Schiphol en KLM

Jos Nijhuis treedt in de loop van het eerste kwartaal van 2018 terug als topman van de Royal Schiphol Group. Nijhuis (1957) wil zijn opvolger vanaf het begin invulling laten geven aan de plannen van het nieuwe kabinet. Vanaf 1 april 2016 bestaat het directieteam uit Jos Nijhuis (President & CEO), Els de Groot (CFO), Birgit Otto (COO) en André van den Berg (CCO). Met een salaris van bijna 8 ton ontvangt Nijhuis ruim 10 keer meer salaris dan de normale werknemer van de luchthaven die ondertussen nauwelijks meer toegankelijk is.

De Commissie voor de millieueffectrapportage (MER) rapporteerde dat de door Schiphol gemaakte berekeningen van nieuwe af- en aanvliegroutes niet kloppen. De berekeningen moesten overnieuw om een betere inschatting te kunnen maken van de milieu- en geluidswinst. In de omgeving van de luchthaven worden sterk verhoogde concentraties fijnstof gemeten. GroenLinks Amsterdam stelde eind 2014 al vragen over het onderzoek van TNO en Universiteit Utrecht nadat bekend werd dat op een aanzienlijk deel van circa 550.000 adressen in Amsterdam en Amstelveen, bewoners gezondheidsschade konden oplopen door de uitstoot van ultrafijnstof. Door de uitstoot is de levensverwachting van omwonenden tot ruim een jaar korter. In 2016 kwamen er 6000 klachten binnen over extreme geluidsoverlast. Ook de veiligheid laat ernstig te wensen over Een aantal maanden geleden liet de Marechausseevereniging Marver al weten dat er minstens 500 extra marechaussees nodig zijn voor de grensbewaking, onder meer voor Schiphol. Het demissionaire kabinet gaat hiervoor buiten de reeds gereserveerde extra middelen nog eens circa 20 miljoen euro meer uittrekken.

Op 19 september 2016 was het precies honderd jaar geleden dat het eerste vliegtuig op Schiphol landde. Schiphol is begonnen als militair vliegveld. In 1926 werd Schiphol eigendom van de Gemeente Amsterdam. Schiphol staat op plek veertien in de lijst van drukste luchthavens van de wereld en als alleen wordt gekeken naar internationale passagiers staat de luchthaven zelfs op de vijfde plek. De Schiphol Group is voor 70 procent eigendom van de Nederlandse Staat en omvat de onderdelen Aviation, Real Estate en Commercial. Schiphol levert de Nederlandse economie zo’n 35 miljard euro en circa 350.000 banen op. Het aantal passagiers op Schiphol is in 2016 gegroeid naar 63,6 miljoen per jaar, een stijging van ruim 9 procent ten opzichte van 2015. Het vrachtvolume nam met 1,8 procent toe naar 1,7 miljoen ton. Het aantal vliegbewegingen kwam uit op 479.000, met in totaal 322 bestemmingen. De start- en landingstarieven zijn afhankelijk van het tijdstip van vertrek en het gewicht van het vliegtuig. Daarnaast brengt de luchthaven per vlucht en per passagier een bedrag in rekening voor gebruik van de loungeruimtes, toiletten etc. en een toeslag voor de beveiliging. Luchtvaartmaatschappijen betalen alleen al voor de beveiliging jaarlijks 267 miljoen euro. Schiphol is ook bezig met het fasegewijs verbeteren en vernieuwen van de capaciteit en kwaliteit van de terminals, pieren en platforms en investeerde in 2014, 2015 én 2016 gemiddeld 1,5 miljoen euro per dag. Een nieuwe tijdelijke vertrekhal kwam net voor de grote drukte van Pasen gereed. De tijdelijke terminal kostte 45 miljoen euro en dat is ruim 10% van de netto jaarwinst. De hal heeft een capaciteit van twee miljoen reizigers per jaar en is gebouwd op het dak van bagagehal Zuid. In vertrekhal 1, balierij 1A komen de passagiers van KLM, Lufthansa Group en LOT Polish Airlines in een bijna 4000 vierkante meter grote hal samen met 22 incheckbalies en zes beveiligingsdoorgangen en wordt gebruikt tot eind 2019.

KLM en Schiphol zijn het eens geworden over de overdracht van het vrachtgebouw 1 van KLM. Die overdracht had Schiphol nodig voor de nieuwe terminal. De eerste fase van de uitbreiding is een nieuwe flexibele pier, die in 2019 in gebruik zal worden genomen. Aan deze nieuwe pier komen grote vliegtuigen voor intercontinentaal verkeer. Ook moet er een dependance komen op Schiphol-West tussen de A4 en A5 om na 2030 Schiphol-Centrum te ontlasten.

In totaal heeft Schiphol nu zes start- en landingsbanen. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu maakt maximaal 250 miljoen euro vrij voor de verbouwing van station Schiphol. Het geld is weggehaald uit het budget van het nieuwe ERTMS spoorbeveiligingssysteem. Uit een studie van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB)Nederland blijkt dat Nederland in de komende jaren al ruim acht miljard euro te kort komt voor de benodigde investeringen in spoor en wegen. Het EIB stelt een lening beschikbaar van 350 miljoen in twee tranches van elk 175 miljoen voor de bouw van de nieuwe pier. De lening heeft een looptijd van twintig jaar tegen een lage rente. de capaciteit kan hierdoor met 15 miljoen passagiers per jaar groeien.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid maakt zich zorgen over de toegenomen drukte en het verhoogde aantal bijna ongelukken en is gestart met een groot onderzoek naar de veiligheid van het vliegverkeer op en rond Schiphol. Schiphol telde het afgelopen kwartaal ruim 17 miljoen passagiers. Het aantal vliegbewegingen is gestegen met 2,5% naar 450.000. De Schiphol Group in totaal dus inclusief Rotterdam The Hague Airport en Eindhoven Airport groeide met 6,1 procent. De luchthaven Schiphol wil nog verder groeien naar 500.000 vliegbewegingen en groeide in 2015 al met 10%. Het Rijk, NS en Amsterdam trekken samen 200 tot 600 miljoen euro uit voor een grote capaciteit van het treinstation. Heffingen gaan omlaag of worden stopgezet en securityheffingen gaan omlaag om de verdere groei te bevorderen. Schiphol hoeft ook geen planschade meer te betalen ten aanzien van woningen in de omgeving en ook dat scheelt 10 miljoen euro per jaar. De bouw van 30.000 nieuwe woningen in de nabijheid van de start- en landingsbanen van Schiphol lijkt een breekpunt in de Omgevingsraad te gaan worden.

Ondanks de toegenomen omzet is de totale schuld van Schiphol met 49 miljoen gestegen naar 2 miljard euro met rentelasten van zo’n 100 miljoen euro per jaar. Er werd in april 2015 een nieuwe kredietfaciliteit ter waarde van 1,1 miljard euro verkregen bij een consortium van dertien banken. De Schiphol Group, 100% eigenaar van het Airport Real Estate Basisfonds C.V. (AREB C.V.) heeft het vastgoed (17 vastgoed objecten) voor een bedrag van 314 miljoen euro in onderpand moeten geven aan de Svenska Handelsbanken A.B. De nettowinst zakte met ruim 40 procent naar 121 miljoen euro vanwege hogere afschrijvingen door de oplevering van een aantal grote projecten.

Ontwikkelingen

Met bouwbedrijf Heijmans is voor 150 miljoen euro een een driejarig contract voor onderhoud op en rondom Schiphol afgesloten. Heijmans houdt de verantwoordelijkheid voor werkzaamheden op het gebied van vluchtafhandeling, bereikbaarheid en transport van elektriciteit. Om de afhandeling van het groeiend aantal vliegbewegingen in goede banen te leiden heeft LVNL het RIASS systeem in gebruik genomen (onverwachte vliegtuigen of voertuigen op de baan) en GARDS (om botsingen bij doorstarts van landende toestellen te voorkomen).

Problemen

De bezuinigen op de centrale beveiliging met daarbij de verkeerde apparatuur en een te snelle invoering onder leiding van bedrijven die niet voldoende kennis in huis hadden zorgden voor ontzettend lange wachtrijen en claims van passagiers. Twee jaar geleden was een doorlooptijd van 10 minuten beloofd. Honderden miljoenen gingen verloren door 30% te duur te bouwen. Schiphol heeft ook te maken met zeker twee treinstoringen per week vanwege het zware (brand) beveiligingssysteem van de tunnel en andere technische problemen.

Verladersorganisatie Evo maakt zich ernstig zorgen over de afslanking van Martinair en wil compensatie door aan andere aanbieders meer landingsrechten te laten verstrekken om zo de vrachtcorridors via Schiphol in stand te houden. Niet alleen de invoercapaciteit vanuit Noord-Amerika en vanuit Azië zal dalen maar ook de exportmogelijkheden worden tot wel 25% teruggebracht. In de laatste vier jaar is het goederenvervoer door de lucht in totaal met 5,5 procent gegroeid en in het eerste kwartaal van 2016 nam de luchtvracht toe. Schiphol moet na 2020 kunnen doorgroeien mits er ook milieuruimte is. Hiervoor wordt begin 2016 een ‘actie-agenda’ gestart. De toekomst van Schiphol was 23 september in de Tweede Kamer onderwerp van gesprek. Schiphol kan vanwege milieuregels en geluidseisen maar beperkt groeien en overcapaciteit moet worden opgevangen door regionale vliegvelden in Lelystad en Eindhoven. Hierdoor kan de 10 miljoen euro aan heffing voor luchtvaartmaatschappijen waarmee omwonenden gecompenseerd moeten worden voor de overlast of onteigening worden stopgezet.

De omzet van Schiphol steeg in de eerste half jaar met 1,1 procent naar 684 miljoen euro. Er was 5 procent groei van het aantal passagiers naar 27 miljoen. De nettowinst steeg met 60 procent naar 203 miljoen euro. 2 augustus verwerkte Schiphol een recordaantal van 197.000 passagiers. In het drukste weekend van het jaar zijn er in totaal meer dan 580.000 reizigers. In de zomermaanden juli en augustus maken een zo’n 10,8 miljoen reizigers gebruik van de luchthaven. Het aantal reizigers vergeleken met een jaar eerder steeg met bijna 8 procent naar 18,6 miljoen. Ondanks dat er al honderden miljoenen is geïnvesteerd blijft het station te klein en zijn er te weinig perrons om deze aantallen reizigers te kunnen verwerken. De overheid rekent daarom op nog een investering van zo’n 450 miljoen euro, welke door de regio, de luchthaven en de NS moeten worden opgebracht. De investeringen worden met 200 miljoen euro verhoogd naar 600 miljoen euro per jaar. De wereldwijde vraag naar vliegreizen ligt dankzij de lagere (brandstof)prijzen 7 procent hoger dan vorig jaar.

Taxi’s

Voorheen mochten alleen taxi’s met een Schipholvergunning klanten oppikken op Schiphol. Andere taxi’s mochten wel passagiers brengen, maar niet meenemen. In april bepaalde het gerechtshof echter dat taxi’s op de luchthaven ook klanten mogen oppikken. De officiële Schipholtaxi’s moeten per rit drie à vier euro aan Schiphol afdragen en betalen voor het vereiste keurmerk en de vergunning. De spanningen rond de taxistandplaats lopen op en er zijn al diverse blokkades geweest ten koste van de reizigers. De Gemeente Haarlemmermeer paste de politieverordening aan om ronselaars van externe taxibedrijven aan te kunnen pakken en wil reguliere niet Schipholtaxi’s zelfs verbieden. Uber kreeg op Schiphol na lang gesteggel een eigen aanrijstrook. Alle verkeer van aankomende en vertrekkende passagiers wordt ontmoedigt om het betaald parkeren op te krikken.

KLM

Luchtvaartadviesbureau Feniks Ventures uit Haarlem wil KLM los maken van het verliesgevende Air France, omdat alleen KLM in de toekomst kan overleven. Het plan is in het afgelopen jaar besproken met KLM, vakbonden en de ministeries van Economische Zaken, Financiën en Infrastructuur. KLM is in de afgelopen 10 jaar gegroeid van 6 naar 10 miljard euro omzet en gaat daarom in de eerste helft van 2017 honderd piloten en vierhonderd nieuwe pursers, stewards en stewardessen aannemen. Topman Pieter Elbers van KLM verkreeg een samenwerking met de Indiase luchtvaartmaatschappij Jet Airways en het Amerikaanse Delta. De deelneming in Virgin Atlantic gaat dit jaar verlies draaien. De deelneming kostte Air France KLM 241 miljoen euro. In juli werd er een 31%-belang genomen in de maatschappij van oprichter Richard Branson als onderdeel van een andere deal, waarbij het Amerikaanse Delta, dat voor 49% participeert in Virgin, op zijn beurt weer een belang neemt in Air France KLM. Het Amerikaanse Delta en China Eastern hebben ieder een belang van 10 procent gekocht, voor in totaal 751 miljoen euro. Dat komt neer op circa 10 euro per aandeel. De aandelen werden door de nieuwe investeerders met een korting verkregen. Met deze transacties halen Air France-KLM, Delta, China Eastern en Virgin de banden met elkaar aan. Delta had al een belang van 3,2% in China Eastern en 49% in Virgin. Het belang van oprichter Richard Branson in Virgin gaat omlaag naar 20%.

Ook opende KLM een eigen webwinkel op het platform van Alibaba tickets waar Chinese klanten hun tickets rechtstreeks kunnen kopen. KLM tekende hiervoor een contract in Hangzhou tijdens de Nederlandse handelsmissie naar China. KLM breidt ook de samenwerking met Xiamen Airlines uit en gaat het onderhoud aan de motoren van de Boeing 787 Dreamliners van Xiamen verzorgen.

De KLM is eind juni 2015 met een groep van tien internationale banken een nieuwe kredietfaciliteit ter waarde van 575 miljoen euro overeengekomen voor vijf jaar. ABN AMRO, ING en Rabobank maken deel uit van deze bankgroep. KLM had in 2016 een nettowinst van € 519 miljoen, een vertienvoudiging ten opzichte van het jaar daarvoor. De overheadkosten moeten vóór eind 2018 met 1,5 miljard euro omlaag. (Perform 2020). Hiervoor wordt bij het management en bij de personeelsafdelingen als HR en communicatie een kwart van de functies geschrapt, komen er minder managementlagen en is er bezuinigd op onderhoud van de vloot. 3000 bagagisten en grondstewardessen worden vervangen door flexkrachten. Het personeel leverde vrije dagen in en de bonden werkten mee aan een vrijwillige vertrekregeling. De Unie, CNV, VHKP en NVLT waren bereid om af te zien van loonsverhoging en ook om vier vrije dagen in te leveren. De piloten accepteerden de productiviteitsverhogende maatregelen in de werk- en rusttijdenregeling en verhoging van hun pensioenleeftijd van 56 naar 58 jaar. Ter compensatie mogen de piloten via een commissariszetel voortaan meebeslissen in bestuursaangelegenheden. In het derde kwartaal van 2017 werden er 27,9 miljoen passagiers vervoerd en dat is ruim 5 procent meer dan in 2016. De omzet ging afgezien van wisselkoerseffecten eveneens met 5 procent omhoog naar 7,2 miljard euro. De nettowinst bedroeg 552 miljoen euro. De operationele winst viel met ruim 1 miljard euro zo’n 43 procent hoger uit dan in het derde kwartaal van 2016. KLM neemt van dat resultaat nog altijd het grootste deel voor zijn rekening, met een bedrag van 540 miljoen euro in het derde kwartaal, tegen 484 miljoen euro voor Air France.

KLM-topman Pieter Elbers verdient een half miljoen per jaar en inclusief zijn bonus is dat maar liefst 980.000 euro. De naar IATA vertrekkende topman Alexandre de Juniac is opgevolgd door de 63-jarige Jean-Marc Janaillac. Camiel Eurlings moest in oktober 2015 vertrekken. Voorzitter Hans Smits van de raad van commissarissen (rvc) noemde Eurlings benoeming tot topman van KLM een ‘inschattingsfout’. Eurlings ontving in 2013 iets meer dan 700.000 en zijn voorganger Peter Hartman verdiende in 2012 meer dan 1,2 miljoen euro exclusief pensioenbetalingen. De topman ontving desalniettemin een bonus van 100 procent van zijn jaarsalaris waarmee hij voor 2014 ruim 9 ton ontving.

KLM Cityhopper verkocht 7 Fokker 70-toestellen aan Air Niugini, de nationale luchtvaartmaatschappij van Papoea Nieuw-Guinea. De 18 overgebleven toestellen worden nu geleidelijk vervangen door zuinigere Embraer vliegtuigen. Vanaf 2018 vliegt Cityhopper dan alleen nog maar met deze Braziliaanse toestellen.

Daarnaast werden zes grotere 787-10 Dreamliners bij Boeing besteld in plaats van de eerder bestelde kortere 787-9 toestellen. KLM wil de Dreamliner inzetten op bestemmingen waarop behoefte is aan meer stoelen. De nieuwe toestellen worden 6 meter langer en 36 miljoen euro per stuk duurder. Het totale orderbedrag is een kleine 1.7 miljard euro. De levering van twee van in totaal tien bestelde nieuwe Boeings van het type 787 Dreamliner werd eerder om financiële redenen uitgesteld. De beslissing kost de KLM dan ook in totaal 217 miljoen euro extra, maar vereist ook een snellere aanleg van de 500 miljoen kostende nieuwe A-pier en terminal die onlangs nog door Schiphol met drie jaar vooruitgeschoven werd naar 2022. In nieuwe plannen waarover de komende maanden een beslissing valt, wordt het vrachtgebouw eerst maar deels gesloopt, waardoor de pier al in 2019 in gebruik zou kunnen worden genomen. Er zouden bij Schiphol ook geheime plannen bestaan voor de aanleg van een achtste baan parallel aan de Kaagbaan. Schiphol heeft een plafond van ruim 440.000 starts en landingen en tot 2020 tot maar liefst 500.000. 

Bij KLM zijn verliesgevende bestemmingen geschrapt, zelfs op intercontinentale routes, waardoor nog meer banen verloren gaan dan eerst werd voorzien. Het luchtvaartconcern behaalde in het eerste kwartaal excl. Catering Servair een omzet van 5,6 miljard euro en draaide een operationele verlies van 99 miljoen euro. Air France-KLM heeft de helft van Servair voor 237,5 miljoen verkocht aan de Chinese investeerder HNA. Die tekende in april ook al voor de overname van het Zwitserse Gategroup. De verkoop van het belang van 49,99 procent hangt samen met de overname van Gategroup door HNA. Servair wordt namelijk vanaf 2017 geleid door Gategroup. Servair heeft ongeveer 9500 werknemers en vormt samen met Gategroup de grootste cateraar voor vliegtuigen ter wereld. 

ABN AMRO beëindigt na dit jaar de 1 miljoen euro sponsoring voor het prestigieuze “KLM Open”. KLM ondersteunt diverse golfprojecten en is hoofd- en titelsponsor sinds 2004. Het contract is in 2009 met drie jaar verlengd tot en met 2012. Nadien werd KLM opnieuw hoofdsponsor van het circa 8 miljoen euro kostende event. KLM is zelf eigenaar van het toernooi en verlengde onlangs de overeenkomst voor nog eens drie jaar. Het toernooi is voor 90% afhankelijk van sponsorgeld. Inkomsten uit het publiek en uitzending door tv spelen nauwelijks een rol. KLM is ook partner bij het ABN AMRO Ladies Open.

De spelers in het KLM Open kunnen dit jaar een ruimtereis winnen van XCOR Space Expeditions met een waarde van 100.000 dollar. BMW geeft een BMW i8 ter waarde van € 149.000 aan de eerste speler en vierentwintig auto’s voor spelers en officials. KLM draagt als hoofd- en titelsponsors tussen de 3- en 4 miljoen euro bij. De promotiecampagne kost KLM circa 500.000 euro. Het prijzengeld van het toernooi is inmiddels opgelopen tot 1,8 miljoen euro. Hoofd- en titelsponsor KLM was van 1981 tot en met 1990 ook al tien jaar hoofdsponsor van het golfevenement. KLM sponsort ook kunst & cultuur, milieu en educatie maar stopt wel met sponsoring van de Dutch Dakota Association.

KLM Air France

Air France maakt al bijna acht jaar verlies. De piloten ontvingen sinds 2007 geen salarisverhoging meer. Daarom kwamen ze 9 juni met een looneis van 11%. Air France wil ingrijpend reorganiseren en 2.900 banen schrappen (ca. 300 piloten en 2.000 stewards en stewardessen) en veertien vliegtuigen worden uit de lucht gehaald. Er is inmiddels een vrijwillige vertrekregeling voor 1.400 man grondpersoneel en 200 cabinemedewerkers. Topman Alexandre de Juniac zelf kreeg vorig jaar ruim 1 miljoen euro salaris. Air France KLM wil Transavia, welke nu in handen is van de Nederlandse KLM groep als prijsvechter inlijven. Het aantal vluchten op tien Europese bestemmingen wordt verminderd en er wordt minder vaak naar bestemmingen in Afrika, Japan en Brazilië gevlogen. Hierdoor zijn er in totaal ongeveer een half miljoen minder stoelen beschikbaar in het winterseizoen, dat loopt van 25 oktober tot en met 26 maart. Grote hedgefondsen speculeren al op een daling van de aandelen. Uit cijfers van de toezichthouders blijkt dat 11,76 procent van alle uitstaande aandelen van Air France KLM werd betrokken in een shortpositie. De grootste speculant tegen Air France-KLM is het Britse hedgefonds Marshall Wace, maar ook Tyborne en Blackrock zijn van de partij. KLM had in mei 3,7 procent meer reizigers dan een jaar eerder. Gemiddeld zaten de toestellen echter maar voor 84,8 procent vol.

Air France had 0,3 procent minder reizigers dan een jaar eerder. De gemiddelde bezettingsgraad zakte daar naar 82,6 procent. De twee zustermaatschappijen hebben beiden een eigen winst- en verliesrekening. Air France heeft 11 miljard schuld en een negatief eigen vermogen van 230 miljoen euro.

Martinair

Martinair is sinds 2009 100 procent dochter van KLM en is sinds 2011 met vrachtvervoer belast. Bij Martinair worden de eerste twee van de in totaal vijf MD-11 vrachtvliegtuigen op Schiphol afgestoten. 330 personeelsleden waarvan 110 vrachtpiloten worden ontslagen. De eerste 37 piloten worden op dit moment gedwongen ontslagen inclusief een vertrekregeling. Martinair koppelde de vertrekregeling eenzijdig aan 16% salarisverlaging. 4 april gaf de rechtbank in Amsterdam nog aan dat KLM, Martinair en VNV zich moeten inspannen om gedwongen ontslagen te voorkomen.

De vrachtvloot wordt teruggebracht van negen toestellen naar drie (plus een reservetoestel). Alleen de B747-400F’s blijven operationeel De Ondernemingsraad stapte in maart naar de rechter omdat er volgens hen sprake van een ‘sterfhuisconstructie. De rechter oordeelde 4 augustus dat Martinair het besluit om te saneren op het punt van de gevolgen voor het personeel en de financiële onderbouwing onvoldoende heeft gemotiveerd, maar verbood de reorganisatie niet expliciet. Air France-KLM stelt Martinair een lening van maximaal 50 miljoen euro beschikbaar voor de financiering van afvloeiingsregelingen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *