud nu zo’n 20,84 euro per dag kwijt aan voeding. Straks zal dat 21,43 euro zijn. 59 cent meer per dag, op jaarbasis 215 euro aan extra kosten. Ook de kinderopvang wordt duurder door nieuwe regels, die voorschrijven dat pedagogisch medewerkers één baby minder onder hun hoede mogen hebben. Met een verwachte stijging van 7 procent stijgen de kosten waarschijnlijk meer dan de kinderopvangtoeslag.

Nederland staat op plek 14 van rijkste landen ter wereld. Desondanks hebben naar schatting 1,4 miljoen huishoudens risicovolle schulden, problematische schulden of zitten in een schuldhulpverleningstraject. Dat is 1 op de 5 huishoudens. De persoonlijke leningen zijn in 2018 gestegen met 14,8 procent naar 1,8 miljard. 6,2% heeft een betalingsachterstand op hun krediet.

Het vermogen van mensen die meer dan 1 miljard dollar bezitten is in een jaar met 12 procent gegroeid. Het vermogen van de 3,8 miljard armste mensen op aarde is juist met 11 procent afgenomen. Het vermogen van de rijkste 26 mensen bij elkaar opgeteld is gelijk aan het vermogen van de armste helft van de wereldbevolking. Rijke Nederlanders stalden in 2016 circa 53 miljard euro in belastingparadijzen, waardoor de fiscus ruim  2 miljard euro misliep. Dat staat in een rapport van de Europese Commissie met schattingen over belastingontwijking op basis van een nieuwe rekenmethode.

De vier grote steden leveren te weinig passende ondersteuning aan dak- en thuislozen. In acht jaar tijd zag het Leger des Heils het aantal cliënten groeien van 30.000 naar 50.000. Er zijn wachtlijsten voor zowel opvangbedden als betaalbare woonruimte om naar door te stromen. De staatssecretaris kwam daarom met 40 maatregelen om de problemen aan te pakken, zoals het verlagen van het minimumbedrag bij een incasso. Nu betaal je nog minimaal 40 euro aan incassokosten. Een andere geplande maatregel is het mogen betalen in termijnen. Nu kan alleen een schuld vanaf 225 euro in termijnen worden afbetaald. De toegang tot schuldhulpverlening wordt eenvoudigere en er komt een proef met een ‘schuldenrechter’.

Mensen in financiële problemen betalen 12 tot 14 procent rente als ze geld willen lenen van een gemeentelijke kredietbank, terwijl deze banken juist bedoeld zijn voor mensen die nergens anders geld kunnen lenen. Gecorrigeerd voor inflatie heeft een gemiddeld Nederlands huishouden in veertig jaar tijd amper meer te besteden gekregen. Boodschappen bij de supermarkt zijn in één jaar gemiddeld 8 procent duurder geworden. Eenvoudige voedingsmiddelen zoals kaas zijn inmiddels een luxe product geworden. Per juli zijn ook de energietarieven weer fors omhoog gegaan. De prijzen van voedingsmiddelen stegen in mei opnieuw met 3,8 procent, nagenoeg de hoogste prijsstijging van voedsel in de afgelopen tien jaar.

Het aantal meerderjarigen dat niet zelf de eigen financiën kan beheren, neemt nog steeds elk jaar toe. Steeds meer mensen meldden zich bij de schuldhulpverlening met een schuld van gemiddeld ruim 40.000 euro.

Veel mensen mijden jarenlang de tandarts omdat ze te weinig geld hebben. Van de Nederlanders die minder dan 1600 in de maand verdienen, vermijdt 21 procent de tandarts.

Bij een kwart van alle leningen is het rentepercentage 8% of hoger. Bijna één op de zes leningen heeft zelfs een rentepercentage tussen de 11% en het wettelijk maximum van 14%. Gemiddeld hebben lenende Nederlanders 1,3 consumptieve leningen per persoon en het gemiddelde leenbedrag is € 6.401,-.

Bijstand en schulden

Vanaf 1 januari worden Wajongers gekort op hun uitkering. Mensen met een arbeidsbeperking, die geen baan hebben, zijn er zo’n 5 procent op achteruit gegaan. Het aantal mensen met een bijstandsuitkering is gestegen tot 449.000. De gemeentes Groningen, Ten Boer, Wageningen, Tilburg en Deventer hebben toestemming gekregen om twee jaar lang te experimenteren met bijstandsregels om te onderzoeken wat de beste manier is om mensen weer aan de slag te krijgen. Ook Utrecht en Amsterdam willen experimenteren. De gemeentes zijn van plan om meerdere testgroepen op te zetten met mensen die in verschillende bijstandsregimes komen te vallen. Sommige bijstandsgerechtigden krijgen bijvoorbeeld de mogelijkheid om 200 euro per maand bij te verdienen tijdens hun uitkering dan dat nu wettelijk is toegestaan. Ze mogen dan een beperkt deel van hun inkomsten uit werk houden, zonder dat die worden afgetrokken van de uitkering. Ook wordt er een groep gevormd met minder verplichtingen en een groep die juist intensiever wordt begeleid.  De gemeente Terneuzen streed eerder dit jaar voor een variant op een basisinkomen, waarbij uitkeringsgerechtigden helemaal geen verplichtingen kregen opgelegd.  Zo’n 3 miljoen Nederlanders lopen risico op armoede of sociale uitsluiting. (17% van de bevolking). Van de mensen met een uitkering ontvangt 31% psychische zorg.

Mobility Mentoring

Hersenonderzoek heeft aangetoond dat armoede een zware emotionele en cognitieve last veroorzaakt. Die last verstoort het brein, waardoor chronische stress ontstaat en waardoor het vermogen om problemen doelmatig aan te pakken, prioriteiten te stellen en impulsen te controleren wordt aangetast. Door de stress wordt het moeilijker om plannen te maken en om lange termijn doelen te behalen.

En het zijn juist die vaardigheden die je nodig hebt om uit armoede te geraken.
Met de nu ook hier geïntroduceerde Amerikaanse methode “Mobility Mentoring” worden mensen met financiële problemen eerst bewust gemaakt van de stress waarmee ze leven. Mentor en cliënt stellen vervolgens samen het wegnemen van stress steeds centraal in een stappenplan op verschillende terreinen, zoals geld, scholing, gezondheid en huisvesting. Massachusetts en Washington gaan de methode verplicht stellen bij het aanbesteden van sociale projecten. De Wereldbank noemt Mobility Mentoring als een veelbelovende aanpak. 35 Nederlandse gemeenten, waaronder de grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Enschede en Groningen hebben interesse in de systematiek.

Aantallen en cijfers

De gemiddeld uitstaande schuld is 42.000 euro. Tweederde hiervan bestaat veelal uit rente en incassokosten. 540.000 huishoudens hebben problematische schulden. De meeste van de ruim 1 miljoen armen in Nederland wonen in Amsterdam (14,4%), Rotterdam (14,1%) en Den Haag (13,4%). In 38 gemeenten ligt het armoedepercentage ruim boven de 7%. Bijna de helft daarvan ligt in Groningen, Friesland en Drenthe. Het armste zijn de bewoners van Crooswijk in Rotterdam. Een op de zes inwoners van Rotterdam (ca. 100.000 mensen heeft te maken met grotere schulden. Bij 27.000 inwoners met problematische schulden is de schuld te groot om nog af te kunnen lossen. Gemiddeld staan zij voor 45.000 euro in de schuld. Dat is aanzienlijk meer dan het landelijk gemiddelde in andere gemeenten. Van de 384.000 huurders die in 2012 moeite hadden hun maandelijkse woonlasten en kosten van het levensonderhoud te betalen, had ruim de helft in 2015 nog steeds betalingsachterstanden.

De helft van alle armen leeft minstens al drie jaar onder de armoedegrens en kunnen hun schulden niet meer betalen. Zo’n 31 duizend mensen zijn zelfs dakloos en leven op straat, in openbare gebouwen, in de opvang, of bij familie of vrienden. In de afgelopen zes jaar is het aantal daklozen toegenomen met bijna 75 procent. Voor zo’n 2,5 miljoen mensen van zestien jaar en ouder die niet voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen is een goed financieel beheer te moeilijk. Naar schatting heeft 16% van de Nederlandse huishouden een problematische schuld of het risico daarop. In 2015 kregen kerken zo’n 50.000 verzoeken om hulp. Hiervan werden er 44.000 gehonoreerd voor een totaal bedrag van ruim 36 miljoen euro. Dat is een stijging van zeven miljoen euro ten opzichte van 2012. Binnen de Europese Unie ben je arm als het inkomen lager is dan 60% van het gemiddelde inkomen. In Duitsland leven 13 miljoen mensen onder de armoedegrens en dat aantal groeit nog steeds. De armoedegrens in Nederland ligt op een inkomen inclusief toeslagen van 1920 euro netto per maand voor een gezin met 2 kinderen. (excl. huurtoeslag) Voor een éénoudergezin met twee kinderen ligt die grens op 1540 euro netto per maand. Hoe langer huishoudens op het minimum leven, hoe moeilijker het wordt om uit de problemen te komen.  Per 2019 zijn er een aantal maatregelen genomen om het leed te verzachten:

  • Gezinnen met twee kinderen op de basisschool krijgen 150 euro extra kinderbijslag per jaar.
  • De kinderopvangtoeslag gaat omhoog.
  • Vaderschapsverlof wordt uitgebreid van twee dagen naar zes weken.

Voedselbanken en andere lapmiddelen

In Nederland zijn 162 voedselbanken die jaarlijks rond de 2 miljoen voedselpakketten samenstellen met hulp van 10.000 tot 11.000 vrijwilligers. De Stichting Met Zuid opende zelfs een ‘sociaal warenhuis’ en Zuidwest Den Haag krijgt een rijdende voedselbank waar klanten zelf hun boodschappen mogen kiezen. Het project is een initiatief van kerkenorganisatie Stek en Voedselbank Haaglanden en start nog voor de zomer. De SRV-wagen wordt op vaste tijden op verschillende plekken in Zuidwest geparkeerd in de wijken Bouwlust, Vrederust, Morgenstond, Leyenburg, Vruchtenbuurt en Loosduinen.

De Swingmarket in Rotterdam biedt in tegenstelling tot de voedselbanken veel meer aan onder één dak. Naast voeding zijn ook kleding, speelgoed en andere non-foodproducten beschikbaar en kan er huisraad worden gekocht. Een eerste proef van één jaar met 220 gezinnen krijgt financiële ondersteuning van het Oranje Fonds.

De ANWB heeft met het kinderfietsenplan in een jaar tijd 2000 fietsen ingezameld en opgeknapt voor kinderen uit gezinnen die onder de armoedegrens leven. De actie begon in september 2015 met het inzamelen van gebruikte fietsen voor kinderen tussen de tien en achttien jaar. De fietsen worden door vrijwilligers opgeknapt en via het Nationaal Fonds Kinderhulp verdeeld. De ANWB wil in 2020 10.000 kinderfietsen hebben uitgedeeld.

Voor de bestrijding van armoede onder de 421.000 kinderen in Nederland (12%) wordt door de Overheid 100 miljoen euro uitgetrokken om schoolreisjes, sportles en muziekles voor kinderen mogelijk te maken. 14 miljoen euro hiervan gaat naar landelijke en bovengemeentelijke initiatieven met als uitgangspunt dat deze ten goede moeten komen aan kinderen en dat deze in natura worden verstrekt. 1 miljoen gaat naar kinderen in Caribisch Nederland. 131.000 kinderen leven al vier jaar of langer in die situatie, veelal in eenoudergezinnen en in de grote steden, zoals in Rotterdam (1 op de 4).

Langdurige armoede

In Nederland ontstaat armoede bij een netto jaarinkomen lager dan 12.535 euro voor een alleenstaande volwassene. Voor een gezin met twee jonge kinderen ligt de grens op 26.322 euro. Volgens het Nibud zitten veel uitkeringsgerechtigden aan de grens van hun financiële mogelijkheden en kan 75 procent van hen niet rondkomen. In 2012 was dat nog 69 procent. Het aantal mensen met te hoge vaste lasten en betalingsachterstanden is gestegen van 15 naar 27 procent. 626.000 gezinnen moeten rondkomen van een te laag inkomen, vooral in huishoudens waarvan de kostwinner 50-plus is. Meer dan de helft van de varkens- en pluimveehouders leeft gemiddeld al vijftien jaar onder de armoedegrens. Het aantal bijstandsaanvragen is in het vierde kwartaal van 2016 met 5 procent toegenomen, zo blijkt uit de index van het IMK (Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf). Jaarlijks worden er ongeveer 100.000 mensen van stroom en gas afgesloten.

Wanneer je de belastingen niet kunt betalen vanwege te weinig inkomen vraag dan om kwijtschelding en vraag advies bij Sociaal Raadslieden of een juridisch loket.

  • Doe je verzoek om kwijtschelding zo snel mogelijk na de aanslag.
  • Je kunt wachten met betalen totdat het verzoek is behandeld.
  • Na 3 maanden nog geen beslissing, dan schriftelijk informeren naar de reden.
  • Ben je het niet eens met de negatieve beslissing, laat dit de instantie snel en schriftelijk weten. Terwijl zij uw situatie opnieuw bekijken mag je wachten met betalen.
  • Krijg je opnieuw een afwijzing, bel of schrijf dan desnoods naar de ombudsman.

Zorg

Zorg mijden neemt steeds zorgwekkender vormen aan. Patiënten kiezen er steeds vaker voor om ondanks een doorverwijzing niet naar een ziekenhuis of therapeut te gaan vanwege de hoge eigen bijdrage of het niet aan willen- of kunnen aanbreken van het eigen risico. 14 procent van de patiënten zegt af te hebben gezien van een vervolgbehandeling, omdat die onder hun eigen risico valt.

Huisartsen en verpleegkundigen die zich inzetten voor de medische zorg aan dak- en thuislozen krijgen steeds vaker onverzekerde patiënten op spreekuur. Daklozen kunnen hun medicijnen of doktersbezoek niet betalen. Omdat ze geen zorgverzekering hebben kunnen zij ook niet bij reguliere zorginstanties terecht. Volgens De Nederlandse Straatdoktersgroep is het aantal onverzekerde daklozen groeiende. Het ministerie van Volksgezondheid, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Zorgverzekeraars Nederland erkennen het probleem. Verzekerden die staan geregistreerd bij regeluitvoerder CAK komen voor schuldhulp in aanmerking. „Zij krijgen een vrijblijvend aanbod. Accepteren ze dat, dan komen ze in budgetbeheer bij BFS en worden ze uit de regeling van het CAK gehaald. Mensen worden als wanbetaler geregistreerd bij het CAK op het moment dat er zes maanden of langer geen premie is betaald. CZ maakte begin dit jaar ook bekend 250 gezinnen in Den Haag te gaan helpen met het afbetalen van hun schuld. De zorgtoeslagen worden aangewend voor andere uitgaven en zo’n 340.000 gezinnen betalen deze daarom niet. Bij een minimum inkomen kun je je inschrijven bij de gemeente voor een zorgverzekering. Veel gemeenten bieden een gemeentepakket of collectieve verzekering. Gemeenten betalen zo mee aan de polis terwijl je zorgtoeslag behouden blijft.

Schuldhulpverlening

In 1932 werd de branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren (NVVK) opgericht om er voor te zorgen dat mensen voldoende geld overhielden voor dagelijkse en noodzakelijke uitgaven.

Op grond van de Wet op de Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) zijn gemeenten verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening. Het parlement ontvangt uiterlijk 1 juli 2016, een verslag van de doeltreffendheid en effecten van de Wgs in de praktijk. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft Bureau Berenschot opdracht gegeven om de evaluatie uit te voeren. Jaarlijks vragen zo’n 150.000 mensen tevergeefs schuldhulp aan bij hun gemeente. Er is een verplicht moratorium voor mensen die in de schulden zitten. In zo’n zes maanden durend moratorium kan de huur niet worden opgezegd, mag de levering van gas, water en elektra niet worden beëindigd en/of mag de zorgverzekering niet worden opgezegd of ontbonden. In die zes maanden krijgt de schuldenaar de tijd om orde op zaken te stellen. Tijdens deze periode komen er ook geen deurwaarders, hoeven rekeningen niet betaald te worden en worden ze gevrijwaard van aanmaningen. Schuldenaren komen nog steeds veel te laat in het traject van de schuldhulpverlening terecht. Als een schuldenaar in het beslagregister of in de Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH) wordt opgenomen, is dat al veel te laat en is adequaat ingrijpen al een stuk lastiger. Aan de kosten van berichten die deurwaarders verzorgen worden per jaar tientallen miljoenen euro’s extra verdiend. Dat mag volgens de wet- en regelgeving niet. Gerechtsdeurwaarders mogen geen winst berekenen voor hun werk. Deurwaarders berekenen tot 7 euro voor een ambtsberichten als exploten, dagvaardingen en beslagleggingen, terwijl zij zelf via een goed functionerende ICT-dochter maar 5 cent per bericht betalen. Verder ligt er een wetswijziging klaar:

  1. Op de volgende roerende zaken mag geen beslag worden gelegd:
    zaken die behoren tot de inboedel, bedoeld in artikel 5 van Boek 3 van het Burgerlijk
    Wetboek, van de door de schuldenaar bewoonde woning;
    b. de kleding van de schuldenaar en van de tot zijn gezin behorende huisgenoten;
    c. de in de woning aanwezige voorraad levensmiddelen;
    d. zaken die de schuldenaar en de tot zijn gezin behorende huisgenoten redelijkerwijs nodig hebben voor de persoonlijke verzorging en de algemene dagelijkse levensbehoeften;
    e. zaken die de schuldenaar en de tot zijn gezin behorende huisgenoten redelijkerwijs nodig hebben voor de verwerving van de noodzakelijke middelen van bestaan, dan wel voor hun scholing of studie;
    f. zaken van hoogstpersoonlijke aard;
    g. gezelschapsdieren en de voor hun verzorging noodzakelijke zaken.2.
  2. In afwijking van het eerste lid is beslag wel toegestaan op de in het lid genoemde zaken die in de gegeven omstandigheden bovenmatig zijn. Bij algemene maatregel van bestuur kan nader worden bepaald welke zaken, hetzij afzonderlijk, hetzij door de aanwezigheid van andere, al dan niet gelijksoortige zaken, als bovenmatig zijn aan te merken. Daarbij kan voor bepaalde zaken of categorieën van zaken worden bepaald tot welke waarde bovenmatigheid niet wordt aangenomen.
    Indien beslag wordt gelegd op een bovenmatige zaak die de schuldenaar of de tot zijn gezin behorende huisgenoten redelijkerwijs niet kan missen, stelt de deurwaarder de schuldenaar in de gelegenheid om de bovenmatige zaak te vervangen door een niet als bovenmatig aan te merken vergelijkbare zaak.
    4. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen andere dan de in het eerste lid bedoelde roerende zaken worden aangewezen waarop geen beslag mag worden gelegd.

De gemiddelde schuld waarmee zo’n 94.000 huishoudens zich jaarlijks bij de schuldhulpverlening aan melden is 42.100 euro. Het grootste deel hiervan bestaat uit belastingschuld, huurachterstand, achterstallig energie- en ziekteverzekering betalingen en restschulden van hypotheken. Maar ook bij creditcardmaatschappij ICS van ABN AMRO konden zo’n 600.000 klanten te gemakkelijk doorlopende kredieten afsluiten, tot wel 2.500 euro. ICS leende 15 procent meer uit dan de eigen normen toestonden. Het AFM deed onderzoek naar de maatschappij. In 2018 stonden er ruim 56.000 onder bewind, in 2013 waren dat er nog 35.000: een stijging van zo’n 60 procent in vijf jaar tijd.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde zeven pandhuizen van Cash Converters boetes op van in totaal 437.500 euro wegens het berekenen van een te hoge rente. Cashconverters berekende een rente van 9 procent per maand, terwijl ze niet meer dan 4,5 procent per maand mogen vragen. Het gaat om de franchisefilialen in Den Haag, Arnhem, Enschede, Rotterdam-Centrum, Rotterdam-Zuid, Schiedam en Utrecht.

De Nederlandse Energie Maatschappij (NLE) wil het betalingsprobleem voor een deel oplossen door klanten hun energierekening vooraf te laten betalen. Voor beslagleggingen geldt een beslagvrije voet van 90% van de bijstandsnorm Er liggen plannen klaar om deze voor jongeren onder de 21 te verhogen en gelijk te trekken met die van de volwassenen. Uitkeringsinstanties en schuldeisers zijn wettelijk verplicht zich aan deze beslagvrije voet te houden. Ook komt er een adempauze van maximaal een half jaar. Nuon gaat mensen die wegens schulden afgesloten zijn geraakt van stroom en gas gemakkelijker een nieuwe contract geven. In de nieuwe regeling hoeven deze klanten geen hoge borgsom meer te betalen voor een nieuwe aansluiting.

Studieschuld

Een op de vijf studenten met een studieschuld is een wanbetaler. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs. Veel oud-studenten, met name de lichting afgestudeerden van vóór 2009, hebben moeite met terugbetalen. Daardoor is de nationale studieschuld inmiddels opgelopen tot ruim 21,7 miljard euro. De gemiddelde debiteur moet ruim 14.000 euro terugbetalen, maar er zijn onder de bijna 700.000 studenten ruim 15.000 ex-studenten die een studieschuld van 50.000 euro of meer hebben. De helft van de betalingsachterstanden bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) moet met een deurwaarder geïnd worden. Gaat je kind jonger dan 18 jaar studeren en zich inschrijven voor een vervolgopleiding aan een mbo, hbo of universiteit dan vervalt meestal het recht op kinderbijslag en kindgebonden budget. Mbo’ers hebben pas recht op studiefinanciering vanaf het eerste kwartaal nádat ze 18 jaar zijn geworden. Dus wordt een mbo-student op 2 oktober 18, dan krijgt hij pas in januari studiefinanciering. De ouders ontvangen tot zijn achttiende verjaardag nog wel kinderbijslag en (afhankelijk van hun inkomen) kindgebonden budget. De maanden tussen 2 oktober en 1 januari moeten ouders dan zien te overbruggen. Wel is er voor minderjarige studenten een gratis ov-chipkaart. En hoeft er voor hen geen lesgeld te worden betaald. Zorg er wel voor dat de studiefinanciering op tijd wordt aangevraagd

Financieringen

Er is een onverantwoordelijke stijging van nieuwe private lease constructies waarmee kopers zich voor jaren in de schuld steken, gelokt door “kleine” maandbedragen. In 2017 werden er zo’n 100.000 auto-abonnementen afgesloten, terwijl dat er in 2016 nog 64.000 waren en in 2015 op 36.000. In 2018 steeg het aantal particuliere leaseconstructies naar 150.000. Hiermee is een bedrag van ruim een half miljard gemoeid. Gemiddeld kost een private lease zo’n 3.500 euro per jaar op een gemiddeld inkomen van 18.000 euro is dat een besteding van wel 20%.

Arm of rijk

De eerste overheidszorg voor armen is sinds 1854 bij wet geregeld in de armenwet, maar desondanks geven het rapport armoedesignalement en het rapport van Platform31 uit Den Haag en het European Urban Knowledge Network (EUKN) aan dat het armoedeprobleem steeds groter wordt, net als de verschillen tussen arm en rijk. Zo’n 157.000 huishoudens bezitten namelijk minstens een miljoen euro en 62 rijken bezitten gezamenlijk evenveel als de 3,6 miljard armsten van de wereldbevolking. Het reëel beschikbaar inkomen is in 2015 voor het achtste jaar op rij achteruit gegaan. De loonkloof tussen de bedrijfstop en de werknemers is vorig jaar vooral in de financiële sector weer verder gegroeid. Gemiddeld verdient de top 6,1 keer zoveel als de gemiddelde werknemer. 24 politiemedewerkers verdienden in 2016 meer dan een ministerssalaris van 179.000 euro. Bestuursvoorzitter Jean-François van Boxmeer van Heineken verdiende in 2016 bijvoorbeeld 9,5 miljoen euro. KPN gaf topman Eelco Blok in 2015 naast zijn salaris van 850.000 euro per jaar een bonus van ruim een miljoen euro en bij zijn vertrek kreeg hij ook nog eens een ontslagpremie van 850.000 euro mee.  Topman Ben van Beurden van olieconcern Shell kreeg in 2015 in totaal 5,6 miljoen euro. In 2014 ontving hij in totaal 24,2 miljoen euro inclusief een extra pensioenbijdrage. De bestuurder bij het Prins Bernhard Cultuurfonds Adriana Esmeijer verdient jaarlijks 157.879 euro, Ronald van der Giessen van het Oranje Fonds krijgt 156.849 euro, Ellen Greve van KNGF Geleidehonden krijgt 154.000 euro en Michel Rudolphie van KWF Kankerbestrijding ontvangt jaarlijks 152.000 euro. Directeuren van Nederlandse bedrijven en instellingen verdienen gemiddeld twintig keer het salaris van een gemiddelde werknemer. Ruim 2.500 werknemers in de (semi)overheid verdienen ondertussen meer dan de afgesproken 228.000 euro bruto per jaar. De Luchtverkeersleiding Nederland betaalde bijvoorbeeld een ontslagvergoeding van 455.720 euro aan een consultant. Jachtmakelaars verkochten dan ook 8.6% meer boten ten opzichte van het tweede kwartaal vorig jaar. Ook in het eerste kwartaal werden er 103% meer motorjachten en 9% meer zeilboten verkocht dan in dezelfde periode van 2014. Bestuursvoorzitters verdienen gemiddeld 737.000 euro. De bonussen bedragen gemiddeld 325.000 euro. De best betaalde topbestuurder met 760.000 euro was Nancy McKinstry van Wolters Kluwer, maar ook zij is inmiddels voorbijgestreefd door bestuurders die tot een miljoen euro per jaar verdienen. Er zijn 2043 miljardairs die samen goed zijn voor 7,67 biljoen dollar. Het gezamenlijk vermogen van de miljardairs is het afgelopen jaar met 18 procent gestegen.

Bureau Krediet Registratie

Bij het Bureau Krediet Registratie (BKR) stonden in april 2017 nog 98.000 mensen met een betalingsachterstand op de hypotheek geregistreerd, 12% minder dan een jaar eerder. Ongeveer de helft van deze daling is volgens de stichting te relateren aan een hercodering die het BKR hanteert. Sinds medio vorig jaar noteert het BKR de restschulden van hypotheken met aparte coderingen. Deze worden niet meer als betalingsachterstand geregistreerd, maar apart als restschuld op de hypotheek. Zonder deze hercodering daalde het aantal wanbetalers met circa 5%. Volgens het BKR zijn er 675.000 leners die achterlopen op het terugbetalen van hun lening. Een jaar eerder waren dat er nog 730.000. Studieschuld is hierin niet meegenomen. Gezamenlijk is er voor bijna 22 miljard aan studieschuld. Dat is méér dan het uitstaande bedrag aan consumptief krediet. Uit onderzoek blijkt dat vier op de tien oud-studenten de studieschuld niet opgeeft bij het aanvragen van een nieuwe lening. 

  • In totaal zijn er nu meer dan 10,9 miljoen consumenten met een geregistreerd krediet
  • In de eerste helft van 2019 had 6,2% van deze consumenten een betalingsachterstand
  • Het totaal aantal mensen met een betalingsachterstand steeg met 5.000 naar 675.000
  • De meeste achterstanden verdwijnen binnen een jaar (ruim 70%). Dat was in 2015 nog bijna 80%.

Eind juni 2016 stonden 771.478 personen met een betalingsachterstand bij het BKR geregistreerd en per juli ging het om 711.000 personen.  Per 1 december kun je al een aantekening verwachten bij het Bureau Krediet Registratie (BKR) als je meer dan 250 euro leent. Voorheen lag de ondergrens op 500 euro. Schulden en achterstanden bij de fiscus, ziektekostenverzekeraars, studieleningen en hypotheken tot vier maanden worden bij het BKR niet bijgehouden. Nederlanders leenden gemiddeld in 2016 voor consumptief krediet ruim 18.000 euro. Dit is een stijging van 19 procent. De totale schuldenlast van Nederlandse huishoudens is ruim 742 miljard euro. De woninghypotheekschuld vormt met 651 miljard euro verreweg het grootste deel van de schulden van huishoudens. In 2016 werden er zo’n 1.500 huizen gedwongen verkocht. In totaal staan er 10,25 miljoen Nederlanders geregistreerd bij het BKR met een lening of krediet van meer dan 250 euro.

De koopkracht van drie miljoen gepensioneerden is sinds de crisis afgenomen met gemiddeld 7,5 procent. Sommige groepen ouderen hebben maar liefst tot 13 procent ingeleverd. 20 procent van de ouderen komt geld tekort voor de minimale consumptiebehoefte.

Vanaf 1 december worden ook kredieten van meer dan 250 euro met een looptijd van een maand geregistreerd. Nu is dat alleen nog bij kredieten van 500 euro of hoger die minstens drie maanden lopen.

Kinderen

Eén op de negen kinderen, bijna 400.000, leeft momenteel in armoede. De inkomens in deze gezinnen komen uit onder de door het Nibud vastgestelde grens van ‘niet veel, maar toereikend’. Risicogroepen zijn voornamelijk kinderen met een niet-westerse achtergrond, kinderen uit een gezin met drie of meer kinderen en kinderen van ZZP’ers. Ruim 400 duizend kinderen maken deel uit van een gezin met een laag inkomen en daarvan leven er 200 duizend in een gezin met bijstand. Het aantal bijstandsuitkeringen neemt in 2016 met 7000 toe en in 2017 komen daar naar verwachting nog eens 6000 mensen bij. In totaal zullen er dan 445.000 mensen moeten rondkomen van een bijstandsuitkering. De zelfstandigenaftrek wordt geleidelijk aan afgebouwd tot 5.000 euro in 2028, volgens NRC Handelsblad. Nu is die nog 7.280 euro. Jaarlijks wordt dat bedrag 250 euro minder, vanaf 2020.

Ruim tachtig organisaties en bedrijven onderschreven eind maart 2019 de belofte dat in 2030 geen enkel kind in Nederland nog opgroeit in armoede. Als ondertekenaars van de Alliantie tegen Kinderarmoede verplichten zij zich aan de volgende beloftes:

Aldi gaat uiterlijk in 2020 brood dat overblijft doneren aan scholen, zodat geen enkel kind meer met honger in de klas zit.

Unileverdochter Zwitsal gaat verzorgingsproducten via consultatiebureaus en kinderdagverblijven aanbieden aan mensen onder de armoedegrens.

Zorgverzekeraar Menzis gaat gezinnen die kampen met premieachterstanden helpen met ‘haalbare afbetalingsregelingen’. Schulden die daarna nog openstaan worden kwijtgescholden.

Bijna de helft van de kinderen uit gezinnen met een langdurig laag inkomen groeit op in een bijstandsgezin, terwijl bij iets meer dan eenderde betaald werk de belangrijkste inkomensbron was van het huishouden. Bijna veertig procent van de kinderen en jongeren die opgroeien in armoede is ontevreden over de zekerheid en stabiliteit in hun leven. Het kabinet heeft de SER om advies gevraagd over de vraag over hoe een samenhangend beleid te voeren om de armoede en daarmee samenhangende sociale uitsluiting onder kinderen in Nederland terug te dringen en produceerde een rapport. In armere gezinnen wordt over het algemeen meer gerookt. Door het verhogen van de accijnzen is het rookgedrag echter niet verandert maar gaat dit ten koste van het huishoudbudget. Ook betalingsachterstanden krijgen veelal prioriteit.

Vele honderden kinderen komen ’s ochtends met honger, kapotte kleding en ongewassen op school. Veel kinderen kunnen wegens geldgebrek ook niet met vakantie. Een kwart van de Nederlanders brengt de vakantie thuis door. Het vakantiegeld wordt aangewend om schulden te betalen of om noodzakelijk apparatuur als wasmachines en CV ketels te vervangen. Ook de nieuwe tarieven voor het openbaar vervoer zijn dramatisch voor gezinnen. Ouders met bijvoorbeeld drie kinderen die ouder zijn dan 12 jaar en met het openbaar vervoer door heel Nederland vrij willen reizen, zijn sinds deze maand ruim het dubbele kwijt aan een abonnement. Amsterdam heeft circa 34.000 kinderen die opgroeien in een gezin met een minimuminkomen. De woonkostenbijdrage is alleen voor die minima die geen kwijtschelding krijgen voor de gemeentelijke belastingen. Kwijtschelding is alleen weggelegd voor mensen onder het sociale minimum. Uit onderzoek is gebleken dat er bij kinderen een correlatie is tussen een bepaalde hersenstructuur en armoede. In een gepubliceerd rapport van de Duitse stichting Bertelsmann, die jaarlijks onderzoek doet naar de sociale omstandigheden in 28 EU-lidstaten staat dat circa 26 miljoen kinderen en jongeren in de Europese Unie worden bedreigd door armoede of sociale uitsluiting.

25% van de Nederlanders is er de afgelopen drie jaar in inkomen op achteruit gegaan. De inkomens daalden tussen de 15 en 30 procent door werkloosheid (35 %), arbeidsongeschiktheid (18%) en overstappen naar een baan met minder salaris (16 %). Ruim 700.000 mensen leven met problematische schulden en ruim een miljoen mensen lopen hetzelfde risico, waarvan 10% hulp zoekt. Een op de negen kinderen in Nederland groeit op in armoede. Ze gaan vaak zonder ontbijt naar school of kunnen op hun verjaardag niet naar school omdat ze niet kunnen trakteren. Ook, kunnen ze vaak niet met vakantie en komen daardoor in een sociaal isolement. De NVVK meldt dat het aantal mensen met onoplosbare schulden de afgelopen drie jaar is verdubbeld. ‘Onoplosbaar’ betekent dat er geen schuldsanering of aflossingsregeling geregeld kan worden, zonder dat daar een rechter aan te pas komt. Nederland heeft meer dan 25.000 daklozen. Volgens de Woonbond zijn in de afgelopen drie jaar de huren met 13 procent gestegen.

Bijstandsgerechtigden hebben steeds minder te besteden en zoeken steeds vaker naar goedkopere winkels of moeten naar de voedselbank en de kringloopwinkel. De vereniging van Voedselbanken Nederland ziet ook steeds meer ZZP’ers en winkeliers zich melden en moet op sommige plaatsen zelfs een wachtlijst hanteren. In Zuid-Limburg is er een wachtlijst van 300 huishoudens. De klandizie van de voedselbank is in 2014 alleen al bij Voedselbanken Nederland met 11 procent gestegen. 40 procent was jonger dan 18 jaar. Jaarlijks zijn zo’n 94.000 mensen, waaronder 37.600 kinderen, afhankelijk van de voedselbank. In 2014 steeg het aantal gezinnen dat aangewezen was op de voedselbank met 11 procent en kreeg de voedselbank meer aanvragen van ZZP’ers, mkb’ers en mensen met hypotheekschulden. Armoede overkomt nu ook steeds vaker de middenklasse en de tweeverdieners. Een op de tien huishoudens in Nederland leeft in armoede en één op de drie armen is jonger dan 18 jaar. Een op de acht kinderen groeit op in armoede. Het gaat hierbij om 421.000 kinderen, van wie er 131.000 deel uitmaken van een gezin dat langdurig van een laag inkomen moet zien rond te komen.

Van de 442.000 mensen in de bijstand is het merendeel gescheiden, immigranten of ex-gevangenen. Een op de drie is 55 jaar of ouder. Gezinnen in de bijstand komen vijftig euro per maand tekort om alle noodzakelijke uitgaven te betalen en een gezin met drie kinderen heeft zelfs honderdvijftig euro per maandtekort.

De schuldsanering is een lang en moeizaam traject dat vanwege de toeloop is dichtgetimmerd door zwaar verscherpte regels en voorwaarden. Mensen die geen inkomen hebben, een eigen huis hebben of ingeschreven staan als ZZP’ers of zelfstandige zijn uitgesloten. Ook wanneer iemand eerder een beroep heeft gedaan op de schuldhulpverlening, of wanneer iemand nog in scheiding ligt wordt er niet geholpen. Veel Gemeenten voeren hierop een geheel eigen beleid en screenen zelfs op motivatie en vaardigheden. Er zitten nu ruim 92.000 personen in een schuldsaneringstraject en een veelvoud hiervan vraagt dit vergeefs aan. Het Nibud wordt per dag 14.000 keer benaderd met vragen over geld. Op jaarbasis is dat 5,2 miljoen keer. Huishoudens met probleemschulden kosten de maatschappij gemiddeld 10.000 euro per jaar. (11 miljard per jaar)

De kosten van levensonderhoud zijn de laatste tien jaar gebaseerd op tweeverdieners en dat maakt het voor gescheiden alleenwonenden steeds moeilijker om de eindjes aan elkaar te knopen. Als de alleenwonende dan ook nog arbeidsongeschikt of werkloos wordt dan ligt alleen de weg naar armoede nog open. Ongeveer vijfduizend alleenstaande ouders in de bijstand gaan er dit jaar 240 euro op achteruit omdat ze officieel een meebetalende partner hebben, terwijl dat in de praktijk niet zo is. Het gaat om alleenstaanden met een bijstandsuitkering, van wie de partner met de noorderzon is vertrokken, in de gevangenis zit of in een verzorgingshuis woont.

Woon- en andere lasten

Zo’n 8000 huishoudens met een laag inkomen en een relatief hoge huur krijgen van de Gemeente Amsterdam huurkorting. De korting is afhankelijk van de hoogte van de huur, het inkomen van de huurder en de samenstelling van het huishouden. Tot 2019 neemt de gemeente de korting voor haar rekening, daarna wordt de verlaging van de woonlasten door de woningcorporaties betaald. De huurkorting komt voort uit afspraken tussen Huurdersvereniging Amsterdam, Amsterdamse woningcorporaties en de gemeente, welke zijn vastgelegd in het Woonlastenakkoord.

Het aantal huishoudens dat gevaar loopt om de huur of hypotheek niet meer te kunnen betalen in tien jaar tijd meer dan verdubbeld. Ruim 500.000 huishoudens zitten in de gevarenzone. 9,7 tot 12,9 procent van de Nederlandse huishoudens loopt risico op een problematische schuld. Het gaat dan om 719.000 tot 961.000 huishoudens. Nu de huren, zorg- en energieprijzen stijgen en de huur- en zorg toeslag achterblijft, zijn de vooruitzichten erg slecht. Er zijn enorme huurstijgingen van gemiddeld 22,6 procent wanneer huurwoning vrijkomen en van huurder wisselen. Van de sociale huurwoningen, die worden aangeboden door corporaties, is de kale huurprijs in drie jaar tijd met 12 procent gestegen.

Nadat een eigen huis met schuld verkocht wordt blijken er ook nog eens geen betaalbare huurhuizen meer beschikbaar, vanwege de grootschalige opvang van asielzoekers. In de Randstad kunnen wachtlijsten oplopen tot meer dan tien jaar. 31.000 mensen hebben geen vaste plek om te wonen.

  • 17.800 daklozen in 2009
  • 27.300 daklozen in 2012
  • 31.000 daklozen in 2015/2016
  • 50.000 daklozen in 2018
  • 70.000 daklozen in 2019

Ook huurders komen steeds vaker in de gevarenzone vanwege lagere inkomsten, werkloosheid en stijgende huren. Het aantal huisuitzettingen neemt toe en steeds meer mensen moeten een beroep doen op de maatschappelijke opvang.

Deurwaardersbedrijf GGN alleen al heeft ongeveer 1 miljoen dossiers in behandeling. Het deurwaardersbedrijf zegt dat het aantal zelfdodingen onder schuldenaren waarmee de deurwaarders in contact komen sterk is gestegen. Ten opzichte van 2007 is in Nederland het zelfdodingscijfer met 35 procent gestegen. Alleen in Griekenland is de stijging nog groter. 223 mensen sprongen in 2015 voor de trein. Gescheiden mannen plegen vier keer zo vaak zelfmoord als getrouwde mannen. In 2016 maakten 1.894 mensen een einde aan hun leven, 23 meer dan in 2015. Dit zijn gemiddeld 5,2 zelfdodingen per dag. In Nederland overlijden tweemaal zoveel mannen als vrouwen door zelfdoding. In 2016 waren dit 1 279 mannen en 615 vrouwen. Vier op de tien zelfdodingen vinden plaats op middelbare leeftijd. In 2016 waren er in deze leeftijdsgroep, tussen 40 en 60 jaar, 5 procent minder zelfdodingen dan het jaar ervoor. Vooral bij mensen van 60 jaar of ouder kwam zelfmoord vaker voor. In deze leeftijdsgroep neemt het aantal zelfdodingen toe sinds 2012, tot 864 in 2016. Van alle mensen die zelfmoord plegen, is een derde 60 jaar of ouder. Zowel in 2015 als in 2016 brachten 48 jongeren onder de 20 jaar zichzelf om het leven. Bij mensen van 40 tot 60 jaar is zelfdoding na kanker en hart- en vaatziekten de meest voorkomende doodsoorzaak. Groningen heeft relatief gezien de meeste zelfdodingen. In 2016 maakten daar per 100 duizend inwoners 14,7 personen een einde aan hun leven. Maar ook in Friesland en Limburg zijn de zelfdodingscijfers relatief hoog. In de vier grootste gemeenten ligt het zelfdodingscijfer lager dan het landelijk gemiddelde.

De gemeenten Wageningen, Groningen, Utrecht en Tilburg willen na de zomer vier jaar lang experimenteren met een basisinkomen voor bijstandsgerechtigden. In negen andere gemeenten wordt er onderzoek gedaan naar zo’n experiment en nog eens 28 gemeenten hebben interesse getoond in de proef. Verplichte re-integratietrajecten zouden niet werken en de controle is te duur.

Nu moeten uitkeringsgerechtigden verplicht solliciteren naar banen die er niet zijn en dat werkt contra productief volgens de Gemeenten. Bij het experiment blijft het basisinkomen één bedrag zonder enige aftrek of enige verplichting en kunnen subsidies en toeslagen geschrapt worden. De Gemeenten verwachten dat mensen met een basisinkomen meer gaan werken omdat er niet meer gekort wordt op hun uitkering. Ontvangers moeten dan wel de discipline op brengen om het huursubsidie en zorgtoeslagdeel ook daadwerkelijk hieraan te besteden om niet alsnog achteraf in de schuld en armoede te geraken.

Heijmans

Heijmans behoort samen met Ballast Nedam, Koninklijke BAM Groep en Koninklijke Volker Wessels Stevin tot de grootste beursgenoteerde ondernemingen in vastgoed, bouw, infra- en installatietechniek. De bouw en het onderhoud van woningen en ander vastgoed zijn samen met infraprojecten naar omzet gemeten de belangrijkste activiteiten. Heijmans haalt zijn omzet vooral uit Nederland, België en Duitsland, maar trok zich geheel terug uit België en Duitsland.

Heijmans maakte nieuwe afspraken met financiers inclusief verlenging financiering tot en met juni 2019 waarbij de kredietfaciliteit gefaseerd terug werd gebracht naar 122 miljoen euro. Het bedrijf profiteerde van herstel bij zijn divisie infra en verbeterde prestaties bij de tak woningbouw. Dat is voor het eerst sinds 2011. Er moest in 2018 nog wel een verlies van 11 miljoen euro geboekt worden op het project A9 Gaasperdammerweg. Dankzij desinvesteringen en een verbeterd beheer van het werkkapitaal zag Heijmans de netto schuld echter dalen. Onlangs werd al bekend dat een eerder getroffen voorziening van 8 miljoen euro voor tegenvallers bij de bouw van de Wilhelminasluis in Zaandam toereikend was en sterker nog Heijmans heeft recht op een vergoeding van 8 miljoen euro van de provincie Noord-Holland voor de uitvoering van het duurdere ontwerp, zo oordeelde de Raad van Arbitrage voor de Bouw (RvA). Bij het project rond de nieuwbouw van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft Heijmans inmiddels haar aandeel binnen het betrokken bouwconsortium overgedragen aan partner Strukton. Het nieuwe RIVM-gebouw kost tientallen miljoenen euro’s meer dan begroot en wordt drie jaar te laat opgeleverd. De staat betaalt zeker 22 miljoen euro extra, en wellicht nog meer. De trillingen van het verkeer langs het nieuwe gebouw bleken het grote probleem. Die mogen niet doordringen tot de 275 laboratoria in het gebouw. De bouwers moesten meer dan een jaar extra rekenen om het ontwerp kloppend te krijgen.

Het orderboek stond aan eind 2018 op circa 2 miljard dollar, vooral door het bouwproject voor het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en de verbreding van de A1 Apeldoorn Azelo. Het saldo werd met ongeveer 130 miljoen euro gedrukt door het beëindigen van het Wintrack II-contract. Eind 2017 was dit circa 1,9 miljard euro. De omzet steeg met 13 procent tot circa 1,6 miljard euro en het onderliggende bedrijfsresultaat groeide met maar liefst 43 procent tot 43 miljoen euro waardoor de winst op 20 miljoen euro uitkwam. In 2018 werden jaar 2237 woningen verkocht. Inmiddels richt Heijmans zich volledig op de Nederlandse markt na de verkoop van zijn buitenlandse activiteiten en wordt hierbij geholpen door de Nederlandse staat. Heijmans heeft opdracht gekregen voor renovatiewerkzaamheden bij Paleis Het Loo in Apeldoorn en mag de technische installaties van het museum vernieuwen en uitbreiden. Met de opdracht is bijna 10 miljoen euro gemoeid. Heijmans gaat daarnaast  in de huidige Scheveningse gevangenis het herinneringscentrum Oranjehotel aanleggen. In dat kader is Heijmans samen met Syntrus Achmea en Provast ook de beoogde partij voor de ontwikkeling van het gebied rond de nieuwe Kuip in Rotterdam. De verwachting is dat deze nog voor het eind van het jaar gegund wordt. Het gaat in eerste instantie om de bouw van onder meer 750 woningen, een hotel, parkeervoorzieningen en winkels rondom het nieuwe Feyenoord-stadion, die naar verwachting tot 2024 door zullen lopen. De bouw van nieuwe Kuip maakt geen onderdeel uit van de mogelijke opdracht. Wel komen er scholen, winkels en huizen, kantoren en sportcomplexen die totaal begroot worden op 1,5 miljard euro. Heijmans gaat ook de tweede fase van de weginfrastructuur van Eindhoven Noordwest aanleggen. De gemeente Eindhoven heeft het bedrijf daarvoor de opdracht gegeven. De deal heeft een contractwaarde van ruim 21 miljoen euro.

Het Duitse dochterbedrijf en funderingsspecialist Franki werd voor ca 60 miljoen euro verkocht aan het Oostenrijkse bouwbedrijf PORR en het belang in de Belgische bedrijven Heijmans Bouw, Heijmans Infra en Van den Berg werd verkocht aan Besix. Met de transactie werd een boekwinst behaald van 15 miljoen euro die werd gebruikt om de schuld terug te dringen en de balans te verbeteren.

CEO Bert van der Els trad per december 2016 terug. Ton Hillen, die sinds 2012 deel uitmaakt van de raad van bestuur, volgde hem per 1 december op. Hans Janssen de financieel bestuurder bij Mediq werd in december aangesteld als financieel directeur in plaats van de huidige interim-financieel directeur Age Lindenbergh.  Ook financieel directeur Mark van den Biggelaar vertrok. Heijmans wil Martika Jonk benoemen als nieuw lid van de raad van commissarissen en breidt het aantal toezichthouders tijdelijk uit tot het aftreden van Sjoerd van Keulen in april 2019. Hij is niet herkiesbaar.

Het bouwbedrijf leed sinds 2014 verlies en zat lange tijd in de problemen. Voor 2016 werd er zelfs een nettoverlies van 110 miljoen euro geboekt. In 2014 leed het bedrijf 47 miljoen euro verlies en in 2015 27 miljoen. Voor de herfinanciering werd gekeken naar een claimemissie, maar deze werd afgeblazen. Argos Funds heeft Argos meldde een kapitaalbelang van 5,05 procent met een stemrecht van 5,74 procent. Ook Unionen, de grootste vakbond van Zweden, heeft een kapitaalbelang genomen van 2,85 procent en een stemrecht van 3,24 procent. De omzet in de eerste helft van 2018 steeg tot 780 miljoen euro en er werd 8 miljoen euro winst gemaakt. De verkoop van woningen daalde door onder andere trage besluitvorming en gebrek aan geschikte bouwgrond. De orderportefeuille steeg naar 2,2 miljard euro. Dat is een stijging van 300 miljoen euro ten opzichte van eind 2017. Het aantal verkochte woningen  daalde in het eerste half jaar tot 1065. Dat waren er vorig jaar 1106. Er staan  voor 451 miljoen euro aan nieuwbouwprojecten op de woningmarkt in de planning, tegen 420 miljoen euro eind 2017. Op het Zaanse project Wilhelminasluis nam Heijmans een extra verlies 5 miljoen euro en voor het mislukte project met Tennet moest circa 10 miljoen worden afgeschreven. Heijmans kreeg als onderdeel van de combinatie Heijmans-Europoles de voorlopige gunning voor een grote opdracht van netwerkbeheerder TenneT en zouden werkzaamheden mogen uitvoeren aan dijkvakken langs de Waddenzee in Friesland. Het project had een waarde van 200 miljoen euro en omvatte het ontwerp en de realisatie van hoogspanningsmasten en fundaties op de tracés Eemshaven-Vierverlaten en Borssele-Rilland. Heijmans zou een belang van 60 procent krijgen in de samenwerkingsovereenkomst.

Problemen

Heijmans had onenigheid over de uitvoering en oplevering van meerdere projecten. Zo is er een geschil over meerwerk met luchthaven Schiphol waarbij het dubbele werd gedeclareerd dan was begroot van vertrekhal 2 op de luchthaven. De vertraging voor het project N23 Westfrisiaweg komt mogelijk op een boete van 20 miljoen euro te staan. (10% van de bouwsom). Heijmans had het werk aan de 42 kilometer N23 van Heerhugowaard naar Enkhuizen stilgelegd omdat er als sinds eind augustus niet meer betaald werd voor het werk. Onlangs werd overeenstemming bereikt met de provincie over hervatting van het project dat Heijmans 200 miljoen euro moet opleveren. Er was een verschil van inzicht over de bodemgesteldheid.

Geschiedenis

Het hoofdkantoor van Heijmans in Rosmalen werd opgericht in 1923. Jan Heijmans startte op 20-jarige leeftijd met een stratenmakersbedrijf en kreeg veel opdrachten voor wegenbouw en uiteindelijk zelfs voor vliegvelden. Sinds 1993 heeft Heijmans een notering aan de Amsterdam Exchanges.

In de Parlementaire enquête naar bouwfraude in 2002 werd Heijmans beboet door de Nederlandse Mededingingsautoriteit met 14,8 miljoen euro nadat was gebleken dat de Staat door onderlinge prijsafspraken voor opdrachten gemiddeld 8,8 procent te veel betaald had.

Medio 2009 moest Heijmans via een claimemissie 100 miljoen euro genereren. Van medio 2010 tot 2012 was er nog een nettowinst van 4 tot 5 miljoen euro en in 2013 ontstond een verlies van 5 miljoen euro. In 2014 werd het verlies vernegenvoudigd naar 47 miljoen euro en in 2015 kwam het verlies uit op 27 miljoen euro.

2010 nettowinst 4 miljoen euro

2011 nettowinst 5 miljoen euro

2012 nettowinst 5 miljoen euro

2013 nettoverlies 5 miljoen euro

2014 nettoverlies 47 miljoen euro

2015 nettoverlies 27 miljoen euro

2016 nettoverlies 12 miljoen euro

2017 nettoverlies 9 miljoen euro

2018 winst 20 miljoen euro

Op de beurs verloor Heijmans begin februari ruim 7 procent. Er wordt  over het afgelopen jaar geen dividend uitgekeerd, vanwege balansversterking.

Het probleemcontract met Waterschap De Dommel en de samenwerking bij de Energiefabriek Tilburg is stopgezet. Het contract uit 2012 ging over vijftien jaar onderhoud en volledige verantwoordelijkheid voor ontwerp, realisatie, onderhoud en exploitatiekosten. Het waterschap neemt de installatie per direct volledig over. Het verbreken van het contract leidt tot een negatief effect op het bedrijfsresultaat (ebitda) van bijna 15 miljoen euro. Van der Els was eind 2014 optimistisch over de toekomst en verwachte voor 2015 een ,,forse” verbetering van het onderliggende operationele resultaat, maar dat bleef steken op een min van 5 miljoen euro tegen 12 miljoen het jaar er voor.

Heijmans haalde in mei 2015 21,4 miljoen euro op met een aandelenemissie om hiermee preferente aandelen in te kunnen kopen en zo 8 procent dividend te kunnen besparen. Er werden ruim 1,9 miljoen certificaten van nieuwe gewone aandelen uitgegeven voor 11 euro per aandeel. Na de transactie stonden er 21.406.968 aandelen Heijmans uit. De huidige koers is gekelderd naar zo’n 8 euro.

De verliezen zaten vooral in infrastructurele projecten. Wegen en Civiel, werd onder meer geconfronteerd met een verlies van 11 miljoen euro. Dat weerhield het bedrijf er niet van om te investeren in een 3d te printen brug om technische kennis en ervaringen op te doen met het automatiseren van de bouwplaats. Heijmans werkt ook mee aan het printen van het Canal House in Amsterdam en het aanleggen van de innovatieve Smart Highway met Studio Roosegaarde.

Heijmans wilde in april 2015, met toestemming van de ondernemingsraad, 158 medewerkers binnen de utiliteitsbouw ontslaan vanwege de marktomstandigheden die dermate slecht waren dat er geen werk meer voor hen zou zijn, maar omdat ze zouden worden vervangen voor flexwerkers verleende het UWV geen toestemming.

FNV stelde Heijmans aansprakelijk voor het uitbuiten van ingehuurde Hongaarse uitzendkrachten. Te lage uurlonen, foutieve afdracht voor pensioenpremies, onterechte verrekening van vervoer en dubbele huisvesting met het brutoloon en belastingontduiking. Allemaal misstanden die de FNV Bouw onder andere constateerde bij de aanleg van de Centrale As en aquaduct Leeuwarden. FNV beroept zich hierbij op de nieuwe Wet Aanpak Schijnconstructies. De gedupeerde werknemers werden sinds september vorig jaar aan het werk gesteld door uitzendbureau AOK bv uit Beers dat door de uitbuiting van de Hongaren grote sommen overheidsgeld hebben opgestreken. Het kort geding tegen het uitzendbureau diende 20 augustus in Den Bosch. De directeur en de directe opdrachtgever van het uitzendbureau zijn beiden spoorloos verdwenen en het bedrijfspand is verlaten. De 25 werknemers werden in juli ook niet betaald. FNV rapporteerde al in oktober over de misstanden op het spoor bij de bouw van de Sontbrug in Groningen waar de ingehuurde Hongaren zo’n 800 euro per maand te weinig bleken te verdienen. Dit werd in april bevestigd door de Inspectie SZW. De Hongaarse ijzervlechters werkten daarna onder andere ook nog bij de bouw van een aquaduct in Leeuwarden. De onderbetaalde Hongaren werken nog steeds voor dezelfde opdrachtgever, maar via een ander uitzendbureau. Met de Wet Aanpak Schijnconstructies kunnen benadeelde werknemers claimen bij de eindverantwoordelijke. Na de bouwers zijn ook de opdrachtgevers uiteindelijk aansprakelijk. De FIOD heeft begin juli de directeur van de uitzendorganisatie aangehouden als verdachte van stelselmatige belasting- en faillissementsfraude. Het internationale onderzoek in Duitsland, België en Cyprus kent volgens het Openbaar Ministerie vertakkingen naar ondernemingen in Brabant en Limburg. Het belastingnadeel overtreft volgens schattingen de 2 miljoen euro. Er is op zestien plaatsen in genoemde landen gezocht naar bewijsmateriaal voor stelselmatige fraude.  In Nederland doorzocht de FIOD een bankkluis, zes woningen en drie bedrijfspanden in Heerlen en in de omgeving van Heerlen. In Cyprus is een tweede woning van de verdachte doorzocht. Daar is beslag gelegd op banktegoed en zijn valse paspoorten aangetroffen. Verder is beslag gelegd op waardevolle goederen, zoals een Jaguar. Bij een belastingadviseur werd eveneens naar bewijzen gezocht. Over de grens bij Heerlen zijn in Duitsland twee woningen doorzocht. In België is bij een bouwbedrijf gezocht naar bewijsmateriaal. Vier vennootschappen zijn onder zijn leiding failliet verklaard, met achterlating van belastingschulden. Loonheffingen werden wel ingehouden, maar niet afgedragen. Na het klappen van een bv ging het uitzendpersoneel steeds over naar een nieuwe vennootschap.

Overheid redt Heijmans

De Overheid heeft het tij in 2018 gekeerd en laat Heijmans de komende tien jaar het beheer en onderhoud van datacenters en kantoren op vijf locaties van de Belastingdienst in Apeldoorn doen voor 25 miljoen euro. Het contract heeft behalve een looptijd van tien jaar ook de mogelijkheid tot een verlenging van vijf jaar. De Overheid gunde ook een opdracht voor werkzaamheden aan de A27/A1 met een contractwaarde van circa 110 miljoen euro. De bouwcombinatie van Heijmans, Fluor en Hochtief kreeg ook de voorlopige gunning voor het project Zuidasdok in Amsterdam. De opdracht omvat onder meer het verbreden en gedeeltelijk ondergronds brengen van de A10 Zuid en uitbreiding van station Amsterdam Zuid. De opdracht heeft een waarde van ongeveer 990 miljoen euro waarvan 15 procent naar Heijmans gaat. Soortgelijke opdrachten kwamen ook van de Belastingdienst in Rotterdam, Schiphol en van de ministeries van Veiligheid en Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in Den Haag. Met de redding wordt in een klap meteen ook het noodlijdende Delta LLoyd geholpen, die een kapitaalbelang van 4,76 procent heeft in Heijmans.

Voor woningcorporatie Stadgenoot gaat Heijmans voor circa 17 miljoen euro een complex met 54 huurappartementen in de vrije sector en 97 studio’s voor sociale huur op het Oostenburgereiland bouwen. Die opdracht is ongeveer 17 miljoen euro waard. De bouw van het complex gaat eind 2018 van start en de oplevering is gepland voor midden 2020. Voor dezelfde buurt ligt er voor 18 miljoen euro een opdracht om een viersterrenhotel te bouwen voor Inntel Hotels. Dat gebouw wordt 17 verdiepingen hoog en krijgt 306 kamers. De bouw begint na de zomer en moet in 2020 klaar zijn.

Heijmans won de aanbesteding voor het bouwen van 125 woningen ter waarde van 40 miljoen euro in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn. De bouw begint halverwege 2018 en duurt tot 2020.

Ook de Gemeente Amsterdam draagt een steentje bij en gaf een opdracht voor 52 miljoen voor het ontwikkelen en bouwen op de N-Kavel in Sloterdijk-Centrum. Het betreft ongeveer 150 woningen en 650 vierkante meter aan commerciële ruimtes. Heijmans gaat zowel de laag, als hoogbouw ontwikkelen en diverse daktuinen en een parkeergarage realiseren. Naar verwachting begint de bouw eind 2018.

Heijmans mag ook samen met GMB de nieuwe rioolwaterzuiveringsinstallatie in Utrecht bouwen voor het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. De opdracht heeft een waarde van meer dan 120 miljoen euro. Heijmans heeft in de bouwcombinatie met GMB een aandeel van twee derde. Daarmee komt de waarde voor Heijmans uit op meer dan 80 miljoen euro. De oplevering van het project is gepland voor begin 2019, waarna een onderhoudsperiode van tien jaar ingaat.

In de Rotterdamse wijk Katendrecht  mag Heijmans twee woontorens met 350 huurappartementen voor hoogopgeleiden te bouwen. De bouw van de woningen aan de Bananenstraat start in 2017 en moet in 2019 klaar zijn. Heijmans werkt ook al aan een ander woonproject in Katendrecht, in de Fenixloodsen.

Als onderdeel van een consortium van bedrijven mag het bedrijf in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf een nieuwe rechtbank bouwen in Amsterdam. Met deze opdracht, die ook het beheer en onderhoud voor dertig jaar omvat, is een totaalbedrag van 235 miljoen euro gemoeid.

Voor Rijkswaterstaat doet Heijmans samen met Ballast Nedam, Fluor en 3i Infrastructure een opdracht van 700 miljoen euro voor het ontwerpen, realiseren, beheren en onderhouden van het project A9 Gaasperdammerweg. Het consortium zal twintig jaar zorgen voor onderhoud en beheer. Er was per eind juni een orderportefeuille van 2,3 miljard welke vooral te danken zijn aan opdrachten voor diverse grote projecten zoals een gebouw voor het ministerie van VWS, de verbouwing van de Parooltoren- en het Trouwgebouw en de verbreding en onderhoud van de A12 Veenendaal-Ede-Grijsoord ter waarde van ruim 80 miljoen euro. Vanaf april 2016 is er voor 150 miljoen een driejarig contract voor onderhoud op en rondom Schiphol afgesloten. Heijmans houdt daardoor de verantwoordelijkheid voor werkzaamheden op het gebied van vluchtafhandeling, bereikbaarheid en transport van elektriciteit. Heijmans is ook opnieuw geselecteerd als voorkeurskandidaat door Schiphol. Het werk richt zich zowel op onderhoud als ontwikkeling van bestaande infrastructuur en voorzieningen van de start- en landingsterreinen, waaronder ook taxibanen, dienstwegen, bebording en verlichting.  De verwachte jaaromzet bedraagt 47 miljoen euro.

Heijmans krijgt binnen een consortium waarschijnlijk ook het project derde kolk Beatrixsluis en de verbreding van het Lekkanaal. Het consortium met Besix Group, RebelValley en TDPartners werd door Rijkswaterstaat voorlopig aangewezen als geselecteerde inschrijver.

De Universiteit Leiden laat Heijmans het beheer en onderhoud uitvoeren van alle elektrotechnische installaties van de Universiteit. Het beheer en onderhoud betreft diverse panden waaronder bestaande historische gebouwen in de Leidse binnenstad en de researchlaboratoria in de Leeuwenhoek. De opdracht heeft een looptijd van vijf jaar met een mogelijke verlenging van twee keer twee jaar met een contractwaarde van ruim 1,5 miljoen euro.

Van ontwikkelingsbedrijf DCGV kreeg Heijmans voor zo’n vijftien jaar een opdracht van 30 miljoen voor het bouw- en woonrijp maken van de openbare ruimte binnen Greenport Venlo. De werkzaamheden omvatten de complete inrichting van ondergrondse en bovengrondse infrastructuur, watersysteem en groenstructuur.

In de Culemborgse wijk Parijsch worden bijna 900 woningen ontwikkeld en gebouwd voor ontwikkelingsmaatschappij Parijsch (Gemeente Culemborg en Mourik Groot-Ammers). De overeenkomst duurt van 2017 tot 2027.

Met Syntrus Achmea Real Estate & Finance en BrabantWonen werden overeenkomsten getekend voor de ontwikkeling en bouw van 227 woningen binnen de gebiedsontwikkeling Willemspoort in Den Bosch. De opdracht bedraagt circa 41 miljoen euro. Naast de 227 woningen brengt Heijmans zelf 75 appartementen voor vrije verkoop op de markt. Oplevering van de in totaal meer dan driehonderd appartementen vindt naar verwachting in 2019 plaats.

De gemeente Tilburg liet 139 appartementen en ruim 11.000 vierkante meter aan winkelruimte bouwen in Berkel-Enschot. Het project voor het woon- en winkelgebied heeft een waarde van 35 miljoen euro.

Heijmans gaat 300 tot 400 woningen ontwikkelen en bouwen in Vlaardingen. Daartoe tekenden de bouwer en de Zuid-Hollandse gemeente een voorlopig contract. De deal levert Heijmans naar verwachting tussen de 80 miljoen en 100 miljoen euro op. De woningen komen op het voormalige Vijfsluizen-sportpark in Vlaardingen. Heijmans had al eerder het land van dat voormalige sportpark in handen gekregen.

Heijmans moet de geroemde ‘Glowing Lines’ langs de Weg van de Toekomst bij Oss vervangen. De ‘glowing lines’ die werden ontworpen door kunstenaar Daan Roosegaarde zouden overdag licht moeten absorberen en dit ’s avonds in het donker weer af moeten geven. Ondanks verschillende pogingen lukte het niet om de strepen continue werkend te krijgen. Heijmans moet met het oog op de veiligheid en de donkere wintermaanden de klassieke reflecterende witte strepen weer aanbrengen. De Glowing Lines werden voor 50 duizend euro gefinancierd met steun van BKKC in opdracht van de Provincie Noord-Brabant en de gemeente Oss.

Ruud Majenburg werd 14 april het vierde lid van de raad van bestuur van de onderneming. Majenburg was eerder werkzaam voor Unilever, Cofely en als topman bij de Prysmian Group. Bij Heijmans werken circa 7.000 mensen, verspreid over meer dan 80 vestigingen. Aandeelhouders zijn Delta Lloyd, Argos Funds (3,3%), Fidelity Management and Research (FMR), Kempen Capital Management, ASR Nederland Van Lanschot N.V. AllianceBernstein, Fid Low Priced Stock Fund, Van Herk Holding, Barclays Global Investors, Deutsche Bank, FIL Limited, Campus Holding, de Zweedse vakbond Unionen en Norges Bank. FMR verkocht een deel van haar belang. Argos Funds heeft het kapitaalbelang verhoogd naar 3,30 procent en heeft een stemrecht van 3,75 procent. Van Lanschot verkleinde het belang van 4,91 procent naar 0,53 procent.

Wereldprimeur

Langs de N194 bij Heerhugowaard is door Heijmans voor een jaar een proef gestart met flexibele zonnecellen op de geleiderail. Het proefstuk is 72 meter lang. Onderzocht wordt of op een veilige en duurzame manier energie kan worden opgewekt voor gebruik bij wegverlichting en matrixborden, of voor levering aan het elektriciteitsnet. Er worden twee soorten folies gebruikt om de resultaten te vergelijken: met een breedte van 37 cm en 50 cm. Eind deze maand wordt de elektrische apparatuur geïnstalleerd en worden kabels getrokken. Het inbouwen van zonnecellen in flexibele folies is een technologie die volop in ontwikkeling is. Het rendement wordt steeds beter.  Tijdens de proef worden allerhande gegeven verzameld en geanalyseerd en er wordt samengewerkt met de provincie Noord-Holland, TNO, Solliance Solar Research en de Hogeschool van Amsterdam. Of de proef met zonnecellen op de vangrail succesvol is, wordt najaar 2019 bekend. In september 2017 kreeg Heijmans van Rijkswaterstaat  ook al een opdracht om op een aantal locaties langs de A50 bij Uden een proefscherm te plaatsen met geïntegreerde bifaciale (tweezijdige) PV-celle. Dit scherm moet uiteindelijk voldoende energie opwekken voor ongeveer 40 huishoudens.

Recycling

AEB

De gemeente heeft een onafhankelijke commissie ingesteld om de problemen rond afvalenergiebedrijf AEB te onderzoeken.
De onderzoekers onderzoeken de oorzaken en de achtergronden van de ontstane situatie bij het bedrijf. AEB zag zich gedwongen om de verbranding van afval in juli 2019 voor meer dan de helft te stoppen, omdat de veiligheid niet onder controle was. Als gevolg daarvan kwam AEB, dat het Amsterdamse huisvuil verbrandt en tienduizenden woningen verwarmt, acuut in grote financiële problemen. Sinds 2014 is AEB geen gemeentebedrijf meer, maar de aandelen waren nog wel steeds voor honderd procent in handen van de gemeente Amsterdam. 35.000 Amsterdamse woningen zijn afhankelijk van de geleverde restwarmte (stadsverwarming).  Er wordt jaarlijks 1,4 miljoen ton aan afval verbrand en er werken 400 mensen. AEB doet aan afvalscheiding en behalve het herwinnen van grondstoffen wordt er verbrandingswarmte geleverd aan 35000 huizen. Het complex kostte destijds 585 miljoen euro. Het bedrijf krijgt in totaal 16 miljoen euro extra steun van de banken en de gemeente Amsterdam om de zaak weer te laten draaien. Ondertussen wordt er onder de verantwoordelijkheid van GroenLinks wethouder Marieke van Doornick en nu Sharon Dijkstra (PvdA) herhaaldelijk tienduizenden kilo’s vervuild slib in het Noordzeekanaal gedumpt dat feitelijk verbrand had moeten worden. Een  faillissement van AEB, maar ook een opdeling van het bedrijf ligt op de loer. Het Zwitserse Alvarez & Marsal, is ingehuurd om nog deze zomer een reorganisatie voor te bereiden.  President commissaris Timmerman-Buck verlaat het zinkende schip. Ze was nog maar enkele maanden benoemd. In totaal stapten drie van de vier commissarissen op na een debacle met betrekking tot het achterstallig onderhoud van vier van de zes verbrandingsovens, die nu buiten gebruik zijn. De gemeente Amsterdam stelde 10 oktober nog eens 45 miljoen euro ter beschikking aan het noodlijdende bedrijf. De afgelopen zomer stak de Gemeente Amsterdam ook al 35 miljoen euro in het bedrijf om salarissen en schuldeisers te kunnen betalen. In december stapte wethouder Udo Kock (D66) op vanwege onenigheid over wat er nu moet gebeuren met het bedrijf. Kock wilde het bedrijf verkopen aan afvalverwerker Beelen. Het gemeentebestuur wil echter liever het bedrijf via een veiling verkopen aan de hoogste bieder.

Aldel

De al eerder doorgestarte aluminium recycler Aldel in Delfzijl werd in 2013 “gered” door een overbruggingskrediet van acht miljoen euro door de provincie Groningen. Eigenaar Klesch Metals, onderzocht of hij een kabel naar Emden in Duitsland kon aanleggen voor de import van goedkope stroom uit Duitsland. Het ministerie van Economische Zaken en de provincie Groningen zagen dat wel zitten ,,Als er een voorstel komt, zullen we daar goed naar kijken”, aldus een woordvoerder van minister Henk Kamp van Economische Zaken. En zo geschiedde, totdat voor de tweede keer in 3,5 jaar de aluminiumfabriek in Delfzijl failliet ging. Nu onder de naam Klesch Aluminium. De bedrijfsnamen verschillen, maar het is beide keren wel dezelfde fabriek en ook dezelfde eigenaar. Die eigenaar is de Amerikaan Gary Klesch.  Er hebben zich anonieme investeerders gemeld die bereid zijn geld in de fabriek en de 175 vaste medewerkers en de ongeveer 100 inleenkrachten te steken. ,,Als alles door gaat hebben we zeker 50 mensen extra nodig’’, zegt Karsten Pronk, die terugkeert als directeur van de fabriek en die de banden met Klesch zou hebben verbroken. Pronk was de rechterhand van Klesch in Nederland en was al eens eerder de directeur van Aldel. Hij, de curator Erik Eshuis (Trip Advocaten) en Harm Post (Groningen Seaports, verpachter van de locatie) verwachten veel van de nieuwe opstart. Aluminium levert veel op en de elektriciteitsprijs is historisch gezien erg laag, stellen ze.

Attero

Attero (voorheen Essent Milieu) draait met in totaal vijftien fabrieken en achthonderd medewerkers zo’n 340 miljoen euro aan omzet en maakt daarbij bijna 50 miljoen euro winst per jaar.
Attero verwerkt jaarlijks ruim drie miljoen ton aan afval op 25 locaties in het land, onder meer in Tilburg, Uden, Breda en Moerdijk. Brabant bezat 30,8 procent van de aandelen. In mei 2014 werd de afvalverwerker voor slechts 170 miljoen euro verkocht aan het private equity investeringsfonds Waterland, terwijl het bedrijf eerder in 2009 voor 800 miljoen euro verkocht had kunnen worden. De veilingverkoop werd begeleid door zes advieskantoren: De Brauw Blackstone Westbroek, Accuracy, ING, ABN AMRO, Houthoff Buruma,en Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn. Waterland Private Equity liet zich adviseren door De Brauw Blackstone Westbroek.
Waterland trok meteen na de aankoop in twee delen 183 miljoen euro dividend uit het bedrijf en verkocht onderdelen en daarna wat er over was nog eens aan twee Europese beleggers in infrastructuurbedrijven voor zo’n 750 miljoen. De kopers zijn 3i Infrastructure van de Britse private-equitymaatschappij 3i, en DWS van de vermogensbeheertak van Deutsche Bank. 3i Infrastructure onderhandelde sinds eind augustus 2017 en sloot een intentieverklaring af in januari.
De Zuidelijke Rekenkamer oordeelde medio vorig jaar hard over de verkopende aandeelhouders.  Mede dankzij de toegenomen import van afval uit onder meer Engeland en Italië veerde het bedrijf op en er werd een moderne nieuwe recyclingfabriek bijgebouwdDe omzet en het resultaat daalde in 2017. Het eerder weggesluisde geld voor het dividend was feitelijk bestemd als reserve dat deels bestemd was voor sanering van bestaande stortplaatsen.  De nieuwe koper krijgt van Waterland dus niet de reserve, maar wel de zorg en de verantwoordelijkheid over onder andere de vuilstort op de VAM-berg en haakte mede daarom af. Waterland haalde in twee maanden tijd 2 miljard euro op bij beleggers. In april 2015 werd ook al in drie maanden tijd 1,55 miljard euro opgehaald. In Waterland zitten onder andere Nationale Nederlanden en pensioenfonds PGGM. Gedeputeerde Bert Pauli, die destijds voorzitter van de aandeelhouderscommissie was, blijft volhouden dat er een ‘uitstekende deal’ werd gesloten.  Attero verwerkt sinds april 2016 voor de komende twee jaar op de locatie Wilp-Achterhoek het groente-, fruit- en tuinafval van Circulus-Berkel uit de regio Apeldoorn tot hoogwaardige compost en groene stroom. Het gaat daarbij om gft uit de regio Apeldoorn/Deventer (jaarlijks 36 miljoen kilo) en de regio Zutphen (jaarlijks14 miljoen kilo). Een deel van de geproduceerde groene stroom van Attero wordt via energieleverancier Greenchoice aan energiecoöperatie Apeldoorn, deA, geleverd. De Zuidelijke Rekenkamer is bezig om op verzoek van ex eigenaren Provinciale Staten van Brabant en Limburg te onderzoeken of de Provinciale Staten van de beide provincies destijds wel goed zijn geïnformeerd. Kees Cools, hoogleraar bedrijfseconomie en kenner van de afval- en energiesector heeft hierover zijn twijfels. De rekenkamer verwacht eind 2016 het onderzoek te kunnen afronden en begin 2017 de resultaten te kunnen publiceren.  Attero had over 2011-2014 zo’n 12,5 miljoen euro aan naheffingen gestuurd omdat de gemeenten zich niet zouden hebben gehouden aan de afspraken over het te leveren restafval. De gemeenten en regio’s hoefden van een arbitrage-instituut de naheffingen niet te betalen. Attero ging in beroep tegen deze beslissing bij het gerechtshof in Den Haag. Lokale Gemeenten krijgen ondertussen nu opnieuw circa 6 miljoen euro aan naheffingen.

Betuwe recycling

FIOD, politie en douane zijn 11 december 2018 in Tiel en Geldermalsen binnen gevallen bij recyclingbedrijf de Betuwe en twee mannen en een vrouw werden gearresteerd. Bij de arrestatie werden twee vuurwapens aangetroffen. De vorderingen van de Belastingdienst waren opgelopen tot € 191.791 en andere schuldeisers hadden nog ruim tweeëneenhalf miljoen euro tegoed. De bank kreeg nog anderhalf miljoen. De onderneming was een paar maanden voor het faillissement half november 2017 van eigenaar verwisseld. Op 20 juli 2017 maakte de 53-jarige Leo J. uit Tiel, tot dan toe via zijn vennootschap Leo Holding de enige aandeelhouder, plaats voor de 30-jarige Maikel B. uit Geldermalsen. De nieuwe eigenaar bleek een katvanger B. wilde geen medewerking verlening aan de curator en werd vergeefs een dag in verzekerde bewaring gesteld (faillissementsgijzeling). Curator Van Emstede deed daarop melding van mogelijke faillissementsfraude. Kort voor het faillissement zou 850.000 euro van de bedrijfsrekening naar een privérekening zijn overgeboekt. Naast de twee vuurwapens werden in de twee woningen en twee bedrijfspanden ook voertuigen, horloges, sieraden en stamboekpaarden in beslag genomen.

Carbon Green Renewables

Uit de Panama papers blijkt dat tachtig Nederlandse investeerders sinds 2013 via hedgefonds Go Capital aandeelhouder zijn van Carbon Green Renewables in Slowakije. Het bedrijf zou autobanden gaan recyclen maar deed dat in de praktijk niet. Particuliere investeerders uit Groningen, Twente en Drenthe blijken zelfs al sinds 2005 aandeelhouder te zijn geweest van voorlopers van Carbon Green. De complete investering van 75 miljoen dollar ging in rook op. In 2005 adviseerde oud-belastingadviseur Wim Kemperink familieleden en kennissen met het innovatieve recycling project waarbij door pyrolyse (extreme verhitting zonder zuurstof, zodat er geen verbranding plaatsvindt) de autobanden uiteen zouden vallen in een aantal basismaterialen zoals ‘carbon black waarmee weer nieuwe banden gemaakt kunnen worden. Meer dan 150 investeerders stapten tussen 2005 en 2008 in het project van het Amerikaanse bedrijf CBp Carbon Industries. De Amerikaanse uitvinder John Fader legde het proces in patenten vast. Voor de marketing werd de Canadees John Novak aangetrokken. Voormalig directielid van Friesland Bank Kemperink en Novak kenden elkaar uit Slowakije. Kemperink werkte ook in 2005 voor het failliete Reggehuys/Central Europe Group en MEI. Eind 2005 werd hij tot 2008 financieel directeur van CBp Carbon Industries. Ook Mike Kranenburg van Go Capital stak 35 miljoen dollar in het project. CBp Carbon zet in 2007 een “draaiende testfabriek” neer in Hongarije.

Er lagen plannen voor nog 24 locaties in Europa, Amerika en Australië en er werd gewerkt aan beursnoteringen in Frankfurt, Oslo, Sydney en Dubai. Later wordt de “testfabriek” verplaatst naar Cyprus. Uitvinder Fader verlaat in 2009 met ruzie het bedrijf omdat Novak, ondanks investeringen van zeker 60 miljoen dollar niets van de grond kreeg. De patenten bleven achter bij CBp. Volgens het laatste kwartaalrapport van CBp Carbon Industries is er eind 2009 nog maar 1,5 miljoen dollar over. De “test fabriek staat nog wel voor 11 miljoen dollar in de boeken. Novak gaat door met beursnoteringen, fusies en overnames. In 2010 meldt Novak dat 75 miljoen dollar is opgehaald om 17 fabrieken op te zetten in de komende vijf jaar. In 2011 wordt Carbon Green via een aandelenruil onderdeel van Hunt Global Resources die rechten bezit op de exploitatie van zandgronden in de staat Texas. De Nederlandse investeerders inclusief Go Capital krijgen in ruil voor hun Carbon-belang aandelen en warrants in Hunt, die ze verplicht drie jaar aan moeten houden. De patenten en licenties voor het recyclen van autobanden worden bij de overname gewaardeerd op 139 miljoen dollar. Hunt wil een halfjaar na de aankoop af van Carbon Green en schrijft 115 miljoen dollar af op de licenties en het intellectueel eigendom. In 2012 stapt het bestuur van Hunt op en stort de aandelenkoers in. Go Capital hoort nooit meer iets van het bedrijf en waardeert het belang halverwege 2012 af naar nul. John Novak kocht  de patenten, de licenties en de fabriek terug van Hunt voor 3,5 miljoen dollar en begint hiermee via Mossack Fonseca met een verse Carbon Green Renewables. Tachtig beleggers trapt er opnieuw in en investeren gezamenlijk nog eens zo’n 800.000 dollar. Novak wil het bedrijf verkopen en met enkele aanpassingen de fabriek op Cyprus medisch afval laten verwerken. Inmiddels bouwt bandeninzamelaar Kargro in Nederweert,  gefinancierd door Rabobank en het Limburgs Energiefonds een 13 miljoen euro kostende fabriek samen met het bedrijf Black Bear die de techniek toepast.

DAR NV

De aandeelhouders van Dar NV hebben woensdag 8 juli ingestemd met de verkoop van de aandelen van de commerciële tak, Dar Milieu BV, aan SITA Nederland. Met de overname wil SITA Nederland de huidige dienstverlening in Nijmegen en omstreken verder uitbreiden. Dar NV gaat zich richten op de regie voor de aandeelhoudende gemeenten Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Nijmegen en Wijchen. Directeur Gerard van Gorkum van afvalcentrale ARN in Weurt beklaagde zich bij de Nijmeegse gemeenteraad over de verkoop van Dar-bedrijfsonderdeel Dar Milieu aan Sita zonder dat er een officiële aanbesteding is geweest. Van Gorkum stelt dat de continuïteit van ARN in gevaar komt. Aan Dar-bedrijfsafval komt bij ARN jaarlijks 10 miljoen kilo binnen, goed voor 800.000 euro omzet. Bij Dar Milieu werkten 11 mensen die over zijn geheveld naar Sita. Ook Remondis die voor 40 procent ARN-aandeelhouder is had vergeefs geboden op onderdeel. In 2006 wilde ARN de aandelen al verkopen aan Remondis, maar dat ging niet door.

Edelchemie

Edelchemie is een Belgisch familiebedrijf gespecialiseerd in de inzameling, verwerking en valorisatie van gevaarlijke afvalstoffen afkomstig van diverse industriële productieprocessen. Edelchemie Benelux werd opgericht in 1992 met als hoofdactiviteiten het inzamelen en opbulken van fotografisch afval. Met de verhuizing naar de huidige locatie op het Industrieterrein Rotem te Dilsen-Stokkem kwam er meer ruimte vrij voor het uitbreiden van de activiteiten met een eigen verwerkingsinstallatie voor de behandeling van fotografische afvalbaden. Na de opmars van de digitale fotografie werd de focus verlegd naar de inzameling en verwerking van andere metaalhoudende chemische afvalstoffen. Thans is Edelchemie Benelux vergund voor transport en inzameling van een zeer breed scala aan afvalstoffen in België, Nederland en Luxemburg. De provincie Limburg liet beslag laten leggen op een bankrekening en op onroerend goed en liet het terrein van Edelchemie in 2012 schoonmaken en eiste daarna dat het bedrijf de kosten van bijna 1 miljoen euro zou betalen. Edelchemie was gevestigd in het dorp Panheel in de buurt van Roermond. Edelchemie ontkent dat het afval gevaarlijk was en vinden daarom dat ze niets hoeven te betalen. Ze stapten naar de rechter, maar die stelde de provincie in het gelijk. De rechtbank in Roermond heeft de strafzaak tegen recyclebedrijf Edelchemie uitgesteld tot oktober vanwege een TIA van de 82-jarige directeur Leo Nevels. Ook de zaken tegen het bedrijf, de zonen van Nevels en diens echtgenote zijn opgeschort, omdat de verdediging alle zaken tegelijk wil behandelen. Edelchemie en dochterbedrijf Phoenica in Limburg zouden vele jaren lang zonder vergunning gedraaid hebben en daarbij de bodem met zware metalen hebben vervuild. Tegen Nevels is een celstraf van zestien maanden geëist en tegen zijn zonen twaalf en tien maanden. Tegen de partner van Nevels wordt twee maanden cel geeist. Naast deze celstraffen eiste het Openbaar Ministerie een boete van 125.000 euro en 75.000 euro van Belgisch dochterbedrijf Edelchemie Benelux. In 2012 liet de provincie het bedrijf afgrendelen, nadat de vergunning zeven jaar eerder al was verlopen.

Van Gansewinkel/Shanks/Reniwi

Afvalverwerker Van Gansewinkel heeft in 2014 een boekhoudkundige afwaardering moeten doen van 488 miljoen euro op de goodwill die in 2007 is betaald door de vorige eigenaren KKR en CVC. Van Gansewinkel leed hierdoor een verlies van 549 miljoen.

Investeringsmaatschappijen KKR en CVC kochten voor 2,2 miljard euro Van Gansewinkel en AVR en verkochten na het te hebben leeggehaald eerst AVR aan Cheung Kong Infrastructure (CKI) uit Hongkong voor ruim 943 miljoen euro en daarna de rest aan de circa 50 schuldeisers. Het afvalbedrijf met 5.500 medewerkers werd voor tientallen miljoenen door Nederland en België gesubsidieerd. De schuldeisers moesten in de deal afzien van 60 procent van hun vorderingen. Twee van hen GSO (een dochter van Blackstone) en Alcentra (State Street) namen de leiding en kochten de schuld van de banken op met een korting. Bij Gansewinkel werkten 4.352 medewerkers.

De nettowinst van Gansewinkel kwam in 2015 uit op 308 miljoen euro. De omzet daalde in 2015 wel met 17 miljoen naar 945 miljoen euro en ook het bedrijfsresultaat liep terug naar 82 miljoen euro. Er was zo’n 320 miljoen euro schuld. De Britse beursgenoteerde afvalverwerker Shanks kocht het bedrijf vervolgens voor 562 miljoen euro en noemde het per 1 maart 2017 Reniwi (RWI) Aandeelhouders kregen in totaal 366 miljoen euro en een aandeel van 29 procent in het nieuwe bedrijf, dat binnenkort een beursgang wil maken. Daarnaast kregen ze een belang van 23,8 procent in het beursgenoteerde fusiebedrijf RWI. De overname vertegenwoordigt zo een totale waarde van 562 miljoen euro. De deal is goedgekeurd door aandeel- en toezichthouder ACM. Shanks is een internationale groep van bedrijven die met een totaal van 40 locaties overal in Nederland afval- en reststoffen inzamelen, bewerken en verwerken. De Shanks-organisatie in Nederland bestaat sinds april 2015 uit de divisies Commercial Waste Netherlands en Hazardous Waste. Het hoofdkantoor zit in Amersfoort en het moederbedrijf in Groot-Brittannië. Shanks werkt in Nederland, België, Engeland en Canada met 3.500 medewerkers en is in Nederland onder andere eigenaar van Icova, Van Tuijl en de Van Vliet Groep. De topman is Peter Dilnot. De handel in de aandelen Shanks werd opgeschort omdat beurswaakhond FCA vermoedt dat er sprake zou kunnen zijn van een reverse take over, waarbij Van Gansewinkel op papier de overnemende partij zou worden. Bij Shanks werken 3.500 medewerkers. De nu in totaal 8.000 medewerkers werken verspreid over negen landen in Europa en Noord Amerika en samen recyclen zij jaarlijks 1,2 miljoen ton glas, 552.000 ton papier en 1,8 miljoen ton sloop en puin. De fusie heeft tot nu toe bijna 8 miljoen euro aan structurele kostenbesparingen opgeleverd. Dat moet aan het einde van het boekjaar zijn opgelopen tot 12 miljoen euro.

Leo van Gansewinkel ontving van KKR en CVC 800 miljoen voor het bedrijf en kocht daarna in 2014 met zijn investeringsmaatschappij De Raekt Investments afvalverwerker Van Kaathoven Groep, waar Rob van Gansewinkel directeur werd. De Raekt Investments participeert al in Van Beers Recycling in Eersel en Sica Recycling in Sittard en kocht in april 2015 ook Rondo Afvalbeheer uit Obdam. De Fiod verdenkt Leo van Gansewinkel, die officieel in Zwitserland resideert, van grootschalige belastingfraude. Zijn Budelse villa werd door de Fiod bezocht en leeggehaald. Van Gansewinkel heeft ook belangen in Andreas Capital van Rob van Gansewinkel.

Ex Gansewinkel CEO Ruud Sondag nam met zijn investeringsmaatschappij 2CircularValue het afvalbedrijf Van Scherpenzeel over. Van Scherpenzeel had over 2014 een omzet van 50 miljoen euro, maar leed ondanks subsidies zwaar verlies dat gefinancierd werd door Corporate Investments van ING die voor 20% investeert in de onderneming. In april 2015 nam Van Scherpenzeel het Amsterdamse papierrecyclingbedrijf Remepa over. en bracht deze onder bij de locatie van Van Scherpenzeel in de hoofdstad.

In juli 2015 nam Ruud Sondag vervolgens ook Eurobottle Flestic in Dronten over met een omzet van 13 miljoen met 62 medewerkers. Aandeelhouder Hans de Vroome verkocht na vier jaar zijn aandelen aan Ruud Sondag die hiervoor voornamelijk alleen nog deed in de vernietiging van archieven, ICT-apparatuur en merkkleding met productiefouten. Roger Beuting leidt het bedrijf voor de ING (20%), Ruud Sondag, Kick Scholten (Jomi beheer) en Egbert Vennik (BazCap/ex-Van Gansewinkel). Van Scherpenzeel Groep BV is ook een deelneming van Stichting Administratiekantoor Xunday Participaties.

Inverko

Afvalverwerker Inverko kreeg uitstel van betaling en stootte onderdelen af aan Van Gansewinkel. Dochter Inverko Polymers is failliet. Inverko hield 10 oktober 2016 een buitengewone aandeelhoudersvergadering die in het teken stond van de onlangs aangekondigde herstructureringen. Inverko gaf nieuwe aandelen uit aan Kuikens en Selwyn Duijvestijn van MountainShield Capital Fund om zo een doorstart mogelijk te maken en de beursnotering te behouden. In de buitengewone vergadering werd aan aandeelhouders gevraagd om in te stemmen met een aandelenuitgifte en met de benoeming van een nieuw bestuur. Ook werd de nominale waarde van alle 995.515 geplaatste aandelen verlaagd van elk 2,00 naar 0,10 euro per aandeel.

Inverko bestaat uit drie delen: Inverko Polymers in Leek, Equipe/Inverko Compounding in Emmen en Synaplast in het Duitse Niederlingen. Inverko uit Leek werd door de oprichter in 2012 ingebracht in de lege beursonderneming Vivenda en kreeg op die manier haar beursnotering. Een faillissement van Vivenda werd voorkomen door privébetalingen van CEO Van Veldhoven die later in bonusvorm werd terugbetaald door de NV. Inverko nam in 2014 de Duitse branchegenoot Synaplast over. Er speelde 17 augustus 2016 een financiële herstructurering en een overdracht van 15 miljoen aandelen die werden ingezet voor versterking van het werkkapitaal tegen levering van aandelen aan een externe onbekende investeerder. De werkmaatschappij van Inverko werd losgekoppeld uit de totaalfinanciering van de vorige eigenaar. ABN AMRO stelde extra financiering beschikbaar in de vorm van een rekening courant. Het bedrijf schreef rode cijfers en zag de omzet met 3 miljoen euro dalen. Het eerste halfjaar van 2015 werd al een verlies geleden van 3,1 miljoen euro. De omzet bedroeg 4,8 miljoen euro door ,,liquiditeitskrapte”. Bij de publicatie van de resultaten over 2015 werd al gewaarschuwd voor het voortbestaan van de onderneming. Bestuursvoorzitter Henk Alssema gaf aan dat de continuïteit niet kon worden gegarandeerd als er niets veranderde. Werkmaatschappijen Inverko Polymers Leek, Equipe/Inverko Compounding in Emmen en Synaplast in het Duitse Niederlingen blijven operationeel actief. Er werken circa 65 personen. Er werd overeenstemming bereikt over de verkoop van de twee nog actieve dochterondernemingen. De failliete dochteronderneming Inverko Polymers werd geliquideerd. De deelneming van 50 procent in Equipe/Inverko Compounding word verkocht aan de medeaandeelhouder, investeringsmaatschappij Sequoia. Inverko Compounding gaat zich in de toekomst exclusief richten op de verwerking van huishoudelijke afvalstromen naar hoogwaardige grondstoffen onder de naam Tandem Circular Solutions (TCS).

Tussen Equipe/Inverko Compounding en de van Gansewinkel groep is een principe akkoord voor de overname van de recyclingactiviteiten van WEEE kunststoffen (Waste Electrical an Electronic Equipement) op de locatie Emmen. Deze kunststofstromen werden voorheen al voor van Gansewinkel in opdracht verwerkt en zullen in de toekomst onder eigen beheer van Van Gansewinkel, worden gerecycled. Dochteronderneming Synaplast in Duitsland werd verkocht aan de huidige directeur en voormalig eigenaar. Inverko werd in juni 2014 eigenaar van 100 procent van de aandelen Synaplast.

In de vennootschap zitten na de verkoop van Synaplast en Equipe geen operationele activiteiten meer en alle recyclingactiviteiten werden beëindigd. Selwyn Duijvestijn werd benoemd tot CEO  en Simon Jost tot commissaris. Inverko gaf 3,5 miljoen nieuwe aandelen A voor 0,10 per stuk uit aan Kuikens bv, (Martijn Kok). Voor 90 procent van deze aandelen geldt een lock-up periode van twaalf maanden. Daarbij betaalde Kok 50.000 euro aan Inverko als boedelkrediet. Daarnaast werden 2,8 miljoen aandelen uitgegeven aan het participatiefonds MountainShield Capital Fund, (Selwyn Duijvestijn), voor 0,20 per aandeel. (beurskoers 0,75) Voor al deze aandelen geldt een lock-up van twaalf maanden. Na afronding van de transacties zal Kuikens een belang hebben van circa 45 procent en Capital Fund van circa 35 procent. Selwyn van MountainShield, Martijn Kok van Kuikens en Simon Jost bezitten respectievelijk 40,55 procent, 45,17 procent en 4,86 procent van de aandelen. Van de kapitaalstortingen van 800.000 euro in totaal, ook het boedelkrediet meegerekend, zal in totaal 150.000 euro beschikbaar zijn voor boedelkosten en de crediteuren van Inverko. Henk Alssema, treedt af, net als de commissarissen Daniel Zethoven en Theo Lodewijkx.  Alssema bouwde zijn belang in de vennootschap geheel af. Het Mountainshield fonds had door de transacties in 2016 een rendement van 23% en rekent nu 2,65% per jaar aan kosten plus 20% van het rendement en transactiekosten. Uitstappen kost 0,5%. De lege beurshuls Inverko heeft nu een beurswaarde van 5 miljoen euro.

RENEWI

Renewi is voor 2018 negatiever over zijn winstgevendheid. Een onderdeel voor grondreiniging kan de rest van het lopende boekjaar niet op volle kracht werken, omdat toezichthouders extra controles op het verwerkte afval eisen. Het maandelijkse bedrijfsresultaat valt daardoor 3 miljoen euro lager uit dan verwacht.

Talen Recycling

Afvalbedrijf Talen Recycling in Staphorst heeft 1000 ton afval op de openbare weg gestort. De Gemeente had een ultimatum gesteld om het afval van de Westerparallelweg te verwijderen. De vergunning werd ingetrokken. Talen en de Gemeente zouden grond ruilen om twee wegen met elkaar te kunnen verbinden. Talen stelt dat de gemeente de vergunning zou regelen voor het geruilde terrein en daarbij in gebreke is gebleven.

Thedos

Het bedrijf Thedos uit Emmen is failliet verklaard. Thedos is verantwoordelijk voor de stinkende afvalbalen op het terrein van Inter Baarslag in Hardenberg.

Thedos kreeg een dwangsom van 200.000 euro van het ministerie van Infrastructuur en Milieu opgelegd, omdat het bedrijf weigerde om 800 balen afval afkomstig uit Ierland van 1.300 kuub op het oude terrein van Inter Baarslag BV. weg te halen. De gemeente Hardenberg legde het bedrijf vergeefs een dwangsom van 1.500 euro per dag op, voor iedere dag dat het afval er nog lag.

180 partijen hebben 24 januari 2017 in Den Haag het Nationaal grondstoffenakkoord getekend met afspraken om de Nederlandse economie te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Namens het kabinet tekenden staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) en minister Kamp (Economische Zaken) en namens het Nederlandse bedrijfsleven Hans de Boer (VNO-NCW) en Michaël van Straalen (MKB-Nederland). Unilever neemt als een van de ondertekenaars het voortouw door in 2025 honderd procent recyclebaar plastic te gebruiken voor hun verpakkingen. Met de omschakeling naar een circulaire economie wordt Nederland veel minder afhankelijk van grondstoffen uit het buitenland. Onderzoek toont aan dat tot 2023 de circulaire economie in Nederland goed is voor een marktwaarde van 7,3 miljard euro per jaar en 54.000 banen. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg, innovatieve startups, financiële instellingen, de vakbeweging en milieuorganisaties hebben hun handtekening gezet onder het akkoord. Het Nationaal Grondstoffenakkoord bouwt voort op het in september gepresenteerde plan van het kabinet voor de omslag naar een circulaire economie. Binnen een half jaar worden op de onderwerpen biomassa, voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw en consumptiegoederen concrete plannen vastgesteld. Daarin komt te staan welke stappen worden gezet voor een volledig circulaire economie in 2050.

De Europese Commissie heeft een plan voor recycling en trekt hiervoor ruim 6 miljard euro uit. Afval- en recycling bedrijven worden vanwege duurzaamheid en maatschappelijk nut zwaar gesubsidieerd door de Overheid en de EU. Dat maakt de afvalindustrie interessant voor investeringsmaatschappijen en beleggers. Veel van de tientallen miljoenen aan subsidies verdwijnen naar extravagante salarissen, bonussen en dividend van bestuurders en investeerders die de bedrijven op die manier compleet leeghalen en dan doorverkopen. Banken en investeerders staan in de rij om de fusies en overnames te financieren.

Het PlasticHeroes-project waarbij plastic verpakkingen apart voor recycling worden aangeboden slaat niet aan. Slechts een beperkt deel van het resterende plastic afval wordt vergeefs gerecycled. Door recycling zouden nieuwe flessen of verpakkingen gemaakt kunnen worden. Het systeem dat jaarlijks tientallen miljoenen kost, werkt echter minder goed dan statiegeld op grote flessen. In 2013 werd slechts 50 kiloton aan plastic verpakkingen opnieuw gebruikt, op een totale hoeveelheid van minimaal 268 kiloton. Dat is slechts 19 procent. Het grootste deel blijkt zelfs onverkoopbaar en wordt met geld toe afgezet voor ‘nuttige toepassingen’ of wordt opgeslagen omdat de kwaliteit van het ingezamelde plastic te slecht blijkt.

Europese subsidie

De provincie Gelderland heeft 545.000 euro Europese subsidie (EFRO) beschikbaar gesteld voor drie projecten op het gebied van duurzame mestvergisting, de diagnose van multiple sclerose en de scheiding van kunststofflessen uit afval. EFRO staat voor Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Tot 2020 investeren de EU, overheden en bedrijven 285 miljoen euro in slimme en duurzame innovaties. Het bedrag moet verdeeld worden over de provincies Gelderland en Overijssel en gaat naar:

Clean Fuels uit Enschede en Dofco uit Ruurlo voor het ontwikkelen van nieuwe technieken voor de pyrolyse (vergassing) van mest. Een duurzaam alternatief dat zorgt voor een besparing van fossiele brandstof (aardgas) en halvering van de exportkosten.

Drug Target ID uit Nijmegen die samen het het MKB consortium Orikami een interactieve en gemakkelijke toepasbare applicatie (MS-app) ontwikkelt, die een persoonlijke diagnose en prognose op maat mogelijk maakt.

Dit nieuwsbericht werd u aangeboden door

BVS Taxi Ter Aar

Milieu

Stikstof schadelijk voor de biodiversiteit

Door de grote hoeveelheid stikstof, staat de biodiversiteit in kwetsbare natuurgebieden in Nederland al jaren ernstig onder druk. Plantensoorten nemen in aantal af, waardoor vogels en insecten uit de gebieden verdwijnen. Bij zo’n 20.000 Nederlandse kinderen met astma blijkt dit gerelateerd aan stikstofdioxide. In Nederland is astma de meest voorkomende chronische ziekte onder kinderen. In totaal hebben zon 1,2 miljoen Nederlanders een longziekte en gemiddeld leven we negen maanden korter door luchtverontreiniging. Het aantal slachtoffers is het grootst in gebieden met de hoogste stikstofconcentraties: de grote steden, de Randstad, langs drukke wegen en in de omgeving van veehouderijen.
Het in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof (PAS) blijkt in strijd te zijn met Europese wetgeving. De Raad van Staten heeft dit bevestigd en die uitspraak heeft grote gevolgen voor de intensieve veehouderij, maar ook vergunningen voor het circuit van Zandvoort, de wegenaanleg, huizenbouw, transportbedrijven en biomassacentrales worden vertraagd. Totaal zijn ruim 18.000 Overheidsprojecten en plannen in gevaar. De Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra heeft een brandbrief gestuurd aan het kabinet omdat nu al de eerste kleine en middelgrote aannemers failliet dreigen te gaan door de uitspraak. De komende maanden doet de Raad van State uitspraken over alle individuele zaken. Natuur- en milieuorganisaties hadden de kwestie aanhangig gemaakt en zij kregen gelijk. Land- en Tuinbouworganisatie LTO en de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) zeggen dat voor veel veehouders nu een onzekere tijd aanbreekt. Maar ook de woning- en wegenbouw loopt nu ernstige vertraging op. Zo’n 100.000 vluchten van Schiphol blijken illegaal te zijn, omdat de luchthaven zou zijn vergeten een natuurvergunning aan te vragen.De hoeveelheid reactief stikstof op aarde is de afgelopen eeuw verdubbeld. Door de landbouw komen grote hoeveelheden ammoniak in de bodem, het water en de lucht terecht. Verbranding van fossiele brandstoffen in de industrie, het verkeer, de scheepvaart, de luchtvaart en stoken op aardgas zijn de belangrijkste bronnen van stikstofoxiden. Naast dat het stikstof op het land bijdraagt aan de vermindering van biodiversiteit, komt het ook terecht in rivieren en het grondwater en komt uiteindelijk terecht in zee, waar het overmatige algengroei veroorzaakt die vissen voor onze kust verstikt. Door verdamping komt het vervolgens als lachgas (N2O, distikstofoxide) terecht in de atmosfeer en draagt het bij aan de opwarming van de aarde. Het broeikaseffect van lachgas is circa 250 keer sterker dan dat van CO2 en tast de ozonlaag aan alvorens het daar wordt afgebroken.

Twintig olie-, steenkool- en gasbedrijven, waaronder Shell hebben gezamenlijk 35 procent, ruim een derde, van alle CO2 sinds 1965 geproduceerd. Volgens natuurbeschermingsorganisaties kan de Nederlandse natuur er absoluut geen stikstof meer bij hebben. Zelfs als vandaag radicaal gestopt zou worden met de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden, zou het nog dertig tot veertig jaar duren voor het stikstofoverschot uit de bodem verdwenen is.

Saudi Aramco 59,26 miljard ton co2/Chevron 43,35 ton/Gazprom 43,23 ton/
ExxonMobil 41,9/National Iranian Oil Company 35,66/BP 34,02/Shell 31,95/
Coal India 23,12/Pemex 22,65/Petroleos de Venezuela 15,75/ Petro China 15,53/Peabody Energy 15,39/ConocoPhillips 15,23/Abu Dhabi National Oil Company 13,84/Kuwait Petroleum Corp 13,48/Iraq National Oil Company
12,6/Total 12,35/Sonatrach 12,3/BHP Billiton 9,8/Petrobras 8,68 ton

Wereldwijd sterven er elk jaar zo’n 6,5 miljoen mensen aan de gevolgen van luchtvervuiling en Nederland is één van de meest vervuilde landen van Europa. Uit een onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt dat Nederlanders gemiddeld vier maanden minder lang leven vanwege de uitstoot van stikstofdioxide door het verkeer. Bij 11 van de 58 metingen die Milieudefensie uitvoerde, was er een overschrijding van het wettelijk toegestane jaargemiddelde van 40 microgram per kubieke meter. De eerste twee jaar sinds het invoeren van het uitstootplafond voldeed Nederland ook niet aan de norm op het gebied van stikstofoxiden (NOx) Milieudefensie stapte naar de rechter om te eisen dat het land binnen een half jaar met de luchtkwaliteit voldoet aan de Europese normen. In de buurt van beschermde natuur (Natura 2000-gebieden), mag alleen nog maar gebouwd worden als er maatregelen worden genomen zodat de stikstofuitstoot niet toeneemt. Via het in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof (PAS) konden maatregelen worden genomen om de uitstoot binnen de perken te houden. Daarmee mocht bijvoorbeeld bij de aanleg van snelwegen een voorschot worden genomen op maatregelen om stikstof terug te dringen. De Raad van Staten heeft dit nu verboden omdat dit in strijd is met Europese wetgeving.

Genetisch gemodificeerde soja, het voornaamste voedsel van onze koeien, varkens en kippen zit vol gifstoffen. Terwijl het verbouwen van genetisch gemodificeerde gewassen in Europa aan banden ligt, importeert Nederland jaarlijks zo’n 8.3 miljoen ton. De genetisch gemodificeerde soja wordt bespoten met het kankerverwekkende agressieve bestrijdingsmiddel Roundup van Bayer en door RNA manipulatie eerst resistent gemaakt voor de werking van het glyfosaat dat in het onkruidbestrijdingsmiddel zit. Na een Freedom of Information Act-verzoek van US Right to Know publiceerde de FDA documenten waaruit bleek dat het bureau “een redelijke hoeveelheid” glyfosaat in verschillende bewerkte voedingsmiddelen heeft gevonden. Het IARC publiceerde in The Lancet Oncology dat dit glyfosaat mogelijk kankerverwekkend is en bij mensen mogelijk non-Hodgkin-lymfklierkanker kan veroorzaken. Volgens het IARC is het middel aangetroffen in het bloed van landarbeiders, wat aantoont dat het door het lichaam wordt opgenomen. In Nederland mag Roundup vanaf eind 2015 aan particulieren niet meer verkocht worden, maar komt dus nog steeds via de voedselketen bij de consument terecht, zoals in cornflakes producten. Toch is voor Rijkswaterstaat in een waterwingebied een uitzondering gemaakt om het middel te gebruiken voor het bestrijden van ongewenste planten- en bomengroei in de kribben van de IJssel. Water uit de IJssel wordt op een aantal plekken gebruikt voor drinkwater.

Het verbod in het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden geldt ook niet voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw, omdat er op dit moment nog onvoldoende alternatieven beschikbaar zijn. Aardappelboeren gebruiken bijvoorbeeld giftig koperoxychloride als bestrijdingsmiddel op biologische aardappelen. Sommige metingen geven aan dat de concentratie imidacloprid in het oppervlaktewater 25.000 keer boven de norm was. VVD, CDA en PvdA zien desondanks een verbod niet zitten, ondanks de dramatische gevolgen. Het rapport van het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CMK) luidt de noodklok voor zowel het toelatingscriterium van de concentratie imidacloprid als de waterkwaliteitsnormen. De concentratie imidacloprid in het oppervlaktewater is te hoog om aan de normen te voldoen. Er wordt jaarlijks 20.000 ton van het goedje geproduceerd en verspreid over het land en is zo giftig en blijft zo lang in het milieu dat Overheidsmaatregelen nu snel nodig zijn. 

Bayer in Leverkussen kocht Monsanto voor 53 miljard. De Europese commissie had nog vergeefs officieel bezwaar aangetekend vanwege de monopoly positie die het bedrijf zou krijgen, maar de deal werd goedgekeurd door de toezichthouders. Vijf Amerikaanse staten hebben vergeefs bezwaar aangetekend tegen de overname. Op de obligatiemarkten werd 15 miljard dollar opgehaald om de overname te financieren. Een reorganisatie moet vanaf 2022 een jaarlijkse besparing van 2,6 miljard euro opleveren, een verdubbeling van de kostenvoordelen die Bayer verwachtte te behalen na de overname van Monsanto. Bayer moet van een rechtbank in Oakland Californië 2 miljard dollar schadevergoeding betalen aan een stel dat zegt kanker te hebben gekregen door Roundup. Het is de derde zaak waarin Bayer veroordeeld wordt tot het betalen van een hoge schadevergoeding. In eerdere zaken moest Bayer 78 miljoen en 80 miljoen dollar betalen. Bayer ging in beroep tegen de uitspraak.

De SEC heeft een beloning van bijna 20 miljoen euro gegeven aan een klokkenluider die een omzetfraude met Roundup meldde bij Monsanto. In februari betaalde het bedrijf een schikking van 72 miljoen dollar aan SEC. In de Verenigde Staten is 90% van de soja-, maïs- en katoenvelden beplant met genetisch gemodificeerde zaden. Monsanto wil met BioDirect glyfosaat resistente planten behandelen met een RNA-spray die de genetische code van een plant verandert. Met deze ‘RNA-interferentie (RNAi) wordt het ribonucleïnezuur (RNA) dat instructies uitvoert van het DNA aangepast zodat celfuncties vernietigt kunnen worden en waarmee de weerstand tegen een onkruidverdelger (glyfosaat) uitgezet kan worden. Roundup Ready planten en ‘BT’-maïs en -katoen hebben het Bacillus Thuringiensis gif direct ingebouwd in de plant. Dit giftige eiwit doodt hongerige insecten. Maar diverse insecten zijn al resistent geworden. Monsanto zet de RNAi-technologie in omdat de markt oververzadigd is met glyfosaat.

De USDA en de Food and Drug Administration (FDA) hebben al goedkeuring verleend aan RNAi appels waardoor deze ongemerkt al door de consument wordt gegeten. Het duurde veertig jaar voordat de Wereldgezondheidsorganisatie glyfosaat op de lijst van “waarschijnlijk” kankerverwekkende middelen plaatste. Vooral de hulpstof tallow amines is schadelijk. Voedselagentschap ANSES vindt de combinatie van beide producten niet veilig en informeerde de fabrikanten over de intentie om de markttoelating in te trekken. EFSA suggereerde dat de combinatie van beiden voor de volksgezondheid gevaarlijker is dan glyfosaat alleen. De Joint Meeting of Pesticide Residues, een groep die bestaat uit internationale experts op het gebied van bestrijdingsmiddelen stelt juist dat Roundup niet kankerverwekkend is. Ook de insecticiden diazinon en malathion zijn volgens de experts niet kankerverwekkend. Desalniettemin liepen er in de VS California twee rechtszaken tegen het bedrijf, omdat kankerpatiënten succesvol aanklachten hadden ingediend. Een van hen tuinman Johnson werkte voor een scholengemeenschap ten noorden van San Francisco en was verantwoordelijk voor het aanbrengen van Roundup. Zijn advocaat toonde de jury foto’s van huiduitslag en allergische reacties nadat hij het middel had gebruikt. In 2014 werd er bij Johnson op 42 jarige leeftijd non-Hodgkin-lymfoom bij hem vastgesteld. Artsen schatten dat hij nog enkele maanden te leven heeft. In zijn laatste levensfase claimde hij dat het bedrijf bekend is met de gevaren en dat heeft verborgen voor toezichthouders en het publiek. Monsanto moest van de rechter een schadevergoeding van 289 miljoen dollar (253 miljoen euro) aan hem uitkeren. Het aandeel Bayer stortte meteen in naar het laagste niveau in meer dan vijf jaar. Vanaf 2015 is de waarde van Bayer bijna gehalveerd. Tegen Monsanto lopen nog duizenden andere zaken. Bij de definitieve uitspraak concludeerde de rechter dat de bewijsvoering toch niet afdoende was. Maar in een andere rechtszaak stelde de jury het slachtoffer in het gelijk.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties stellen dat het onwaarschijnlijk is dat onkruidverdelgingsmiddel glyfosaat voor mensen kankerverwekkend is, maar sluiten dat ook niet uit. The California Environmental Protection Agency’s Office of Environmental Health Hazard Assessment (OEHHA) denkt hier heel anders over en plaatst Glysofaat op de verboden lijst van kankerverwekkende en dus verboden stoffen. Monsanto heeft in ieder geval een passende oplossing bedacht: “safe when used as labeled” De Europese commissie verlengde in 2017 de goedkeuring met nog eens vijf jaar. Een onderzoek naar glyfosaat door het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO is in 2002 “vergeten”. Opdrachtgever Monsanto stopte het onderzoek nadat bleek dat de uitkomsten suggereerden dat Roundup meer doordringt in de huid dan werd aangenomen.

Glyfosaat is een van de meest gebruikte bestrijdingsmiddelen in de Europese landbouw. Concentraties Glyfosaat werden aangetroffen in drinkwater en levensmiddelen en in veel Duitse bieren. Onderzoek heeft uitgewezen dat zelfs het ijs van Ben & Jerry’s sporen van glyfosaat bevat.De “Urinale 2015” studie, gepubliceerd door de Heinrich Böll Foundation, toonde aan dat 99,6 procent van de 2.000 Duitse burgers positief testten op glyfosaat. Zij hadden vijf tot 42 keer de Europese drinkwaternorm van 0,1 microgram per liter in hun urine.

In Noord-Brabant word een kwekerij van sierplanten verdacht van het gebruik van fipronil met een massale bijensterfte tot gevolg. Bij de huiszoeking zijn de administratie en gewasbeschermingsmiddelen in beslag genomen. Eind augustus meldde een aantal imkers uit de regio een plotselinge massale sterfte onder hun bijen. Fipronil is streng verboden bij het kweken van sierplanten. 

Op aardbeien zitten de meeste bestrijdingsmiddelen omdat de stoffen in het fruit worden opgenomen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ontdekte na onderzoek bij verschillende groenten en fruit dat aardbeien met gemiddeld zeven tot acht schadelijke bestrijdingsmiddelen waren bespoten. Op een partij aardbeien zouden zelfs zeventien verschillende stoffen te vinden zijn.

Europarlementariërs uit dertien verschillende landen deden in april mee aan een urinetest waaruit bleek dat 49 politici glyfosaat in hun lichaam hadden. Gemiddeld werd er 1,7 microgram per liter aangetroffen, ongeveer zeventien keer meer dan in ons drinkwater mag zitten. Op 19 mei wordt er door de lidstaten gestemd over glyfosaat en of het de komende 10 jaar in Europa op de markt mag blijven. Kritische landen zijn Italië, Zweden en Frankrijk. Uit een uitgelekt voorstel van de Europese Commissie blijkt dat zij op het punt staan om de licentie voor glyfosaat voor 7 jaar te verlengen in plaats van 15 jaar. In Nederland is sinds eind maart het professioneel gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen, waaronder glyfosaat, op verhardingen buiten de landbouw verboden. Voor overige terreinen gaat dat verbod eind 2017 in. De staatssecretaris wil ook niet ingrijpen op de toelating van insectenbestrijder imidacloprid. Hij wacht eerst af wat het College voor de Toelating voor Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden zegt van een nieuw onderzoek naar de overschrijding van de norm voor imidacloprid in oppervlaktewater in glastuinbouwgebieden. Binnen de EU is de hernieuwing van de licentie voor diquatdibromide, de werkzame stof in Reglone, ook ter discussie. Nadat de EFSA haar zorgen uitsprak over het middel wil de Europese Commissie nu een verbod. Diquatdibromide is een zeer giftige stof en sterk irriterend voor de ogen, en irriterend voor de huid en de luchtwegen. Contact van de huid met geconcentreerd materiaal kan blaren veroorzaken. Inname van een hoge dosis kan leiden tot vergiftiging van lever, nieren, maag en andere ingewanden. Diquatdibromide is ook zeer toxisch voor waterorganismen.

Milieu

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schat dat de milieuschade die Nederland oploopt door de uitstoot van schadelijke stoffen jaarlijks 31 miljard euro bedraagt. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat bijna een kwart van de mensen wereldwijd doodgaan aan milieuvervuiling. Van 2010 tot en met 2014 heeft Nederland bijvoorbeeld meer ammoniak uitgestoten dan is toegestaan. In 2014 stootte Nederland 4,8 procent meer ammoniak uit dan door de EU is toegestaan.  In november 2016 riep het Europees Milieu Agentschap (EMA) Nederland uit tot een van de meest vervuilde landen van Europa. Alleen Duitsland scoorde slechter. In 2016 namen de concentraties koolstofdioxide toe tot 403,3 deeltjes per miljoen. Ook de CO2-uitstoot in Nederland is circa 3 procent hoger dan een jaar geleden. Belangrijkste oorzaken van de stijging waren de hogere uitstoot van de industrie en de transportsector. Van 132 moederbedrijven staat Shell bovenaan de lijst van CO2 uitstoot, met een uitstoot van ruim zes megaton in 2014. Dat is vergelijkbaar met 1,3 miljoen personenauto’s. Nummer twee is Tata Steel (Hoogovens) en nummer drie Chemelot, het industrieterrein in Zuid-Limburg dat door DSM wordt gedeeld met de Saoedische chemiereus Sabic. 132 moederbedrijven zijn verantwoordelijk voor bijna een kwart van de Nederlandse CO2-uitstoot. In 2017 volgens een voorzichtige schatting minstens 18,9 miljard euro aan xtc en amfetamine geproduceert. Het afval van het productieproces wordt gedumpt in sloten, langs de weg, in het bos en soms zelfs midden in woonwijken. Ook wordt gedumpt in het riool via de wasbak of toilet. Het gaat daarbij dan voornamelijk om grote hoeveelheden oplosmiddelen, zuren en drukflessen met zoutzuurgas, waterstof en methylamine. In sommige gevallen wordt het afval in personenauto’s, bestelbusjes of kleine vrachtauto’s gestopt die daarna in brand gestoken worden. Tata Steel heeft succesvolle testen gedaan voor een nieuwe techniek als alternatief voor hoogovens. Volgens het bedrijf presteerde de zogeheten HIsarna-installatie in IJmuiden, die minder energie gebruikt en minder CO2 uitstoot, boven verwachting. Europese auto’s moeten in 2030 35% minder CO2 uit gaan stoten. Ondertussen pakken alleen al de Nederlanders deze zomer zo’n vier miljoen keer het vliegtuig naar hun vakantiebestemming. Ook het toerisme met vervuilende cruiseschepen worden gesteund met allerlei belastingvoordelen, subsidies en speciale aanlegplekken. Met een top in Den Haag, wil het kabinet opnieuw een poging doen Europa mee te krijgen in de plannen voor een vliegtaks.

Chemelot

Op industrieterrein Chemelot in Geleen kwam 6 december 2017 een onbekende hoeveelheid ammoniak vrij. Een week eerder op 29 november werd Chemelot getroffen door een grote stoomstoring, waardoor driekwart van de zestig fabrieken plat kwam te liggen door een defecte klep in het watersysteem. 3 augustus 2019 is er rond het middaguur een giftige stof vrijgekomen. Rond 12.40 uur was het lek gedicht. Het ging om een rookwolk die vrijkwam uit salpeterzuurfabriek OCI Nitrogen. 

Chemours

Bij Chemours heeft sinds juni 2017 zes keer een schadelijke giftige perfluorisobteen-lekkage (PFIB) plaatsgevonden. Op 13 augustus vloeide zelfs een concentratie PFIB weg die vijf keer hoger was dan wat volgens de richtlijnen is toegestaan. Het bedrijf heeft de lekkages zelf gemeld aan de overheid. De Provincie heeft hiervan ook weer aangifte gedaan. Dupont/Chemours in Dordrecht heeft van 1970 tot 2012 teflon geproduceerd waarbij omwonenden aan de schadelijke stof perfluoroctaanzuur (PFOA) werden blootgesteld en waardoor zij nu een verhoogde kans op ernstige leveraandoeningen hebben. Zo’n 450 mensen in Sliedrecht, Dordrecht en Papendrecht die in de buurt van de voormalige fabriek wonen kregen een bloedonderzoek om vast te stellen hoe hoog de PFOA waarden in hun bloed zijn. Zij bleken een gevaarlijk hoge concentratie van het giftige zuur PFOA in hun bloed te hebben. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu trof bij het bloedonderzoek onder 382 mensen concentraties tot wel 147 nanogram PFOA per milliliter bloed aan, ruim boven de veilig geachte grens van 89 nanogram. Teflon werd veel gebruikt als anti-aanbaklaag in pannen en is inmiddels verboden omdat Teflon zelf kankerverwekkend is bij oververhitting of beschadiging. In 2013 is PFOA in Europa op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen geplaatst, omdat de stof moeilijk afbreekbaar, schadelijk voor de voortplanting en mogelijk kankerverwekkend is. Tegenwoordig wordt gewerkt met de kankerverwekkende stof GenX, maar ook dit middel bedreigt volgens toxicologen de gezondheid van werknemers en omwonenden. De provincie Zuid-Holland heeft de hoge uitstoot van PFIB van Chemours in Dordrecht, (het voormalige Dupont) ongestraft gelaten. In 2006 en 2007 stootte het bedrijf 2.730 kilo PFIB (perfluorisobuteen) uit. Chemours beloofde maatregelen en ontkwam daarmee aan sancties. Het bedrijf zou volgens een verklaring de lozing van water waar GenX in zit, de afgelopen tijd verminderd hebben met 85 procent als gevolg van het gebruik van een filterinstallatie met koolstofbedden, die sinds juli 2017 wordt ingezet. De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) heeft achteraf alsnog aangifte gedaan vanwege de grote hoeveelheid die werd gelekt. PFIB is 10 maal giftiger dan fosgeen. Paar maal inademen en je sterft. PFIB wordt gevormd bij productie van fluorproducten en is onderdeel van Chemours. Het bedrijf gaat ook maar door met het door de overheid gedoogde GenX-stoffen lozen in de Merwede. De stof, die volgens toxicologen gevaarlijk is voor de volksgezondheid, blijkt al op diverse plaatsen in Zuid-Holland te zijn aangetroffen in het leidingwater. Drinkwaterbedrijf Oasen voorziet een wezenlijke dreiging. De kwaliteit van het drinkwater is in het geding, vooral het drinkwater in de regio rondom Dordrecht, Ridderkerk, Den Haag, Leiden en Lekkerkerk. Chemours is een afsplitsing van Dupont, het bedrijf dat eerder in opspraak raakte door uitstoot van de gevaarlijke stof C8. Chemours mag jaarlijks 6400 kilo afvalwater met GenX in de rivier de Merwede lozen. De giftige stoffen C8 en GenX van Chemours hebben ook de grond vervuild. Hoveniersbedrijven, aannemers en bouwers die werken in een straal van tien kilometer kunnen afgegraven vervuilde grond nergens kwijt. Bij een controle van het afvalwater van  ATM werden ook GenX-houdende stoffen aangetroffen. De Afvalstoffen terminal Moerdijk is na Custom Powders in Helmond en Suez Ecoflow in Son de derde onderneming in Noord-Brabant waarbij GenX in het afvalwater is aangetroffen. In oktober en november 2017 trof Rijkswaterstaat bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Bath GenX aan in het gezuiverde afvalwater. Half januari 2018 werd vastgesteld dat er opnieuw GenX-houdende stoffen aanwezig waren. ATM is een eigen onderzoek gestart. GenX kan door geen enkele waterzuivering worden afgebroken. 

Sterigenics

De gemeente Zoetermeer en het bedrijf Sterigenics worden niet verder vervolgd voor het tussen 2004 en 2009 lozen van hoge concentraties kankerverwekkend ethyleenoxide, omdat niet onomstotelijk bewezen is dat er sprake was van een direct en onmiddellijk levensgevaarlijk risico voor mensen in de omgeving van het bedrijf. En dat terwijl het bedrijf midden in een woonwijk gevestigd is. Het giftige ethyleenoxide werd al die jaren onbewerkt via een calamiteitenpijp geloosd. Sterigenics en twee leidinggevenden zijn door de rechtbank vrijgesproken. Omdat Sterigenics handelde met toestemming van de gemeente Zoetermeer mocht het bedrijf erop vertrouwen dat de gemeente instemde met het overtreden van de voorschriften van de vergunning. De kankerverwekkende stof ethyleenoxide is afkomstig van het Amerikaanse bedrijf Sterigenics opererend onder de naam Deross Holding. Het bedrijf is inmiddels vertrokken. Tussen 2004 en 2009 stootte het bedrijf kankerverwekkende stof uit en de gemeente greep niet in. 

ECN heeft op verzoek van RIVM het onderzoek naar de luchtkwaliteit rondom Schiphol onderzocht. en daar blijkt zoals verwacht een verhoogde concentratie ultrafijnstof. Direct buiten het luchthaventerrein is de gemiddelde bijdrage van luchtvaartactiviteiten vergelijkbaar met de bijdrage van wegverkeer in straten in binnenstedelijk gebied. Naarmate de afstand tot het luchthaventerrein toeneemt, neemt de concentratie ultrafijnstof af. Op zo’n vijftien kilometer van de luchthaven is de bijdrage nog steeds meetbaar, namelijk 20% procent van de bijdrage direct naast het luchthaventerrein.

Chemie Pack

Chemie Pack heeft een boete gekregen van 730.000 euro voor de voorkombare gevolgen van de brand bij het bedrijf in januari 2011. Drie leidinggevenden van het bedrijf kregen in hoger beroep werkstraffen oplopend tot 216 uur. De directeur en de veiligheidscoördinator kregen bovendien ieder zes maanden voorwaardelijke celstraf en een beroepsverbod van twee jaar. De productieleider kreeg 162 uur werkstraf en vier maanden voorwaardelijk. De drie zijn verantwoordelijk voor het niet goed naleven van de vergunning en het niet nemen van de juiste veiligheids- en milieumaatregelen. De brand was ontstaan nadat met een branden gepoogd werd om een bevroren pomp te ontdooien. De schade is geraamd op 75 miljoen euro en had grote gevolgen voor het milieu en de omwonenden. De drie leidinggevenden worden niet verantwoordelijk gehouden voor het ontstaan van de brand omdat ze niet op de hoogte zouden zijn geweest van het feit dat open vuur werd gebruikt om pompen te ontdooien.

Odfjell

Aan het chemische tankopslagbedrijf Odfjell waar chemische vloeistoffen en zuren worden opgeslagen werden al tientallen miljoenen aan boetes en dwangsommen opgelegd en in 2014 waren er twee explosies en een brand na het instorten van een reactorvat bij Shell Moerdijk die werden veroorzaakt door het lekken van kankerverwekkend ethylbenzeen. Na de ontploffing stond 50.000 liter van het ethylbenzeen in brand. Na het verversen van een katalysator werd deze gespoeld met verwarmd, vloeibaar ethylbenzeen en daarbij ging het dramatisch mis. In grondmonsters werden daarna zware metalen gevonden en in het rioolwater bij de zuivering in Zwijndrecht werd ethylbenzeen gevonden. Dat het drinkwaterbedrijf Evides na de brand in Moerdijk niet gealarmeerd werd is alarmerend. 

Bij het bedrijf brak 11 november opnieuw een heftige brand uit, die ontstond in de compressorruimte. Shell Moerdijk ontdekte eind januari dat door een foutje bij reparatiewerkzaamheden een installatie niet werd afgesloten waardoor sinds 21 november vorig jaar ongeveer 25 ton giftig ethyleenoxide in de atmosfeer is weggelekt. Omdat de installatie 25 meter hoog zit, is het pas maanden later ontdekt. Etheenoxide is kankerverwekkend en kan erfelijke genetische afwijkingen veroorzaken in de menselijke voortplantingscellen. De emissie valt onder de Seveso III-richtlijn zodat de Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek instelde. Shell moest hiervoor een boete van 2,5 miljoen euro betalen voor de explosie.

Edelchemie

De rechtbank in Roermond heeft slechts een boete van 25.500 euro opgelegd aan de directeur van Edelchemie. Zijn bedrijf in Panheel moet 25.000 betalen en dochterbedrijf Phoenica 5.000 euro. Directeur Leo Nevels maakte zich schuldig  aan  bodemvervuiling en draaide zeven jaar lang zonder milieuvergunning.  Zijn twee  zonen werden vrijgesproken en zijn partner en oud-bedrijfsleidster van Phoenica werd wel schuldig bevonden, maar kreeg geen straf. Tegen Nevels was een celstraf van zestien maanden geëist en tegen zijn zonen twaalf en tien maanden. Het bedrijf werd al in 2012 door de provincie stilgelegd. Pas in 2015 kwam de dagvaarding. 

AkzoNobel

Ook AkzoNobel is volgens het Openbaar Ministerie schuldig aan meerdere incidenten in 2013 en 2015 waarbij de veiligheid van werknemers in gevaar is gekomen en eist een boete van 450.000 euro. Het gaat om incidenten waarbij chloorgas en zoutzuur zijn ontsnapt en het lozen van onbekende stoffen. Deze incidenten hadden voorkomen kunnen worden als het bedrijf de veiligheid op nummer één had gesteld. Het eerste incident was in april 2013. Bij het werken aan leidingen kwam chloorgas vrij. Twee werknemers ademde het gas in en raakten onwel. Het incident werd nooit gemeld. Bij het tweede incident in 2015 kregen vier werknemers zoutzuur over zich heen. Ze hadden geen beschermende kleding aan, terwijl dat wel verplicht was. De wolk zoutzuur trok uiteindelijk over de openbare weg naast de installatie. Hierdoor moesten bedrijven in de omgeving worden ontruimd.
Ook heeft het bedrijf in het verleden tweemaal niet doorgegeven dat stoffen werden geloosd op het water. Volgens het bedrijf gaat het om menselijke fouten waarbij de bestaande veiligheidsmaatregelen en werkprocedures niet zouden zijn gevolgd.

In Peru is 22 mei voor een groot deel van de zuidoostelijke regio Madre de Dios de noodtoestand uitgeroepen vanwege hoge concentraties kwik afkomstig uit de illegale mijnbouw. Via rivieren komt het schadelijke metaal in vissen terecht die de belangrijkste voedselbron zijn voor de lokale bevolking van het stuk Amazonegebied. Ongeveer 40 procent van de 110.000 inwoners tellende regio kampt met te hoge concentraties kwik in het lichaam. Het vervuilde gebied beslaat zo’n 85.000 vierkante kilometer.

Trafigura

Trafigura is bekend van het schip de Probo Koala. Het bedrijf had in 2006 zonder toestemming van de autotiteiten 500 ton gevaarlijke afvalstoffen in en uit Nederland gebracht en vervolgens gedumpt bij havenstad Abidjan aan de Ivoorkust waarbij circa tien doden vielen en tienduizenden mensen  ziek werden. De Probo Koala probeerde bij Amsterdam Port Services (APS) verontreinigd afvalwater aan te bieden voor duizend euro per ton. APS kon het giftige water echter niet verwerken en een groot deel werd door APS weer teruggepompt in het schip waarna de lading uiteindelijk aan een plaatselijke verwerker aan de Ivoorkust werd aangeboden. Amsterdam Port Services en  een oud-directeur werden persoonlijk én de gemeente Amsterdam als eigenaar van APS vervolgd. In Ivoorkust heeft Trafigura de kwestie in 2009 afgekocht zonder schuld te bekennen. daarnaast keerde het bedrijf een vergoeding van 33 miljoen euro uit aan slachtoffers. 6.000 van hen zagen nooit een cent omdat er miljoenen door corruptie zijn verdwenen.
De zaak is nu alsnog voor de rechter, omdat een grote groep van zo’n 78 duizend Ivorianen  verenigd in de stichting Victimes des Déchets Toxiques Côte d’Ivoire een claim heeft ingediend via Van Beer advocaten vanwege huid- en longproblemen en klachten van neurologische aard.
De eigenaar van de afvalverwerker die het gif heeft gestort zit sinds oktober 2008 in de gevangenis voor de duur van twintig jaar en een tussenpersoon kreeg vijf jaar cel.
Trafigura werd opgericht door De Turckheim en Claude Dauphin, oud-werknemers van het beruchte Glencore. Dauphin zat zelf vijf maanden voor deze zaak aan de Ivoorkust in de cel en overleed in 2015 op 64-jarige leeftijd aan kanker. Trafigura is om fiscale redenen in Amsterdam gevestigd.

Vink

Het Barneveldse afvalbedrijf Vink heeft vervuilde grond gebruikt voor woningbouw in Barneveld. De gebruikte grond werd onvoldoende schoongemaakt, waardoor de giftige stof styreen (gebruikt bij productie van plastic) en resten van landbouwgif in de grond achterbleven. Uit documenten blijkt dat Vink gerommeld heeft met de administratie, zodat de giftige grond op papier wel schoon is.

Chemische risico’s vanaf het spoor

Uit onderzoek blijkt dat de naleving van de wettelijke verplichting tot registratie van gevaarlijke stoffen op spoorwegemplacementen over het geheel genomen ook ver onder de maat is. Als goederenvervoerders de komende maanden onvoldoende verbetering laten zien zal de staatssecretaris waar mogelijk vervoerders zwaarder sanctioneren en hen eventueel de toegang tot het spoor ontzeggen. De ILT zal eind 2016 opnieuw rapporteren over de resultaten betreffende het toezicht op de informatie over gevaarlijke stoffen op emplacementen.

In Brabant rijden nog steeds vanwege werkzaamheden aan het derde spoor in Duitsland (Betuweroute naar Oberhausen) veel meer wagons met gevaarlijke stoffen dan wettelijk toegestaan is. Vooral bij Breda, Tilburg en Eindhoven worden de vastgestelde hoeveelheden voor het vervoer van het brandbare gas (lpg) overschreden.In het tweede, derde en vierde kwartaal van 2015 reden er langs Breda in plaats van het toegestane aantal van 4.350 maar liefst 6.931 wagons met brandbaar gas.

Ook in Tilburg reden twee keer zoveel wagons brandbaar gas als afgesproken en in Eindhoven werd het aantal met een factor vier overschreden. Bij 111 inspecties die de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in 2015 heeft uitgevoerd bij spoorwerkzaamheden, zijn bij 35 inspecties overtredingen geconstateerd.

In het Basisnet Spoor zijn maximale risicoplafonds vastgesteld op basis van vastgestelde formules.Bij controles door het ILT bleek dat in 2014 bij 14 van de 412 treinen die gevaarlijke stoffen vervoerden iets mis was. De overtredingen variëren van onjuiste treinsamenstellingen tot het volledig ontbreken van informatie over de aanwezige gevaarlijke stoffen. Zo’n onvolkomenheid leidde in 2011 tot een bijna ramp op rangeerterrein de Kijfhoek bij Zwijndrecht waar met enige regelmaat ontsporingen en ongevallen gebeuren. Hulpdiensten kunnen er volgens de inspectiedienst er dan ook niet van uitgaan dat de informatie die zij over treinen met gevaarlijke stoffen krijgen betrouwbaar en feitelijk juist is.

Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu heeft 25 november het Werkprogramma Schoon Water bij de Tweede Kamer gepresenteerd. In het programma maken Rijk, regionale overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties afspraken om gezamenlijk te bepalen welke aanvullende en urgente maatregelen er nodig zijn, zoals voorlichting, financiële prikkels, handhaving, uitbreiding van mestverwerking of lozingseisen, Green Deals, teeltvrije zones of het versneld toepassen van innovatieve technieken. Deze maand wil de minister het plan verder uitwerken en de taakverdeling tussen de partijen en de verdeling van de financiële bijdragen bepalen. Het uiteindelijke doel is om het Werkprogramma voor de zomer af te ronden. Uiterlijk in 2027 moet dan het resultaat van het werkplan tot zichtbare resultaten hebben geleid.

Klimaatakkoord

In het Klimaatakkoord van 2018 is op hoofdlijnen afgesproken dat de belasting op gas  omhoog gaat en dat vele tienduizenden woningen per jaar van het gas af moeten en dat schoon rijden wordt beloond.  De gasbelasting gaat de komende jaren geleidelijk met 20 cent omhoog en de stroomheffing met 6,5 cent omlaag. 

  • Voor 2030 moet CO2-uitstoot met 48,7 megaton dalen
  • 100.000 corporatiewoningen worden verduurzaamd voor 2021
  • Binnen twaalf jaar 700 nieuwe windmolens op zee, 500 windmolens op land en 75 miljoen zonnepanelen
  • CO2-reductie industrie uitdagender
  • Wiebes: CO2-neutrale samenleving mag burger niet met hoge kosten opzadelen
  • Voor vrachtwagens komt er een kilometerheffing. 

Op 12 december 2017 stemden bijna 200 deelnemers ook al in met een nieuw bindend klimaatakkoord, waarmee de uitstoot van broeikasgassen moet worden teruggedrongen en de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot maximaal 2 graden, met 1,5 graad als streefwaarde. In Parijs waren de leiders van 196 landen bijeen om het nieuwe klimaatverdrag op te stellen dat in 2020 moet ingaan (zodra het Kyoto-protocol afloopt) met daarin plannen en afspraken voor het terugdringen van de CO2-uitstoot om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, met 1,5 graad als streefwaarde, het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en het investeren in arme landen. Voor noemenswaardige effecten is een investering van zo’n 100 miljard euro per jaar nodig. China stoot de meeste CO2 uit maar per inwoner staan landen in het Midden-Oosten bovenaan. De VS staat op de tweede plaats, India op de derde en Rusland op vier. De uitstoot in Europa is echter bijna net zo groot als die in Azië, terwijl er in Europa 740 miljoen mensen wonen en in Azië meer dan 4 miljard.

De CO2 uitstoot komt door het verbranden van steenkool, olie en aardgas, door ontbossing voor landbouwgrond en door kantoorpanden, winkels en woningen die meer CO2 uitstoten dan het verkeer of de industrie. Vierhonderd grote bedrijven hebben bij de VN-klimaattop een overeenkomst getekend waarin ze vastleggen dat ze meer duurzame grondstoffen zullen gaan inkopen, zoals palmolie, vlees, papier en cacao.

Wanneer er niets gedaan zou worden en de temperatuur stijgt wereldwijd tussen de 3,2 en 5,4 graden Celsius dan zal in het ernstigste scenario de zeespiegel tussen de 50 en 80 centimeter stijgen met een aanzienlijke toename van stormen, cyclonen en stormvloeden. De Noordpool zou in de zomer van 2050 ijsvrij kunnen zijn en de klimaatzones schuiven dan met 70 kilometer per decennium op met twee keer zo hoge temperaturen. In het klimaatrapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change van de VN is speciale aandacht voor het versneld afsmelten van landijs op Groenland, Antarctica en gletsjers in gebergten. Dit veroorzaakt dus ook een versnelde zeespiegelstijging

CO2 uitstoot

Bossen nemen wereldwijd ongeveer 11 procent van de CO2-uitstoot op. Alle klimaattoppen ten spijt gaat Polen meer dan 180 duizend kubieke meter bomen kappen in het Bialowieza woud. Het 1500 vierkante kilometer tellende woud is het laatste oerbos van Europa. Het is een restant van het immense bos dat Centraal-Europa tot in de middeleeuwen bedekte en wordt bevolkt door onder meer de grootste bizonpopulatie van Europa.

In 2030 zal een kwart van de Amazone en driekwart van de regenwouden van Borneo verdwenen zijn. In totaal 170 miljoen hectare. In de Amazone, het grootste regenwoud ter wereld gaat de ontbossing het snelste. Borneo behoort tot de meest bedreigde gebieden – de helft van het bos is daar de afgelopen twintig jaar gekapt – maar ook in Oost-Afrika, de Mekongregio in Zuidoost-Azië, de Cerrado in Brazilië en het oosten van Australië. 

Het klimaatakkoord van Parijs heeft als doel de opwarming van de aarde onder de 2 graden te houden, liefst in de buurt van 1,5 graad. Met de nieuwe kennis over broeikasgassen die uit permafrost kunnen ontsnappen, wordt dit een grotere opgave. Deze gassen zijn niet meegerekend in het klimaatakkoord

Het kabinet ging in juni 2015 in beroep tegen de uitspraak van de rechter dat Nederland meer moet ondernemen om de uitstoot van CO2 te verminderen. Urgenda die de zaak aanspande en won heeft vertrouwen in een goede afloop van het hoger beroep. Het is de eerste keer dat een rechter een Staat verplicht om maatregelen te nemen tegen klimaatverandering. Greenpeace Nederland en Milieudefensie zijn teleurgesteld in het kabinetsbesluit om in beroep te gaan. Het kabinet moet door de rechterlijke uitspraak nu wel concrete extra milieumaatregelen nemen omdat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, wat betekent dat al tijdens het hoger beroep begonnen moet worden met de uitvoering van het vonnis.

BP heeft in 2013 schriftelijk gedreigd met de uittocht van fossiele bedrijven als Europa sneller zou verduurzamen: als er nieuwe strenge wetten zouden komen met betrekking tot teerzand, vervuiling van energiecentrales en opschaling van duurzame energie, dan zouden energie-intensieve bedrijven massaal vertrekken. “Met bijbehorende schadelijke gevolgen voor de zekerheid van levering, banen en groei. Volgens Greenpeace heeft de uiteindelijk doorgevoerde regelgeving hierdoor geresulteerd in ‘zwakkere vervuilingsregels dan die van China’. BP beweert dat de brief bedoeld was om te waarschuwen voor ‘carbon leakage’: het vertrek van fossiele bedrijven door strenge CO2-regels, waardoor er juist onvoldoende CO2 gereduceerd zou worden.

Hiervoor werd een oude ontwerp klimaatwet uit 2008 uit de kast gehaald die samen met GroenLinks nu als nieuwe initiatiefwet wordt ingediend. In het voorstel worden de CO2-doelstellingen voor 2030 met 15% verder aangescherpt en vastgelegd, zodat Nederland over vijftien jaar 55 procent minder broeikasgassen uitstoot ten opzichte van 1990. In het initiatiefvoorstel staat onder andere hoeveel de sectoren die geen emissierechten kunnen kopen mogen uitstoten. De doelstellingen werden ook het afgelopen jaar niet gehaald.

Urgenda spande samen met bijna 900 mede-eisers de zaak tegen de Staat aan om Nederland de CO2-uitstoot in 2020 met minstens een kwart terug te laten dringen ten opzichte van peiljaar 1990. Er is voldoende budget want de Overheid incasseert jaarlijks circa 24 miljard euro aan milieuheffingen- en belastingen. Vergeleken met andere EU-landen zijn de milieubelastingen en -heffingen hier relatief hoog. Volgens het verdrag moet de CO2 uitstoot in 2050 met 95 procent verminderd zijn en moet de energievoorziening voor de volle 100 procent duurzaam zijn.

De sluiting van een of twee van de drie gloednieuwe kolencentrales in Nederland is onontkoombaar. Eind 2016 werd besloten de kolencentrales  Amercentrale 9 (bij Geertruidenberg) en Hemweg 8 (bij Amsterdam) open te houden. Er was een meerderheid in de Tweede Kamer voor de sluiting van alle kolencentrales in Nederland. 64 hoogleraren hadden in Trouw opgeroepen om alle kolencentrales in Nederland te sluiten om zo de CO2 uitstoot in ons land te verminderen. Uit een gepubliceerde studie van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) zou blijken dat het sluiten van kolencentrales geen enkele zin heeft. Het vermindert de CO2-uitstoot in Europa niet. Energiebedrijven Gdf Suez en E.on zullen met forse schadeclaims komen als alle steenkoolcentrales vanwege het nieuwe klimaatverdrag dicht moeten. Recentelijk werd voor ruim 3 miljard euro nog een nieuwe kolencentrale gebouwd op de Rotterdamse Maasvlakte. De energienota zal bij verplichte sluiting behoorlijk stijgen. De Nederlandse economie draait voor 95 procent op fossiele brandstoffen. De vijf meest vervuilende centrales worden binnen twee jaar gesloten. Het is niet zeker of de vijf modernere centrales ook gesloten worden. De VVD en CDA steunen de PvdA niet en verwijzen naar het energieakkoord.

De Raad van State heeft bepaald dat er na nieuw onderzoek door de overheid voldoende zekerheid is dat natuurgebieden niet worden aangetast door extra uitstoot van stikstof en kwik. In 2011 had de hoogste bestuursrechter de natuurvergunningen nog vernietigd, waarna de overheid nieuwe vergunningen verleende.

De Nederlandse energiecentrales hebben in de eerste vijf maanden van dit jaar een record aan kolen verstookt en het verbruik was bijna een derde hoger dan in de afgelopen drie jaar. De toename wordt deels veroorzaakt door de nieuwe kolencentrales aan de Eemshaven en op de Maasvlakte door E.On en GDF Suez. Deze mochten er alleen komen als de CO2 zou worden afgevangen en onder de grond gestopt en dat was zo ook afgesproken. Nu echter blijkt dat de EU hier niet voor wil betalen gaat de afvang niet door. De afspraken staan niet zwart op wit en zijn daarom niet juridisch afdwingbaar. Het aandeel van kolen groeit nog steeds. De centrales zijn behoorlijk winstgevend maar zorgen voor 14% van de totale uitstoot van Co2. Wereldwijd is dat 25 tot 27%. De kolencentrale is deze zomer helemaal in gebruik genomen door RWE/Essent en heeft een vermogen van 1600 megawatt om daarmee kunnen 2,5 miljoen huishoudens van stroom te kunnen voorzien. De centrale wordt 21 april officieel geopend. Volgens burgemeester Aboutaleb die de centrale officieel opent is Nederland de komende jaren nog afhankelijk van fossiele brandstoffen, maar hij wil het bedrijf wel aanspreken op zijn gedane belofte en duidelijk maken dat ze zo snel mogelijk moeten overgaan tot de bouw van een installatie om CO2 af te vangen. In het Energieakkoord was afgesproken dat vijf oudere centrales zouden worden gesloten, maar dat is pas in 2017. Onderdeel van de beoogde NEA resultaten is vermindering van uitstoot van Co2. Door afname van de massa van de Antarctische ijskap kan een regionale stijging van den zeespiegel van 1,8 meter binnen 80 jaar niet worden uitgesloten. Dit concluderen onderzoekers van onder andere de Universiteit Utrecht. Hun resultaten werden gepubliceerd op 4 december 2017 in het open access tijdschrift Natural Hazards and Earth System Sciences.

Teerzand

Shell heeft het teerzandenproject Orion in de Canadese provincie Alberta voor een kleine zeven miljard euro verkocht. Shell kreeg het Orion-project 6 jaar geleden in handen door de overname van de Canadese oliemaatschappij Blackrock Ventures. De teerzandindustrie is verantwoordelijk voor enorme hoeveelheden CO2-uitstoot. voor de productie van een vat teerzandenolie wordt tot 4,5 keer meer CO2 uitgestoten dan voor een vat normale olie. Giftige stoffen van de afvalwaterbassins lekken naar het grondwater. Om de olie uit de grond te krijgen, wordt een dikke laag zand afgegraven en schoongemaakt met chemicaliën.

Schaliegas

De ministerraad heeft met een voorstel van minister Kamp van Economische Zaken (VVD) ingestemd om de komende vijf jaar geen schaliegas te winnen voor commerciële doeleinden en na een motie in de 2e Kamer mag schaliegas tot 2023 niet commercieel gewonnen worden. Met het handelsverdrag TTIP wordt fracking overigens overal in Europa toegestaan en in Engeland is na de machtswisseling ook een wil om schaliegas te gaan winnen. Door het boren en winnen van schaliegas kan er vervuiling van grond- en drinkwater ontstaan door lekkages bij boorgaten en het weglekken van methaan of andere stoffen. Bij fracking worden water, zand en chemicaliën onder hoge druk in de grond gespoten, waardoor gesteente breekt waardoor olie en gas vrij komen. In een studie van de Amerikaanse Duke-universiteit werden sterk verhoogde niveaus aan radioactieve straling gevonden in het water en het slib van een rivier die stroomafwaarts ligt van een schaliegas-boorinstallatie. Ze vonden een hoeveelheid radium, een radioactief metaal waarvan de niveaus die werden gemeten 200 keer hoger dan normaal bleken.

Kunstgrasvelden

Bijna alle onderzochte kunstgrasvelden bevatten hogere concentraties kankerverwekkende stoffen dan toegestaan. Ruim de helft van de velden bevat zelfs vier kankerverwekkende stoffen met hogere concentraties. Gemiddeld overschrijden deze stoffen de norm voor consumentenproducten tussen de 1,5 en 3,7 keer en op de meest vervuilde velden tot zelfs zes keer. Er zijn meer dan 2.000 voetbalvelden met kunstgras die worden afgewerkt met rubberen korrels (granulaat) – veelal gemaakt van fijngemalen oude autobanden. De korrels moeten er voor zorgen dat de bal net zo reageert als op natuurgras en dat slidings kunen worden gemaakt zonder al te grote schaafwonden. Er is geen hard wetenschappelijk bewijs dat deze rubberen korrels schadelijk zijn vanwege de  Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (pak’s), nitrosaminen en weekmakers. De stoffen komen ook veelvuldig voor in cosmetica en seksspeeltjes. Volgens de bandenbranche voldoet het rubbergranulaat op Nederlandse kunstgrasvelden aan Europese normen, maar dat zijn niet de normen die zijn ingesteld voor consumenten. „In de rubberkorrels zit 1 tot 10 milligram per kilogram aan kankerverwekkende stoffen die de norm die geldt voor consumentenproducten met een factor duizend overschrijdt. De experts bestudeerden in opdracht van de RIVM in totaal 100 kunstgrasvelden en daaruit bleek dat het rubbergranulaat wel degelijk kankerverwekkende pak’s en ftalaten, benzothiazolen, metalen en fenolen bevat. Ze komen volgens het rijksinstituut echter in „(zeer) beperkte mate vrij” als erop gesport wordt. „De resultaten geven geen aanleiding om gezondheidsschade te verwachten.” aldus het RIVM. Uit nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt het tegendeel. Bij proefjes met zebravisjes en zebravisembryo’s, die werden blootgesteld aan water waarin de korrels hebben gelegen, gingen de embryo’s dood en de visjes vertoonden gedragsverandering. Het Europese Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) bevestigt dat er tal van gevaarlijke stoffen in de rubberkorrels zitten, maar dat de kans op kanker zeer laag is. Behalve inslikken en inademen werd ook gekeken naar huidcontact met de korrels. Het advies is wel te douchen na het sporten. Vanaf 1 maart moeten de korrels aan strengere regels voldoen waarmee de branche de discussie over de rubberkorrels op kunstgrasvelden wil inperken.

Chroom-6-affaire

In meerdere gebouwen van Defensie, de Rijksrederij, Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf is geschilderd met het kankerverwekkende chroom-6 verf. De provincie Utrecht meldde in november 2017 de chroom-6 houdende verf te hebben aangetroffen op gebouwen op voormalig vliegbasis Soesterberg. Uit een recent afgerond onderzoek blijkt dat chroom-6 houdende verf frequent kan zijn toegepast op defensievastgoed. Chroom-6 wordt gebruikt in verf om roestvorming tegen te gaan. Wie zaagt in hout dat is geschilderd met chroom-6 verf kan ziek worden. Chroom-6 is een gevaar voor de gezondheid als er stofdeeltjes vrijkomen, een kleine hoeveelheid daarvan kan al kanker veroorzaken. Chroom-6 kan in het lichaam komen door inademen, door inslikken en door blootstelling van de stof aan de huid. Verf met daarin chroom-6 werd ook gebruikt voor vliegtuigen en tanks van de Amerikaanse strijdkrachten. Dat materieel werd in vijf voormalige opslagplaatsen van Defensie in Nederland onderhouden. Bij het schuren van het materieel tijdens onderhoudswerkzaamheden kwam het stof in de lucht. Defensie moest eerder dit jaar al excuses aanbieden aan personeel die gewerkt hadden met chroom-6. In april werd bekend dat 359 mensen op basis van een speciale regeling een vergoeding hadden gekregen. Zij ontvingen maximaal 15.000 euro.Onder andere de NS en de gemeente Tilburg zouden nalatig zijn geweest door honderden werklozen tussen 2004 en 2011 aan het werk te zetten op de voormalige werkplaats van de Nederlandse Spoorwegen in Tilburg. In de werkplaats werden oude treinstellen geschuurd. In de oude verflagen zat zeer waarschijnlijk de kankerverwekkende stof chroom-6 dat is vrijgekomen tijdens de werkzaamheden. Veel betrokkenen kampen sindsdien met gezondheidsklachten. 700 betrokkenen krijgen nog een vergoeding van 385 euro, zodat ze geen eigen risico hoeven te betalen voor medische kosten.

Grondstoffenakkoord

180 partijen hebben 24 januari in Den Haag het Nationaal grondstoffenakkoord getekend met afspraken om de Nederlandse economie te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Namens het kabinet tekenden staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) en minister Kamp (Economische Zaken) en namens het Nederlandse bedrijfsleven Hans de Boer (VNO-NCW) en Michaël van Straalen (MKB-Nederland). Unilever neemt als een van de ondertekenaars het voortouw door in 2025 honderd procent recyclebaar plastic te gebruiken voor hun verpakkingen. Met de omschakeling naar een circulaire economie wordt Nederland veel minder afhankelijk van grondstoffen uit het buitenland. Onderzoek toont aan dat tot 2023 de circulaire economie in Nederland goed is voor een marktwaarde van 7,3 miljard euro per jaar en 54.000 banen.Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg, innovatieve startups, financiële instellingen, de vakbeweging en milieuorganisaties hebben hun handtekening gezet onder het akkoord. Het Nationaal Grondstoffenakkoord bouwt voort op het in september gepresenteerde plan van het kabinet voor de omslag naar een circulaire economie. Binnen een half jaar worden op de onderwerpen biomassa, voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw en consumptiegoederen concrete plannen vastgesteld. Daarin komt te staan welke stappen worden gezet voor een volledig circulaire economie in 2050.

Kerncentrales

Bij inspecties van exploitant ENGIE Electrabel in de Belgische kerncentrales Doel en Tihange bleek begin september 2018 dat het beton in de bunkerplafonds van nog twee reactoren niet aan de eisen voldoet. Het beton in bunkers met noodsystemen in de reactoren van de centrales in Doel en Tihange bleken niet in orde. De centrales tellen in totaal zeven reactoren. Reactor 2 van de kerncentrale in het Belgische Tihange mocht in juni 2019 weer worden opgestart. Betonreparaties en een nieuwe dakplaat voor het bunkergebouw gaven het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) voldoende garanties dat de reactor op een veilige manier kan worden gebruikt.  Bij onderhoud bleek in augustus 2018 dat het beton in het bunkergebouw waarin noodsystemen zoals pompen en dieselgeneratoren staan, er slecht aan toe was en dat het gewapende beton niet goed was aangebracht. Daarop gaf de waakhond de opdracht aan exploitant Engie Electrabel om een extra dakstructuur aan te brengen. De straal waarin de overheid jodiumtabletten verspreidt om de bevolking te beschermen bij een kernramp of nucleaire aanslag, is uitgebreid van vijfentwintig kilometer naar honderd kilometer. De nieuwe zones zijn getrokken rond de kerncentrales in Borssele, Doel, Tihange (beide in België) en Emsland (Duitsland). De jodiumtabletten moeten het lichaam verzadigen waardoor de schildklier zich sluit en er geen radioactief jodium kan worden opgenomen en de kans op schildklierkanker door radioactieve straling kleiner wordt. Voor het vervoer van radioactief afval worden continue ‘bijzondere vergunningen’ afgegeven om af te wijken van het gebruik van een extra beveiligde container. In Tihange 3 zijn constructiefouten geconstateerd en afwijkingen in het staal van het gewapend beton. Reactor 3 is sinds 30 maart buiten bedrijf naar aanleiding van andere problemen met beton in een niet nucleair deel van het complex. Bij het nagaan of er ook in de reactor sprake is van dergelijke betonslijtage, is een constructiefout ontdekt. Een deel van het staal van het staal in het gewapend beton is al tijdens de bouw van de reactor verkeerd aangebracht.

3 juni 2016 stemde een Belgische Kamermeerderheid voor het tien jaar langer openhouden van de twee oudste reactoren in Tihange. Het gaat om reactoren 1 en 2, die gebouwd zijn in 1975. Die feitelijk een levensduur hadden tot 2005 maar welke al met tien jaar werden verlengd naar 2015 (totaal 40 jaar). De centrale in Doel bestaat uit 4 reactoren. Doel 1 en 2 zijn in 1975 gebouwd, vlak over de grens bij Bergen op Zoom. Deze 2 reactoren werden in 2015 tijdelijk gesloten, maar eind 2015 weer in gebruik genomen. De twee kerncentrales gaan per 2025 dicht, tenzij er een tekort aan elektriciteit ontstaat. De Belgische regeringspartijen bereikten hierover een in maart een akkoord.

De oudste reactor doel 1 werd in februari 2015 gesloten en in december 2015 weer opgestart om binnen drie dagen alweer tijdelijk te moeten sluiten vanwege problemen. Bij de kerncentrale van het Belgische Tihange moest Kernreactor 2 op 24 januari 2016 opnieuw uitgeschakeld worden. De kerncentrale werd ondanks de ontdekking van duizenden scheurtjes in 2012 eind december 2015 toch weer opgestart. Reactor Tihange 1 werd 7 september 2016 opnieuw stilgelegd nadat bij onderhoudswerkzaamheden een gebouw van de centrale werd beschadigd. De reactor vertoont geregeld mankementen en was nog geen maand weer in bedrijf. Sinds april had de reactor maanden stilgelegen voor groot onderhoud. 23 april 2018 werd de centrale opnieuw zonder aankondiging plotseling stilgelegd vanwege een lek in de reactor. 9 september 2016 werd ook reactor Tihange 2 opnieuw stilgelegd, ditmaal vanwege een storing in de stoomgenerator. 9 januari 2017 was het opnieuw raak. 

Kernreactor Doel 4 in de buurt van Antwerpen, vlak over de Nederlandse grens viel uit door een technische storing, nadat stoom ontsnapte in een deel van de kerncentrale waar dat niet de bedoeling is. Een personeelslid raakte hierbij ernstig gewond, maar was niet in levensgevaar. De oorzaak van de storing was een ‘onregelmatigheid’ in de verbinding tussen de centrale en het hoogspanningsnet. Kernreactor 4 moest augustus 2014 ook al met spoed dicht vanwege lekkages in de hal van de turbine die waren ontstaan na het stoppen van 65 duizend liter olieverlies. De ingenieurs van eigenaar Electrabel zou vanwege de scheurtjes en broosheid van de wand van het reactorvat hebben besloten langzamer dan gebruikelijk de temperatuur van het water en de druk in het reactorvat op te voeren. 26 mei 2017 was het opnieuw raak en Doel 4 moest opnieuw plotseling worden stilgelegd. De centrale zou handmatig uitgeschakeld zijn om onderhoud te plegen aan een waterleiding in het niet-nucleaire deel.  23 mei 2017 werd de centrale ook al uitgeschakeld vanwege een probleem met een stoomklep. Bij de centrale in Doel werd al in april 1975 vastgesteld dat er iets mis was met de drukregelaars. In het gebruikte staal zaten minuscule scheuren zodat het materiaal afgekeurd had moeten worden. De in 2012 ontdekte haarscheurtjes in de kerncentrales van Tihange zouden al in 1976 zijn genoemd in een vergadering, maar nooit zijn gerapporteerd. Kort na de heropstart van Doel 3 op maandag 23 juli 2018 bleek een technisch probleem in het niet-nucleaire gedeelte. De centrale heeft tien maanden stilgelegen vanwege betondegradatie. Enkele dagen na de heropstart werd in het turbinesysteem van de centrale een defect aan een stoomklep vastgesteld. De gammele kerncentrale Doel 3 werd 30 juli 2018 opnieuw stilgelegd nadat een defect in het turbinesysteem in het niet-nucleaire deel werd ontdekt. Maastricht en Aken willen juridische stappen ondernemen om de kerncentrale te laten sluiten. Ook de Duitse deelstaat Nordrhein Westfalen (NRW) eist definitieve sluiting van de kerncentrale. De minister van economische zaken van de aan Limburg grenzende deelstaat, Garrelt Duin (SPD), noemde het langer laten draaien van de centrale ,,onverantwoord’’, Omwille van de werkgelegenheid worden de 40 jaar oude reactoren door de Belgen tot 2025 opengehouden met alle mogelijke risico´s van dien. Ex minister Melanie Schultz van Haegen bracht 20 januari 2016 nog een bezoek aan de kerncentrale Doelen en zag na een rondleiding geen reden voor sluiting en geen signaal van direct gevaar voor de Nederlandse volksgezondheid. ,,Ik ben een leek, ik kan daar niets over zeggen, daar hebben we de toezichthouders voor, die zeggen dat het hier nu veilig is en daar vertrouw ik op.” aldus de minister. Uit onderzoek bleek echter dat een brand in de centrale Tihange wel degelijk erg gevaarlijk kan zijn met een grote kans op een ‘meltdown’. Volgens minister Schultz van Mileu is het onderzoek ‘schandalig slecht’ uitgevoerd.

Het afvoeren van 1600 vaten kernafval van het nucleaire bedrijf NRG Petten naar een opslag in Zeeland, is voor het bedrijf onbetaalbaar. Het is ook onduidelijk wat voor materiaal er in de vaten zit. Het in financieel problemen verkerende NRG heeft de operatie voor 100 miljoen euro in de boeken staan. De definitieve opslag van al het radioactief afval in Nederland gaat zo’n 2 miljard euro kosten en 1,4 vierkante kilometer in beslag nemen. 26 oktober 2018 werd de centrale gesloten nadat er verontreinigd koelwater bleek weg te lekken naar de kruipruimte.

De kerncentrale in het Zeeuwse Borssele werd 4 augustus 2018 tijdelijk gesloten vanwege een storing in een elektrisch onderdeel van het systeem dat de reactor beveiligt. Ook is door de storing schade ontstaan aan een ander onderdeel, een lager in een pomp voor koelmiddel. De Kerncentrale Borssele is een Nederlandse kerncentrale in eigendom van de Elektriciteits Produktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ). EPZ is op haar beurt weer eigendom van DELTA en RWE. De provincie en gemeenten zijn aandeelhouders van Delta. De Kerncentrale staat bij het Zeeuwse plaatsje Borssele. De consumententak van DELTA is overgenomen door de Zweedse investeerder EQT Infrastructure voor 488 miljoen euro. Delta zette begin 2016 vergeefs ook de productietak, met de verlieslatende Sloecentrale ten oosten van Vlissingen in de verkoop. Het bedrijf had van Brussel tot 1 juli 2017 de tijd gekregen om zichzelf op te splitsen.

Ook met de kerncentrales in Duitsland en Frankrijk is het erbarmelijk gesteld. De Franse toezichthouder ASN meldt dat het koolstofgehalte in de buizen en kranen van de koelsystemen bij 32 van de 58 centrales veel te hoog is waardoor het staal kan breken als er ijskoud water door die leidingen loopt. Als de koeling hierdoor uitvalt zijn de gevolgen niet te overzien. Elektriciteitsbedrijf EDF is eigenaar van de centrales. en wil in Groot-Brittannië een nieuwe centrale bouwen in het plaatsje Hinkley Point. De Duitse centrale Atomkraftwerk Emsland in Lingen bij Nordhorn, op ongeveer 20 kilometer van de Nederlandse grens ter hoogte van Overijssel heeft sinds de ingebruikname in 1998 al bijna 142 storingen ondervonden. De kerncentrale moet desondanks nog tot 2022 mee.

Kern(atoom)bommen

In Volkel zijn 22 Amerikaanse atoombommen opgeslagen. In gelekte en per ongeluk gepubliceerde rapporten wordt de aanwezigheid van de kernwapens genoemd.

Water

De Waterschappen krijgen van het ministerie van infrastructuur en Milieu een eenmalig bedrag van 30 miljoen euro om meer medicijnresten uit het drinkwater te zuiveren. Het RIVM schat dat er in ons land naar schatting jaarlijks minstens 140 ton medicijnresten en 30 ton röntgencontrastmiddelen in het water terechtkomen. Uit een rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat de resten van geneesmiddelen een risico vormen voor de kwaliteit van het drinkwater in Nederland. De concentratie van geneesmiddelen in het water wordt nog steeds groter en dat komt onder meer door het stijgende medicijngebruik als gevolg van de vergrijzing. Bovendien daalt de waterstand van de rivieren periodiek, waardoor de vervuiling indikt. Er wordt jaarlijks minstens 140 ton geneesmiddelresten in het oppervlaktewater geloosd en 17 ton aan gewasbeschermingsmiddelen. Er werden vijf geneesmiddelen in concentraties aangetroffen die de veiligheidsnorm overschreden. Het gaat om de pijnstiller diclofenac, drie soorten antibiotica en een middel tegen epilepsie. 

Waterschap Vallei en Veluwe wil vanaf eind 2019 medicijnresten als diclofenac en oxazepam uit het rioolwater filteren. De benodigde cellulose wordt vooral gewonnen uit resten van toiletpapier dat dagelijks op de rioolwaterzuivering in Ede binnenkomen. Deze worden ontwaterd en gedroogd en na bewerking ontleed in pyrolysegas, zuren, bio-olie en biochar. Het geproduceerde biochar wordt bewerkt en als actief kool gebruikt voor het vasthouden van medicijnresten tijdens het zuiveringsproces. 

In het drinkwater van Vlaardingen zijn 8 november 2017 ongewenste bacteriën aangetroffen. Het waterbedrijf Evides adviseerde daarom alle inwoners van Vlaardingen om het kraanwater drie minuten te koken voordat ze het drinken of er eten van bereiden. De bacterie is in het drinkwater terecht gekomen door een fout bij werkzaamheden aan het leidingnet. 

De rioolwaterzuivering in Aarle-Rixtel is 18 augustus 2017 ontregeld door een extreem hoog gehalte van het giftige ammonium in het afvalwater. Het gif komt van het Helmondse recyclingbedrijf Den Ouden.  Omdat de rioolwaterzuivering niet meer optimaal functioneerde is er ook ammonium in rivier de Aa terechtgekomen. 

In de Aa tussen Asten en Helmond dreven in augustus circa honderdduizend dode vissen door een lek in een luchtwasser bij mestverwerkingsbedrijf Eraspo in Asten. Er bleken zeer hoge waarden ammonium aan in de Voordeldonkse Broekloop. Verhoogde gehalten ammonium kunnen leiden tot de opname van schadelijke bacteriën, maar het kost ook onnodig veel energie om het ammonium (via de lever) onschadelijk te maken. Ammonium kan ook worden omgezet in het schadelijke ammoniakgas. Ammoniak kan leiden tot irritatie van de darmwand en aantasting van de longen. Afvalwater onder meer afkomstig uit toiletten is na mest de belangrijkste bron waardoor resistente bacteriën in het milieu terechtkomen. De zuiveringen doen de concentraties van resistente bacteriën met een factor 100 tot 1.000 afnemen. Onder de bacteriën die de zuiveringsstap overleven bevinden zich resistente, ESBL-producerende Enterobacteriaceae, waaronder E. coli, een bekende verwekker van urineweginfecties.  

Uit het gewonnen drinkwater voor zo’n 1,3 miljoen gebruikers uit de Afgedamde Maas is 11 januari dimethoaat, een bestrijdingsmiddel voor de land- en tuinbouw gif aangetroffen. De Afgedamde Maas is een oude tak van de Maas. Hij begint als een dode riviertak ten westen van Well en eindigt bij Woudrichem op de plek waar de Waal overgaat in de Boven-Merwede. Drinkwaterbedrijf Dunea moest stoppen met inname en haalde tijdelijk het water uit de Lek. Het Waterschap waarschuwt dat het gif schadelijk kan zijn voor het leven in de rivier, maar dat er geen enkel gevaar voor de volksgezondheid zou zijn omdat het niet in het drinkwater zelf terecht is gekomen. In 2012 moest Dunea ook maandenlang water uit de ook vervuilde Lek gebruiken toen een rozenkweker in de Bommelerwaard het water vervuilde.

9 juli 2015 ging de waterzuiveringsinstallatie (IAZI) op het Chemelotterrein bij Geleen defect en loosde daardoor al enige weken ongezuiverd en met pyrazolen vervuild water op de afgetakte Ur die uitmondt in de Maas. Het bedrijf Sitech sluisde de lozingen tijdelijk door via een snel aangelegde 3 kilometer lange pijp naar een noodopvangbekken op het terrein Chemelot en ook werd de productie van de fabriek verminderd. Het lekken van vervuild water met een te hoge concentratie pyrazolen werd hiermee verminderd. Drinkwaterproducent WML stopte al redelijk snel met de inname van het vervuilde drinkwater uit de Maas, en na drie weken stopten eindelijk ook Dunea en Evides met de inname. WML spande een kort geding aan tegen het waterschap Roer- en Overmaas vanwege de gedoogde lozingen van pyrazolen. Het waterschap hanteert voor Chemelot een maximumnorm tot 60 microgram per liter gemiddeld wat volgens het Waterschap de richtlijnen van de minister zijn, maar WML wil dit halveren en een kortere looptijd dan de gestelde zes maanden.

De maximale concentratie die vanaf eind augustus 2017 in het drinkwater mag zitten, gaat omlaag van 15 microgram per liter naar 3 microgram. De de nieuwe normen zijn vastgesteld na overleg met drinkwaterbedrijven en op advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en is nu gelijk aan de Duitse norm.
Het RIVM had een richtwaarde vastgesteld van 15 microgram, maar adviseerde uit voorzorg die verder naar beneden bij te stellen, aangezien er nog discussie is over de giftigheid van de stof in combinatie met andere stoffen. Pyrazolen ontstaan bij de productie van acrylonitril door de ACN-fabriek van Acrylonitril BV op het chemische industriepark Chemelot bij Geleen en worden gebruikt in geneesmiddelen, kleurstoffen en bestrijdingsmiddelen voor de landbouw. Chemelot heeft heel regelmatig problemen en werd onlangs door de provincie Limburg ter verantwoording geroepen. Een aantal omwonenden is gestart met het initiatief Chemelot Watch, een pagina op Facebook waarop incidenten worden gemeld. Eerder ontstonden er al “nitreuze dampen” uit de fabriek, die nu tijdelijk uit bedrijf genomen is in verband met de storing. Nitreuze dampen kunnen uiterst schadelijk zijn voor de gezondheid. De gassen kunnen longoedeem veroorzaken bij het inademen van hoge concentraties. Ook werd al drie keer een poederregen waargenomen door een naftatank en eind mei zijn zeven mensen door een lek in aanraking gekomen met blauwzuurgas. Bij het opstarten van de salpeterzuurfabriek bij Chemelot is in juni 2012 ook een gaswolk met stikstofoxide (NOx) op het terrein neergeslagen en in juli was er een brand.

Lozingen van drugsafval in het riool kunnen de werking van de rioolwaterzuiveringsinstallatie verstoren. Het dumpen van het afval in gierkelders wat ook met enige regelmaat gebeurd brengt het risico met zich mee dat het afval over het land uitgereden wordt, waarbij het in de voedselketen terecht kan komen. In Noord-Brabant en Limburg vindt een vijfde van de geregistreerde dumpingen plaats bij een grondwaterbeschermingsgebied, waar grondwater wordt gewonnen

Het drinkwater uit de Maas is ook al ernstig verontreinigd door geneesmiddelen, gewasbeschermingsmiddelen en industriële stoffen, insecticiden, cosmetica, biociden, brandvertragers en nanodeeltjes. De vervuiling van het water met antibiotica gaat ook maar door en er zullen door resistentie nieuwe ziekteverwekkende bacteriën ontstaan. Vooral via de landbouw verdwijnt er veel antibiotica in het milieu, maar ook via ziekenhuizen en huishoudens.

Het Lek kanaal werd 8 januari 2017 besmet met Fenol, dat beter bekend is als carbolzuur. De Fenol was via het Duitse deel van de Rijn in een hoge concentratie in het Lek kanaal terecht gekomen. Het was de tweede keer in korte tijd dat inname van water moet worden gestaakt. In oktober werd ook al een hoge concentratie Fenol ontdekt, dat giftig is bij opname door de mond, bij inhalatie en huidabsorptie. Tijdens de 2e Wereldoorlog werden gevangenen gedood door injecties met fenol dat een belangrijke metaboliet en bijzonder reactief is en door het aantasten van het DNA in de cellen kanker kan veroorzaken.

Chemische risico’s met drinkwater

Bij onderzoek naar de kwaliteit van een reeks actieve en niet-actieve zoutputten van AkzoNobel in Twente blijkt nu al dat het grootste deel van de putten diesel, pekel en brak water lekt. AkzoNobel Salt staat sinds 9 september onder verscherpt toezicht van de SodM.
Bij een steekproef onder de 86 actieve boorputten zijn bij de vijf onderzochte putten geen lekkages aangetroffen, maar bij een steekproef onder de 446 inactieve boorputten bleken er negen van de dertien putten lek. Een onderzoek naar nog eens zestien putten loopt nog.Drinkwater bestaat voor twee derde deel uit grondwater. Wanneer het grondwater niet gebruikt kan worden zijn we voor ons drinkwater afhankelijk van oppervlaktewater uit de Rijn en de Maas dat nu al ongeveer de helft van al ons benodigde water moet leveren.

Waterbedrijf Vitens sloeg het najaar van 2014 alarm en moest binnenkort twee waterbronnen sluiten in Zutphen en Nijmegen. Wegens oude verontreinigingen voldoet het water daar op termijn niet aan de norm vanwege industriële vervuiling, (dier)geneesmiddelen en overbemesting. Van het Nederlandse drinkwater komt 60 procent uit de diepe ondergrond, de rest uit oppervlaktewater. Meer dan de helft van de drinkwaterbronnen voldoet niet meer aan de norm voor basiskwaliteit. Vitens stopt met waterwinning in Zutphen. Het nabij de IJssel opgepompte water is van slechte kwaliteit omdat er sprake is van grondwaterverontreiniging. Vitens investeert 12 miljoen euro in de aanleg van een ruim 37 kilometer lange drinkwaterleiding vanuit Epe naar Zutphen.

Sinds 1940 wordt ook water uit de rivieren door de duinen gefilterd tot drinkwater (infiltratie). Achteraf is gebleken dat het ingevoerde water al die jaren ernstig verontreinigd was. Door de stoffen die in het zand zijn achter gebleven, is de bodem vervuild door allerlei achtergebleven chemicaliën. Er wordt nog steeds water gewonnen in onze duinen en alhoewel het water wordt voorgezuiverd, is de situatie in de duinen nog steeds niet in evenwicht.

In ruim 10 procent van de drinkwatermetingen voor geneesmiddelen en röntgencontrastmiddelen worden de maximale waarden overschreden met Acetylsalicylzuur, Fenazon, Carbamazepine, Prozac, verschillende diergeneesmiddelen, Metformine, Ibuprofen, zo’n 6 soorten röntgencontrastmiddelen, gewasbeschermingsmiddelen en andere industriële stoffen. De meeste vervuiling wordt met de nieuwste nanotechnologie aangepakt, maar desondanks voldoet ons water al jaren niet meer aan de EU normen en daarom zijn die normen speciaal voor Nederland verlaagd. Drinkwater wordt alleen gecontroleerd op ongeveer 60 van de 1800 verschillende geneesmiddelen en gevaarlijke stoffen die in omloop zijn. Afval uit drugslabs komt steeds meer in het riool terecht. Een meting in Eindhoven door KWR heeft uitgewezen dat ruim  zit als vier jaar geleden. Ook dumpplekken van xtc-afval zijn een gevaar wanneer het via grondwater en sloten in het drinkwater terechtkomt. De Rijn is ernstig vervuild met voornamelijk industrieel microplastic en bevat tussen Basel en Rotterdam gemiddeld 892.777 deeltjes plastic per vierkante kilometer. De meeste plasticvervuiling komt dan ook uit het Ruhrgebied bij Rees in Duitsland. Onderzoekers van de Universiteit van Basel namen vanuit schepen monsters van het oppervlaktewater in elf delen van de Rijn tussen Rotterdam en Basel. De concentratie microplastic is het hoogste dat wereldwijd is waargenomen. De Rijn vervoert alleen al in het oppervlaktewater dagelijks 191 miljoen deeltjes plastic naar de Noordzee. Flessenwater is meestal niet veel beter en soms zelfs slechter van kwaliteit dan leidingwater. Onderzoekers vonden in mineraalwater verbindingen die op het vrouwenhormoon oestrogeen lijken.

Asbest in grondwater

Ook asbestverontreiniging is een onderschat gevaar voor de volksgezondheid. De verontreiniging wordt veroorzaakt door daken die veelal niet voorzien zijn van een goot, waardoor kankerverwekkende asbestvezels met het regenwater in de omliggende bodem verdwijnen. Op 200.000 locaties in Nederland is de bodem hierdoor bij agrarische bedrijven en fabrieken ernstig verontreinigd. Wanneer je asbestdeeltjes inademt, kun je longvlieskanker, asbestose of longkanker krijgen. Een asbestbesmetting komt doorgaans pas jaren later aan het licht. De Overheid voert vanaf 2024 een verbod in op asbestdaken en trekt 75 miljoen euro voor subsidies uit voor de vervanging en verwijdering er van.

Wie in de kroeg of een restaurant een sigaret wil opsteken, moet vanaf september 2019 naar buiten. De Hoge Raad heeft bepaald dat rookruimtes in de horeca niet meer zijn toegestaan. Het verbod geldt per direct voor cafés, restaurants en andere horecagelegenheden, zo staat in de uitspraak.

R&S/FNG

De vetgedrukte onderdelen werden failliet verklaard, terwijl over de periode van 1 januari tot en met 31 juli 2017 bij DFG een nettoresultaat van ruim 1,2 miljoen euro positief werd behaald en er een omzet van bijna 73,7 miljoen euro werd gedraaid.

Laurentius Hubertus van de Schoor (Rens), heeft na de Businessschool in Straatsburg de opleiding International Business Studies aan de Universiteit Maastricht gevolgd en daarna de Amsterdam School of Real Estate (Universiteit van Amsterdam). Hij is de zoon van een bouwondernemer en projectontwikkelaar in Wessem. Van de Schoor werkte vanaf 2003 tot oktober 2011 bij ING en leerde daar het klappen van de zweep. De eerste drie jaar bij bijzonder beheer en daarna vijf jaar bij de afdeling Real Estate.

Coltex

Coltex was eigendom van de familie Elzas uit Heerhugowaard en exploiteerde vier winkelketens met 2000 werknemers; Didi (106 winkels), Steps (100 winkels), Superstar (65 winkels) en Forecast.  In 2010 maakte Coltex ineens substantiële operationele verliezen en in 2011 een kleine winst van 21.000. Van de Schoor presenteerde zich als “bedrijvendokter” en werd CFO bij het kwakkelende bedrijf. Emiel Lathouwers werd binnengehaald en met hem werden de eerste stappen gezet naar Nederland. In 2012 werd daarna een verlies gedraaid van 9,8 miljoen en sinds 2012 boekten geen van de divisies meer winst. In 2013 maakte het concern 11 miljoen verlies op een omzet van 153 miljoen euro. Coltex werd uiteindelijk door Van de Schoor gesaneerd en afgesplitst van het gehuurde vastgoeddeel en hij bracht de keten tot ongenoegen van vastgoedeigenaren Alri en Corio onder in lege BV’s (sterfhuisconstructie). Ingenieur Dieter Penninckx richtte in 2003 met zijn vrouw Anja Maes en studievriend Manu Bracke Fred & Ginger op. Via een bedrijfsmakelaar kregen ze het Vlaamse merk Kleertjes in handen.

R&S

De winkelketen bracht Van de Schoor onder in de speciaal hiervoor door hem opgerichte R&S holding via investeringsvehikel FIPH die later werd overgenomen door zijn beleggingsmaatschappij R&S Finance. Mezzanine Partners (Goldman Sachs) verstrekte een achtergestelde lening van tien miljoen euro en Coltaparte B.V. (Coltex) verstrekte een achtergestelde lening van vijf miljoen euro.

Coltex verkocht de onderdelen Steps en Superstar aan FNG. Superstar werd daarna door FNG in twee stukken geknipt, een deel ging door onder het nieuwe merk Friday dat in België gelanceerd werd. Van de Schoor kreeg voor zijn bemiddeling de leiding over NLB Fashion, het servicekantoor voor de FNG Group (Steps, Superstar en Friday) dat is gevestigd aan de Oostweg 2, 2723 RH Zoetermeer. Van de Schoor en Penninckx namen samen met Wouter Torfs ook schoenenhandel Brantano van Macintosh over. FNG werd niet rechtstreeks betrokken in de overname, maar Dieter Penninckx handelde uit eigen naam, evenals Wouter Torfs die via zijn familieholding handelde. Brantano kwam uit het faillissement van Macintosh en heet nu Brantnew. Brantano heeft 130 winkels in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. R&S sloot de aankoopoptie al eind april af. In 2012 en 2013 werden ook Claudia Sträter en Expresso overgenomen. In 2014 haalde het bedrijf via twee kapitaalverhogingen 18,5 miljoen euro op en groeide uit tot een organisatie met meer dan 1.800 medewerkers, 300 eigen verkooppunten en een omzet van circa 225 miljoen euro per jaar.

Van de Schoor richtte in augustus 2014 zijn vennootschap Roman & Stern op en hield via deze vennootschap circa 74% van de aandelen in de R&S Retail Group. R&S Holding nam vervolgens de lege huls van beursgenoteerd bedrijf Dico International over van hedgefonds Value8, inclusief een schuld van 14,5 miljoen. De naam van beurshuls Dico International werd vervolgens gewijzigd in R&S Retail Group N.V. waarvan Van de Schoor sinds januari 2016 officieel ook de bestuurder werd. Voor de overname van het eveneens kwakkelende Miss Etam werden 10 miljoen nieuwe aandelen uitgegeven die werden geruild voor de activiteiten van de winkelketen. R&S nam ook tijdelijk FNG over en betaalde dit met nieuwe aandelen R&S. Per warrant FNG werden onder het bod 8,6 nieuwe aandelen R&S aangeboden.  Het aandeel R&S Group daalde destijds naar 1,55 euro en staat nu rond de 25 euro.

Participatiemaatschappij Value8 van Peter Paul de Vries ontving na de beursgang van modewinkelketen Miss Etam een belang van 23 procent in R&S. De kleine aandeelhouders van Dico International zagen hun belang hierdoor verwateren van 10 tot 2,5 procent. Bijna driekwart van de aandelen kwamen in bezit van FIPH, ook weer een een investeringsvehikel van Van de Schoor. FIPH kreeg van FNG voor de overname een onderhandse lening van ruim 14 miljoen euro. Value8 meldde een kapitaalbelang van 2,57 procent met eenzelfde stemrecht terwijl dit op 5 januari van 2017 nog 22,67 procent met een dito stemrecht was.

Miss Etam

Begin 2016 fuseerde het door Van de Schoor doorgestarte Miss Etam met FNG. Eind 2016 was FNG goed voor 524 winkels met ruim 3000 werknemers en een gezamenlijke omzet van 460 miljoen euro. In juli 2017 trok Van de Schoor zich plotseling terug als directeur van het bedrijf, om de Doniger Fashion Group over te kunnen nemen. Hij zou wel als adviseur en aandeelhouder bij FNG betrokken blijven. Dieter Penninckx werd benoemd tot bestuursvoorzitter van R&S en Gino van Ossel en Emiel Lathouwers werden gelijktijdig benoemd tot commissarissen.

De Etam Groep en FNG

De Etam Groep in 1924 opgericht door Julius Korijn boekte miljoenenverliezen. Het bedrijf werd geleid door John van der Ent, ex directeur van het failliete Siebel en ex directeur van Dexcom van het failliete Dixons en de topman van het failliete V&D. Miss Etam werd in april 2016 failliet verklaard. Miss Etam en Promiss met een omzet van 1,22 miljard euro en een kredietlijn van 237,5 miljoen euro lieten een schuldenlast van 35 miljoen euro bij de crediteuren achter. Voor de overname gaf R&S 10 miljoen nieuwe aandelen uit die werden geruild voor de activiteiten van de winkelketen. Miss Etam en Promiss had een omzet van 1,22 miljard euro. R&S Retail bezat na een openbaar omruilbod 99,91 procent van de aandelen. FNG ging daarna over tot een uitkoopbod voor het restant van de aandelen. Er werd een kredietlijn  verschaft  door  ABN  AMRO  Bank  N.V.  en  ING  Bank  N.V.  ten bedrage van € 14.750.000 met een gegarandeerde commitment tot 1 juni 2017. In de nieuwe retailgroep behielden Dieter Penninckx (ingenieur), Anja Maes (architect) en Manu Bracke (ingenieur) de meerderheid van de aandelen. De familie Torfs heeft een aandeel van zo’n 5%. Investeerder Saffelberg heeft momenteel een kapitaalbelang en stemrecht van 5,66 procent. Dat was bij een eerdere melding nog 4,70 procent. De Vlaamse (Overheids) participatiemaatschappij PMV investeerde eind december 2017 ook 15 miljoen euro in FNG. In totaal werd 30 miljoen euro opgehaald, want ook een aantal andere investeerders deden mee. De FNG aandelen van Van der Schoor werden teruggrekocht door Gerard Pilon, een financieel bedrijfsadviseur, die actief is met Fintell in het Zeeuwse Kapelle en die ook financieel directeur is van het Amerikaans-Nederlandse agro-techbedrijf Cibus. De drie oprichters van FNG bundelden in de door hen gecontroleerde holdingsvennootschap hun belang van 55,0% met dat van Emiel Lathouwers van 13,2% en voegden hieraan het belang van 7,4% toe dat werd aangehouden door een holding beheerd door Econopolis Private Investments. Met de enorme kapitaaloperatie werd meteen het Brantano concept versneld uitgerold. Brantano heeft nu honderd winkels in België en twee filialen in Luxemburg. FNG heeft meer dan 3000 medewerkers en maakte in 2017 7,3 miljoen euro winst, ten opzichte van een verlies van 2,2 miljoen euro in 2016. De omzet kwam bijna 5 procent hoger uit op 482,4 miljoen euro. Meer dan de helft van de opbrengsten kwam door Miss Etam (ruim 21 procent) en Brantano (ruim 26 procent). Torfs Import Service heeft zijn belang in FNG vergroot van 4,26 naar 5,14 procent. Waarschijnlijk op verzoek van PMV heeft FNG vervolgens bij het handelsregister een voorstel gedeponeerd om het concern een vennootschap onder Belgisch recht te laten worden. Het hoofdkantoor in Zoetermeer en de statutaire zetel verhuizen dan terug naar Mechelen. In mei 2018 wordt hierover een definitieve beslissing genomen. Penninckx wil de Amsterdamse beursnotering behouden, en daarnaast een extra notering op de beurs van Brussel bewerkstelligen.

FNG gaat vijftig banen  in Nederland schrappen met een reorganisatie van het hoofdkantoor, die begin 2020 moet zijn zijn afgerond. Alle afdelingen worden samengevoegd in het kantoor in Diemen, waardoor  50 banen boventallig worden. Dat is ruim 4 procent van het totale personeelsbestand van FNG Nederland.  Bij de online activiteiten verwacht FNG 10 nieuwe banen te scheppen. Richard Turk wordt algemeen directeur van de Nederlandse organisatie.

R&S Retail Group had na de overname ruim 2500 medewerkers en een jaaromzet van ongeveer 400 miljoen euro. Er werd nog eens circa 50 miljoen euro geïnvesteerd in het rebranden van Brantano. Voor 25 miljoen euro werden equity commitments verworven. Op korte termijn zal worden gestart met de uitgifte van 15.625.000 nieuwe aandelen ter waarde van 25 miljoen euro. Ondanks dat het afgelopen jaar weer 2,8 miljoen winst werd gemaakt, liep de netto schuld, door de investeringen in vernieuwing van Brantano, de eerste helft van 2017 op tot 129 miljoen euro. De schuld is met 3,26 keer het brutobedrijfsresultaat over de afgelopen twaalf maanden vrij hoog. Het brutobedrijfsresultaat groeide wel met 11,6%. De gezamenlijke omzet van de ketens in de groep groeide in het eerste kwartaal veel minder snel dan de winst, van € 226 miljoen naar € 228 miljoen. Dat kwam omdat FNG veel winkels (8,2%) sloot. Bij Brantano bleven er van de 130 winkels na de overname door FNG zo’n honderd over. Zestig winkels zijn verbouwd, de rest volgt de komende maanden.

Du Soutin

Nadat Van de Schoor zijn 400.000 aandelen in FNG op 31 augustus 2017 verkocht bracht hij de opbrengst van 11 miljoen euro onder in een investeringsfonds genaamd Du Soutin en kocht hiermee in eerste instantie de Doniger Fashion Group van de curator, maar hij betaalde na het stoppen van de mislukte doorstart slechts € 857.386 inclusief btw.

Doniger Fashion Group (DFG), McGregor, Adam en Gaastra 

Geschiedenis

Victor Muller bekend van Spyker en Saab kocht de gerenommeerde merknaam McGregor in 1993 uit een failliete boedel. Hij bracht de McGregor Fashion Group op 29 april 1999 naar de beurs en richtte hiervoor samen met Jeroen Schothorst en Ben Kolff, beleggingsmaatschappij Investrand op. In oktober 2000 nam het McGregor trio ook de vennootschap Gaastra International Sportswear B.V. over. 28 maart 2002 wordt dan in het televisieprogramma 2-Vandaag de dubieuze handel in McGregor aandelen openbaar gemaakt. De rechtbank in Amsterdam veroordeelde Jeroen Schothorst vier jaar later in mei 2006 hiervoor tot een geldboete van 200.000 euro, of een jaar hechtenis wegens handel met voorkennis. Commercieel directeur Ben Schothorst en Victor Muller die oud president-commissaris was, werden niet vervolgd, hoewel beiden eveneens bij de koersmanipulatie betrokken waren. De AFM deed in 2003 alsnog aangifte tegen het McGregor trio. Victor en Jeroen waren directeur van Mallanganee Properties die de aandelen hield van Casual Wear Shops Nederland B.V. (C.W.S.N.), waarin de Nederlandse McGregor Shops zaten en hadden het uiteindelijk voor het zeggen in de winkel exploitatie.  In april 2004 trad Victor af en hij verkocht 20 april 2005 zijn McGregor aandelen aan Jeroen Schothorst en Ben Kolff. Er verdwenen miljoenen naar de sponsoring van Formule 1 racerij en zeilboten en naar een eigen raceteam. McGregor voorzag het bedrijf en het raceteam van Spyker van kleding en omdat Spyker onder andere deelnam aan de beroemde, grote Le Mans races kwam het merk McGregor wel extra in de belangstelling te staan. Er zouden problemen zijn met de waardering waarvoor het belang in McGregor Fashion Group in de boeken stond. Het huis en de boot van Ben Kolff in Blaricum werden voor bij elkaar 4 miljoen euro verkocht aan Jan Peter Cruiming van vacaturesite Jobbird. In 2008 leenden Jeroen Schothorst en Ben Kolff 175 miljoen euro van de Rabo, de ABN Amro en NIBC. In 2010 draaide het bedrijf nog ruim 200 miljoen euro omzet. In 2013 zette NIBC, als grootste financier, zijn schuld om in aandelen (belang van 25 procent). Joep van Straaten was tot 2013 operationeel directeur bij het bedrijf. Vooral Adam Menswear had terugvallende omzetten. Nog geen jaar na de beursgang ging het bedrijf een grote financiering aan, waardoor de schuld opliep naar 220 miljoen euro. In 2013, werd de schuld teruggebracht tot 150 miljoen euro. 120 miljoen euro schuld werd daarna uit de balans genomen, waardoor die positie zakte tot 30 miljoen euro. De schuld werd door de vier aandeelhouders omgezet in nieuwe aandelen. McGregor draaide een omzet van circa 231 miljoen euro. Met een verlies van bijna 27 miljoen in het laatste boekjaar. Een jaar eerder was het verlies ruim vijftien miljoen euro.

Eind 2015 liep het verlies echter verder op en ondanks een omzet van 231 miljoen euro leed de groep in 2015 een verlies van 26 miljoen euro. Het debacle heeft NIBC uiteindelijk 18 miljoen euro gekost. Twee weken eerder in oktober 2015 werd nog snel even een 33 procent belang in SuitSupply aan oprichter Fokke de Jong terug verkocht en omgezet in een lening die in november 2017 door Fokke weer werd terugbetaald dankzij weer een nieuwe lening bij NPM Capital, ABN,ING en Rabo.

McGregor Fashion Group Holding, McGregor Retail B.V., Gaastra International (Sportswear, Footwear, Retail), Adam Menswear en Emergo Sportswear gingen failliet. De totale schuldenlast van de leveranciers bedroeg 53 miljoen euro. De aandelen bleven in handen van NIBC, Jeroen Schothorst, Ben Kolff en Marcel Boekhoorn. Armin Broger werd benoemd tot Managing Director. Broger bekleedde voorheen leidinggevende functies bij onder meer kledingmerken als Esprit, Diesel, Levi’s en Tommy Hilfiger. Broger nam de taken over van Jeroen Schothorst, maar moest al snel vertrekken. Uiteindelijk werd de boedel na het faillissement in juni 2017 voor ongeveer 1,8 miljoen euro door Van de Schoor van de curator overgenomen inclusief een miljoen voor het langer openhouden van de winkels. Bij de uiteindelijke doorstart verdwenen 200 banen van oudere werknemers. De medewerkers die boventallig waren kregen als dank een gouden handdruk in de vorm van een waardebon van 500 euro. Nieuw personeel werd geworven via Randstad. Het College voor de Rechten van de Mens kwam tot de conclusie dat McGregor annex Doniger zich hiermee in minstens acht gevallen schuldig heeft gemaakt aan leeftijdsdiscriminatie. Een andere partij die de activiteiten van McGregor had willen overnemen bood 6 miljoen euro maar dat werd van de hand gewezen. Eerdere biedingen van investeringsfondsen Apollo en Alterien de Chinese familie Lo, die met Xstyles, een joint-venturepartner van McGregor in zeilmodemerk Gaastra Pro heeft, werden ook door de vier aandeelhouders afgewezen.

Het doorgestarte McGregor Fashion Group bevatte alle onderdelen waaronder ook Adam Menswear en Emergo Textile Projects (ETP) van het merk Gaastra. Het bedrijf inclusief de merknamen werd voortgezet onder de naam Doniger Fashion Group door stromannen Joep van Straaten en Kris van de Mierop, twee oud-managers van McGregor. De naam “Doniger” komt van David Doniger, de oprichter van het merk McGregor in 1921. De bedoeling bij de vorige doorstart was dat binnen zes tot twaalf maanden een koper gevonden zou worden voor de Adam-keten, en McGregor en Gaastra zouden worden omgezet in franchise. Dat mislukte. Een Belgische rechter gaf 18 mei 2017 ook het groene licht voor de verkoop van 13 van de 23 Belgische kledingwinkels van McGregor en Gaastra. Begin september bleek er bij de DFG vennootschappen een acuut liquiditeitstekort van 8 miljoen euro. De aandeelhouders waren niet bereid en/of in staat om aanvullende financiering te verstrekken. In overleg met de Aandeelhouders besloot het Bestuur vervolgens om (voorlopige) surseance van betaling voor de DFG vennootschappen aan te vragen.

Doniger Fashion Group werd op 15 juli 2016 opgericht door de participatiemaatschappijen van Marcel Boekhoorn, Jeroen Schothorst, Ben Kolff en NIBC Bank N.V. , kreeg 4 september 2017 uitstel van betaling en ging 6 september failliet om 23 september 2017 door Van de Schoor opnieuw te worden doorgestart. Het bedrijf had 53 winkels in Nederland en 22 in België, Frankrijk en Duitsland met 556 werknemers. Het concern had een geconsolideerde omzet (exclusief ETP) van 73.661.000 euro over de periode 1 januari 2017 tot en met 31 juli 2017. Doniger Fashion had 202 werknemers (waarvan 113 werknemers in Spanje), AR Personnel 154, DR Personnel 72 en MCG Online Personnel 13 werknemers.
Bij Doniger Fashion Group, Adam Retail, Doniger Online, Doniger Retail, AR Housing en DR Housing waren geen werknemers in dienst.

De vennootschappen van Doniger Fashion Group B.V., Doniger Fashion B.V. (“Doniger Fashion”), Adam Retail B.V. (“Adam Retail”), Doniger Retail B.V. (“Doniger Retail”), Doniger Online B.V. (“Doniger Online”), MCG Online Personnel B.V., (“MCG Online Personnel”), AR Personnel B.V. (“AR Personnel”), AR Housing B.V. (“AR Housing”), DR Personnel B.V. (“DR Personnel”) en DR Housing B.V. (“DR Housing”) gingen eind september 2017 opnieuw failliet en werden voor 10,3 miljoen euro gekocht door Du Soutin Beheer en Fiddlers van Van de Schoor; inventaris  € 207.262, € voorraden € 4.500.000, IE-rechten € 2.000.000, goodwill € 300.000, aandelen € 2.892.740 en debiteuren € 389.999. De overname en een derde doorstart vielen echter niet goed bij de leveranciers die al voor tientallen miljoenen het schip in gingen bij de vorige doorstart en die nu opnieuw circa 20 miljoen moeten afschrijven. In december 2017 werden de merkrechten van McGregor en Gaastra en zeventien filialen van de Adam winkels inclusief het personeel en de merkrechten verkocht aan Pim Duetz, van Duetz-modewinkels die de financiering verkreeg via Collin Crowdfund. Voor de merkrechten werd DM Equity Partners ingezet. (Joost Pape en Ben Mandemakers en Rob ten Heggeler (afkomstig van NIBC die in 2016 de som van 18 miljoen euro af moest boeken op een oude lening aan McGregor. NIBC loste samen met drie andere aandeelhouders alle bankschulden van McGregor af en leverden ook meteen nieuw kapitaal voor de doorstart van het bedrijf, inclusief de merken Gaastra en McGregor.) DM Equity Partners is nu op papier wederom de merkrechthouder van McGregor met de holding McGregor IP.

Duetz exploiteerde al zes grotere modewinkels onder zijn eigen naam. Pim Duetz, die in 1992 het 160 jaar oude familiebedrijf overnam gaat de merken vervangen door andere labels in het middensegment, zoals Vanguard, Gardeur en Ledûb. De overname van de winkelinventaris en merkrechten betaalt Duetz grotendeels zelf. De rest van de overnamesom en de kosten van de make-over van de winkels, voorraden en digitale netwerk wordt gefinancierd door banken, leveranciers en een crowdfundingcampagne via Collin Crowdfund. De DFG-vennootschappen hadden 56 huurovereenkomsten: AR Housing huurde 37 winkelruimtes, DR Housing huurde 15 winkelruimtes en Doniger Retail huurde 2 winkelruimtes. Doniger Fashion was huurder van het hoofdkantoor en van een showroom c.q. kantoorruimte. Doniger Fashion leasde ongeveer 30 auto’s bij Van Mossel. De Hongkongse kledingfabrikant Harold Barel van Apsara Source heeft een miljoen euro bij de curator uitstaan, Apsara produceerde de laatste acht jaar de buitenkleding voor Gaastra. Zijn hele wintercollectie voor 2017/2018 ligt al drie maanden onverkoopbaar in zeecontainers in de Rotterdamse haven.

Modebedrijf Fashion Matters van de West Vlaamse zakenman Andy Verbauwhede nam na het faillissement in mei 2017 ook zeven McGregor- en Gaastra-winkels In België over maar ging negen maanden later op 12 februari 2018 hierdoor failliet. Het faillissement betekende het einde van de zeven winkels in Roeselare, Kortrijk, Knokke, Nieuwpoort, Brugge, Gent en Knokke. Alle 25 personeelsleden verloren hun baan.  Voor Verbauwhede was het zijn eerste stap in de retailmarkt. Hij was daarvoor jaren werkzaam in de taxisector.

Om te achterhalen welke oorzaken ten grondslag lagen aan het faillissement eerder dit jaar hebben de curatoren  Boutique adviesbureaus BFI Global en InsolResearch ingeschakeld om het oorzakenonderzoek uit te voeren. Van de Schoor laat het concern ondertussen leiden door de beruchte puinruimer Martijn  Rozenboom die eerder al bij de afwikkeling van zeven andere faillissementen betrokken was.  In totaal blijven 283 crediteuren met ruim achttien miljoen euro schuld achter. 114 crediteuren voor meer dan dertien miljoen euro zijn schuldeisers van Doniger Fashion. Holdingmaatschappij Doniger Fashion Group heeft 59 crediteuren met een tegoed van bijna 3,2 miljoen euro. De resterende schulden variëren van achtduizend euro tot een kleine zeven ton. De activiteiten worden in zowel Nederland als daarbuiten gewoon voortgezet of er niets is gebeurd.  Schothorst, Kolff, Boekhoorn en NIBC staan door de nog even snel gevestigde pandrechten vooraan in de rij met schuldeisers.

McGregor heeft in Driebergen de rechtszaak over de aankomende herinrichting van het stationsgebied verloren. Het door de gemeente vastgestelde bestemmingsplan werd aangevochten, maar werd door de afdeling bestuursrecht van de Raad van State op alle punten afgewezen. McGregor had 150 eigen winkels, waarvan ongeveer 80 in de Benelux. De kleding van McGregor was ook verkrijgbaar bij tweehonderd shop-in-shops en in drieduizend kledingwinkels waar meerdere merken worden verkocht. McGregor lanceerde onlangs nog de nieuwe website en een maatpakkenservice in negen van zijn fysieke winkels. De responsive webwinkel moest de internationale ambities van de kledingketen in vijf talen ondersteunen. De nieuwe site werd gebouwd op een shoppingplatform van Demandware waarvoor nog maar net een nieuwe ERP in ontwikkeling was. McGregor had 1200 medewerkers. McGregor opende in 2014 een distributiecentrum van 43.000 vierkante meter in Waalwijk. Eenmaal volledig operationeel zou het distributiecentrum een verwerkingscapaciteit hebben van 14 miljoen artikelen op jaarbasis. Eind februari 2016 werd het distributiecentrum al weer gesloten.
Ook het uitbestedingscontract met DHL Supply Chain van 10 jaar werd opgezegd en vervangen door Bleckmann, het voormalige TNT Fashion. De voorraden werden ondergebracht in de Bleckmann-warehouses in Kruishoutem (McGregor en Adam) en Oldenzaal (Gaastra en ETP). Daarnaast ondersteunde Alpha Textiel (Oud Beijerland) in het reconditioneren en verdelen van de hangende artikelen.
Jaarlijks werden 7 miljoen stuks kleding en schoenen verwerkt, waarvan 900.000 hangende kleding. Zo’n 600 zeecontainers kwamen op jaarbasis via de binnenvaart naar Waalwijk. De merkrechten werden veilig gesteld door middel van pandrechten. Op deze manier vloeide de opbrengst van de boedel terug in de zakken van de drie aandeelhouders.

Betrokken investeringsvehicles en rechten- en goodwillhouders: 

Mallanganee Properties, NLB, FIPH, Econopolis Private Investments, PMV,  Investrand, R&S, Value8, Mezzanine Partners (Goldman Sachs), De groep Econopolis (Geert Noels en Geert Wellens), NIBV, Lathouwers. Energieweg Huizen, Marcel Boekhoorn, waardevol CV, Saffelberg Investments, Toeca, Toeca MFG, CV Lening, Fiddler’s BVBA, Fintell, Anabas Investments, Finpart, DFG Manco, Du Soutin Beheer, DS Beheer, FIPH, FNG, PMV, Cichlide Investments, Finpart, DMG Manco. McGregor IP (Joost Pape),Collin Crowdfund

Betrokken bedrijven:

AR Personnel
Adam Retail
Adam Menswear B.V.
Alpha textiel
Boekhoorn Fashion
Bowegro
CX
Casual Wear Shops Nederland (C.W.S.N.)
Cofi Maastricht B.V.
Coltaparte/Coltex
DR Personnel
DR Housing
DFG Trading
Deno B.V.
Dico International (beursvehicle)
Doniger Fashion Group
Doniger Fashion
Doniger Online
Doniger Retail
Doniger retail Belgium
EF Sportswear
EF Sportswear Verwaltung
ETP
Emergo Sportswear
Emergo Textile Products
Expresso
Fashion IP

Fiddlers
FIPH
FNG
GHI
Gaastra Holding Netherlands (“GHN”)
Gaastra Holding International
Gaastra International Footwear
Gaastra International Sportswear
Gaastra Retail
Gaastra Belgium
Gaastra Italia
Gaastra France
Gaastra France retail
Gaastra Fashion
lAR Housing
MCG Online Personnel
McGregor Fashion Group
McGregor Fashion Group Holding
McGregor Holding Netherlands
McGregor Holding International
McGregor Finance
McGregor Licensing
McGregor E-store
McGregor Retail
McGregor USA
McGregor Belgium
McGregor Switzerland
McGregor Deutschland
McGregor Italia
McGregor France
McGregor France Retail
McGregor Fashion Asia
MCG Online Personnel
ME&P Retail Operations
ME&P Retail Rent
ME&P Retail Services
ME&P Retail Rent
ME&P Logistics
ME&P Retail Group
ME&P Retail IP
ME&P Invest Co
MFA
MHI
NLB Fashion
New Fashions
Roman & Stern/R&S
R&S Retail Group
R&S Retail Group NV
R&S Finance
Steps Huur
Value8
X-One (houder IE rechten Gaastra en eigendom van DS Beheer)

Betrokken merknamen:

Adam, McGregor, Gaastra Pro, Didi, Steps, Superstar, Forecast, Friday, Brantano/Brantnew, Claudia Sträter en Expresso, Miss Etam, Emergo Sportswear, Fred & Ginger, CKS, Kleertjes, Van Hassels, Kiekeboe en Hilde & Co, Torfs, Suitcase, Baker Bridge, Promiss, Suitcase

Betrokken participanten:

Dieter Penninckx, Anja Maes, manu Bracke, Laurentius Hubertus van de Schoor, Marcel Boekhoorn, Victor Muller, Ben Kolff, M.J.(eroen) en Barbara Schothorst, Fam. Elzas, Wouter Torfs, Gino van Ossel, Jochem Vermaat, Emiel Lathouwers, Geert Noels en Geert wellens, Gerard Pilon,  Joep van Straaten en Armin Broger, Walther van Wijngaarden, Gino van Ossel (commissaris FNG), Roald Borré, Fokke de Jong, Victor Muller, Jos Sluys, Philippe Matthieu, Erik Muller, E. Verbaere, R.I. Oei en K.M.M. van de Mierop (mede oprichter Doniger), C.H. van der Hoeven en Rens van de Schoor, DM Equity Partners

Aandeelhouders:
Enig aandeelhouder van AR Personnel en AR Housing is Adam Retail B.V.
Enig aandeelhouder van McG Online Personnel is Doniger Online B.V.
Enig aandeelhouder van DR Personnel en DR Housing is Doniger Retail B.V.
Enig aandeelhouder van Adam Retail, Doniger Online, Doniger Fashion en
Doniger Retail is DFG;
De aandeelhouders van Doniger Fashion Group waren:
Cichlide Investment B.V. enig bestuurder de heer M.J. Schothorst
Anabas Investment B.V. waarvan de enig bestuurder de heer H.B. Kolff
Boekhoorn Fashion B.V. uiteindelijk bestuurder M.M.J.J. Boekhoorn
Finpart B.V. waarvan de bestuurder NIBC
DFG Manco B.V. uiteindelijk bestuurders de heren R.I. Oei, C.H.
van der Hoeven en M.J. Schothorst.

BNL Fashion

Walter (53) van W. van BNL Fashion, verkoopagent voor de modelabels Cinque en Oilily en McGregor en eigenaar van La Maison Sophie B.V. en Le Monde de Sophie B.V. en Blue Denim Lodge B.V. met vestigingen in Munchen, Amsterdam, Loosdrecht en Antwerpen België reed 17 maart 2016 in een straatrace met zijn zoon die in een Morris mini reed op de Nieuwloosdrechtsedijk in Loosdrecht onder invloed in een bij Dutchlease geleasede Porsche met 115 km per uur waar 50 was toegestaan de negentien jaar oude Fleur B. dood. Van W. had al vier keer eerder een boete gekregen voor het rijden onder invloed. Van W. betuigde geen spijt, ontkende en zweerde op de dood van zijn moeder dat hij niet te hard had gereden terwijl De Porsche volgens de deskundigen minimaal 111 km per uur had gereden ten tijde van de botsing. De experts schatten de snelheid 45 meter voor het ongeluk op 149-170 km per uur. Van W. zou vooraf enkele driedubbele gin-tonics hebben gedronken en 2 biertjes en had een alcoholpromillage van 0,92. Van W. reed onder andere in de McGregor Porsche GT3 Cup Challenge. De advocaat van de vader en zoon Van W. pleitten voor vrijspraak vanwege onherstelbaar vormverzuim. Verder zou het bloedonderzoek ongeldig zijn, de getuigen onbetrouwbaar en zou het slachtoffer geen voorrang hebben verleend. Walter van W. kreeg in eerste instantie een gevangenisstraf van 4 jaar en een rijontzegging van 5 jaar. De zoon kwam weg met een taakstraf van 100 uur en een jaar rijontzegging. Aan Walter werd uiteindelijk in hoger beroep een gevangenisstraf van drie jaren opgelegd en een ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen voor de duur van vier jaren. Ten aanzien van de zoon achtte het hof bewezen dat hij zich zodanig heeft gedragen dat daardoor gevaar op de weg of hinder voor het verkeer kon worden veroorzaakt. In hoger beroep is hem in verband met de zeer forse snelheidsovertreding dezelfde straf opgelegd als de rechtbank in eerste aanleg had gedaan, te weten een taakstraf van 100 uren en een ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen voor de duur van een jaar.

Dit nieuwsbericht werd u aangeboden door

BVS Taxi Ter Aar