Milieu en klimaat

 

Op industrieterrein Chemelot in Geleen kwam 6 december een onbekende hoeveelheid ammoniak vrij. Een week eerder op 29 november werd Chemelot getroffen door een grote stoomstoring, waardoor driekwart van de zestig fabrieken plat kwam te liggen door een defecte klep in het watersysteem. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) doet sinds februari onderzoek naar aanleiding van de brand bij het bedrijf Sabic eind vorig jaar, waarbij een dode viel. In de eerste helft van 2018 komt het rapport hierover.

Bij Chemours heeft sinds juni 2017 zes keer een schadelijke giftige perfluorisobteen-lekkage (PFIB) plaatsgevonden. Op 13 augustus vloeide een concentratie PFIB weg die vijf keer hoger was dan volgens de richtlijnen is toegestaan. Het bedrijf heeft de lekkages zelf gemeld aan de overheid. De Provincie heeft hiervan ook weer aangifte gedaan. Dupont/Chemours in Dordrecht heeft van 1970 tot 2012 teflon geproduceerd waarbij omwonenden aan de schadelijke stof perfluoroctaanzuur (PFOA) werden blootgesteld en waardoor zij nu een verhoogde kans op ernstige leveraandoeningen hebben.  Zo’n 450 mensen in Sliedrecht, Dordrecht en Papendrecht die in de buurt van de voormalige fabriek wonen kregen een bloedonderzoek om vast te stellen hoe hoog de PFOA waarden in hun bloed zijn. Zij bleken een gevaarlijk hoge concentratie van het giftige zuur PFOA in hun bloed te hebben. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu trof bij het bloedonderzoek onder 382 mensen concentraties tot wel 147 nanogram PFOA per milliliter bloed aan, ruim boven de veilig geachte grens van 89 nanogram. Teflon werd veel gebruikt als antiaanbaklaag in pannen en is inmiddels verboden omdat Teflon zelf kankerverwekkend is bij oververhitting of beschadiging. In 2013 is PFOA in Europa op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen geplaatst, omdat de stof moeilijk afbreekbaar, schadelijk voor de voortplanting en mogelijk kankerverwekkend is. Tegenwoordig wordt gewerkt met de kankerverwekkende stof GenX, maar ook dit middel bedreigt volgens toxicologen de gezondheid van werknemers en omwonenden. De provincie Zuid-Holland heeft de hoge uitstoot van PFIB van Chemours in Dordrecht, (het voormalige Dupont) ongestraft gelaten. In 2006 en 2007 stootte het bedrijf 2.730 kilo PFIB (perfluorisobuteen) uit. Chemours beloofde maatregelen en ontkwam daarmee aan sancties. De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) heeft achteraf alsnog aangifte gedaan vanwege de grote hoeveelheid die werd gelekt. PFIB is 10 maal giftiger dan fosgeen. Paar maal inademen en je sterft. PFIB wordt gevormd bij productie van fluorproducten en is onderdeel van Chemours. Het bedrijf gaat ook maar door met het door de overheid gedoogde GenX-stoffen lozen in de Merwede. De stof, die volgens toxicologen gevaarlijk is voor de volksgezondheid, blijkt al op diverse plaatsen in Zuid-Holland te zijn aangetroffen in het leidingwater. Drinkwaterbedrijf Oasen voorziet een wezenlijke dreiging. De kwaliteit van het drinkwater is in het geding, vooral het drinkwater in de regio rondom Dordrecht, Ridderkerk, Den Haag, Leiden en Lekkerkerk. Chemours is een afsplitsing van Dupont, het bedrijf dat eerder in opspraak raakte door uitstoot van de gevaarlijke stof C8. Chemours mag jaarlijks 6400 kilo afvalwater met GenX in de rivier de Merwede lozen. De giftige stoffen C8 en GenX van Chemours hebben ook de grond vervuild. Hoveniersbedrijven, aannemers en bouwers die werken in een straal van tien kilometer kunnen afgegraven vervuilde grond nergens kwijt. 

Sterigenics
De gemeente Zoetermeer kan strafrechtelijk vervolgd worden voor de te hoge uitstoot van de kankerverwekkende stof ethyleenoxide door het Amerikaanse bedrijf Sterigenics opererend onder de naam Deross Holding. Het bedrijf is inmiddels vertrokken. Tussen 2004 en 2009 stootte het bedrijf kankerverwekkende stof uit en de gemeente greep niet in. Hiervoor moet de Gemeente zich januari volgend jaar verantwoorden tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak. De gemeente heeft in strijd met de zorgplicht gehandeld, met nadelige gevolgen voor het milieu en heeft jarenlang niets gedaan. Samen met de gemeente, staan ook twee voormalig bestuurders terecht, een Nederlander en een Belg. De inhoudelijke planning van de zaak staat gepland voor 22 en 23 januari 2018.
Water

De Waterschappen krijgen van het ministerie van infrastructuur en Milieu een eenmalig bedrag van 30 miljoen euro om meer medicijnresten uit het drinkwater te zuiveren. Het RIVM schat dat er in ons land naar schatting jaarlijks minstens 140 ton medicijnresten en 30 ton röntgencontrastmiddelen in het water terechtkomen. 

In het drinkwater van Vlaardingen zijn 8 november 2017 ongewenste bacteriën aangetroffen. Het waterbedrijf Evides adviseerde daarom alle inwoners van Vlaardingen om het kraanwater drie minuten te koken voordat ze het drinken of er eten van bereiden. De bacterie is in het drinkwater terecht gekomen door een fout bij werkzaamheden aan het leidingnet. 

De rioolwaterzuivering in Aarle-Rixtel is 18 augustus 2017 ontregeld door een extreem hoog gehalte van het giftige ammonium in het afvalwater. Het gif komt van het Helmondse recyclingbedrijf Den Ouden.  Omdat de rioolwaterzuivering niet meer optimaal functioneerde is er ook ammonium in rivier de Aa terechtgekomen. Uit een rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat de resten van geneesmiddelen een risico vormen voor de kwaliteit van het drinkwater in Nederland. De concentratie van geneesmiddelen in het water wordt nog steeds groter en dat komt onder meer door het stijgende medicijngebruik als gevolg van de vergrijzing. Bovendien daalt de waterstand van de rivieren periodiek, waardoor de vervuiling indikt. Er wordt jaarlijks minstens 140 ton geneesmiddelresten in het oppervlaktewater geloosd en 17 ton aan gewasbeschermingsmiddelen. Er werden vijf geneesmiddelen in concentraties aangetroffen die de veiligheidsnorm overschreden. Het gaat om de pijnstiller diclofenac, drie soorten antibiotica en een middel tegen epilepsie. In de Aa tussen Asten en Helmond dreven in augustus circa honderdduizend dode vissen door een lek in een luchtwasser bij mestverwerkingsbedrijf Eraspo in Asten. Er bleken zeer hoge waarden ammonium aan in de Voordeldonkse Broekloop. Verhoogde gehalten ammonium kunnen leiden tot de opname van schadelijke bacteriën, maar het kost ook onnodig veel energie om het ammonium (via de lever) onschadelijk te maken. Ammonium kan ook worden omgezet in het schadelijke ammoniakgas. Ammoniak kan leiden tot irritatie van de darmwand en aantasting van de longen. Afvalwater onder meer afkomstig uit toiletten is na mest de belangrijkste bron waardoor resistente bacteriën in het milieu terechtkomen. De zuiveringen doen de concentraties van resistente bacteriën met een factor 100 tot 1.000 afnemen. Onder de bacteriën die de zuiveringsstap overleven bevinden zich resistente, ESBL-producerende Enterobacteriaceae, waaronder E. coli, een bekende verwekker van urineweginfecties.  

Uit het gewonnen drinkwater voor zo’n 1,3 miljoen gebruikers uit de Afgedamde Maas is 11 januari dimethoaat, een bestrijdingsmiddel voor de land- en tuinbouw gif aangetroffen. De Afgedamde Maas is een oude tak van de Maas. Hij begint als een dode riviertak ten westen van Well en eindigt bij Woudrichem op de plek waar de Waal overgaat in de Boven-Merwede. Drinkwaterbedrijf Dunea moest stoppen met inname en haalde tijdelijk het water uit de Lek. Het Waterschap waarschuwt dat het gif schadelijk kan zijn voor het leven in de rivier, maar dat er geen enkel gevaar voor de volksgezondheid zou zijn omdat het niet in het drinkwater zelf terecht is gekomen. In 2012 moest Dunea ook maandenlang water uit de ook vervuilde Lek gebruiken toen een rozenkweker in de Bommelerwaard het water vervuilde.

9 juli 2015 ging de waterzuiveringsinstallatie (IAZI) op het Chemelotterrein bij Geleen defect en loosde daardoor al enige weken ongezuiverd en met pyrazolen vervuild water op de afgetakte Ur die uitmondt in de Maas. Het bedrijf Sitech sluisde de lozingen tijdelijk door via een snel aangelegde 3 kilometer lange pijp naar een noodopvangbekken op het terrein Chemelot en ook werd de productie van de fabriek verminderd. Het lekken van vervuild water met een te hoge concentratie pyrazolen werd hiermee verminderd. Drinkwaterproducent WML stopte al redelijk snel met de inname van het vervuilde drinkwater uit de Maas, en na drie weken stopten eindelijk ook Dunea en Evides met de inname. WML spande een kort geding aan tegen het waterschap Roer- en Overmaas vanwege de gedoogde lozingen van pyrazolen. Het waterschap hanteert voor Chemelot een maximumnorm tot 60 microgram per liter gemiddeld wat volgens het Waterschap de richtlijnen van de minister zijn, maar WML wil dit halveren en een kortere looptijd dan de gestelde zes maanden.

De maximale concentratie die vanaf eind augustus 2017 in het drinkwater mag zitten, gaat omlaag van 15 microgram per liter naar 3 microgram. De de nieuwe normen zijn vastgesteld na overleg met drinkwaterbedrijven en op advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en is nu gelijk aan de Duitse norm.
Het RIVM had een richtwaarde vastgesteld van 15 microgram, maar adviseerde uit voorzorg die verder naar beneden bij te stellen, aangezien er nog discussie is over de giftigheid van de stof in combinatie met andere stoffen. Pyrazolen ontstaan bij de productie van acrylonitril door de ACN-fabriek van Acrylonitril BV op het chemische industriepark Chemelot bij Geleen en worden gebruikt in geneesmiddelen, kleurstoffen en bestrijdingsmiddelen voor de landbouw. Chemelot heeft heel regelmatig problemen en werd onlangs door de provincie Limburg ter verantwoording geroepen. Een aantal omwonenden is gestart met het initiatief Chemelot Watch, een pagina op Facebook waarop incidenten worden gemeld. Eerder ontstonden er al “nitreuze dampen” uit de fabriek, die nu tijdelijk uit bedrijf genomen is in verband met de storing. Nitreuze dampen kunnen uiterst schadelijk zijn voor de gezondheid. De gassen kunnen longoedeem veroorzaken bij het inademen van hoge concentraties. Ook werd al drie keer een poederregen waargenomen door een naftatank en eind mei zijn zeven mensen door een lek in aanraking gekomen met blauwzuurgas. Bij het opstarten van de salpeterzuurfabriek bij Chemelot is in juni 2012 ook een gaswolk met stikstofoxide (NOx) op het terrein neergeslagen en in juli was er een brand.

Lozingen van drugsafval in het riool kunnen de werking van de rioolwaterzuiveringsinstallatie verstoren. Het dumpen van het afval in gierkelders wat ook met enige regelmaat gebeurd brengt het risico met zich mee dat het afval over het land uitgereden wordt, waarbij het in de voedselketen terecht kan komen. In Noord-Brabant en Limburg vindt een vijfde van de geregistreerde dumpingen plaats bij een grondwaterbeschermingsgebied, waar grondwater wordt gewonnen

Het drinkwater uit de Maas is ook al ernstig verontreinigd door geneesmiddelen, gewasbeschermingsmiddelen en industriële stoffen, insecticiden, cosmetica, biociden, brandvertragers en nanodeeltjes. De vervuiling van het water met antibiotica gaat ook maar door en er zullen door resistentie nieuwe ziekteverwekkende bacteriën ontstaan. Vooral via de landbouw verdwijnt er veel antibiotica in het milieu, maar ook via ziekenhuizen en huishoudens.

Het Lek kanaal werd 8 januari 2017 besmet met Fenol, dat beter bekend is als carbolzuur. De Fenol was via het Duitse deel van de Rijn in een hoge concentratie in het Lek kanaal terecht gekomen. Het was de tweede keer in korte tijd dat inname van water moet worden gestaakt. In oktober werd ook al een hoge concentratie Fenol ontdekt, dat giftig is bij opname door de mond, bij inhalatie en huidabsorptie. Tijdens de 2e Wereldoorlog werden gevangenen gedood door injecties met fenol dat een belangrijke metaboliet en bijzonder reactief is en door het aantasten van het DNA in de cellen kanker kan veroorzaken.

Chemische risico’s met drinkwater

Bij onderzoek naar de kwaliteit van een reeks actieve en niet-actieve zoutputten van AkzoNobel in Twente blijkt nu al dat het grootste deel van de putten diesel, pekel en brak water lekt. AkzoNobel Salt staat sinds 9 september onder verscherpt toezicht van de SodM.
Bij een steekproef onder de 86 actieve boorputten zijn bij de vijf onderzochte putten geen lekkages aangetroffen, maar bij een steekproef onder de 446 inactieve boorputten bleken er negen van de dertien putten lek. Een onderzoek naar nog eens zestien putten loopt nog.Drinkwater bestaat voor twee derde deel uit grondwater. Wanneer het grondwater niet gebruikt kan worden zijn we voor ons drinkwater afhankelijk van oppervlaktewater uit de Rijn en de Maas dat nu al ongeveer de helft van al ons benodigde water moet leveren.

Waterbedrijf Vitens sloeg het najaar van 2014 alarm en moest binnenkort twee waterbronnen sluiten in Zutphen en Nijmegen. Wegens oude verontreinigingen voldoet het water daar op termijn niet aan de norm vanwege industriële vervuiling, (dier)geneesmiddelen en overbemesting. Van het Nederlandse drinkwater komt 60 procent uit de diepe ondergrond, de rest uit oppervlaktewater. Meer dan de helft van de drinkwaterbronnen voldoet niet meer aan de norm voor basiskwaliteit. Vitens stopt met waterwinning in Zutphen. Het nabij de IJssel opgepompte water is van slechte kwaliteit omdat er sprake is van grondwaterverontreiniging. Vitens investeert 12 miljoen euro in de aanleg van een ruim 37 kilometer lange drinkwaterleiding vanuit Epe naar Zutphen.

Sinds 1940 wordt ook water uit de rivieren door de duinen gefilterd tot drinkwater (infiltratie). Achteraf is gebleken dat het ingevoerde water al die jaren ernstig verontreinigd was. Door de stoffen die in het zand zijn achter gebleven, is de bodem vervuild door allerlei achtergebleven chemicaliën. Er wordt nog steeds water gewonnen in onze duinen en alhoewel het water wordt voorgezuiverd, is de situatie in de duinen nog steeds niet in evenwicht.

In ruim 10 procent van de drinkwatermetingen voor geneesmiddelen en röntgencontrastmiddelen worden de maximale waarden overschreden met Acetylsalicylzuur, Fenazon, Carbamazepine, Prozac, verschillende diergeneesmiddelen, Metformine, Ibuprofen, zo’n 6 soorten röntgencontrastmiddelen, gewasbeschermingsmiddelen en andere industriële stoffen. De meeste vervuiling wordt met de nieuwste nanotechnologie aangepakt, maar desondanks voldoet ons water al jaren niet meer aan de EU normen en daarom zijn die normen speciaal voor Nederland verlaagd. Drinkwater wordt alleen gecontroleerd op ongeveer 60 van de 1800 verschillende geneesmiddelen en gevaarlijke stoffen die in omloop zijn. Afval uit drugslabs komt steeds meer in het riool terecht. Een meting in Eindhoven door KWR heeft uitgewezen dat ruim  zit als vier jaar geleden. Ook dumpplekken van xtc-afval zijn een gevaar wanneer het via grondwater en sloten in het drinkwater terechtkomt. De Rijn is ernstig vervuild met voornamelijk industrieel microplastic en bevat tussen Basel en Rotterdam gemiddeld 892.777 deeltjes plastic per vierkante kilometer. De meeste plasticvervuiling komt dan ook uit het Ruhrgebied bij Rees in Duitsland. Onderzoekers van de Universiteit van Basel namen vanuit schepen monsters van het oppervlaktewater in elf delen van de Rijn tussen Rotterdam en Basel. De concentratie microplastic is het hoogste dat wereldwijd is waargenomen. De Rijn vervoert alleen al in het oppervlaktewater dagelijks 191 miljoen deeltjes plastic naar de Noordzee. Flessenwater is meestal niet veel beter en soms zelfs slechter van kwaliteit dan leidingwater. Onderzoekers vonden in mineraalwater verbindingen die op het vrouwenhormoon oestrogeen lijken.

Asbest in grondwater

Ook asbestverontreiniging is een onderschat gevaar voor de volksgezondheid. De verontreiniging wordt veroorzaakt door daken die veelal niet voorzien zijn van een goot, waardoor kankerverwekkende asbestvezels met het regenwater in de omliggende bodem verdwijnen. Op 200.000 locaties in Nederland is de bodem hierdoor bij agrarische bedrijven en fabrieken ernstig verontreinigd. Wanneer je asbestdeeltjes inademt, kun je longvlieskanker, asbestose of longkanker krijgen. Een asbestbesmetting komt doorgaans pas jaren later aan het licht. De Overheid voert vanaf 2024 een verbod in op asbestdaken en trekt 75 miljoen euro voor subsidies uit voor de vervanging en verwijdering er van.

Milieuproblemen

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat bijna een kwart van de mensen wereldwijd doodgaan aan milieuvervuiling. Van 2010 tot en met 2014 heeft Nederland bijvoorbeeld meer ammoniak uitgestoten dan is toegestaan. In 2014 stootte Nederland 4,8 procent meer ammoniak uit dan door de EU is toegestaan.  In november 2016 riep het Europees Milieu Agentschap (EMA) Nederland uit tot een van de meest vervuilde landen van Europa. Alleen Duitsland scoorde slechter. In 2016 namen de concentraties koolstofdioxide toe tot 403,3 deeltjes per miljoen. Ook de CO2-uitstoot in Nederland is circa 1,6 procent hoger dan een jaar geleden. Belangrijkste oorzaken van de stijging waren de hogere uitstoot van de industrie en de transportsector. Van 132 moederbedrijven staat Shell bovenaan de lijst van CO2 uitstoot, met een uitstoot van ruim zes megaton in 2014. Dat is vergelijkbaar met 1,3 miljoen personenauto’s. Nummer twee is Tata Steel (Hoogovens) en nummer drie Chemelot, het industrieterrein in Zuid-Limburg dat door DSM wordt gedeeld met de Saoedische chemiereus Sabic. 132 moederbedrijven zijn verantwoordelijk voor bijna een kwart van de Nederlandse CO2-uitstoot.

Vanwege zware luchtvervuiling moest Parijs het autoverkeer in de stad aan banden leggen. 6 december 2016 mochten alleen auto’s met een even kenteken de weg op. De smog kwam doordat een hogedrukgebied de luchtvervuiling vasthield. Dagelijks waren in deze periode ongeveer zeven extra sterfgevallen in Parijs toe te schrijven aan de smog.

Wereldwijd sterven er elk jaar zo’n 6,5 miljoen mensen aan de gevolgen van luchtvervuiling en Nederland is één van de meest vervuilde landen van Europa. Uit een onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt dat Nederlanders gemiddeld vier maanden minder lang leven vanwege de uitstoot van stikstofdioxide door het verkeer.

Bij 11 van de 58 metingen die Milieudefensie uitvoerde, was er een overschrijding van het wettelijk toegestane jaargemiddelde van 40 microgram per kubieke meter. De eerste twee jaar sinds het invoeren van het uitstootplafond voldeed Nederland ook niet aan de norm op het gebied van stikstofoxiden (NOx) Milieudefensie stapt daarom nu naar de rechter om te eisen dat het land binnen een half jaar met de luchtkwaliteit voldoet aan de Europese normen.

Roundup van Monsanto

Bayer in Leverkussen heeft in juli het eerdere overnamebod van circa 55 miljard euro (112 dollar per aandeel) op Monsanto verhoogd naar 59 miljard en de twee partijen zitten nu in een afrondende fase, maar de deal stuit op bezwaren van de Europese commissie die officieel bezwaar heeft aangetekend vanwege de monopoly positie die het bedrijf dan zou krijgen. De deal is wel goedgekeurd door de toezichthouders. De SEC heeft een beloning van bijna 20 miljoen euro gegeven aan een klokkenluider die een omzetfraude met Roundup meldde bij Monsanto. In februari betaalde het bedrijf een schikking van 72 miljoen dollar aan SEC. Monsanto ontwikkelt onder andere pesticiden en is bezig om toestemming te krijgen om biologisch actieve RNA-moleculen op Amerikaanse gewassen te spuiten. BASF en Monsanto werken ook samen op het vlak van genetisch gemanipuleerde zaden voor mais, soja en rijst.

In de Verenigde Staten is 90% van de soja-, maïs- en katoenvelden beplant met genetisch gemodificeerde zaden. Monsanto wil met BioDirect glyfosaat resistente planten behandelen met een RNA-spray die de genetische code van een plant verandert. Met deze ‘RNA-interferentie (RNAi) wordt het ribonucleïnezuur (RNA) dat instructies uitvoert van het DNA aangepast zodat celfuncties vernietigt kunnen worden en waarmee de weerstand tegen een onkruidverdelger (glyfosaat) uitgezet kan worden. Roundup Ready planten en ‘BT’-maïs en -katoen hebben het Bacillus Thuringiensis gif direct ingebouwd in de plant. Dit giftige eiwit doodt hongerige insecten. Maar diverse insecten zijn al resistent geworden. Monsanto zet de RNAi-technologie in omdat de markt oververzadigd is met glyfosaat.

De USDA en de Food and Drug Administration (FDA) hebben al goedkeuring verleend aan RNAi appels waardoor deze ongemerkt al door de consument wordt gegeten. Het duurde veertig jaar voordat de Wereldgezondheidsorganisatie glyfosaat op de lijst van “waarschijnlijk” kankerverwekkende middelen plaatste. Vooral de hulpstof tallow amines is schadelijk. Voedselagentschap ANSES vindt de combinatie van beide producten niet veilig en informeerde de fabrikanten over de intentie om de markttoelating in te trekken. EFSA suggereerde dat de combinatie van beiden voor de volksgezondheid gevaarlijker is dan glyfosaat alleen. De Joint Meeting of Pesticide Residues, een groep die bestaat uit internationale experts op het gebied van bestrijdingsmiddelen stelt juist dat Roundup niet kankerverwekkend is. Ook de insecticiden diazinon en malathion zijn volgens de experts niet kankerverwekkend. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties stellen dat het onwaarschijnlijk dat onkruidverdelgingsmiddel glyfosaat voor mensen kankerverwekkend is, maar sluiten dat ook niet uit. The California Environmental Protection Agency’s Office of Environmental Health Hazard Assessment (OEHHA) denkt hier heel anders over en plaatst Glysofaat op de verboden lijst van kankerverwekkende en dus verboden stoffen. Monsanto heeft in ieder geval een passende oplossing bedacht: “safe when used as labeled” De Europese commissie stelde de beslissing over de verlengde goedkeuring opnieuw tot nader order uit.

Glyfosaat is een van de meest gebruikte bestrijdingsmiddelen in de Europese landbouw. Concentraties Glyfosaat werden aangetroffen in drinkwater en levensmiddelen en in veel Duitse bieren. De “Urinale 2015” studie, gepubliceerd door de Heinrich Böll Foundation, toonde aan dat 99,6 procent van de 2.000 Duitse burgers positief testten op glyfosaat. Zij hadden vijf tot 42 keer de Europese drinkwaternorm van 0,1 microgram per liter in hun urine.

Op aardbeien zitten de meeste bestrijdingsmiddelen omdat de stoffen in het fruit worden opgenomen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ontdekte na onderzoek bij verschillende groenten en fruit dat aardbeien met gemiddeld zeven tot acht schadelijke bestrijdingsmiddelen waren bespoten. Op een partij aardbeien zouden zelfs zeventien verschillende stoffen te vinden zijn.

Europarlementariërs uit dertien verschillende landen deden in april mee aan een urinetest waaruit bleek dat 49 politici glyfosaat in hun lichaam hadden. Gemiddeld werd er 1,7 microgram per liter aangetroffen, ongeveer zeventien keer meer dan in ons drinkwater mag zitten. Op 19 mei wordt er door de lidstaten gestemd over glyfosaat en of het de komende 10 jaar in Europa op de markt mag blijven. Kritische landen zijn Italië, Zweden en Frankrijk. Uit een uitgelekt voorstel van de Europese Commissie blijkt dat zij op het punt staan om de licentie voor glyfosaat voor 7 jaar te verlengen in plaats van 15 jaar. In Nederland is sinds eind maart het professioneel gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen, waaronder glyfosaat, op verhardingen buiten de landbouw verboden. Voor overige terreinen gaat dat verbod eind 2017 in. De staatssecretaris wil ook niet ingrijpen op de toelating van insectenbestrijder imidacloprid. Hij wacht eerst af wat het College voor de Toelating voor Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden zegt van een nieuw onderzoek naar de overschrijding van de norm voor imidacloprid in oppervlaktewater in glastuinbouwgebieden. Binnen de EU is de hernieuwing van de licentie voor diquatdibromide, de werkzame stof in Reglone, ook ter discussie. Nadat de EFSA haar zorgen uitsprak over het middel wil de Europese Commissie nu een verbod. Diquatdibromide is een zeer giftige stof en sterk irriterend voor de ogen, en irriterend voor de huid en de luchtwegen. Contact van de huid met geconcentreerd materiaal kan blaren veroorzaken. Inname van een hoge dosis kan leiden tot vergiftiging van lever, nieren, maag en andere ingewanden. Diquatdibromide is ook zeer toxisch voor waterorganismen.

Genetisch gemodificeerde soja is het voornaamste voedsel van onze koeien, varkens en kippen zit vol gifstoffen. Terwijl het verbouwen van genetisch gemodificeerde gewassen in Europa aan banden ligt, importeert Nederland jaarlijks zo’n 8.3 miljoen ton. De genetisch gemodificeerde soja wordt bespoten met Roundup van Monsanto en door RNAimanipulatie eerst resistent gemaakt voor de werking van het glyfosaat dat in het onkruidbestrijdingsmiddel zit. Het IARC publiceerde in The Lancet Oncology dat dit glyfosaat mogelijk kankerverwekkend is en bij mensen mogelijk non-Hodgkin-lymfklierkanker kan veroorzaken. Volgens het IARC is het middel aangetroffen in het bloed van landarbeiders, wat aantoont dat het door het lichaam wordt opgenomen. In Nederland mag Roundup vanaf eind 2015 aan particulieren niet meer verkocht worden, maar komt dus nog steeds via de voedselketen bij de consument terecht. Toch is voor Rijkswaterstaat in een waterwingebied een uitzondering gemaakt om het middel te gebruiken voor het bestrijden van ongewenste planten- en bomengroei in de kribben van de IJssel. Water uit de IJssel wordt op een aantal plekken gebruikt voor drinkwater.

Het verbod in het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden geldt ook niet voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw, omdat er op dit moment nog onvoldoende alternatieven beschikbaar zijn. Aardappelboeren gebruiken bijvoorbeeld giftig koperoxychloride als bestrijdingsmiddel op biologische aardappelen. Sommige metingen geven aan dat de concentratie imidacloprid in het oppervlaktewater 25.000 keer boven de norm was. VVD, CDA en PvdA zien desondanks een verbod niet zitten, ondanks de dramatische gevolgen. Het rapport van het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CMK) luidt de noodklok voor zowel het toelatingscriterium van de concentratie imidacloprid als de waterkwaliteitsnormen. De concentratie imidacloprid in het oppervlaktewater is te hoog om aan de normen te voldoen. Er wordt jaarlijks 20.000 ton van het goedje geproduceerd en verspreid over het land en is zo giftig en blijft zo lang in het milieu dat Overheidsmaatregelen nu snel nodig zijn. In Noord-Brabant word een kwekerij van sierplanten verdacht van het gebruik van fipronil met een massale bijensterfte tot gevolg. Bij de huiszoeking zijn de administratie en gewasbeschermingsmiddelen in beslag genomen. Eind augustus meldde een aantal imkers uit de regio een plotselinge massale sterfte onder hun bijen. Fipronil is streng verboden bij het kweken van sierplanten. 

ECN heeft op verzoek van RIVM het onderzoek naar de luchtkwaliteit rondom Schiphol onderzocht. en daar blijkt zoals verwacht een verhoogde concentratie ultrafijnstof. Direct buiten het luchthaventerrein is de gemiddelde bijdrage van luchtvaartactiviteiten vergelijkbaar met de bijdrage van wegverkeer in straten in binnenstedelijk gebied. Naarmate de afstand tot het luchthaventerrein toeneemt, neemt de concentratie ultrafijnstof af. Op zo’n vijftien kilometer van de luchthaven is de bijdrage nog steeds meetbaar, namelijk 20% procent van de bijdrage direct naast het luchthaventerrein.

Chemie Pack

Chemie Pack heeft een boete gekregen van 730.000 euro voor de voorkombare gevolgen van de brand bij het bedrijf in januari 2011. Drie leidinggevenden van het bedrijf kregen in hoger beroep werkstraffen oplopend tot 216 uur. De directeur en de veiligheidscoördinator kregen bovendien ieder zes maanden voorwaardelijke celstraf en een beroepsverbod van twee jaar. De productieleider kreeg 162 uur werkstraf en vier maanden voorwaardelijk. De drie zijn verantwoordelijk voor het niet goed naleven van de vergunning en het niet nemen van de juiste veiligheids- en milieumaatregelen. De brand was ontstaan nadat met een branden gepoogd werd om een bevroren pomp te ontdooien. De schade is geraamd op 75 miljoen euro en had grote gevolgen voor het milieu en de omwonenden. De drie leidinggevenden worden niet verantwoordelijk gehouden voor het ontstaan van de brand omdat ze niet op de hoogte zouden zijn geweest van het feit dat open vuur werd gebruikt om pompen te ontdooien.

Odfjell

Aan het chemische tankopslagbedrijf Odfjell waar chemische vloeistoffen en zuren worden opgeslagen werden al tientallen miljoenen aan boetes en dwangsommen opgelegd en in 2014 waren er twee explosies en een brand na het instorten van een reactorvat bij Shell Moerdijk die werden veroorzaakt door het lekken van kankerverwekkend ethylbenzeen. Na de ontploffing stond 50.000 liter van het ethylbenzeen in brand. Na het verversen van een katalysator werd deze gespoeld met verwarmd, vloeibaar ethylbenzeen en daarbij ging het dramatisch mis. In grondmonsters werden daarna zware metalen gevonden en in het rioolwater bij de zuivering in Zwijndrecht werd ethylbenzeen gevonden. Dat het drinkwaterbedrijf Evides na de brand in Moerdijk niet gealarmeerd werd is alarmerend.

Bij het bedrijf brak 11 november opnieuw een heftige brand uit, die ontstond in de compressorruimte. Shell Moerdijk ontdekte eind januari dat door een foutje bij reparatiewerkzaamheden een installatie niet werd afgesloten waardoor sinds 21 november vorig jaar ongeveer 25 ton giftig ethyleenoxide in de atmosfeer is weggelekt. Omdat de installatie 25 meter hoog zit, is het pas maanden later ontdekt. Etheenoxide is kankerverwekkend en kan erfelijke genetische afwijkingen veroorzaken in de menselijke voortplantingscellen. De emissie valt onder de Seveso III-richtlijn zodat de Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek instelt.

Edelchemie

De rechtbank in Roermond heeft slechts een boete van 25.500 euro opgelegd aan de directeur van Edelchemie. Zijn bedrijf in Panheel moet 25.000 betalen en dochterbedrijf Phoenica 5.000 euro. Directeur Leo Nevels maakte zich schuldig  aan  bodemvervuiling en draaide zeven jaar lang zonder milieuvergunning.  Zijn twee  zonen werden vrijgesproken en zijn partner en oud-bedrijfsleidster van Phoenica werd wel schuldig bevonden, maar kreeg geen straf. Tegen Nevels was een celstraf van zestien maanden geëist en tegen zijn zonen twaalf en tien maanden. Het bedrijf werd al in 2012 door de provincie stilgelegd. Pas in 2015 kwam de dagvaarding. 

AkzoNobel

Ook AkzoNobel is volgens het Openbaar Ministerie schuldig aan meerdere incidenten in 2013 en 2015 waarbij de veiligheid van werknemers in gevaar is gekomen en eist een boete van 450.000 euro. Het gaat om incidenten waarbij chloorgas en zoutzuur zijn ontsnapt en het lozen van onbekende stoffen. Deze incidenten hadden voorkomen kunnen worden als het bedrijf de veiligheid op nummer één had gesteld. Het eerste incident was in april 2013. Bij het werken aan leidingen kwam chloorgas vrij. Twee werknemers ademde het gas in en raakten onwel. Het incident werd nooit gemeld. Bij het tweede incident in 2015 kregen vier werknemers zoutzuur over zich heen. Ze hadden geen beschermende kleding aan, terwijl dat wel verplicht was. De wolk zoutzuur trok uiteindelijk over de openbare weg naast de installatie. Hierdoor moesten bedrijven in de omgeving worden ontruimd.
Ook heeft het bedrijf in het verleden tweemaal niet doorgegeven dat stoffen werden geloosd op het water. Volgens het bedrijf gaat het om menselijke fouten waarbij de bestaande veiligheidsmaatregelen en werkprocedures niet zouden zijn gevolgd.

In Peru is 22 mei voor een groot deel van de zuidoostelijke regio Madre de Dios de noodtoestand uitgeroepen vanwege hoge concentraties kwik afkomstig uit de illegale mijnbouw. Via rivieren komt het schadelijke metaal in vissen terecht die de belangrijkste voedselbron zijn voor de lokale bevolking van het stuk Amazonegebied. Ongeveer 40 procent van de 110.000 inwoners tellende regio kampt met te hoge concentraties kwik in het lichaam. Het vervuilde gebied beslaat zo’n 85.000 vierkante kilometer.

Trafigura

Trafigura is bekend van het schip de Probo Koala. Het bedrijf had in 2006 zonder toestemming van de autotiteiten 500 ton gevaarlijke afvalstoffen in en uit Nederland gebracht en vervolgens gedumpt bij havenstad Abidjan aan de Ivoorkust waarbij circa tien doden vielen en tienduizenden mensen  ziek werden. De Probo Koala probeerde bij Amsterdam Port Services (APS) verontreinigd afvalwater aan te bieden voor duizend euro per ton. APS kon het giftige water echter niet verwerken en een groot deel werd door APS weer teruggepompt in het schip waarna de lading uiteindelijk aan een plaatselijke verwerker aan de Ivoorkust werd aangeboden. Amsterdam Port Services en  een oud-directeur werden persoonlijk én de gemeente Amsterdam als eigenaar van APS vervolgd. In Ivoorkust heeft Trafigura de kwestie in 2009 afgekocht zonder schuld te bekennen. daarnaast keerde het bedrijf een vergoeding van 33 miljoen euro uit aan slachtoffers. 6.000 van hen zagen nooit een cent omdat er miljoenen door corruptie zijn verdwenen.
De zaak is nu alsnog voor de rechter, omdat een grote groep van zo’n 78 duizend Ivorianen  verenigd in de stichting Victimes des Déchets Toxiques Côte d’Ivoire een claim heeft ingediend via Van Beer advocaten vanwege huid- en longproblemen en klachten van neurologische aard.
De eigenaar van de afvalverwerker die het gif heeft gestort zit sinds oktober 2008 in de gevangenis voor de duur van twintig jaar en een tussenpersoon kreeg vijf jaar cel.
Trafigura werd opgericht door De Turckheim en Claude Dauphin, oud-werknemers van het beruchte Glencore. Dauphin zat zelf vijf maanden voor deze zaak aan de Ivoorkust in de cel en overleed in 2015 op 64-jarige leeftijd aan kanker. Trafigura is om fiscale redenen in Amsterdam gevestigd.

Chemische risico’s vanaf het spoor

Uit onderzoek blijkt dat de naleving van de wettelijke verplichting tot registratie van gevaarlijke stoffen op spoorwegemplacementen over het geheel genomen ook ver onder de maat is. Als goederenvervoerders de komende maanden onvoldoende verbetering laten zien zal de staatssecretaris waar mogelijk vervoerders zwaarder sanctioneren en hen eventueel de toegang tot het spoor ontzeggen. De ILT zal eind 2016 opnieuw rapporteren over de resultaten betreffende het toezicht op de informatie over gevaarlijke stoffen op emplacementen.

In Brabant rijden nog steeds vanwege werkzaamheden aan het derde spoor in Duitsland (Betuweroute naar Oberhausen) veel meer wagons met gevaarlijke stoffen dan wettelijk toegestaan is. Vooral bij Breda, Tilburg en Eindhoven worden de vastgestelde hoeveelheden voor het vervoer van het brandbare gas (lpg) overschreden.In het tweede, derde en vierde kwartaal van 2015 reden er langs Breda in plaats van het toegestane aantal van 4.350 maar liefst 6.931 wagons met brandbaar gas.

Ook in Tilburg reden twee keer zoveel wagons brandbaar gas als afgesproken en in Eindhoven werd het aantal met een factor vier overschreden. Bij 111 inspecties die de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in 2015 heeft uitgevoerd bij spoorwerkzaamheden, zijn bij 35 inspecties overtredingen geconstateerd.

In het Basisnet Spoor zijn maximale risicoplafonds vastgesteld op basis van vastgestelde formules.Bij controles door het ILT bleek dat in 2014 bij 14 van de 412 treinen die gevaarlijke stoffen vervoerden iets mis was. De overtredingen variëren van onjuiste treinsamenstellingen tot het volledig ontbreken van informatie over de aanwezige gevaarlijke stoffen. Zo’n onvolkomenheid leidde in 2011 tot een bijna ramp op rangeerterrein de Kijfhoek bij Zwijndrecht waar met enige regelmaat ontsporingen en ongevallen gebeuren. Hulpdiensten kunnen er volgens de inspectiedienst er dan ook niet van uitgaan dat de informatie die zij over treinen met gevaarlijke stoffen krijgen betrouwbaar en feitelijk juist is.

Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu heeft 25 november het Werkprogramma Schoon Water bij de Tweede Kamer gepresenteerd. In het programma maken Rijk, regionale overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties afspraken om gezamenlijk te bepalen welke aanvullende en urgente maatregelen er nodig zijn, zoals voorlichting, financiële prikkels, handhaving, uitbreiding van mestverwerking of lozingseisen, Green Deals, teeltvrije zones of het versneld toepassen van innovatieve technieken. Deze maand wil de minister het plan verder uitwerken en de taakverdeling tussen de partijen en de verdeling van de financiële bijdragen bepalen. Het uiteindelijke doel is om het Werkprogramma voor de zomer af te ronden. Uiterlijk in 2027 moet dan het resultaat van het werkplan tot zichtbare resultaten hebben geleid.

Klimaatakkoord

Op 12 december stemden de bijna 200 deelnemers in met een nieuw bindend klimaatakkoord, waarmee de uitstoot van broeikasgassen moet worden teruggedrongen en de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot maximaal 2 graden, met 1,5 graad als streefwaarde. In Parijs waren de leiders van 196 landen bijeen om het nieuwe klimaatverdrag op te stellen dat in 2020 moet ingaan (zodra het Kyoto-protocol afloopt) met daarin plannen en afspraken voor het terugdringen van de CO2-uitstoot om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, met 1,5 graad als streefwaarde, het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en het investeren in arme landen. Voor noemenswaardige effecten is een investering van zo’n 100 miljard euro per jaar nodig. China stoot de meeste CO2 uit maar per inwoner staan landen in het Midden-Oosten bovenaan. De VS staat op de tweede plaats, India op de derde en Rusland op vier. De uitstoot in Europa is echter bijna net zo groot als die in Azië, terwijl er in Europa 740 miljoen mensen wonen en in Azië meer dan 4 miljard.

De CO2 uitstoot komt door het verbranden van steenkool, olie en aardgas, door ontbossing voor landbouwgrond en door kantoorpanden, winkels en woningen die meer CO2 uitstoten dan het verkeer of de industrie. Vierhonderd grote bedrijven hebben bij de VN-klimaattop een overeenkomst getekend waarin ze vastleggen dat ze meer duurzame grondstoffen zullen gaan inkopen, zoals palmolie, vlees, papier en cacao.

Wanneer er niets gedaan zou worden en de temperatuur stijgt wereldwijd tussen de 3,2 en 5,4 graden Celsius dan zal in het ernstigste scenario de zeespiegel tussen de 50 en 80 centimeter stijgen met een aanzienlijke toename van stormen, cyclonen en stormvloeden. De Noordpool zou in de zomer van 2050 ijsvrij kunnen zijn en de klimaatzones schuiven dan met 70 kilometer per decennium op met twee keer zo hoge temperaturen.  Shell en Total gaan met  autobedrijven Toyota, BMW, Daimler, Honda en Hyundai, grondstoffenbedrijf Anglo American en het Franse energiebedrijf Engie werken aan de ontwikkeling van waterstof als brandstof omdat deze een van de belangrijkste bouwstenen voor de overgang naar duurzame energie is, zowel in het transport als in de industrie en de energiesector.

CO2 uitstoot

Bossen nemen wereldwijd ongeveer 11 procent van de CO2-uitstoot op. Alle klimaattoppen ten spijt gaat Polen meer dan 180 duizend kubieke meter bomen kappen in het Bialowieza woud. Het 1500 vierkante kilometer tellende woud is het laatste oerbos van Europa. Het is een restant van het immense bos dat Centraal-Europa tot in de middeleeuwen bedekte en wordt bevolkt door onder meer de grootste bizonpopulatie van Europa.

In 2030 zal ook een kwart van de Amazone en driekwart van de regenwouden van Borneo verdwenen zijn. In totaal 170 miljoen hectare. In de Amazone, het grootste regenwoud ter wereld gaat de ontbossing het snelste. Borneo behoort tot de meest bedreigde gebieden – de helft van het bos is daar de afgelopen twintig jaar gekapt – maar ook in Oost-Afrika, de Mekongregio in Zuidoost-Azië, de Cerrado in Brazilië en het oosten van Australië. 

Het klimaatakkoord van Parijs heeft als doel de opwarming van de aarde onder de 2 graden te houden, liefst in de buurt van 1,5 graad. Met de nieuwe kennis over broeikasgassen die uit permafrost kunnen ontsnappen, wordt dit een grotere opgave. Deze gassen zijn niet meegerekend in het klimaatakkoord

Het kabinet ging in juni 2015 in beroep tegen de uitspraak van de rechter dat Nederland meer moet ondernemen om de uitstoot van CO2 te verminderen. Urgenda die de zaak aanspande en won heeft vertrouwen in een goede afloop van het hoger beroep. Het is de eerste keer dat een rechter een Staat verplicht om maatregelen te nemen tegen klimaatverandering. Greenpeace Nederland en Milieudefensie zijn teleurgesteld in het kabinetsbesluit om in beroep te gaan. Het kabinet moet door de rechterlijke uitspraak nu wel concrete extra milieumaatregelen nemen omdat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, wat betekent dat al tijdens het hoger beroep begonnen moet worden met de uitvoering van het vonnis.

BP heeft in 2013 schriftelijk gedreigd met de uittocht van fossiele bedrijven als Europa sneller zou verduurzamen: als er nieuwe strenge wetten zouden komen met betrekking tot teerzand, vervuiling van energiecentrales en opschaling van duurzame energie, dan zouden energie-intensieve bedrijven massaal vertrekken. “Met bijbehorende schadelijke gevolgen voor de zekerheid van levering, banen en groei. Volgens Greenpeace heeft de uiteindelijk doorgevoerde regelgeving hierdoor geresulteerd in ‘zwakkere vervuilingsregels dan die van China’. BP beweert dat de brief bedoeld was om te waarschuwen voor ‘carbon leakage’: het vertrek van fossiele bedrijven door strenge CO2-regels, waardoor er juist onvoldoende CO2 gereduceerd zou worden.

Hiervoor werd een oude ontwerp klimaatwet uit 2008 uit de kast gehaald die samen met GroenLinks nu als nieuwe initiatiefwet wordt ingediend. In het voorstel worden de CO2-doelstellingen voor 2030 met 15% verder aangescherpt en vastgelegd, zodat Nederland over vijftien jaar 55 procent minder broeikasgassen uitstoot ten opzichte van 1990. In het initiatiefvoorstel staat onder andere hoeveel de sectoren die geen emissierechten kunnen kopen mogen uitstoten.

Urgenda spande samen met bijna 900 mede-eisers de zaak tegen de Staat aan om Nederland de CO2-uitstoot in 2020 met minstens een kwart terug te laten dringen ten opzichte van peiljaar 1990. Er is voldoende budget want de Overheid incasseert jaarlijks circa 24 miljard euro aan milieuheffingen- en belastingen. Vergeleken met andere EU-landen zijn de milieubelastingen en -heffingen hier relatief hoog. Volgens het verdrag moet de CO2 uitstoot in 2050 met 95 procent verminderd zijn en moet de energievoorziening voor de volle 100 procent duurzaam zijn.

De sluiting van een of twee van de drie gloednieuwe kolencentrales in Nederland is onontkoombaar. Eind 2016 werd besloten de kolencentrales  Amercentrale 9 (bij Geertruidenberg) en Hemweg 8 (bij Amsterdam) open te houden. Er was een meerderheid in de Tweede Kamer voor de sluiting van alle kolencentrales in Nederland. 64 hoogleraren hadden in Trouw opgeroepen om alle kolencentrales in Nederland te sluiten om zo de CO2 uitstoot in ons land te verminderen. Uit een gepubliceerde studie van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) zou blijken dat het sluiten van kolencentrales geen enkele zin heeft. Het vermindert de CO2-uitstoot in Europa niet. Energiebedrijven Gdf Suez en E.on zullen met forse schadeclaims komen als alle steenkoolcentrales vanwege het nieuwe klimaatverdrag dicht moeten. Recentelijk werd voor ruim 3 miljard euro nog een nieuwe kolencentrale gebouwd op de Rotterdamse Maasvlakte. De energienota zal bij verplichte sluiting behoorlijk stijgen. De Nederlandse economie draait voor 95 procent op fossiele brandstoffen. De vijf meest vervuilende centrales worden binnen twee jaar gesloten. Het is niet zeker of de vijf modernere centrales ook gesloten worden. De VVD en CDA steunen de PvdA niet en verwijzen naar het energieakkoord.

De Raad van State heeft bepaald dat er na nieuw onderzoek door de overheid voldoende zekerheid is dat natuurgebieden niet worden aangetast door extra uitstoot van stikstof en kwik. In 2011 had de hoogste bestuursrechter de natuurvergunningen nog vernietigd, waarna de overheid nieuwe vergunningen verleende.

De Nederlandse energiecentrales hebben in de eerste vijf maanden van dit jaar een record aan kolen verstookt en het verbruik was bijna een derde hoger dan in de afgelopen drie jaar. De toename wordt deels veroorzaakt door de nieuwe kolencentrales aan de Eemshaven en op de Maasvlakte door E.On en GDF Suez. Deze mochten er alleen komen als de CO2 zou worden afgevangen en onder de grond gestopt en dat was zo ook afgesproken. Nu echter blijkt dat de EU hier niet voor wil betalen gaat de afvang niet door. De afspraken staan niet zwart op wit en zijn daarom niet juridisch afdwingbaar. Het aandeel van kolen groeit nog steeds. De centrales zijn behoorlijk winstgevend maar zorgen voor 14% van de totale uitstoot van Co2. Wereldwijd is dat 25 tot 27%. De kolencentrale is deze zomer helemaal in gebruik genomen door RWE/Essent en heeft een vermogen van 1600 megawatt om daarmee kunnen 2,5 miljoen huishoudens van stroom te kunnen voorzien. De centrale wordt 21 april officieel geopend. Volgens burgemeester Aboutaleb die de centrale officieel opent is Nederland de komende jaren nog afhankelijk van fossiele brandstoffen, maar hij wil het bedrijf wel aanspreken op zijn gedane belofte en duidelijk maken dat ze zo snel mogelijk moeten overgaan tot de bouw van een installatie om CO2 af te vangen. In het Energieakkoord was afgesproken dat vijf oudere centrales zouden worden gesloten, maar dat is pas in 2017. Onderdeel van de beoogde NEA resultaten is vermindering van uitstoot van Co2. Door afname van de massa van de Antarctische ijskap kan een regionale stijging van den zeespiegel van 1,8 meter binnen 80 jaar niet worden uitgesloten. Dit concluderen onderzoekers van onder andere de Universiteit Utrecht. Hun resultaten werden gepubliceerd op 4 december 2017 in het open access tijdschrift Natural Hazards and Earth System Sciences.

Teerzand

Shell heeft het teerzandenproject Orion in de Canadese provincie Alberta voor een kleine zeven miljard euro verkocht. Shell kreeg het Orion-project 6 jaar geleden in handen door de overname van de Canadese oliemaatschappij Blackrock Ventures. De teerzandindustrie is verantwoordelijk voor enorme hoeveelheden CO2-uitstoot. voor de productie van een vat teerzandenolie wordt tot 4,5 keer meer CO2 uitgestoten dan voor een vat normale olie. Giftige stoffen van de afvalwaterbassins lekken naar het grondwater. Om de olie uit de grond te krijgen, wordt een dikke laag zand afgegraven en schoongemaakt met chemicaliën.

Schaliegas

De ministerraad heeft met een voorstel van minister Kamp van Economische Zaken (VVD) ingestemd om de komende vijf jaar geen schaliegas te winnen voor commerciële doeleinden en na een motie in de 2e Kamer mag schaliegas tot 2023 niet commercieel gewonnen worden. Met het handelsverdrag TTIP wordt fracking overigens overal in Europa toegestaan en in Engeland is na de machtswisseling ook een wil om schaliegas te gaan winnen. Door het boren en winnen van schaliegas kan er vervuiling van grond- en drinkwater ontstaan door lekkages bij boorgaten en het weglekken van methaan of andere stoffen. Bij fracking worden water, zand en chemicaliën onder hoge druk in de grond gespoten, waardoor gesteente breekt waardoor olie en gas vrij komen. In een studie van de Amerikaanse Duke-universiteit werden sterk verhoogde niveaus aan radioactieve straling gevonden in het water en het slib van een rivier die stroomafwaarts ligt van een schaliegas-boorinstallatie. Ze vonden een hoeveelheid radium, een radioactief metaal waarvan de niveaus die werden gemeten 200 keer hoger dan normaal bleken.

Kunstgrasvelden

Bijna alle onderzochte kunstgrasvelden bevatten hogere concentraties kankerverwekkende stoffen dan toegestaan. Ruim de helft van de velden bevat zelfs vier kankerverwekkende stoffen met hogere concentraties. Gemiddeld overschrijden deze stoffen de norm voor consumentenproducten tussen de 1,5 en 3,7 keer en op de meest vervuilde velden tot zelfs zes keer. Er zijn meer dan 2.000 voetbalvelden met kunstgras die worden afgewerkt met rubberen korrels (granulaat) – veelal gemaakt van fijngemalen oude autobanden. De korrels moeten er voor zorgen dat de bal net zo reageert als op natuurgras en dat slidings kunen worden gemaakt zonder al te grote schaafwonden. Er is geen hard wetenschappelijk bewijs dat deze rubberen korrels schadelijk zijn vanwege de  Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (pak’s), nitrosaminen en weekmakers. De stoffen komen ook veelvuldig voor in cosmetica en seksspeeltjes. Volgens de bandenbranche voldoet het rubbergranulaat op Nederlandse kunstgrasvelden aan Europese normen, maar dat zijn niet de normen die zijn ingesteld voor consumenten. „In de rubberkorrels zit 1 tot 10 milligram per kilogram aan kankerverwekkende stoffen die de norm die geldt voor consumentenproducten met een factor duizend overschrijdt. De experts bestudeerden in opdracht van de RIVM in totaal 100 kunstgrasvelden en daaruit bleek dat het rubbergranulaat wel degelijk kankerverwekkende pak’s en ftalaten, benzothiazolen, metalen en fenolen bevat. Ze komen volgens het rijksinstituut echter in „(zeer) beperkte mate vrij” als erop gesport wordt. „De resultaten geven geen aanleiding om gezondheidsschade te verwachten.” aldus het RIVM. Uit nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt het tegendeel. Bij proefjes met zebravisjes en zebravisembryo’s, die werden blootgesteld aan water waarin de korrels hebben gelegen, gingen de embryo’s dood en de visjes vertoonden gedragsverandering. Het Europese Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) bevestigt dat er tal van gevaarlijke stoffen in de rubberkorrels zitten, maar dat de kans op kanker zeer laag is. Behalve inslikken en inademen werd ook gekeken naar huidcontact met de korrels. Het advies is wel te douchen na het sporten. Vanaf 1 maart moeten de korrels aan strengere regels voldoen waarmee de branche de discussie over de rubberkorrels op kunstgrasvelden wil inperken.

Chroom-6-affaire

Het Openbaar Ministerie is een vooronderzoek begonnen naar de chroom-6-affaire in Tilburg om te onderzoeken of betrokken organisaties mensen in gevaar hebben gebracht en strafbaar zijn. Onder andere de NS en de gemeente Tilburg zouden nalatig zijn geweest door honderden werklozen tussen 2004 en 2011 aan het werk te zetten op de voormalige werkplaats van de Nederlandse Spoorwegen in Tilburg. In de werkplaats werden oude treinstellen geschuurd. In de oude verflagen zat zeer waarschijnlijk de kankerverwekkende stof chroom-6 dat is vrijgekomen tijdens de werkzaamheden. Veel betrokkenen kampen sindsdien met gezondheidsklachten. Een groep van ongeveer zeventig ziek geworden mensen heeft de gemeente aansprakelijk gesteld voor hun schade. De gemeente Tilburg doet zelf ook onderzoek naar de werkomstandigheden. Dat zou afgelopen september klaar zijn, maar is uitgesteld tot eind augustus 2018. 700 betrokkenen krijgen daarom ook volgend jaar nog een vergoeding van 385 euro, zodat ze geen eigen risico hoeven te betalen voor medische kosten.

Grondstoffenakkoord

180 partijen hebben 24 januari in Den Haag het Nationaal grondstoffenakkoord getekend met afspraken om de Nederlandse economie te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Namens het kabinet tekenden staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) en minister Kamp (Economische Zaken) en namens het Nederlandse bedrijfsleven Hans de Boer (VNO-NCW) en Michaël van Straalen (MKB-Nederland). Unilever neemt als een van de ondertekenaars het voortouw door in 2025 honderd procent recyclebaar plastic te gebruiken voor hun verpakkingen. Met de omschakeling naar een circulaire economie wordt Nederland veel minder afhankelijk van grondstoffen uit het buitenland. Onderzoek toont aan dat tot 2023 de circulaire economie in Nederland goed is voor een marktwaarde van 7,3 miljard euro per jaar en 54.000 banen.Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg, innovatieve startups, financiële instellingen, de vakbeweging en milieuorganisaties hebben hun handtekening gezet onder het akkoord. Het Nationaal Grondstoffenakkoord bouwt voort op het in september gepresenteerde plan van het kabinet voor de omslag naar een circulaire economie. Binnen een half jaar worden op de onderwerpen biomassa, voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw en consumptiegoederen concrete plannen vastgesteld. Daarin komt te staan welke stappen worden gezet voor een volledig circulaire economie in 2050.

De straal waarin de overheid jodiumtabletten verspreidt om de bevolking te beschermen bij een kernramp of nucleaire aanslag, is uitgebreid van van vijfentwintig kilometer naar honderd kilometer. De nieuwe zones zijn getrokken rond de kerncentrales in Borssele, Doel, Tihange (beide in België) en Emsland (Duitsland). De jodiumtabletten moeten het lichaam verzadigen waardoor de schildklier zich sluit en er geen radioactief jodium kan worden opgenomen en de kans op schildklierkanker door radioactieve straling kleiner wordt. Voor het vervoer van radioactief afval worden continue ‘bijzondere vergunningen’ afgegeven om af te wijken van het gebruik van een extra beveiligde container.

3 juni 2016 stemde een Belgische Kamermeerderheid voor het tien jaar langer openhouden van de twee oudste reactoren in Tihange. Het gaat om reactoren 1 en 2, die gebouwd zijn in 1975. Die feitelijk een levensduur hadden tot 2005 maar welke al met tien jaar werden verlengd naar 2015 (totaal 40 jaar). De centrale in Doel bestaat uit 4 reactoren. Doel 1 en 2 zijn in 1975 gebouwd, vlak over de grens bij Bergen op Zoom. Deze 2 reactoren werden in 2015 tijdelijk gesloten, maar eind 2015 weer in gebruik genomen. 

De oudste reactor doel 1 werd in februari 2015 gesloten en in december 2015 weer opgestart om binnen drie dagen alweer tijdelijk te moeten sluiten vanwege problemen.  Bij de kerncentrale van het Belgische Tihange moest Kernreactor 2 op 24 januari 2016 opnieuw uitgeschakeld worden. De kerncentrale werd ondanks de ontdekking van duizenden scheurtjes in 2012 eind december 2015 toch weer opgestart. Reactor Tihange 1 werd 7 september 2016 opnieuw stilgelegd nadat bij onderhoudswerkzaamheden een gebouw van de centrale werd beschadigd. De reactor vertoont geregeld mankementen en was nog geen maand weer in bedrijf. Sinds april had de reactor maanden stilgelegen voor groot onderhoud. 9 september 2016 werd ook reactor Tihange 2 opnieuw stilgelegd, ditmaal vanwege een storing in de stoomgenerator. 9 januari 2017 was het opnieuw raak. De reactor Doel 4 in de buurt van Antwerpen, vlak over de Nederlandse grens viel uit door een technische storing, nadat stoom ontsnapte in een deel van de kerncentrale waar dat niet de bedoeling is. Een personeelslid raakte hierbij ernstig gewond, maar was niet in levensgevaar. De oorzaak van de storing was een ‘onregelmatigheid’ in de verbinding tussen de centrale en het hoogspanningsnet. Kernreactor 4 moest augustus 2014 ook al met spoed dicht vanwege lekkages in de hal van de turbine die waren ontstaan na het stoppen van 65 duizend liter olieverlies. De ingenieurs van eigenaar Electrabel zou vanwege de scheurtjes en broosheid van de wand van het reactorvat hebben besloten langzamer dan gebruikelijk de temperatuur van het water en de druk in het reactorvat op te voeren. 26 mei 2017 was het opnieuw raak en Doel 4 moest opnieuw plotseling worden stilgelegd. De centrale zou handmatig uitgeschakeld zijn om onderhoud te plegen aan een waterleiding in het niet-nucleaire deel.  23 mei 2017 werd de centrale ook al uitgeschakeld vanwege een probleem met een stoomklep. Bij de centrale in Doel werd al in april 1975 vastgesteld dat er iets mis was met de drukregelaars. In het gebruikte staal zaten minuscule scheuren zodat het materiaal afgekeurd had moeten worden. De in 2012 ontdekte haarscheurtjes in de kerncentrales van Tihange zouden al in 1976 zijn genoemd in een vergadering, maar nooit zijn gerapporteerd. 

Maastricht en Aken willen juridische stappen ondernemen om de kerncentrale te laten sluiten. Ook de Duitse deelstaat Nordrhein Westfalen (NRW) eist definitieve sluiting van de kerncentrale. De minister van economische zaken van de aan Limburg grenzende deelstaat, Garrelt Duin (SPD), noemde het langer laten draaien van de centrale ,,onverantwoord’’, Omwille van de werkgelegenheid worden de 40 jaar oude reactoren door de Belgen tot 2025 opengehouden met alle mogelijke risico´s van dien. Ex minister Melanie Schultz van Haegen bracht 20 januari 2016 nog een bezoek aan de kerncentrale Doelen en zag na een rondleiding geen reden voor sluiting en geen signaal van direct gevaar voor de Nederlandse volksgezondheid. ,,Ik ben een leek, ik kan daar niets over zeggen, daar hebben we de toezichthouders voor, die zeggen dat het hier nu veilig is en daar vertrouw ik op.” aldus de minister. Uit onderzoek bleek echter dat een brand in de centrale Tihange wel degelijk erg gevaarlijk kan zijn met een grote kans op een ‘meltdown’. Volgens minister Schultz van Mileu is het onderzoek ‘schandalig slecht’ uitgevoerd.

Het afvoeren van 1600 vaten kernafval van het nucleaire bedrijf NRG Petten naar een opslag in Zeeland, is voor het bedrijf onbetaalbaar. Het is ook onduidelijk wat voor materiaal er in de vaten zit. Het in financieel problemen verkerende NRG heeft de operatie voor 100 miljoen euro in de boeken staan. 

De Kerncentrale Borssele is een Nederlandse kerncentrale in eigendom van de Elektriciteits Produktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ). EPZ is op haar beurt weer eigendom van DELTA en RWE. De provincie en gemeenten zijn aandeelhouders van Delta. De Kerncentrale staat bij het Zeeuwse plaatsje Borssele. De consumententak van DELTA is overgenomen door de Zweedse investeerder EQT Infrastructure voor 488 miljoen euro. Delta zette begin 2016 vergeefs ook de productietak, met de verlieslatende Sloecentrale ten oosten van Vlissingen in de verkoop. Het bedrijf had van Brussel tot 1 juli 2017 de tijd gekregen om zichzelf op te splitsen.

Ook met de kerncentrales in Duitsland en Frankrijk is het erbarmelijk gesteld. De Franse toezichthouder ASN meldt dat het koolstofgehalte in de buizen en kranen van de koelsystemen bij 32 van de 58 centrales veel te hoog is waardoor het staal kan breken als er ijskoud water door die leidingen loopt. Als de koeling hierdoor uitvalt zijn de gevolgen niet te overzien. Elektriciteitsbedrijf EDF is eigenaar van de centrales. en wil in Groot-Brittannië een nieuwe centrale bouwen in het plaatsje Hinkley Point. De Duitse centrale Atomkraftwerk Emsland in Lingen bij Nordhorn, op ongeveer 20 kilometer van de Nederlandse grens ter hoogte van Overijssel heeft sinds de ingebruikname in 1998 al bijna 142 storingen ondervonden. De kerncentrale moet desondanks nog tot 2022 mee.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *