Antibiotica

Een internationaal samenwerkingsverband (het Global Antibiotic Research and Development Partnership – GARDP) krijgt in totaal ruim 56 miljoen euro voor de ontwikkeling en productie van nieuwe antibiotica. Nederland draagt hiervan 2 miljoen euro bij. In Leiden wordt onder leiding van hoogleraar Gilles van Wezel lugdunomycine ontwikkeld, dat mogelijk over vijf jaar op mensen getest gaat worden.

In 2050 zouden tien miljoen mensen per jaar sterven als gevolg van een bacterie. Jaarlijks sterven in de EU nu ook al 25.000 mensen aan een infectie die niet meer is te behandelen. Het gebruik van antibiotica in ziekenhuizen is vorig jaar met 4 tot 5 procent gestegen. Door het veelvuldig of verkeerd gebruik van antibiotica kunnen (super)bacterievarianten ontstaan die resistent worden. Medische wetenschappers dringen daarom al heel lang aan op beperking van het gebruik van antibiotica. Volgens het RIVM werden bacteriën die resistent zijn, zoals de gevaarlijke Klebsiellabacterie, vorig jaar iets vaker aangetroffen. BRMO’s zijn “bijzonder resistente micro organismes”, zoals de MRSA-bacterie of bacteriën met ESBL. (Extended Spectrum Beta-Lactamase) ESBL is een enzym dat bepaalde soorten antibiotica (penicillines en cefalosporines) kan afbreken. Edith Schippers (Volksgezondheid) kondigde eind vorig jaar al aan miljoenen te willen uittrekken voor onderzoek naar nieuwe antibiotica.

De Europese Commissie start in juli 2017 met  een actieplan om Europese richtlijnen te gaan hanteren voor het gebruik van antibiotica. In sommige EU-landen wordt het kwistig voorgeschreven, terwijl bijvoorbeeld Nederlandse artsen daar erg terughoudend in zijn. Verder gaan onderzoekers in de lidstaten nauwer samenwerken. In het actieplan wordt veel meer coördinatie voorgesteld en worden er ook ontwikkelingslanden bij betrokken.

Veel mensen dragen BRMO’s ongemerkt bij zich, zonder daar ziek van te worden. De bacteriën bevinden zich meestal op de huid, in de neus of in de darmen. Soms ontstaat dan een infectie en is een behandeling met antibiotica nodig. BRMO’s zijn resistent voor een aantal van de veelgebruikte antibiotica. Een BRMO kun je oplopen  in een buitenlandse zorginstelling, een ziekenhuis, verpleeghuis of asielzoekerscentrum waar zo’n bacterie aanwezig is in een drager of besmettingsplek (toilet,bedden, wastafels etc.). Maar ook als je regelmatig in contact komt met varkens, vleeskalveren of vleeskuikens loop je een verhoogd risico. In pluimveehouderijen krijgen kippen en kalkoenen veel antibiotica. Daardoor bevat bijna al het kippenvlees dat in Nederland verkocht ESBL producerende bacteriën. Die worden overigens ook steeds vaker gevonden op varkensvlees, rundvlees en zelfs op groente (via bemesting). ESBL-producerende bacteriën zijn vooral een gevaar voor kwetsbare groepen zoals ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een lage weerstand.

Uit de cijfers van de Stichting Diergeneesmiddelenautoriteit (SDa) blijkt dat het met 70 procent terugdringen van het gebruik bij dieren tussen 2009 en 2015 niet werd gehaald. Het antibioticagebruik is in vijf jaar tijd slechts met zo’n 58 procent gedaald. In 2015 was de daling niet alleen afgevlakt naar 0,65 procent, maar bij kalkoenen en kalveren werd er in 2015 zelfs nog meer antibiotica gebruikt. Bij varkensbedrijven werd het antibioticagebruik wel met 56 procent teruggedrongen en denken de organisaties dat een focus op de grootverbruikers kan helpen het verbruik verder te verlagen.Uit promotie-onderzoek van arts-microbioloog Ilse Overdevest bleek vijf tot tien procent van de geteste personen besmet met een ESBL-bacterie. Van het kippenvlees dat zij onderzocht was 80 procent besmet met E.coli en Klebsiella.

resistent

Bij een infectie kunnen enkele resistente bacteriën al aanwezig zijn die dan door het gebruik van antibiotica de kans krijgen om zich te vermenigvuldigen. Maar ook bij herhaaldelijk of langdurig gebruik van hetzelfde type antibioticum kan een bacterie op den duur resistent worden. Ook worden bacteriën resistent als iemand niet op de juiste tijdstippen het antibioticum inneemt.

Eenmaal geïnfecteerd door resistente bacteriën is een infectie moeilijk te behandelen, omdat het antibioticum de bacteriën niet meer kan doden of remmen in hun groei.

BRMO kan worden aangetoond door met wattenstaafjes uitstrijkjes te maken van neus of keel, of het gebied rondom de anus of eventuele wonden. Na gemiddeld drie werkdagen en op kweek zetten is de uitslag bekend. Bij een positieve uitslag dienen vanwege besmettingsgevaar onmiddellijk quarantainemaatregelen genomen te worden.

Antibiotica zijn verkrijgbaar in tabletvorm of via een infuus. Wanneer een infectie met tabletten niet kan worden gestopt, dan wordt antibiotica bij een ziekenhuisopname met een infuus ingebracht. Vooral in China, India of Griekenland wordt hier erg gemakzuchtig mee omgegaan en dat versneld het resistentie proces. Door veelvuldige bestrijding met verschillende soorten antibiotica worden bacteriën uiteindelijk multiresistent. In een Amerikaans rapport wordt een bacterie beschreven waarbij zelfs Colisitine niet meer werkt.

Het is dus van belang om antibiotica alleen op voorschrift te gebruiken en dan alleen in de voorgeschreven hoeveelheid en op het juiste tijdstip. Stop nooit met een antibioticakuur op eigen initiatief en gebruik geen restjes antibiotica van een eerdere kuur of antibiotica van een andere persoon.

In de toekomst kunnen er wereldwijd 10 miljoen doden per jaar vallen wanneer er niet tijdig wordt ingegrepen. ,,Als we het alleen overlaten aan vrijemarktpartijen, worden de nieuwe antibiotica die we het dringendst nodig hebben niet op tijd ontwikkeld”, zei een woordvoerster van de WHO. Ze waarschuwde dat antibioticaresistentie ,,alarmerende proporties” heeft bereikt.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *