Asbest

 

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal in de natuur voorkomende mineralen (silicaten), die zijn opgebouwd uit fijne, microscopisch kleine vezels die zo fijn kunnen zijn dat zij niet met het blote oog waar te nemen zijn. Asbest is een natuurlijke delfstof die wordt gewonnen in onder andere Zuid-Amerika, Rusland en Canada. Er bestaan verschillende soorten asbestmineralen die zijn onder te verdelen in twee hoofdgroepen:
de spiraalvormige of serpentijnachtige, waaronder chrysotiel (ofwel wit asbest) de rechte of amfiboolachtige, waaronder crocidoliet (blauw asbest), amosiet (bruin asbest), anthophylliet (geel), tremoliet (grijs) en actinoliet (groen).
Alleen aan de kleur van het ruwe asbest kan men zien tot welke soort het asbest behoort. Wanneer het materiaal eenmaal verwerkt is, kan dat alleen nog met laboratoriumanalyse bepaald worden. Werken met asbest kan levensgevaarlijk zijn. Tientallen jaren geleden bleek dat het inademen van asbestvezels gevaarlijke ziektes kan veroorzaken, zoals stoflongen, longkanker en buikvlieskanker. Het feit dat de gezondheidseffecten zich pas na langere tijd openbaren, maakt asbest tot een zeer verraderlijke stof.  Tien tot zestig jaar na inademing van asbestvezels kunnen zeer ernstige longziekten zich openbaren, zoals longkanker en mesothelioom, een vorm van kanker van het long- of buikvlies. Langdurige blootstelling aan asbest kan leiden tot asbestose, een vorm van ‘stoflongen’. Afhankelijk van de mate en duur van blootstelling aan asbest kan deze ziekte consequenties hebben voor de levensverwachting. Dat is doorgaans niet het geval bij verdikkingen van het borstvlies (pleurale plaques), een andere, minder ernstige aandoening. Sinds 1 juli 1993 is het beroepsmatig bewerken en verwerken van asbest verboden en geldt het Asbestverwijderingsbesluit voor het verplicht verwijderen van asbest door gespecialiseerde en gecertificeerde bedrijven. De regels zijn complex en afhankelijk van de situatie. Zodra bij een verbouwing of sloop asbest wordt aangetroffen, moet het werk worden stilgelegd. De werkplek moet afgezet worden en een gecertificeerd bedrijf moet een asbest-inventarisatie uitvoeren en de risico-klasse van de sanering bepalen. Per 1 juli 2014 is de grenswaarde voor chrysotiel asbest gewijzigd en de grenswaarde van asbest amfibolen verlaagd. Sinds augustus 2014 maakt de Inspectie SZW inspectiegegevens van zware of ernstige asbestovertredingen openbaar.  Voor de start van het opruimen dient dit bij de Inspectie SZW aangemeld te zijn. Het werk uit risicoklasse 2 en 3 moet worden uitgevoerd door of onder toezicht van iemand met een certificaat DTA (deskundig toezichthouder Asbest). Als naast de DTA-gecertificeerden ook anderen asbest saneren, moeten deze personen het certificaat DAV (deskundig asbest verwijderaar) hebben. Na afloop van de sanering dient een daartoe bevoegd bedrijf een vrijgaven-meting uit te voeren. Afhankelijk van de resultaten van deze meting wordt besloten of de locatie wordt vrijgegeven. Sinds maart 2017 is het gebruik van het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) verplicht gesteld voor all asbest-inventarisatiebureaus en asbestverwijderingsbedrijven. Het LAVS is een webapplicatie waarmee asbestgegevens van elke fase in de keten van asbestverwijdering, vanaf inventarisatie tot en met de stort, worden bijgehouden. Er bestaat op dit moment echter nog geen wereldwijd verbod op asbest en zo mag er in China nog steeds asbest verwerkt worden in (gebruikers)producten. 

Al sinds 1995 is Kenniscentrum InfoMil het centraal informatiepunt voor wet- en regelgeving en vormt de schakel tussen beleid en uitvoering. Infomil is een onafhankelijk onderdeel van Rijkswaterstaat waar de informatie over omgevingswet- en regelgeving wordt gebundeld en verspreid. Het is de plaats voor informatievoorziening en kennisuitwisseling tussen de beleidsmakers van ministeries en de beleidsuitvoerders bij provincies, gemeenten, waterschappen en milieudiensten en speelt een actieve rol tussen beleid en uitvoering. InfoMil neemt deel aan een groot aantal overleg- en werkgroepen en onderhoud contacten met beleidsmakers, uitvoerders en netwerkpartners als RIVM, NEN, VNG, IPO en UvW.

In Nederland is vooral na 1950 veelvuldig toegepast, onder meer in fabrieken, woningen en schepen. Sinds 1 juli 1993 is het verboden om asbest te bewerken, te verwerken of in voorraad te houden. Bij het slopen, verbouwen en onderhouden van gebouwen die voor 1 juli 1993 gebouwd zijn, bestaat dus de kans op blootstelling aan asbest. Nederland heeft vele honderden commercieel verkrijgbare asbesthoudende materialen gehad. De bekendste toepassingen zijn:

  • asbestcement (golfplaten, bouwmateriaal, waterleiding);
  • asbesttextiel (brandweerpakken, gordijnen);
  • asbestpapier/karton (vloerbedekking, plaatmateriaal);
  • asbest-remvoeringen (auto, vrachtwagen, bus, trein);
  • asbestisolatie (ovens, ketels, leidingen, schepen);
  • asbesthoudende pakkingen (industrie, verwarming

Er is vanwege de gevaren inmiddels een wettelijke verplichting om alle asbestdaken op te ruimen voor 2024. Om te bevorderen dat eigenaren haast maken, is de subsidie voor asbestverwijdering verruimd. Het beschikbare bedrag voor 2018 gaat van € 11,3 miljoen naar € 17,5 miljoen. De subsidieregeling verwijderen asbestdaken loopt nog tot en met 31 december 2019 en heeft in totaal een budget van € 75 miljoen.In ruim 1,7 miljoen woningen zit nog asbest. Woningcorporaties zijn miljarden euro’s extra kwijt aan het verplicht verwijderen van asbestdaken. Dat kost uiteindelijk zo’n 3 miljard euro. De verplichte sanering wordt georganiseerd door brancheorganisatie Ascert en de rapportages over de voortgang komen van het bureau Tauw, dat zelf in de asbestbranche werkt. De asbestbedrijven hebben hierdoor veel invloed op het beleid en de te maken kosten. Voor professionals in de Asbestsector organiseert Studiecentrum Kerckebosch in samenwerking met OOM-advies en AT Osborne op 17 mei een jaarlijkse praktijkdag. Tijdens deze praktijkdag krijgen deelnemers inzicht in de laatste wijzigingen en actualiteiten in de aanpak van asbest.

Alleen bedrijven met een asbestcertificaat van Ascert mogen asbest saneren. Met dat werk verdienen de asbestbedrijven rond 420 miljoen euro per jaar, nog los van alle onderzoeken en aanvullende diensten die ze leveren. De asbestverwijderende en verwerkende industrie worden zelden of nooit gecontroleerd door de Inspectie die alleen steekproefsgewijs controleerd.  De NVWA en de ILT komen vaak pas in actie als er een signaal van buitenaf komt waaruit blijkt dat er iets verkeerd is met een product, zoals in december 2017 toen de directeur van het Scientific Analytical Institute in Greensboro North Carolina, ontdekte dat er asbestvezels aanwezig waren in twee soorten make-up van Claire’s. De NVWA was op de hoogte van de resultaten van dit onderzoek, maar nam niet direct actie. Pas na een uitzending van EenVandaag werd overgegaan tot nader onderzoek.  Ook uit de Eurogrit-affaire, vorig jaar, waarbij met asbest vervuild straalgrit bij honderden bedrijven terecht was gekomen via een gebruikte grondstof uit Oekraïne blijkt dat de overheidcontrole veel te wensen overlaat. De uitstoot van CO2 bij Tata Steel in IJmuiden was vorig jaar 10% hoger was dan het jaar ervoor omdat de gashouder waarin het gas wordt opgeslagen een deel van het jaar niet kon worden gebruikt toen bleek dat er tijdens werkzaamheden met dit door asbest verontreinigd straalgrit was gewerkt. De installatie moest daardoor eerst worden gesaneerd en bleef daardoor langer dan gepland buiten gebruik.

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) doet onderzoek naar het gebruik van MiniContainment dat bij veertien bedrijven in gebruik is. Bij deze werkwijze hoeven asbestverwijderaars geen beschermende kleding te dragen en wordt een kast over asbesthoudende objecten, zoals een vensterbank, geplaatst. Via openingen in het frame kunnen medewerkers met handschoenen de asbest verwijderen. De deeltjes die daarbij vrijkomen, worden weggezogen door een aangesloten stofzuiger. Het pand wordt daaarbij maar deels ontruimd en bewoners mogen thuis blijven tijdens de werkzaamheden. Het bedrijf achter MiniContainment moet gaan aantonen dat de methode veilig is., maar stelt dat de methode voldoet aan alle voorwaarden die de asbestbranche stelt en is er sprake van een “absoluut veilig systeem, wanneer er gewerkt wordt volgens de werkinstructies. Het bedrijf stelt dat er ruim 10.000 saneringen mee zijn uitgevoerd, met positieve resultaten bij de eindcontroles.
De gebruikte stofzuiger die de asbesthoudende deeltjes weg moet zuigen zou volgens berichten asbestdeeltjes lekken. Tijdens het gebruik van de stofzuiger is dat niet erg, stelt TNO. Maar het is onduidelijk wat er gebeurt als de stofzuiger uit staat. Het bedrijf stelt dat er geen sprake is van een stofzuigersysteem, maar dat er een “speciaal voor MiniContainment aangepast apparaat gebruikt wordt, waardoor de beschreven risico’s zich niet kunnen voordoen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *